alt

Για την ανθολογία του Ko Un Τι; 108 ζεν ποιήματα (μτφτ. Αργυρώ Κασωτακη-Γατοπούλου, Χάνα Γιο, εκδ. Περισπωμένη).

Του Γιώργου Βέη

ΖΕΝ: «Δεν θέλω» είπε ο παππούς μου, θέλοντας να δώσουν σ' εμένα τα σταφύλια που του πρόσφεραν: «Ζεν θέλω» επανέλαβα, παίρνοντας τα σταφύλια.
Γιώργος Χουλιάρας, Λεξικό αναμνήσεων

Από τις συμπτωματικές ή προγραμματισμένες συναντήσεις μου με συγγραφείς της Νοτίου Κορέας, όσο ζούσα κι εργαζόμουν εκεί, στις αρχές της περασμένης δεκαετίας, αλλά και αρκετά χρόνια πριν, κατά την παραμονή μου στη Σεούλ, σ΄ όλη τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1988, σχημάτισα την εντύπωση ότι πρόκειται για δημιουργούς λόγου οι οποίοι, χωρίς να κρύβουν τον βαθύ προβληματισμό τους για την παρατεταμένη, τραγική διχοτόμηση της κορεατικής χερσονήσου, ό,τι δηλαδή τεκμαίρουν ως εκ των πραγμάτων πατρίδα τους, θέλουν να συνεχίσουν απερίσπαστοι τον διάλογο με την μακραίωνη παράδοση του τόπου τους, όπως ακριβώς έκαναν και οι γενιές εκείνων που προηγήθηκαν. Ανανεώνοντας συγχρόνως σ΄ ένα βαθμό τα όσα παρέλαβαν, συνεχίζουν να συμβάλλουν στη διατήρηση της ταυτότητας της Κορέας, η οποία, σημειωτέον, μπόρεσε να διατηρήσει ως τώρα την αυτονομία της, αναπτυσσόμενη ανάμεσα σε δύο γίγαντες, δηλαδή τη Ρωσία από τη μια πλευρά και την Κίνα από την άλλη. Βεβαίως οι πολλαπλές πολιτιστικές οφειλές προς την δεύτερη και αναγνωρίζονται ευθέως και δικαιολογούνται χωρίς προκαταλήψεις. Πλην όμως η γραφή παραμένει στο σύνολό της ευκρινώς ιθαγενής.

Για όσους είναι η πρώτη φορά που προσεγγίζουν την τεχνοτροπία του Ζεν, θεωρώ ότι το Τι; όντως συνιστά μια σημαίνουσα, από πολλές όψεις, εισαγωγή στο θέμα.

Για τους αναγνώστες εκείνους οι οποίοι είναι εξοικειωμένοι με τις λογοτεχνικές στρατηγικές και ειδικότερες σημασιοσυντακτικές μεθοδολογίες της ευρύτερης Ανατολής, η συλλογή αυτή αποτελεί δείκτη ώριμων κρυσταλλώσεων μιας εμφανώς προηγμένης αισθητικής. Εύκολα κατατάξιμη, καλομεταφρασμένη και εκδοτικά ιδιαίτερα προσεγμένη, η ποιητική παρακαταθήκη του λίαν προβεβλημένου και μάλιστα υποψήφιου νομπελίστα ποιητή Ko Un, που γεννήθηκε το 1933 στην πόλη Κουνάν της βόρειας επαρχίας Τσόλα της Νότιας Κορέας, λογίζεται πλέον απόκτημά μας. Για όσους πάλι είναι η πρώτη φορά που προσεγγίζουν την τεχνοτροπία του Ζεν, θεωρώ ότι το Τι; όντως συνιστά μια σημαίνουσα, από πολλές όψεις, εισαγωγή στο θέμα. Αν μάλιστα θυμηθούν την καταρχήν παράδοξη συμπεριφορά του φιλόσοφου Διογένη του Κυνικού, ο οποίος περιφερόταν μέρα μεσημέρι στην αγορά, ψάχνοντας για ανθρώπους, κρατώντας διαρκώς αναμμένη τη λυχνία του, θα μπορούν ίσως ευκολότερα να συντονιστούν, από την πρώτη κιόλας σελίδα, με τη βαρύνουσα πνευματικότητα του παρόντος τόμου.

Για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής απομονώνω το τετράστιχο «Ο παλιός Βούδας»: «Ε, τι λέγατε για τον παλιό τον Βούδα; / Γιατί, ο παλιός Βούδας δεν είναι ο Βούδας./ Ο αληθινός Βούδας είναι ένα ψάρι που μόλις πιάστηκε στο δίχτυ / και σπαρταρά πηδοκοπώντας δώθε-κείθε». (Βλ. σελ. 85.). Εδώ υπολανθάνει ολόκληρη η φιλολογία περί της ουσίας της αλήθειας, η οποία, για να θυμηθούμε άλλη μια φορά τον ημέτερο Γκέοργκ Βίλχελμ Φρίντριχ Χέγκελ, είναι αλήθεια εν τω γίγνεσθαι. Με την αναμενόμενη οικονομία των εκφραστικών του μέσων και την γενικότερη υφολογική του κατάρτιση, ο Kο Ουν, ο οποίος κατά τον αμερικανό μπητ ποιητή Allen Ginsberg (1926-1997) είναι «μεγαλειώδης ποιητής, ένας συνδυασμός βουδιστή ειδήμονα, παθιασμένου οπαδού της ελεύθερης πολιτικής σκέψης και δράσης, και νατουραλιστή ιστοριογράφου», δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να υπογραμμίζει τις αναμφισβήτητες αρετές της μεταφοράς, της αλληγορίας και βεβαίως της θυμόσοφης υπαινικτικότητας. Αυτό που ηχεί απλοϊκό, παιδιάστικο ή ενίοτε παράλογο συνιστά τον απαραίτητο μανδύα του ποιήματος, το οποίο πράγματι σκοπεύει να περάσει κατ΄ αυτόν τον τρόπο το πρώτο στάδιο της αναγνωστικής πρόσληψης. Μετά, με ένα δεύτερο, προσεκτικότερο άκουσμα, ο μανδύας αποσύρεται διακριτικά, αφήνοντας ν’ αποκαλυφθεί το υλικό μιας διανοητικής έκρηξης. Ό,τι δηλαδή τόσο επιμελώς καλυπτόταν ως την τελευταία στιγμή. Το παιγνιώδες των περιγραφών υποχωρεί, δίνοντας τη θέση του στην αμφιβολία, στην ανατροπή, στη ριζική ανακατάταξη των δεδομένων. Η αποδόμηση είναι σε τελευταία ανάλυση υπόθεση μιας καλής ψαριάς.

Με την αναμενόμενη οικονομία των εκφραστικών του μέσων και την γενικότερη υφολογική του κατάρτιση, ο Kο Ουν δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να υπογραμμίζει τις αναμφισβήτητες αρετές της μεταφοράς, της αλληγορίας και βεβαίως της θυμόσοφης υπαινικτικότητας.

Ανάλογα ισχύουν και για το δίστιχο, με τίτλο «Οδός Τζόνγκνο» (βλ. σελ. 84). Ήτοι: «Καθώς κατέβαινα χαζολογώντας την οδό Τζόνγκνο στο Νταεγκού /επήρα και κατέβασα μία μπουκάλα σναπς». Ο οινοβαρής αφηγητής, αναφερόμενος εμμέσως πλην σαφώς σ΄ έναν από τους διασημότερους φίλους του κρασιού, τον ποιητή Λι Τάι Πο, ή Λι Μπάι (701-762) από τη γειτονική Κίνα, αποτίει φόρο τιμής στην κυριολεξία της μέθης, χωρίς να χρειαστεί να φτάσει στην υπερβολή των λεκτικών τρόπων, οι οποίοι χαρακτηρίζουν φέρ΄ ειπείν τον Τσαρλς Μπουκόφσκι (1920- 1994). Ας διαβάσουμε μαζί κι αυτό: «Προσμένοντας δεκαετίες μια χιονονιφάδα / πυρακτωμένο κάρβουνο έγινε το κορμί μου. / Κι ύστερα έσβησα. / Χαλάλι, ήχος των τζιτζικιών που τραγουδάνε ήταν εκεί. / Μετά δεν ήταν». (Βλ. σελ 33). Εδώ η απωανατολική προοπτική συναντά και την ελυτική απόκλιση. Διακρίνω, μεταξύ άλλων τα εξής: «Περισσότερο και από τους μουσικούς ή τους ζωγράφους, που κατ΄ ανάγκην εκφράζονται με ορισμένες αναλογίες στον κόσμο των ήχων ή των χρωμάτων, ο ποιητής, που έχει σαν αποκλειστικό του όργανο τη γλώσσα, πηγαίνει κατευθείαν στην πηγή. Εκεί όπου οι ψυχικές καταστάσεις, οι ονειρικοί συνειρμοί, οι ιδέες ανοίγουν τα χαρτιά τους∙ και όπου – για να εκφρασθούμε απόλυτα- και μόνον με την ονομασία τους τα πράγματα ξαναγεννιούνται». (Βλ. Οδυσσέας Ελύτης: Σύντομη Αντιφώνηση στην Aula του Πανεπιστημίου της Ρώμης, Εν λευκώ).

Ο Ko Un αρκείται σε μια-δυο λεπτομέρειες, σε μια τοποθεσία, σε μια πινελιά λιτή και γι΄ αυτό εύστοχη: το ποίημα είναι, κοντολογίς, το αντίδοτο της απουσίας αυτοπροσώπως. Αν «η τέχνη είναι μια υπόσχεση ευδαιμονίας που διαρκώς αθετείται», όπως υποστηρίζει ο Τέοντορ Αντόρνο (1903-1969), τότε το εγχείρημα του νοτιοκορεάτη δημιουργού αφορά στην αποτύπωση κανόνων ευδαιμονίας μέσα στον σπόρο της πρόσφορης στιγμής. Όσο κι αν είναι φευγαλέο από τη φύση του το αίσθημα αυτό, δεν παύει να είναι εξ ίσου ιαματικό. Η λύτρωση πηγάζει από τη μη διεκδίκηση της λύτρωσης, μας δείχνει συνοπτικά το Τι;.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής. 

altΤι;
108 ζεν ποιήματα
Ko Un
Μτφρ. Αργυρώ Κασωτακη-Γατοπούλου, Χάνα Γιο
Περισπωμένη 2014
Σελ. 160, τιμή € 15,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βράχια, του Γιώργου Βέη – ποίηση πυκνή και πολύσημη

Βράχια, του Γιώργου Βέη – ποίηση πυκνή και πολύσημη

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Βέη «Βράχια» (εκδ. Ύψιλον).

Της Ζωής Σαμαρά

Κρατώ στα χέρια μου ένα ποιητικό βιβλίο με φαντασιακά βράχια στο εξώφυλλο, τα χρώματα να παίζουν με το φως και το σκότος, να μας παραπέμπουν σε απεικόνιση πραγματικών βράχ...

Αινειάδα, του Βιργιλίου – ένα θεμελιακό έργο

Αινειάδα, του Βιργιλίου – ένα θεμελιακό έργο

Για την «Αινειάδα» του Βιργιλίου, με πρόλογο και σε μετάφραση του Θεόδωρου Παπαγγελή, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Μ.Ι.Ε.Τ.

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Η γενεαλογία, η αναζήτηση της προέλευσης, όπως μας δίδαξε ο Φουκώ, δεν είναι απαραίτητο να νοείται ω...

Άπαντα τα ποιήματα, της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν

Άπαντα τα ποιήματα, της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν

Για τον συγκεντρωτικό τόμο με ποιήματα της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν «Άπαντα τα ποιήματα» (μτφρ. Χριστίνα Παναγιώτα Γραμματικοπούλου, εκδ. Βακχικόν).

Της Διώνης Δημητριάδου

«H Μπάχμαν πάλευε με την ανεπάρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

Η Κορίνα Καλούδη με την πρώτη της ποιητική συλλογή «Και βέβαια τους φοβάμαι» (εκδ. Περισπωμένη) ξεχωρίζει για την ισορροπία που κρατάει ανάμεσα στην ενδοσκόπιση και τον κοινωνικό προβληματισμό. Χαμηλόφωνη, ευθύβολη και αληθινή.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τι απαντάτε σε όσ...

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της πανδημίας του COVID-19, η διοργάνωση επικεντρώνεται σε ένα εξ ολοκλήρου διαδικτυακό πρόγραμμα διάρκειας έντεκα ημερών (19-29 Νοεμβρίου) με αιχμή τη συμμετοχή σημαντικών συγγραφέων και την ψηφιακή διοργάνωση των προγραμματιζόμενων φεστιβάλ, εκδηλώσεων και δράσεων, καθώς και των επαγγ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Απόσπασμα μιας ενότητας και μέρος των επιλεγομένων από την ανθολογία του Walter Benjamin «Νο 13 – Εξήντα πέντε θέσεις για τα βιβλία και τις πόρνες, το γράψιμο, την κριτική, τους σνομπ και την επιτυχία», σε μετάφραση και επιλεγόμενα του Κώστα Κουτσουρέλη. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσ...

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φένιας Τσανάκα «Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη» το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ