alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Λίλλη Αρλεκίνος (εκδ. Περισπωμένη).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Όταν γράφει κανείς, κάθε του πρόταση οφείλει να είναι γυριστή, να θυμίζει πολεμική λαβή προκειμένου να καταφέρει το καίριο χτύπημα, έλεγε ο Κωστής Παπαγιώργης. Απέτρεπε, δε, τους νεαρούς επίδοξους γραφιάδες να καταπιαστούν με την ποίηση, διότι διατηρούσε την πεποίθηση ότι η ποίηση είναι τόσο σπάνια, όσο ένα θαύμα. Το τελευταίο ποιητικό βιβλίο του Γιώργου Λίλλη απαρτίζεται από έξι ποιήματα, καθένα εξ αυτών δίχως τίτλο, μήτε αρίθμηση. Θα μπορούσαν να λογιστούν ως ένα ενιαίο σύνολο, με πέντε ενδιάμεσες παύσεις, ή βαθιές ανάσες. Οι λέξεις κι εκφράσεις που συνοψίζουν το βιβλίο είναι τρεις: “Άκουσέ με”, “Αρλεκίνος”, “στην διάρκεια”.

Ἄκουσέ με, δὲν ἔχει περιθώριο ἡ φωνὴ νὰ ἐπιστρέψει
πίσω.

Η έκκληση του Οδυσσέα Ελύτη στο Μονόγραμμα, διατυπωμένη υπό μορφήν ερώτησης Μ' ακούς;, στον Γιώργο Λίλλη επιστρέφει στην αρχέγονη καταγωγή της. Η αδίστακτη προτακτική με την οποία αρχίζει η ποιητική συλλογή, Άκουσέ με, καταλαμβάνει τον αναγνώστη εξαπίνης. Η έγκλιση που χρησιμοποιούν πρώτη τα παιδιά, οι πρωτόγονοι του σύγχρονου πολιτισμού μας, είναι η προστακτική, έγραφε ο Γιώργος Χειμωνάς. Η προστακτική αποτελεί το φυσικό ήθος της γλώσσας.

Ο λυρισμός του Αρλεκίνου έχει κάτι από τον ρομαντισμό του Νοβάλις στους Υμνους στη Νύχτα, οι οποίοι με την σειρά τους εκβάλλουν στον Σολωμό και τον Ελύτη.

Ο λυρισμός του Αρλεκίνου έχει κάτι από τον ρομαντισμό του Νοβάλις στους Υμνους στη Νύχτα, οι οποίοι με την σειρά τους εκβάλλουν στον Σολωμό και τον Ελύτη. Ο “Αρλεκίνος” είναι ένας μονόλογος προς την “Αγαπημένη”, χωρίς ουδέποτε ο ποιητής να την αποκαλεί με αυτό το όνομα. Ο Λίλλης δεν αρκείται, όπως οι προκάτοχοι, να “πληρώσει” την απουσία με τον λόγο. Επιθυμεί, απαιτεί, ο λόγος αυτός να εισακουσθεί.

Το βιβλίο είναι έμπλεο εικόνων, τόπων, ήχων, γεύσεων και οσμών. Κυρίαρχη είναι η φύση, όχι σαν απλή φυσιολατρία, αλλά ως προσωπικό ήθος, το μόνο δυνατό. Η φύση είναι το τέλος της ποίησης. Ο Χάιντεγκερ, όταν εξήντλησε τα πέρατα του Είναι και του Χρόνου, καταγίνηκε με την ποίηση. Αισθανόταν ότι πλέον τον αφορούσε μόνο η μέριμνα για το περιβάλλον. Ο Λίλλης πυρέσσει μέσα στην απουσία της Αγαπημένης, και η αγάπη του είναι παγανιστική. Το ερωμένο πρόσωπο υπάρχει μέσα σε κάθε κάλος ή ιδιοτροπία της φύσης.

Οι στίχοι και οι στροφές, θυμίζουν φίδια κυματιστά, που το σφύριγμά τους αποσκοπεί στο αποκάρωμα του θηράματος. Τον κυματισμό διακόπτουν αιφνιδίως τμήματα, τα οποία καταλαμβάνουν τον αναγνώστη ωσάν εμβατήρια. Τα αποσπάσματα καταφθάνουν σαν τάγματα:

“Νὰ σὲ ἀγγίζω καὶ νὰ πέφτει στὰ χέρια μου ἡ ἁγνότητα
Νὰ σὲ μυρίζω καὶ νὰ ἐλευθερώνεται θυμωμένος ὁ λίβας
Νὰ σὲ γεύομαι καὶ νὰ σουρουπώνουν τὰ χείλη μου.
Νὰ σὲ ἀκούω καὶ νὰ τρίζει τὸ στῆθος σὰν κατάρτι.
Νὰ σὲ βλέπω καὶ νὰ γεμίζουν οἱ δεξαμενὲς τῆς νοσταλγίας. “
“Νὰ κοιτάζω —ἐγωιστικά— τὶς σταγόνες τῆς βροχῆς
νὰ δημιουργοῦν μονοπάτια διάφανα
στὸ κατακόρυφο τζάμι μὲ τὸ προφίλ μου ἀτόφιο
νὰ φωτογραφίζεται ἀπὸ ἄγνωστους ἱερόσυλους.
Ἔτσι σὲ διαβαίνω, καιρέ. Μὲ λασπωμένα ἄρβυλα.
Ἔτσι σὲ διανύω, ἐαυτέ. Μὲ ὑπερθετικὴ μοναξιά.
Δοσμένος σ᾿ ἕνα ἔργο ποὺ δὲν τελειώνει ποτέ.”

Από μικρό παιδί με γοήτευαν οι Αρλεκίνοι, αυτοί οι φτωχοδιάβολοι που είχαν για προγόνους τους από τους δούλους του Αριστοφάνη, έως τους βυζαντινούς μίμους και τους θαυματοποιούς του Μεσαίωνα.

“Η ιδέα του Αρλεκίνου ξεκινά πολύ παλιά, το 1991, όταν αγόρασα το Innuendo, το τελευταίο άλμπουμ των Queen με τον Φρέντυ Μέρκιουρι εν ζωή. Το εξώφυλλο του δίσκου κοσμούσε μια γκραβούρα του Grandville (κατά κόσμον Jean Ignace Isidore Gérard), η οποία απεικόνιζε έναν Αρλεκίνο που έπαιζε σαν ζογκλέρ με τους πλανήτες. Από μικρό παιδί με γοήτευαν οι Αρλεκίνοι, αυτοί οι φτωχοδιάβολοι που είχαν για προγόνους τους από τους δούλους του Αριστοφάνη, έως τους βυζαντινούς μίμους και τους θαυματοποιούς του Μεσαίωνα. Σε μια εποχή που το σκοτάδι πύκνωνε γύρω μου αποφάσισα, ως ύστατη αντίδραση, να καταφύγω στον λυρισμό ― αναζήτησα τον δικό μου αρλεκίνο μέσα σ’ ένα ποίημα που έχει τις καταβολές του στον ρομαντισμό. Ο Αρλεκίνος δεν είναι μόνο ένα ερωτικό ποίημα· είναι μια ελεγεία για τις περίτεχνες αυταπάτες μου. Με θέτει ενώπιον του εαυτού μου. Αλλά και ενώπιον του κόσμου που με περιβάλλει.”

Αυτός είναι ο λόγος που ο ποιητής επέλεξε τον συγκεκριμένο τίτλο, και που από όλα τα πλάσματα της δημιουργίας του επέλεξε ως τίτλο τον εαυτό του.

“Δὲν ἔχει σημασία ποιὰ στέπα, ποιὸν ὠκεανὸ
ἢ ποιὸν ὁρίζοντα.
Σημασία ἔχει πὼς ἀπὸ τὰ φαράγγια τοῦ στήθους ἡ ἀνάσα
ξυπνᾶ τὸ ἡφαίστειο τῆς καρδιᾶς
ὡς τὴν σκοτεινιὰ τοῦ στέρνου καὶ τὴν ὑγρὴ
πολιτεία τῶν σπλάχνων.
Σημασία ἔχει πὼς ἀπὸ τὶς γόνδολες τῶν χειλιῶν ὡς
τὶς ἀπύθμενες
λίμνες τῆς ὅρασης
στρατιὲς ὀσμῶν καὶ γεύσεων
καταθέτουν στεφάνι στὴν θερμότητα
τῶν σωμάτων.
Τὰ δακτυλικά μας ἀποτυπώματα στὴν διάρκεια.”

Η τελευταία λέξη του Λίλλη, “στην διάρκεια”, αποτελεί ευσεβή πόθο και συνάμα κατάκτηση. Μόνο μετά από τη βάσανο της γραφής, χρίζεται δικαιωματικά Ιππότης και κάθεται στην Στρογγυλή Τράπεζα της διάρκειας, τον σκληρό πυρήνα του χρόνου. Αν συγκαταλέγεται ο Λίλλης μεταξύ αυτών που έχουν διατρέξει το μαύρο; Την απάντηση την δίνει ο ίδιος ο Ελύτης, στο δοκίμιο Η μαγεία του Παπαδιαμάντη, όπου και αποφαίνεται για τον Novalis: «ως την έσχατη άκρη του έτσι που να πατήσει από το άλλο μέρος πάλι στο λευκό».

Τὰ ἴχνη σου ψηλαφῶ μὲ τὶς ἄκρες τῶν δαχτύλων, τὴν
διαδρομὴ
τῶν χειλιῶν, σὰν σαλιγκάρι ποὺ ἀργὰ ἀλλὰ σταθερὰ
φτάνει
στὴν πηγὴ
ἰσορροπώντας στὸ λεπτὸ κλαδὶ τοῦ καρποῦ σου.
Ἐντός μου κοιμᾶσαι κι ἀνατέλλει ἀντίστροφα ὁ ἥλιος
ἀνάμεσα στὰ πόδια σου. Ἀπόψε δὲν θὰ σοῦ ψιθυρίσω
καμιὰ προφητεία, γνωρίζοντας ἤδη πὼς εἶμαι θεατῆς κι
ὄχι
συμμέτοχος.

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι Σύμβουλος Επικοινωνίας.

altΑρλεκίνος
Γιώργος Λίλλης
Περισπωμένη 2015
Σελ. 40, τιμή εκδότη €8,48

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΙΛΛΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ