fabulous venice390

Του Γιώργου Βέη

«Μακαρισμένοι εκείνοι που πλανά το νου τους, μέσα σε άσωστους θανάτους, μια Βενετία που δεν υπάρχει πουθενά, παρά μονάχα μέσα στα όνειρά τους». Λέων Κουκούλας, «Βενετία»

Οι εισαγωγικές δηλώσεις είναι ενδεικτικές του τι θα επακολουθήσει στη συνέχεια ενός ταξιδιού, προφανώς ατέρμονος. Η «δημοκρατία του βλέμματος», η «δημοκρατία της γραφής» και η «δημοκρατία του φαίνεσθαι», για να περιοριστώ στις πλέον εμφανείς δείξεις, συναποτελούν τις ειδολογικές συντεταγμένες των αναφορών και των ποικίλων αυτοαναφορών. (Βλ. σσ. 66, 74 και 92, αντιστοίχως).

Τα όρια των καταγραφών βεβαίως είναι ήδη γνωστά, ο κόπος όμως δεν θα πάει χαμένος. Αυτό τουλάχιστον αντιλαμβάνομαι από τη δεύτερη ανάγνωση του παρόντος έργου. Όσο κι αν «συντάσσουμε καταλόγους ταξινομώντας ματαιωμένες προσδοκίες, παίρνοντας παράταση για μια ακόμη βεβαιωμένη διάψευση», θα υπάρχει πάντα ανοικτή η πόρτα των μεταβάσεων σ΄ ένα δεύτερο βαθμό πρόσβασης του αντικειμένου, η δυνατότητα, για να το διατυπώσω διαφορετικά, της επαναμάγευσης του τοπίου. (Βλ. σελ. 57). Όθεν και η προοπτική της λύτρωσης της ύπαρξης από τον μεγαλύτερο ίσως εχθρό της, την ανία, για να θυμηθούμε και πάλι τον μονήρη της Δρέσδης και της Φραγκφούρτης, τον Άρτουρ Σοπενχάουερ.

Βαδίζοντας στο νερό

Η ετοιμότητα του συγγραφέα είναι χαρακτηριστική: σπεύδει να δει από πολλές οπτικές γωνίες τα όποια ινδάλματα του χώρου, καταφεύγοντας συχνά πυκνά σε διάφορους μηχανισμούς ενδελεχούς αποκρυπτογράφησης της συγκεκριμένης χωροταξίας

Ο επισκέπτης ανήκει αυτή τη φορά στους ευαίσθητους εκείνους πομποδέκτες, οι οποίοι αφήνουν το προσφιλές τοπίο να τους προσεγγίσει με την πρώτη κατάλληλη ευκαιρία, να τους κατακτήσει σε μεγάλο βαθμό, αλλά και να τους κατοικήσει στη συνέχεια. Και μάλιστα χωρίς ενδοιασμούς. Η ετοιμότητα του συγγραφέα είναι χαρακτηριστική: όχι μόνον δεν αφήνει τίποτε σχεδόν να πέσει κάτω, στο έδαφος της λησμονιάς, αλλά σπεύδει να δει από πολλές οπτικές γωνίες τα όποια ινδάλματα του χώρου, καταφεύγοντας συχνά πυκνά σε διάφορους μηχανισμούς ενδελεχούς αποκρυπτογράφησης της συγκεκριμένης χωροταξίας. Ό, τι τον συνδράμει στο έργο του αυτό, ό,τι του καθίσταται στο τέλος των αναζητήσεων κλειδί γεωγνωσίας θεωρείται αυτομάτως μέγα δώρο της περιηγητικής μοίρας. Το πολιτισμικό κεκτημένο αναλύεται και διερμηνεύεται εν μέρει μέσα από τα χρώματα του ταξιδιωτικού χρόνου. Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής τα εξής ενδεικτικά: «Λίγες είναι οι φορές που σου δίνεται η χάρη να βαδίσεις επί των υδάτων. Όχι επάνω στη βεβαιότητα ενός πλεούμενου ή με τη βοήθεια ενός άλλου πλωτού μέσου, αλλά απλά με τα πόδια σου να κρατούν σταθερό τον ρυθμό του βαδίσματος επάνω στο νερό. Κάτι πρωτόγνωρο έχει αφαιρέσει όλο σου το βάρος, καταργώντας τους νόμους της βαρύτητας, και σε έχει κάνει ανάλαφρο με το κέντρο σου να επιπλέει στο διάστημα μεταξύ νερού και αέρα. Δε συμβαίνει τακτικά, σπάνια θα ‘λεγα, και σε μερικούς καθόλου. Χρειάζεται πολλές ζωές να σ’ εκπαιδεύσουν, οξύνοντας τις αισθήσεις σου ώστε να αντιλαμβάνεσαι το πώς και το πότε συμβαίνει το θαύμα» (Βλ. σελ. 9).

Με το More Veneto, ο ποιητής Γιώργος Γώτης εγκαινιάζει τις ατομικές δοκιμές του στο χώρο της λεγόμενης ταξιδιωτικής λογοτεχνίας. Η τακτική της γραφής ομολογεί βεβαίως εκ προοιμίου απόλυτο σεβασμό στην τακτική και στους κανόνες του απροκάλυπτου ποιητικώς οράν. Ό,τι παρουσιάζεται ως δεδομένο, ό,τι προσφέρεται στο μάτι του περαστικού ως δήθεν κοινότοπο δεν συνιστά μια ακόμη μονοδιάστατη πρόταση της πόλης ή της εξοχής, αλλά παραπέμπει σ΄ έναν κόμβο ιδεών. Το ταξίδι αναβαθμίζεται κατά συνέπεια σε μελέτη υφών. Όπως έχω ήδη επισημάνει προ καιρού (βλ. «Βιβλιοθήκη», εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», 18 Σεπτεμβρίου 2009) «από την πρώτη του εμφάνιση στο πεδίο των απαιτητικών κειμενικών εφαρμογών έως τώρα, ο στίχος του Γιώργου Γώτη επιμένει να αποτυπώνει τις διακυμάνσεις, τις ευρύτερες ανακατατάξεις και τις συναφείς ρήξεις, οι οποίες παρατηρούνται στην εξέλιξη των σχέσεων Εγώ – Εκείνο. Δεν ενδίδει στους ισχυρούς πειρασμούς της επιφανειακής παράθεσης δεδομένων, στους οποίους υποκύπτουν οι πολλοί, επαληθεύοντας έτσι τις εκτιμήσεις όλων εκείνων, οι οποίοι διέγνωσαν εγκαίρως την ικανότητά του να αποδελτιώνει με νηφαλιότητα μοιραία πάθη και οριακές ανυψώσεις – φωτίσεις του καθημαγμένου προσώπου της καθημερινότητας». Κατά συνέπεια λοιπόν το περιηγητικό εγώ στην προκειμένη περίπτωση θα αναζητήσει στην περιβάλλουσα ατμόσφαιρα τους ικανούς και αναγκαίους εκείνους δείκτες, οι οποίοι θα το οδηγήσουν μαθηματικά όπου δει, δηλαδή στην πολυπόθητη πολυσχιδή θέαση. Το ιταλικό πολιτιστικό μόρφωμα –και μάλιστα σε διαχρονική μορφή– συνιστά σαφώς έναν από τους ιδανικότερους συγκερασμούς αισθητικών παρακαταθηκών.

Σφαιρική αναπαράσταση της ταξιδιωτικής στιγμής

Ό,τι παρουσιάζεται ως δεδομένο, ό,τι προσφέρεται στο μάτι του περαστικού ως δήθεν κοινότοπο δεν συνιστά μια ακόμη μονοδιάστατη πρόταση της πόλης ή της εξοχής, αλλά παραπέμπει σ΄ έναν κόμβο ιδεών. Το ταξίδι αναβαθμίζεται κατά συνέπεια σε μελέτη υφών

Ο τουρίστας μεταβάλλεται σε σπουδαστή. Η μεταμόρφωση είναι μάλλον ακαριαία: ο συγγραφέας φαίνεται ότι είναι έτοιμος να βιώσει με τη σειρά του ό,τι συνέχει το περιώνυμο σύνδρομο Σταντάλ. Εν ολίγοις προετοιμάζεται να παραδοθεί αμαχητί στην αίγλη των σημείων. Η ώσμωση ενδέχεται όμως να είναι κειμενικά πρόσφορη. Η γονιμότητα είναι εν τέλει υπόθεση προετοιμασίας. Η αμλετική ετυμηγορία “the readiness is all” ακούγεται στο βάθος των περισσοτέρων σελίδων του βιβλίου. Εξ ου και οι χαρακτηριστικοί αφορισμοί, τους οποίους απομονώνω: «Η Βενετία σου δίνει την δυνατότητα να βαδίσεις τουλάχιστον μία φορά στη ζωή σου επί των υδάτων, να βιώσεις το θαύμα και να το συνδέσεις με τα άλλα που συντελούνται γύρω σου. Είναι το ασυμπίεστο νερό που δίνει στους έτοιμους από καιρό ζηλωτές το χάρισμα να πετάξουν κάποια στιγμή ανάλαφροι και να περιηγηθούν την πόλη ως άγγελοι καταργώντας τη βαρύτητα, με οξυδερκή όραση να την κρατήσουν εικόνα μέσα τους, ώστε κατόπιν να γίνουν κήρυκες του συντελούμενου θαύματος στους άλλους. Το πνεύμα των νερών σε όλες τις εκδοχές του περιφέρεται ελεύθερο αλλά και φυλακισμένο στο γυαλί, αντανακλά χιλιάδες αποχρώσεις συνθέτοντας με χρώματα και καθρεφτίζοντας την ομορφιά. Είναι διαρκής και σε υπερθετικό βαθμό αυτή η ανάγκη να αναγνωρίζουμε στα πολλαπλά είδωλά μας θραύσματα του εαυτού μας. Έτσι λοιπόν ανακαλύπτεις την παλέτα με νωπά ακόμα τα χρώματα που ιστόρησαν την πόλη, καθώς επίσης το πώς αποκτούν άλλη διάσταση λίγοι κόκκοι από το μπλε της παιδικής θάλασσας που κουβαλούσες μέσα σου». (Βλ. σελ. 11). Πιθανότατα, θα επαναλάβω, η ιατρική παιδεία του Γιώργου Γώτη να έχει διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στην πολύπτυχη, πάντως ακριβοδίκαιη διερμηνεία της παθογένειας του χρόνου, της αλληγορίας των γενέθλιων τόπων, της μυθολογίας των εμμονών μας, της μεταφυσικής του ονείρου και όχι μόνον. Πρόκειται για μια σφαιρική αναπαράσταση της κρίσιμης γνωσιολογικά ταξιδιωτικής στιγμής. Χωρίς να παύει να ενδιαφέρεται ενεργά για την ειδικότερη αναγνωστική πρόσληψη, διατηρεί και στο More Veneto σε υψηλά επίπεδα –μάλιστα δε κατά τρόπο προδήλως συνειδητό– όλες τις απαραίτητες ποιότητες «του παιχνιδιού του σημαίνοντος». Είμαι βέβαιος ότι ο Γιώργος Γώτης θα επανέλθει. Και μάλιστα για το ίδιο τοπίο. Όχι μόνον διότι η Βενετία είναι ως εκ των πραγμάτων πραγματολογικά μάλλον ανεξάντλητη, αλλά επειδή πήρε έναν δρόμο, τον οποίο και να θέλει δεν μπορεί να αλλάξει. Το ομολογεί άλλωστε τόσο ξεκάθαρα: «κάποιοι χώροι μαγνητίζουν εκτός από το βλέμμα και τα βήματά μας». (Βλ. σελ. 65)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ

more-veneto-exofMore Veneto
Γιώργος Γώτης
Στιγμή 2013
Σελ. 96, τιμή € 12,78

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΩΤΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

Για τη συλλογή με σονέτα των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου «Ευτοπία» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, έργο του Πάμπλο Πικάσο. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι συναντήσεις μεταξύ λογοτεχνών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην ιστορία της ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ