isaris-leptomereia

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο Αλέξανδρος Ίσαρης προσφέρει με συνέπεια αλλά και με επιλεκτική φειδώ ιδιαιτέρως αξιόλογα τεκμήρια λογοτεχνικής παραγωγής πρωτίστως στον χώρο της σύγχρονης ποίησης, που αντιπροσωπεύουν οι ποιητικές συλλογές: Όμιλος Φίλων Θαλάσσης – Ο ισορροπιστής (1976), Οι παρενέργειες της σιωπής (1984), Οι Τριστάνοι (1992), Θα επιστρέψω φωτεινός (2000). Αυτές οι συλλογές συμπληρώνονται από ορισμένα ενδιαφέροντα δείγματα πεζογραφίας, με τεχνική καταγόμενη από την αισθητική και τη δομική οικονομία της ποίησης του Αλέξανδρου Ίσαρη, όπως αναγνωρίζεται στα αφηγηματικά έργα: Ανάμεσά τους η μουσική (1991), Βίνκελμαν ή το Πεπρωμένο (2010), Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς (2012).

Στο σύνολο πάντως της δημιουργικής παραγωγής του Α.Ίσαρη πρέπει να συνυπολογισθούν αφενός η μακρά πορεία του συγγραφέα σε μια παράλληλη και έντονη μεταφραστική δραστηριότητα (π.χ.: Μαξ Φρις, Τόμας Μαν, Ρόμπερτ Μούζιλ, Πέτερ Χάντκε, Τόμας Μπέρνχαρτ, Αντόν Τσέχωφ, Ελίας Κανέττι, Ράινερ Μαρία Ρίλκε, αλλά και Ρίχαρντ Βάγκνερ), και αφετέρου η τεκμηριωμένη σχέση του με την τέχνη (πρωτίστως ζωγραφική, αλλά όχι μόνον).

Το νέο βιβλίο του Αλέξανδρου Ίσαρη με τον τίτλο Εγώ ένας ξένος / Ποιήματα 1967-2011 αποτελεί σύνθεση δέκα ενοτήτων με τους ιδιαίτερους τίτλους: «Όμιλος Φίλων Θαλάσσης», «Ο ισορροπιστής», «Τα ψευδώνυμα», «Μυθογραφία», «Οι Τριστάνοι», «Πηγή χαρίτων», «Θα επιστρέψω φωτεινός», «Προσωπογραφίες», «Οι ελεγείες της απουσίας», «Ένα ποίημα για τον Πάτροκλο». Τα κείμενα που συνθέτουν το βιβλίο, προέρχονται από την προγενέστερη ποιητική (κυρίως, αλλά και αφηγηματική) παραγωγή του Ίσαρη, αλλά δεν ταυτίζονται ακριβώς με το σύνολο αυτής, ενώ οι δύο τελευταίες ενότητες της έκδοσης περιλαμβάνουν ποιήματα που εμφανίζονται για πρώτη φορά (κατά δήλωση του συγγραφέα).

Δέκα ισότιμοι πυλώνες 

Με αυτή την προϋπόθεση, οι δέκα ενότητες του βιβλίου λειτουργούν ως ισότιμοι πυλώνες σε συγχρονική διάσταση για την πρόσβαση στο προσωπικό, δηλαδή εντέλει κειμενικό σύμπαν του Ίσαρη. Στο σύμπαν αυτό κυριαρχεί χρόνος σε αργή, ανεπαίσθητη πορεία με τη συνακόλουθη δολιότητα, καθώς αυτοπροσδιορίζεται ως ένα διαρκές σταθερό παρόν, ενώ μόνον οι απώλειες τεκμηριώνουν τη ροή, δηλαδή τη μετάλλαξή του σε παρελθόν. Περαιτέρω ο χρόνος αναγνωρίζεται ως μια χθονία πέραν της κοινής λογικής οντότητα που ανασύρει τους νεκρούς με τη ροή του και τους εγκαθιστά στις ασφαλείς περιοχές της μνήμης και των ονείρων, διαβρώνοντας έτσι το περιεχόμενο των εσωτερικών τοπίων.

Τα τοπία αυτά διαθέτουν χαρακτηριστικά στοιχεία, όπως: μέρες ακίνητες και απελπισμένα καλοκαίρια, φωτιά, νερό, αέρας, φως, σκότος, παγωνιά, κονιορτός, επίσης: σθένος, πόνος, μοναξιά, λύπη ως τεκμήριο συνείδησης της ύπαρξης, τιμωρία, ματαιότης, έρως, θάνατος, λησμονιά, προσμονή, αντοχή, σιωπή, ακόμα: κένταυροι, φτερωτά άλογα, σαύρες, αετοί, σκυλιά, κύκνοι, και κυρίως: πρόσωπα όπως διασταυρώνονται με την τέχνη του λόγου, των χρωμάτων, της μουσικής.

isaris-alexandros-photoΣτο πλαίσιο αυτό, ο Αλέξανδρος Ίσαρης φαίνεται να διαχειρίζεται με πνευματώδη και συχνά αποκλίνοντα από την κοινή αντίληψη τρόπο μείζονα ζητήματα που αφορούν ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις μέσα στη σύγκρουση ζωής και θανάτου, τον διάλογο των σωμάτων με το περιεχόμενο του εσωτερικού ανθρώπου, την αποδόμηση του εσωτερικού ανθρώπου και την ανασύστασή του ως διαδικασία σύνθεσης πρωτότυπων εσωτερικών τοπίων, την ένταση και την έκρηξη του εσωτερικού ανθρώπου αλλά και την αδυναμία πλήρους εξωτερίκευσής του, όπου εντάσσεται και η εμπλοκή του ψεύδους σε αντιπαράθεση ή σε διάλογο με τη μνήμη.

Με αυτά τα δεδομένα ο εσωτερικός άνθρωπος φαίνεται να αρνείται την ταύτιση με τον εξωτερικό κόσμο, προβάλλοντας μια σταθερή εξάρτηση ασφαλείας από την προσωπική του κοιτίδα (συναισθηματικής) προέλευσης, και με τον τρόπο αυτόν οδηγούμαστε και στην ανάγνωση του τίτλου του βιβλίου Εγώ ένας ξένος.

Όλο αυτό το υλικό διεκπεραιώνει λόγος άμεσος, βιωματικός, πλήρης συναισθήματος, συνδηλωτικός, παραστατικός, απερίφραστος, στοχαστικός, αφοριστικός, με ιδιαίτερο ρυθμό (παρηχήσεις αλλά και παραδοσιακά μέτρα, π. χ. δεκαπεντασύλλαβοι), ενίοτε λόγος σε εκκρεμότητα που δηλώνει δυνατότητα ή προοπτική εξέλιξης σύμφωνα με τα συμφραζόμενα.

Την επιφάνεια του κειμενικού σύμπαντος του Ίσαρη καλύπτει εκτενής τοιχογραφία με υλικό από εσωτερικά τοπία, όπως μάλιστα αυτό ενισχύεται με την ευρηματική χρήση της μεταφοράς (π.χ.: «Αυτές οι μέρες/ Της ασύδοτης τρυφερότητας», «Φύτεψα βογκητά», «ο χρόνος προχωρεί ποδοπατώντας», «ο χρόνος/ Σέρνεται σαν την οχιά», «Η μέρα έγειρε βροχερή αφήνοντας την πλάτη της ακάλυπτη»).

Διακεκριμένη θέση κατέχει η ευρηματική διαχείριση διακειμένων από τον χώρο της λογοτεχνίας (...) ως ομολογία εκλεκτικών συγγενειών, ως αποκάλυψη γνωστικού και βιωματικού φορτίου, ως ανάπτυξη μιας προσωπικής μυθολογίας.

Εξάλλου, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ύφους του Ίσαρη αποτελεί η αυτοαναφορικότητα της δημιουργικής γραφής (π.χ.: «Η ποίηση είναι μνησίκακη», «Κι έπειτα δίχως αγάπη τι να πεις;/ Ακόμα και οι στίχοι μας μοιάζουν από πηλό», ή ολόκληρο το ποίημα με τον τίτλο «Έτσι γίνεται το ποίημα»). Ενώ ιδιαιτέρως διακεκριμένη θέση κατέχει η ευρηματική διαχείριση διακειμένων από τον χώρο της λογοτεχνίας (από τον Όμηρο και τον Αισχύλο μέχρι τον Γεώργιο Βιζυηνό, τον Κ. Π. Καβάφη και τον Γιώργο Χειμωνά, επίσης: Σαίξπηρ, Γκαίτε ή Ντοστογιέφσκι), σε συνδυασμό με στοιχεία αφενός από τον χώρο της μουσικής (π. χ.: Μπαχ, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Βάγκνερ, Μάλερ) και αφετέρου από την πολύμορφη έκταση των εικαστικών και των παραστατικών τεχνών (π.χ.: αρχαία αγάλματα, η τέχνη της Αναγέννησης, Πάμπλο Πικάσσο, Λουκίνο Βισκόντι, Αντρέι Ταρκόφσκι, το βιολοντσέλο της Ζακλίν Ντυ Πρε, ο χορός της Πίνα Μπάους), ως ομολογία εκλεκτικών συγγενειών, ως αποκάλυψη γνωστικού και βιωματικού φορτίου, ως ανάπτυξη μιας προσωπικής μυθολογίας.

Ο συσχετισμός όλων αυτών των δεδομένων δηλώνει τον πρωτότυπο χαρακτήρα της ποιητικής συλλογής ως ενιαίου συνόλου, ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την αυτοτελή έκδοση των κειμένων που συμμετέχουν στη δομή της.

Από αυτή την άποψη, στο συγκεκριμένο βιβλίο αναγνωρίζουμε ένα όχημα για την επιστροφή σε διαχρονικής αξίας αισθητικά πεδία, για μια επίσκεψη ανανέωσης δεσμών με οικείους σημασιολογικούς τόπους, αλλά και για την ανίχνευση ατραπών προσέγγισης νέων περιοχών στη διαστρωμάτωση του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου, καθοδηγούμενοι από την αισθητική, από την ευρηματικότητα και από την προσληπτική ικανότητα του Α. Ίσαρη.

* Η κεντρική φωτογραφία είναι λεπτομέρεια από έργο του Αλέξανδρου Ίσαρη από την σειρά «Καλπασμοί ονείρων»

ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ 

isaris-exofylloΕγώ ένας ξένος
Ποιήματα 1967-2011
Αλέξανδρος Ίσαρης
Εκδόσεις Κίχλη 2013
Σελ. 264, τιμή: € 17,00

politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΙΣΑΡΗ 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ