spirits680-1

Για την ποιητική συλλογή της Πόλυς Μαμακάκη Νήματα ουτοΠοίησης (εκδ. Γαβριηλίδη).

Της Παυλίνας Παμπούδη

Ο τίτλος με ξένισε – γενικά με απωθούν οι λογοπαικτικοί τίτλοι με δεύτερο συνθετικό την ποίηση, γιατί την ποίηση τη σέβομαι και τη λέξη της θέλω να τη θεωρώ κι αυτή μοναχική και αυτούσια. Όμως, το ίδιο το βιβλίο έχει τον ιστό του υφασμένο με υλικό από τη βαθύτερη ουσία της ποιήτριας. Και τα ποιήματα-νήματα, αυτοί οι μίτοι που τη βοηθούν να κινηθεί στον προσωπικό της λαβύρινθο, διαπλέκονται και πετυχαίνουν με μεγάλη συχνότητα το σκοπό τους: να παγιδεύουν επιτόπου τα πτερόεντα σήματα μεταξύ ατόπου και ου τόπου (ας εναρμονιστώ κι εγώ με το λογοπαικτικό πνεύμα του εξωφύλλου).

Το πρώτο ποίημα ήταν ίσως για την Πρωτομαγιά / το δεύτερο για τα ανέμελα χρόνια στο σχολείο / ακολούθησαν άλλα, όπου ένα αγόρι γνωρίζει ένα κορίτσι / Κάποτε ήρθε ο θάνατος να μονοπωλήσει τους στίχους / ύστερα η αληθινή ζωή.

Η Πόλυ Μαμακάκη γράφει, όπως λέει: Για να υπάρχω / να υπάρξω/ να παραμείνω / κάπως / υπαρκτή. Γράφει δηλαδή για τους ίδιους λόγους που γράφουμε όλοι. Μας προϊδεάζει για το αντικείμενό της, από το μότο του Μπέκετ που χρησιμοποιεί στην αρχή του βιβλίου: Ασαφής υπόθεση /ότι όλα τα πράγματα υπάρχοντας/ δεν υπάρχουν /ακόμα κι αυτό εδώ υπάρχοντας /δεν υπάρχει/ Ας μιλήσουμε γι' αυτό. Και μας εκθέτει το «αυτό» γυμνό. Το «αυτό» είναι ένα πρώτο σοκ από τη συνειδητοποίηση της ύπαρξης. Μικρό παιδί βάζει τα κλάματα τέτοια στιγμή γράφει. Εκείνη όμως δεν είναι πια παιδί… Κάνει η ίδια μια σύνοψη της ποιητικής της πορείας: Το πρώτο ποίημα ήταν ίσως για την Πρωτομαγιά / το δεύτερο για τα ανέμελα χρόνια στο σχολείο / ακολούθησαν άλλα, όπου ένα αγόρι γνωρίζει ένα κορίτσι / Κάποτε ήρθε ο θάνατος να μονοπωλήσει τους στίχους / ύστερα η αληθινή ζωή. Τι είναι όμως η «αληθινή ζωή»; Τρία εκατομμύρια τραυματισμένοι αστοί / δυο ποδηλάτες κόντρα στο ρεύμα (…) γράφει. Και μετά: πόσες ώρες οδηγώ αλήθεια; Αυτό είναι άραγε η «αληθινή ζωή»; Ή: Αντοχή ενός δεύτερου κόσμου / όπου επιβιώνουν οι αυτόπτες μάρτυρες;

Η Πόλυ Μαμακάκη δεν ξέρει με βεβαιότητα – κανείς, εξάλλου, δεν ξέρει. Δεν ξέρει καν αν ανήκει στο χώρο – απλώς καταγράφει αμήχανα εντυπώσεις: Είμαι και δεν είμαι / δηλαδή παρατηρώ (… ) κι ούτε μέσα ούτε έξω θέλω να μένω εγώ/ (…) Είναι περίεργη, αλλά προτιμά να μένει, λίγο πολύ, αμέτοχη: Κάπου παρατηρείς και δεν συμμετέχεις / κάπου κοντά – εξ αποστάσεως / στην ασφαλή θέση του ενός ανάμεσα σε άλλους / να λαμβάνεις προεκλογικά sms υποψηφίων / και άλλα της Citibank για τους φόρους που σου χρεώνουν στην πιστωτική κάρτα. Είναι επίσης μοναχική, πολλές φορές όμως μιλάει σε τρίτο πρόσωπο ή στον πληθυντικό, ή και εκ μέρους και των άλλων: Ξέρεις τους ανθρώπους μου είπε / λευκές γραμμές είναι οι άνθρωποι / αν φύγεις χωρίς αυτούς επιστρέφουν (…) οι άνθρωποι είναι άνθρωποι / (μόνοι και φοβισμένοι κάποτε) μου είπε.

Την απασχολούν οι διαπροσωπικές σχέσεις, το εγώ, το εσύ, το εμείς το εσείς, η αποξένωση η προσέγγιση – μήπως να συγγενέψουμε κάποτε λέει. Αλλά είναι κάτι που δεν το βρίσκει εφικτό στην «αληθινή» ζωή – τα φαντάζεται συχνά όλα εκ του ασφαλούς σαν μέσα σε ονείρωξη. Ή τα εφευρίσκει: Δεν είδα τίποτα απόψε ούτε και χθες / τα σκέφτηκα όλα. Και εκθέτει Επινοήσεις από τη μια άκρη της πόλης στην άλλη, αντιδρώντας με στίχους κατά ριπές, καθώς υφίσταται ξανά και ξανά τις διαδικασίες ένταξης σε μια αδιάφορη κοινωνία-ξενιστή.

Φοβάμαι καμιά φορά όταν αργείς μήπως δεν έρθεις / μήπως μεγάλωσες.

Τα ποιήματα της λοιπόν είναι κυρίως ποιήματα Πόλης, δομημένα αυστηρά εντός σχεδίου -αν και τα αόρατα θεμέλιά τους έχουν στηθεί με κάποιο σύστημα ημιαυτόματης γραφής και δονούνται συχνά από λεκτικούς ακροβατισμούς. Θα τα περιέγραφα επίσης ως ποιήματα μετενηλικίωσης. Δεν απομακρύνονται όμως ολότελα από την αθωότητα – η Πόλυ Μαμακάκη την αποζητά ως παλιό παιδικό έρωτα που συνεχίζει να υπάρχει στη ζωή της: Φοβάμαι καμιά φορά όταν αργείς μήπως δεν έρθεις / μήπως μεγάλωσες. Ανασκαφές χρόνων σε βιβλία ή μέσα της ή σε τρόπους ανθρώπων που διασταυρώνονται μαζί της, έχουν αποδώσει: Εδώ τα βρήκε όλα ο ποιητής / ανάμεσα σε μύθους και άλλα μαχητά τεκμήρια, όπως δηλώνει η ίδια.

Παίρνει μια μεγάλη ελευθερία στη διαχείριση των δεδομένων της, πάντως, δεν παύει να είναι προσεχτική γιατί οι στίχοι είναι: αρχεία που χάνονται με δυο κουμπιά. Συνεχίζοντας τον προσεχτικό χειρισμό του υλικού της χρησιμοποιεί κι άλλους ηλεκτρονικούς και νομικούς όρους – μάλλον όρους δικαίου: Θυμήσου, θυμηθείτε, ας θυμηθούν / το απολίθωμα ενός αρχικού σχεδίου / προτού διαγραφούμε από τη μνήμη μας / σε μια εσχάτη των ποινών. Στις λεπτομέρειες πολλών υπο-θεμάτων (το σπίτι, ο ένοικος, ο Άλλος, το περιστασιακό ζευγάρωμα), ανιχνεύεται η αίσθηση ότι τα ποιήματα της προχωράνε άλλα, αλλότρια ποιήματα. Δεν προκύπτουν όμως ως δευτερογενή ή ως κλώνοι, αλλά ως γνήσιοι απόγονοι. Εγώ τα προσλαμβάνω και τα περιγράφω χρησιμοποιώντας ερήμην της τον δυνατό ερωτικό της στίχο: Σώμα μέσα σε σώμα ταφή.

Υπάρχει μια γωνία / απ’ όπου μπορείς να δεις το τούνελ της διαδρομής / αν γείρεις λοξά.

Η Πόλυ Μαμακάκη πορεύεται ανάμεσα στους ανθρώπους, επιθυμώντας συχνά Ενός λεπτού φυγή από αυτή την Ακαταστασία λόγων, καιρών, μυαλών που αντιμετωπίζει. Η σκέψη της πάντως συντονίζεται δύσκολα μαζί τους, είναι σε επιτάχυνση: Συνέχισε αργά, συνέχισα γρήγορα. Ασυγχρόνιστη κινείται μέσα σε διπλοτραβηγμένες φωτογραφίες, σε κομμένες στο μοντάζ κινηματογραφικές σκηνές, επιβαίνει σε τρένο φάντασμα με ηλεκτροφόρες δονήσεις, πιθανόν ευχόμενο τον εκτροχιασμό του. Το τρένο του οποίου είναι μοναδική επιβάτις δεν πάει πουθενά, αλλά της επιτρέπει την ποιητική οπτική πρόσληψη του ακίνητου τοπίου: Υπάρχει μια γωνία, λέει, απ’ όπου μπορείς να δεις το τούνελ της διαδρομής αν γείρεις λοξά. Τις νύχτες –όπως και οι περισσότεροι ποιητές– δέχεται σποραδικές επισκέψεις πλανόδιων φιλικών φαντασμάτων με κακές προθέσεις. Τις μάχεται, τις επικαλείται, τις αξιοποιεί. Πρόκειται για τα κηδεμονικά φαντάσματα άλλων ποιητών αλλά και για τα νεκρά ή και ζωντανά πρόσωπα του βίου της, με τα οποία όμως επιχειρεί επαφή σε άλλο επίπεδο – και τα οποία αναλαμβάνουν την προστασία και τη γονιμοποίηση της. Ξυπνάει με ποιήματα μπλεγμένα στα μαλλιά / δεν θυμάται το πρωί κανένα / αλλά τι σημασία έχει. Τ’ αληθινά ποιήματα διαφεύγουν. 

* Η ΠΑΥΛΙΝΑ ΠΑΜΠΟΥΔΗ είναι συγγραφέας, μεταφράστρια και εικονογράφος.


altΝήματα ουτοΠοίησης
Πόλυ Μαμακάκη
Εκδ. Γαβριηλίδη 2015
Σελ. 104, τιμή εκδότη €8,48

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΣ ΜΑΜΑΚΑΚΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

«Ηρωίδες» του Οβίδιου (κριτική) – Πρώιμα δείγματα γυναικείας γραφής

«Ηρωίδες» του Οβίδιου (κριτική) – Πρώιμα δείγματα γυναικείας γραφής

Για τον τόμο του Ovidius (43 π.Χ. – 17 μ.Χ.) «Ηρωίδες» (1-15) με εισαγωγή - κείμενο - μετάφραση - σχόλια από τους: Βάιο Βαϊόπουλο, Ανδρέα Μιχαλόπουλο και Χαρίλαο Μιχαλόπουλο (εκδ. Gutenberg).

Του Σπύρου Κιοσσέ

Μια από τις διαδικασίες που επηρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ