minotaure700

Για την ποιητική συλλογή του Απόστολου Λυκεσά Μινώταυρος στο Σούνιο (εκδ. Νησίδες).

Του Παναγιώτη Λογγινίδη

Πρόκειται για την τέταρτη ποιητική συλλογή του πολυγραφότατου Απόστολου Λυκεσά, στις οποίες επανέρχεται μετά το μυθιστόρημά του Το τσίρκο των ψύλλων (2009). Η επιστροφή στην ποίηση μοιάζει αναπόφευκτη για το λογοτέχνη που δε διστάζει να μας καταπλήξει με τον εκσυγχρονισμένο λόγο του και την επικαιρότητα που μάλλον ταλανίζει το συγγραφέα αντί να τον στρέφει στις παλιές εγγυημένες λογοτεχνικές παραδόσεις. Το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο επιβίωσης στο γλωσσικό και νοηματικό βούρκο της εποχής μας αλλά και μία μεγάλη συνειδητοποίηση της πραγματικότητας που στέκει απέναντι στον ποιητή και δεν τον τρέπει σε φυγή λόγω φόβου. Eίκοσι ποιήματα είναι αρκετά να μας επιδείξουν την ακτινογραφία της εποχής μας που ξεκινάει με τα «Τείχη των Αχαιών» και κλείνει με το «Απόλλυμι». Θα λεγε κανείς ότι υπάρχει μια νοηματική συνέχεια ανάμεσα στο πρώτο και το τελευταίο ποίημα, ένας κύκλος που κρύβει τα ενδιάμεσα ποιήματα.

Ακροβατώντας ανάμεσα στο παλιό, το αρχέτυπο και το μοντέρνο, αντιπαραθέτει την αξία του νοήματος του πάλαι τότε, με τον τρόμο της διαπίστωσης του κενού σήμερα.

Το μεγάλο κατόρθωμα του βιβλίου συμπυκνούται στη διάλυση των χρονικών ορίων. Ακροβατώντας ανάμεσα στο παλιό, το αρχέτυπο και το μοντέρνο, αντιπαραθέτει την αξία του νοήματος του πάλαι τότε, με τον τρόμο της διαπίστωσης του κενού σήμερα. Έτσι ο ποιητής διαπιστώνει ότι… «τοιουτοτρόπως κατέληξαν/ ξάσπρισαν είπαν τα κόκκαλά μου/ έναν αιώνα περιμένοντας Αύγουστο/ παλεύοντας μόνος την πολυπλόκαμη δίψα», για να διερωτηθεί τελικά «ποιος είναι σήμερα ο εχθρός;». Το ερώτημα, επαναλαμβανόμενο σε κάθε εποχή, μοιάζει άδειο, τώρα που «οι μάντεις αποσύρονται και ντόπερμαν καρφώνουν στα Πιέρια πινακίδες ριαλιστέητ». Οι εποχές συντέμνονται σε ένα σημείο, απορροφώντας τον ιστορικό χρόνο και αφήνοντας τον ποιητή μόνο με την απόγνωση. «Τέλειωσαν τα καλντερίμια/ απόμεινε η απόγνωση».

Αναστατωμένος, ώριμος και συνειδητοποιημένος ο ποιητής έχει πια τη δυνατότητα να μετατοπίσει το Μινώταυρο στο Σούνιο. Πώς έφτασε ως εκεί, ποια μέσα χρησιμοποίησε, εάν του ταιριάζει, δεν ενδιαφέρει κανέναν πια. Η εποχή επιτάσσει νοηματικά χάσματα και αναπηδήματα. Η αλληλουχία εννοιών έχει σπάσει. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Μινώταυρος συνεχίζει να είναι ένα φαλλικό σύμβολο, ένα σημαίνον δύναμης, αλλά τώρα πια δεν περιορίζεται. Το έλλειμμα του λαβύρινθου μένει να εντοπιστεί. Σκεφτείτε, μετά από τόσους αιώνες, πρέπει να ξαναψάξουμε το έλλειμμά μας ως γνήσιοι Μινώταυροι, απελευθερωμένοι τουλάχιστον φαντασιακά από τα όριά μας. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Μινώταυρος ψάχνει το «ξανάστροφο δάκρυ» αφού αυτό φοβάται κατά βάθος. Κι αν θεωρήσουμε ότι όντως ο φόβος είναι η επιθυμία, τότε ο Μινώταυρος δεν έχει τίποτα άλλο να κάνει παρά «να κόβει βόλτες παίρνοντας κεφάλια».

Η με μαθηματική ακρίβεια παράθεση ιστορικών τόπων και εποχών αντανακλά με αυστηρότητα τη σύγχυση χρόνου και φαντασιακού, οδηγώντας τον αναγνώστη στην αμφισβήτηση του πραγματικού.

Ο ποιητής πάντως φαίνεται δυνατός, μόνος να περιπλανιέται από χρόνο σε χρόνο και από στιγμή σε στιγμή, βγάζοντας κραυγές αδημονίας. Η λύτρωση απέχει πολλά νησιά μακριά όσο κι αν στον ορίζοντα φαίνονται τα λευκά εκκρεμή ξωκλήσια. Η με ακρίβεια παράθεση ιστορικών τόπων και εποχών αντανακλά με αυστηρότητα τη σύγχυση χρόνου και φαντασιακού, οδηγώντας τον αναγνώστη στην αμφισβήτηση του πραγματικού. Από όλο αυτό, ο ποιητής με μαεστρία ταχυδακτυλουργού, δηλαδή με κομψές κινήσεις και μικρά ακουμπήματα, είναι ο μόνος που καταφέρνει να βγει αλώβητος αν και συμπάσχουμε με το προσωπικό του δράμα. Τουλάχιστον αυτός έχει τη δύναμη να το προσφέρει ανιδιοτελώς στον αναγνώστη. Και προς μεγάλη λύπη του αναγνώστη, ο ποιητής δεν ταυτίζεται μαζί του, είναι ένας sui generis τυχοδιώκτης.

Θα λέγαμε, λοιπόν, ότι ο Μινώταυρος είναι εκείνο το πρόσωπο που περιγράφει ο Απολινέρ στο Αλκοόλ ως πιο εγκληματικό κι από τον Βαραββά, με κέρατα όπως οι χειρότεροι άγγελοι, αναθρεμμένο με σκουπίδια και λάσπη. Είναι ο καλεσμένος μας εαυτός που μόλις έφτασε του κλείσαμε κατάμουτρα την πόρτα. Βέβαια οι λύσεις δεν υπάρχουν όσο κι αν τα πραγματικά περιστατικά είναι ορατά. Όλα τα βλέπει ο Μινώταυρος αλλά του είναι αδύνατον να τα συνδέσει. Γιατί προς το παρόν έχουμε τη γνώση και το ούτι, λείπουν όμως οι χορδές. Έχουμε τα δαιμόνια αλλά ξεχάστηκαν τα ξόρκια. Έχουμε τα γυαλιά αλλά λείπουν τα μάτια. Και όλα αυτά σε έναν τόπο διαφανή, το Σούνιο.

* Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΟΓΓΙΝΙΔΗΣ είναι ποιητής.

altΜινώταυρος στο Σούνιο
Απόστολος Λυκεσάς
Νησίδες 2014
Σελ. 37, τιμή εκδότη €6,39

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΛΥΚΕΣΑ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ