syntelis

Για την ποιητική συλλογή διαδρομή, του Σέργιου Συντελή (εκδ. Περιτεχνών)

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Η διαδρομή είναι η τέταρτη ποιητική συλλογή του Σέργιου Συντελή. Σε όλο το ποιητικό του έργο διαπιστώνουμε το συνεχή προβληματισμό και την αγωνία του για όσα συμβαίνουν γύρω μας που άλλοτε σηματοδοτούνται με αναφορές σε πρόσωπα ή καταστάσεις γνωστές, τις περισσότερες φορές όμως η σκέψη διαθλασμένη αποτυπώνεται ποιητικά μέσα από γενικεύσεις: «Πέτρα πάνω στην πέτρα. / Λιθάρι πάνω στο λιθάρι. / Αγωνίες σωριασμένες / σ’ ένα μονοπάτι.» («Εκεί πέρα» από τη συλλογή Αγωνία, 1997).

Εκτός από την πρώτη του συλλογή με τον ειδολογικό/γενικό τίτλο Ποίηση (1982) οι τίτλοι των επόμενων συλλογών Τα βήματα (Γκοβόστης 1990), Αγωνία (Περιτεχνών 1997) και διαδρομή (Περιτεχνών 2015)δηλώνουν πορεία· μια πορεία δύσκολη, αγωνιώδη του ανθρώπου στη ζωή. Ο Συντελής αποτυπώνει με λόγο λιτό, αμεσότητα έκφρασης και εικονοποιία συχνά ανοίκεια, τα ματαιωμένα όνειρα, τους έρωτες, τις σκέψεις και τους αγώνες ενός ανθρώπου που βαδίζει αταλάντευτα, αψηφώντας τους όποιους συμβιβασμούς σε κάθε τομέα.

Στην τελευταία του συλλογή διαδρομή με στιχουργική και μορφική ποιητική ποικιλία, με μοντερνιστικό, αλλά και παραδοσιακό τρόπο, με πεζόμορφο λόγο εκφράζει υπαρξιακές αγωνίες, συναισθηματικές ευαισθησίες, κοινωνικούς προβληματισμούς. Το ποιητικό υποκείμενο βιώνει τις αντιθέσεις του περιβάλλοντος χώρου, ενώ συχνά βυθίζεται στη μοναξιά του. Δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τον κόσμο:

«Αγέρι της νύχτας
δεν μπορώ να σ’ ακούσω.
Βροχή του Μάη
δεν σε μυρίζω πια.
Παγωμένος,
γεμάτος οδύνη,
περπατώ κάτω απ’ τα γκρεμισμένα γεφύρια,
δίπλα στα βυθισμένα αγάλματα.»
(«Αδυναμία»,σ.20)

Η διαπίστωση αδιεξόδων αλλά και η παράλληλη αγωνία για διέξοδο είναι διάχυτη στη συλλογή:. «Τα ερείπια γκρεμισμένων ονείρων» εμφανίζονται από το πρώτο ποίημα, ενώ στα υπαρξιακά βασανιστικά ερωτήματα: «Έρμος εγώ./ Ποιος να ‘μαι ‘γω ;»( «Φωνάζω», σ.8) ο ποιητής απαντά, διατυπώνοντας φωναχτά τις εσωτερικές του νοητικές διαδικασίες. Φωνάζοντας τις «λέξεις:/ υπάρχω,/ υπάρχουμε» («Φωνές», σ.16) υποστασιοποιεί την οντότητά του. Το ποιητικό υποκείμενο αισθάνεται τη μικρότητά του σε σχέση με το άπειρο. Παρά την απογοήτευσή του ο ποιητής/ποιητικό υποκείμενο δεν ανήκει στους ηττημένους της ζωής, βρίσκει στηρίγματα και αντιστέκεται.

Δύο είναι οι κεντρικές έννοιες με βάση τις οποίες δομεί το είναι του, την προσωπικότητά του και ενεργοποιείται είτε σε ατομικό είτε σε κοινωνικό επίπεδο.: τα όνειρα και η ελπίδα. «Στα ερείπια γκρεμισμένων ονείρων» (σ.6), στα «δακρυσμένα όνειρα[που] σβήνουν / με τις σκιές του φθινοπώρου» (σ.25) αντιτίθενται «τα όνειρά μας, τα μετά τις δώδεκα» «τα γεμάτα ελπίδα, φως, ανάταση [που] έχουν μαζί τους / την κραυγή του κόσμου » (σ.6) . Τα ελπιδοφόρα όνειρα είναι αυτά που τροφοδοτούν την άρνηση της υποταγής, της στέρησης της ελευθερίας και οδηγούν τον ποιητή να διατρανώσει σε μια σειρά από ποιήματα με τίτλο «ΟΧΙ», καθώς και στο ποίημα «Φωνάζω» την ανεξαρτησία σκέψης, βούλησης και πράξης από οποιαδήποτε επιβολή και καταναγκασμό. Στη σειρά των ενοτήτων που συναποτελούν το «ΟΧΙ» αντιθέτει στο ναι της υποδούλωσης: «να εκτίει τη ζωή του, / λέγοντας ναι» (σ.10) το ξερό, μονοκόμματο όχι (ό.π.), που γενικεύεται σε διαχρονικό αξίωμα ζωής. Τέλος, η έλλειψη φωτός επιτείνει την αναζήτηση ελπίδας, αναγκαίας σ΄ έναν κόσμο σκοτεινό, η οποία συμβολοποιείται στους Γαριβάλδη, Ροβεσπιέρο, Λειβαδίτη, επαναστάτες διαφόρων εποχών και χωρών που ενσάρκωναν το όχι ως στάση ζωής, ενώ ξεχωριστή μνεία γίνεται στον Κολοκοτρώνη στο επιγραμματικό ποίημα «Για έναν μεγάλο». Η αναζήτηση της «άσπρης ελπίδας» (σ.45), ή «μιας μικρής, αόρατης, σχισμής» (σ.31) αίρουν εν μέρει τα αδιέξοδα και την απογοήτευση από την κενότητα του αστικού ή και μεγαλοαστικού τρόπου ζωής.

«Αν πάλι
προσπερνούσες ,
τα φτιαγμένα τραπέζια,
το ψεύτικο φως,
τους ήχους,
τις φιγούρες,
 το κενό,
και το τίποτα.
Αν».
(«Αν»,σ.19)

Ωστόσο, όταν η παραπάνω υπόθεση φαίνεται να διαψεύδεται, ο Συντελής επιστρατεύει την ειρωνεία και το σαρκασμό για να κριτικάρει την ψευδαίσθηση ευτυχίας της καλοβαλμένης/ καλοβολεμένης κοινωνίας. Εμβληματική περίπτωση το ποίημα «Matrimonium. H τελετή» στο οποίο η υπερρεαλίζουσα εικονοποιία ενισχύει το ειρωνικό στοιχείο:

«Είχανε μόλις τελειώσει,
οι υποσχέσεις δια βίου.
Το γλέντι
θα ακολουθούσε
εις το κέντρο
”FIASKO-ALLEGRO.”»
(σ.60)

Επιπρόσθετα, η ειρωνεία και ο σαρκασμός, που αποτελούν ένα τρόπο αντίστασης στην αλλοτρίωση, όταν ενυπάρχουν στην επιγραμματική, πυκνή ποιητική φράση, αποκαλύπτουν τον αποφθεγματικό χαρακτήρα της ποίησής του. Ποιήματα «μονόχορδα», όπως «”Λίμνη” λιμνάζουσα», ή «Γραμματεύ,/φευ.» («Προς Γραμματέα») αποτελούν πικρόχολους σχολιασμούς δύσκαμπτων καταστάσεων. Στη θλιβερή και αποδιαρθρωμένη πραγματικότητα ο Συντελής αντιδρά ποιητικά και με τη στροφή σε προσωπικές συναισθηματικές καταστάσεις, στροφή στο εγώ, με τη χρήση λυρικών εκφράσεων που συνομιλούν με τον αφαιρετικό λόγο της νεοτερικής ποίησης.

Η διαδρομή του Σέργιου Συντελή αναδύει μια πίκρα και απογοήτευση για το γίγνεσθαι της εποχής μας, ενώ συνάμα αποτελεί και μια φωνή που διατρανώνει την ανάγκη να αγωνίζεται ο άνθρωπος «ξανά./ Απ΄την αρχή./ Μπροστά/ στον κύκλο της ζωής/ και των ονείρων» («Φωνές», σ.17).

* Η ΆΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ-ΓΚΙΒΑΛΟΥ είναι Ομ. Καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ.

syntelis exofδιαδρομή
Σέργιος Συντελής
Εκδ. Περιτεχνών

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ