alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Λίλλη Αρλεκίνος (εκδ. Περισπωμένη).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Όταν γράφει κανείς, κάθε του πρόταση οφείλει να είναι γυριστή, να θυμίζει πολεμική λαβή προκειμένου να καταφέρει το καίριο χτύπημα, έλεγε ο Κωστής Παπαγιώργης. Απέτρεπε, δε, τους νεαρούς επίδοξους γραφιάδες να καταπιαστούν με την ποίηση, διότι διατηρούσε την πεποίθηση ότι η ποίηση είναι τόσο σπάνια, όσο ένα θαύμα. Το τελευταίο ποιητικό βιβλίο του Γιώργου Λίλλη απαρτίζεται από έξι ποιήματα, καθένα εξ αυτών δίχως τίτλο, μήτε αρίθμηση. Θα μπορούσαν να λογιστούν ως ένα ενιαίο σύνολο, με πέντε ενδιάμεσες παύσεις, ή βαθιές ανάσες. Οι λέξεις κι εκφράσεις που συνοψίζουν το βιβλίο είναι τρεις: “Άκουσέ με”, “Αρλεκίνος”, “στην διάρκεια”.

Ἄκουσέ με, δὲν ἔχει περιθώριο ἡ φωνὴ νὰ ἐπιστρέψει
πίσω.

Η έκκληση του Οδυσσέα Ελύτη στο Μονόγραμμα, διατυπωμένη υπό μορφήν ερώτησης Μ' ακούς;, στον Γιώργο Λίλλη επιστρέφει στην αρχέγονη καταγωγή της. Η αδίστακτη προτακτική με την οποία αρχίζει η ποιητική συλλογή, Άκουσέ με, καταλαμβάνει τον αναγνώστη εξαπίνης. Η έγκλιση που χρησιμοποιούν πρώτη τα παιδιά, οι πρωτόγονοι του σύγχρονου πολιτισμού μας, είναι η προστακτική, έγραφε ο Γιώργος Χειμωνάς. Η προστακτική αποτελεί το φυσικό ήθος της γλώσσας.

Ο λυρισμός του Αρλεκίνου έχει κάτι από τον ρομαντισμό του Νοβάλις στους Υμνους στη Νύχτα, οι οποίοι με την σειρά τους εκβάλλουν στον Σολωμό και τον Ελύτη.

Ο λυρισμός του Αρλεκίνου έχει κάτι από τον ρομαντισμό του Νοβάλις στους Υμνους στη Νύχτα, οι οποίοι με την σειρά τους εκβάλλουν στον Σολωμό και τον Ελύτη. Ο “Αρλεκίνος” είναι ένας μονόλογος προς την “Αγαπημένη”, χωρίς ουδέποτε ο ποιητής να την αποκαλεί με αυτό το όνομα. Ο Λίλλης δεν αρκείται, όπως οι προκάτοχοι, να “πληρώσει” την απουσία με τον λόγο. Επιθυμεί, απαιτεί, ο λόγος αυτός να εισακουσθεί.

Το βιβλίο είναι έμπλεο εικόνων, τόπων, ήχων, γεύσεων και οσμών. Κυρίαρχη είναι η φύση, όχι σαν απλή φυσιολατρία, αλλά ως προσωπικό ήθος, το μόνο δυνατό. Η φύση είναι το τέλος της ποίησης. Ο Χάιντεγκερ, όταν εξήντλησε τα πέρατα του Είναι και του Χρόνου, καταγίνηκε με την ποίηση. Αισθανόταν ότι πλέον τον αφορούσε μόνο η μέριμνα για το περιβάλλον. Ο Λίλλης πυρέσσει μέσα στην απουσία της Αγαπημένης, και η αγάπη του είναι παγανιστική. Το ερωμένο πρόσωπο υπάρχει μέσα σε κάθε κάλος ή ιδιοτροπία της φύσης.

Οι στίχοι και οι στροφές, θυμίζουν φίδια κυματιστά, που το σφύριγμά τους αποσκοπεί στο αποκάρωμα του θηράματος. Τον κυματισμό διακόπτουν αιφνιδίως τμήματα, τα οποία καταλαμβάνουν τον αναγνώστη ωσάν εμβατήρια. Τα αποσπάσματα καταφθάνουν σαν τάγματα:

“Νὰ σὲ ἀγγίζω καὶ νὰ πέφτει στὰ χέρια μου ἡ ἁγνότητα
Νὰ σὲ μυρίζω καὶ νὰ ἐλευθερώνεται θυμωμένος ὁ λίβας
Νὰ σὲ γεύομαι καὶ νὰ σουρουπώνουν τὰ χείλη μου.
Νὰ σὲ ἀκούω καὶ νὰ τρίζει τὸ στῆθος σὰν κατάρτι.
Νὰ σὲ βλέπω καὶ νὰ γεμίζουν οἱ δεξαμενὲς τῆς νοσταλγίας. “
“Νὰ κοιτάζω —ἐγωιστικά— τὶς σταγόνες τῆς βροχῆς
νὰ δημιουργοῦν μονοπάτια διάφανα
στὸ κατακόρυφο τζάμι μὲ τὸ προφίλ μου ἀτόφιο
νὰ φωτογραφίζεται ἀπὸ ἄγνωστους ἱερόσυλους.
Ἔτσι σὲ διαβαίνω, καιρέ. Μὲ λασπωμένα ἄρβυλα.
Ἔτσι σὲ διανύω, ἐαυτέ. Μὲ ὑπερθετικὴ μοναξιά.
Δοσμένος σ᾿ ἕνα ἔργο ποὺ δὲν τελειώνει ποτέ.”

Από μικρό παιδί με γοήτευαν οι Αρλεκίνοι, αυτοί οι φτωχοδιάβολοι που είχαν για προγόνους τους από τους δούλους του Αριστοφάνη, έως τους βυζαντινούς μίμους και τους θαυματοποιούς του Μεσαίωνα.

“Η ιδέα του Αρλεκίνου ξεκινά πολύ παλιά, το 1991, όταν αγόρασα το Innuendo, το τελευταίο άλμπουμ των Queen με τον Φρέντυ Μέρκιουρι εν ζωή. Το εξώφυλλο του δίσκου κοσμούσε μια γκραβούρα του Grandville (κατά κόσμον Jean Ignace Isidore Gérard), η οποία απεικόνιζε έναν Αρλεκίνο που έπαιζε σαν ζογκλέρ με τους πλανήτες. Από μικρό παιδί με γοήτευαν οι Αρλεκίνοι, αυτοί οι φτωχοδιάβολοι που είχαν για προγόνους τους από τους δούλους του Αριστοφάνη, έως τους βυζαντινούς μίμους και τους θαυματοποιούς του Μεσαίωνα. Σε μια εποχή που το σκοτάδι πύκνωνε γύρω μου αποφάσισα, ως ύστατη αντίδραση, να καταφύγω στον λυρισμό ― αναζήτησα τον δικό μου αρλεκίνο μέσα σ’ ένα ποίημα που έχει τις καταβολές του στον ρομαντισμό. Ο Αρλεκίνος δεν είναι μόνο ένα ερωτικό ποίημα· είναι μια ελεγεία για τις περίτεχνες αυταπάτες μου. Με θέτει ενώπιον του εαυτού μου. Αλλά και ενώπιον του κόσμου που με περιβάλλει.”

Αυτός είναι ο λόγος που ο ποιητής επέλεξε τον συγκεκριμένο τίτλο, και που από όλα τα πλάσματα της δημιουργίας του επέλεξε ως τίτλο τον εαυτό του.

“Δὲν ἔχει σημασία ποιὰ στέπα, ποιὸν ὠκεανὸ
ἢ ποιὸν ὁρίζοντα.
Σημασία ἔχει πὼς ἀπὸ τὰ φαράγγια τοῦ στήθους ἡ ἀνάσα
ξυπνᾶ τὸ ἡφαίστειο τῆς καρδιᾶς
ὡς τὴν σκοτεινιὰ τοῦ στέρνου καὶ τὴν ὑγρὴ
πολιτεία τῶν σπλάχνων.
Σημασία ἔχει πὼς ἀπὸ τὶς γόνδολες τῶν χειλιῶν ὡς
τὶς ἀπύθμενες
λίμνες τῆς ὅρασης
στρατιὲς ὀσμῶν καὶ γεύσεων
καταθέτουν στεφάνι στὴν θερμότητα
τῶν σωμάτων.
Τὰ δακτυλικά μας ἀποτυπώματα στὴν διάρκεια.”

Η τελευταία λέξη του Λίλλη, “στην διάρκεια”, αποτελεί ευσεβή πόθο και συνάμα κατάκτηση. Μόνο μετά από τη βάσανο της γραφής, χρίζεται δικαιωματικά Ιππότης και κάθεται στην Στρογγυλή Τράπεζα της διάρκειας, τον σκληρό πυρήνα του χρόνου. Αν συγκαταλέγεται ο Λίλλης μεταξύ αυτών που έχουν διατρέξει το μαύρο; Την απάντηση την δίνει ο ίδιος ο Ελύτης, στο δοκίμιο Η μαγεία του Παπαδιαμάντη, όπου και αποφαίνεται για τον Novalis: «ως την έσχατη άκρη του έτσι που να πατήσει από το άλλο μέρος πάλι στο λευκό».

Τὰ ἴχνη σου ψηλαφῶ μὲ τὶς ἄκρες τῶν δαχτύλων, τὴν
διαδρομὴ
τῶν χειλιῶν, σὰν σαλιγκάρι ποὺ ἀργὰ ἀλλὰ σταθερὰ
φτάνει
στὴν πηγὴ
ἰσορροπώντας στὸ λεπτὸ κλαδὶ τοῦ καρποῦ σου.
Ἐντός μου κοιμᾶσαι κι ἀνατέλλει ἀντίστροφα ὁ ἥλιος
ἀνάμεσα στὰ πόδια σου. Ἀπόψε δὲν θὰ σοῦ ψιθυρίσω
καμιὰ προφητεία, γνωρίζοντας ἤδη πὼς εἶμαι θεατῆς κι
ὄχι
συμμέτοχος.

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι Σύμβουλος Επικοινωνίας.

altΑρλεκίνος
Γιώργος Λίλλης
Περισπωμένη 2015
Σελ. 40, τιμή εκδότη €8,48

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΙΛΛΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

Για τη συλλογή με σονέτα των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου «Ευτοπία» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, έργο του Πάμπλο Πικάσο. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι συναντήσεις μεταξύ λογοτεχνών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην ιστορία της ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ