alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Λίλλη Αρλεκίνος (εκδ. Περισπωμένη).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Όταν γράφει κανείς, κάθε του πρόταση οφείλει να είναι γυριστή, να θυμίζει πολεμική λαβή προκειμένου να καταφέρει το καίριο χτύπημα, έλεγε ο Κωστής Παπαγιώργης. Απέτρεπε, δε, τους νεαρούς επίδοξους γραφιάδες να καταπιαστούν με την ποίηση, διότι διατηρούσε την πεποίθηση ότι η ποίηση είναι τόσο σπάνια, όσο ένα θαύμα. Το τελευταίο ποιητικό βιβλίο του Γιώργου Λίλλη απαρτίζεται από έξι ποιήματα, καθένα εξ αυτών δίχως τίτλο, μήτε αρίθμηση. Θα μπορούσαν να λογιστούν ως ένα ενιαίο σύνολο, με πέντε ενδιάμεσες παύσεις, ή βαθιές ανάσες. Οι λέξεις κι εκφράσεις που συνοψίζουν το βιβλίο είναι τρεις: “Άκουσέ με”, “Αρλεκίνος”, “στην διάρκεια”.

Ἄκουσέ με, δὲν ἔχει περιθώριο ἡ φωνὴ νὰ ἐπιστρέψει
πίσω.

Η έκκληση του Οδυσσέα Ελύτη στο Μονόγραμμα, διατυπωμένη υπό μορφήν ερώτησης Μ' ακούς;, στον Γιώργο Λίλλη επιστρέφει στην αρχέγονη καταγωγή της. Η αδίστακτη προτακτική με την οποία αρχίζει η ποιητική συλλογή, Άκουσέ με, καταλαμβάνει τον αναγνώστη εξαπίνης. Η έγκλιση που χρησιμοποιούν πρώτη τα παιδιά, οι πρωτόγονοι του σύγχρονου πολιτισμού μας, είναι η προστακτική, έγραφε ο Γιώργος Χειμωνάς. Η προστακτική αποτελεί το φυσικό ήθος της γλώσσας.

Ο λυρισμός του Αρλεκίνου έχει κάτι από τον ρομαντισμό του Νοβάλις στους Υμνους στη Νύχτα, οι οποίοι με την σειρά τους εκβάλλουν στον Σολωμό και τον Ελύτη.

Ο λυρισμός του Αρλεκίνου έχει κάτι από τον ρομαντισμό του Νοβάλις στους Υμνους στη Νύχτα, οι οποίοι με την σειρά τους εκβάλλουν στον Σολωμό και τον Ελύτη. Ο “Αρλεκίνος” είναι ένας μονόλογος προς την “Αγαπημένη”, χωρίς ουδέποτε ο ποιητής να την αποκαλεί με αυτό το όνομα. Ο Λίλλης δεν αρκείται, όπως οι προκάτοχοι, να “πληρώσει” την απουσία με τον λόγο. Επιθυμεί, απαιτεί, ο λόγος αυτός να εισακουσθεί.

Το βιβλίο είναι έμπλεο εικόνων, τόπων, ήχων, γεύσεων και οσμών. Κυρίαρχη είναι η φύση, όχι σαν απλή φυσιολατρία, αλλά ως προσωπικό ήθος, το μόνο δυνατό. Η φύση είναι το τέλος της ποίησης. Ο Χάιντεγκερ, όταν εξήντλησε τα πέρατα του Είναι και του Χρόνου, καταγίνηκε με την ποίηση. Αισθανόταν ότι πλέον τον αφορούσε μόνο η μέριμνα για το περιβάλλον. Ο Λίλλης πυρέσσει μέσα στην απουσία της Αγαπημένης, και η αγάπη του είναι παγανιστική. Το ερωμένο πρόσωπο υπάρχει μέσα σε κάθε κάλος ή ιδιοτροπία της φύσης.

Οι στίχοι και οι στροφές, θυμίζουν φίδια κυματιστά, που το σφύριγμά τους αποσκοπεί στο αποκάρωμα του θηράματος. Τον κυματισμό διακόπτουν αιφνιδίως τμήματα, τα οποία καταλαμβάνουν τον αναγνώστη ωσάν εμβατήρια. Τα αποσπάσματα καταφθάνουν σαν τάγματα:

“Νὰ σὲ ἀγγίζω καὶ νὰ πέφτει στὰ χέρια μου ἡ ἁγνότητα
Νὰ σὲ μυρίζω καὶ νὰ ἐλευθερώνεται θυμωμένος ὁ λίβας
Νὰ σὲ γεύομαι καὶ νὰ σουρουπώνουν τὰ χείλη μου.
Νὰ σὲ ἀκούω καὶ νὰ τρίζει τὸ στῆθος σὰν κατάρτι.
Νὰ σὲ βλέπω καὶ νὰ γεμίζουν οἱ δεξαμενὲς τῆς νοσταλγίας. “
“Νὰ κοιτάζω —ἐγωιστικά— τὶς σταγόνες τῆς βροχῆς
νὰ δημιουργοῦν μονοπάτια διάφανα
στὸ κατακόρυφο τζάμι μὲ τὸ προφίλ μου ἀτόφιο
νὰ φωτογραφίζεται ἀπὸ ἄγνωστους ἱερόσυλους.
Ἔτσι σὲ διαβαίνω, καιρέ. Μὲ λασπωμένα ἄρβυλα.
Ἔτσι σὲ διανύω, ἐαυτέ. Μὲ ὑπερθετικὴ μοναξιά.
Δοσμένος σ᾿ ἕνα ἔργο ποὺ δὲν τελειώνει ποτέ.”

Από μικρό παιδί με γοήτευαν οι Αρλεκίνοι, αυτοί οι φτωχοδιάβολοι που είχαν για προγόνους τους από τους δούλους του Αριστοφάνη, έως τους βυζαντινούς μίμους και τους θαυματοποιούς του Μεσαίωνα.

“Η ιδέα του Αρλεκίνου ξεκινά πολύ παλιά, το 1991, όταν αγόρασα το Innuendo, το τελευταίο άλμπουμ των Queen με τον Φρέντυ Μέρκιουρι εν ζωή. Το εξώφυλλο του δίσκου κοσμούσε μια γκραβούρα του Grandville (κατά κόσμον Jean Ignace Isidore Gérard), η οποία απεικόνιζε έναν Αρλεκίνο που έπαιζε σαν ζογκλέρ με τους πλανήτες. Από μικρό παιδί με γοήτευαν οι Αρλεκίνοι, αυτοί οι φτωχοδιάβολοι που είχαν για προγόνους τους από τους δούλους του Αριστοφάνη, έως τους βυζαντινούς μίμους και τους θαυματοποιούς του Μεσαίωνα. Σε μια εποχή που το σκοτάδι πύκνωνε γύρω μου αποφάσισα, ως ύστατη αντίδραση, να καταφύγω στον λυρισμό ― αναζήτησα τον δικό μου αρλεκίνο μέσα σ’ ένα ποίημα που έχει τις καταβολές του στον ρομαντισμό. Ο Αρλεκίνος δεν είναι μόνο ένα ερωτικό ποίημα· είναι μια ελεγεία για τις περίτεχνες αυταπάτες μου. Με θέτει ενώπιον του εαυτού μου. Αλλά και ενώπιον του κόσμου που με περιβάλλει.”

Αυτός είναι ο λόγος που ο ποιητής επέλεξε τον συγκεκριμένο τίτλο, και που από όλα τα πλάσματα της δημιουργίας του επέλεξε ως τίτλο τον εαυτό του.

“Δὲν ἔχει σημασία ποιὰ στέπα, ποιὸν ὠκεανὸ
ἢ ποιὸν ὁρίζοντα.
Σημασία ἔχει πὼς ἀπὸ τὰ φαράγγια τοῦ στήθους ἡ ἀνάσα
ξυπνᾶ τὸ ἡφαίστειο τῆς καρδιᾶς
ὡς τὴν σκοτεινιὰ τοῦ στέρνου καὶ τὴν ὑγρὴ
πολιτεία τῶν σπλάχνων.
Σημασία ἔχει πὼς ἀπὸ τὶς γόνδολες τῶν χειλιῶν ὡς
τὶς ἀπύθμενες
λίμνες τῆς ὅρασης
στρατιὲς ὀσμῶν καὶ γεύσεων
καταθέτουν στεφάνι στὴν θερμότητα
τῶν σωμάτων.
Τὰ δακτυλικά μας ἀποτυπώματα στὴν διάρκεια.”

Η τελευταία λέξη του Λίλλη, “στην διάρκεια”, αποτελεί ευσεβή πόθο και συνάμα κατάκτηση. Μόνο μετά από τη βάσανο της γραφής, χρίζεται δικαιωματικά Ιππότης και κάθεται στην Στρογγυλή Τράπεζα της διάρκειας, τον σκληρό πυρήνα του χρόνου. Αν συγκαταλέγεται ο Λίλλης μεταξύ αυτών που έχουν διατρέξει το μαύρο; Την απάντηση την δίνει ο ίδιος ο Ελύτης, στο δοκίμιο Η μαγεία του Παπαδιαμάντη, όπου και αποφαίνεται για τον Novalis: «ως την έσχατη άκρη του έτσι που να πατήσει από το άλλο μέρος πάλι στο λευκό».

Τὰ ἴχνη σου ψηλαφῶ μὲ τὶς ἄκρες τῶν δαχτύλων, τὴν
διαδρομὴ
τῶν χειλιῶν, σὰν σαλιγκάρι ποὺ ἀργὰ ἀλλὰ σταθερὰ
φτάνει
στὴν πηγὴ
ἰσορροπώντας στὸ λεπτὸ κλαδὶ τοῦ καρποῦ σου.
Ἐντός μου κοιμᾶσαι κι ἀνατέλλει ἀντίστροφα ὁ ἥλιος
ἀνάμεσα στὰ πόδια σου. Ἀπόψε δὲν θὰ σοῦ ψιθυρίσω
καμιὰ προφητεία, γνωρίζοντας ἤδη πὼς εἶμαι θεατῆς κι
ὄχι
συμμέτοχος.

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι Σύμβουλος Επικοινωνίας.

altΑρλεκίνος
Γιώργος Λίλλης
Περισπωμένη 2015
Σελ. 40, τιμή εκδότη €8,48

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΙΛΛΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

Για την ποιητική συλλογή του Χάρη Βλαβιανού «Η Αναγέννηση - 39 ποιητικά πορτρέτα» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Πορτρέτο του Νικολό Μακιαβέλι, στον οποίο είναι αφιερωμένο ένα ποίημα της συλλογής © Wikipedia. 

Γράφει η Άννα Βασιάδη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ