alt

Του Κώστα Δρουγαλά

«Λέξη λέξη/ Νοικοκυρεύω το ποίημα/ Έχει μεγάλη σημασία, βλέπεις,/ Η εκφορά της απόγνωσης».

Έπειτα από οχτώ βιβλία πεζογραφίας κυκλοφορεί η πρώτη ποιητική συλλογή του Θεσσαλονικιού συγγραφέα Παναγιώτη Γούτα (1962) με τίτλο Ντόρτια (εκδ. Ποιήματα των Φίλων).

Στον σύντομο πρόλογο εξηγείται ο ιδιόρρυθμος -τουλάχιστον για ποιητική συλλογή- τίτλος: ντόρτια είναι φυσικά οι «τεσσάρες» στο τάβλι, μια ζαριά που αναλόγως του παιχνιδιού και της εξέλιξής του, μπορεί να αποβεί εξίσου ευεργετική και καταστροφική. Τα ντόρτια όμως με την αλλαγή ενός γράμματος μπορούν πολύ εύκολα να γίνουν ντέρτια, όπως λέμε μελαγχολία, μπλουζ, φάντος.

Η συλλογή του Γούτα χωρίζεται σε οχτώ ενότητες, των οποίων ο τίτλος είναι αντίστοιχος με τη θεματική τους: έτσι, στην ενότητα «Επέτειοι», εθνικές επέτειοι, επέτειοι γάμου, αλλά και θανάτου δίνουν τροφή για (ποιητική) σκέψη· από αυτά ξεχωρίζει το ποίημα «Επέτειος γάμου», όπου ο καρδιοκατακτητής επαναστάτης φοιτητής της Νομικής μεγαλώνοντας χώνεται βαθιά στον μικροαστισμό της καθημερινότητας που αποτασσόταν – τουλάχιστον όσο κυκλοφορούσε μέσα του ζεστό το αίμα και γύρω του τα κορίτσια-θαυμάστριες. 

Στην ενότητα «Κολόμβου» ξεχωρίζει το «Λύκειο», καθώς έχουμε μια ειρωνική καταγραφή της ανώριμης μαθητικής επαναστατικότητας από έναν δάσκαλο-παρατηρητή· το ποίημα «Για καπνίζοντες» φέρνει στον νου την ποίηση του Χρίστου Λάσκαρη −με τον οποίον ο Γούτας μοιάζει να έχει μια εκλεκτική συγγένεια− και πιο συγκεκριμένα με το ποίημα «Στο βιβλιοπωλείο».

Από τα ποιήματα του «Τρία» ξεχωρίζουν οι «Αδικαίωτοι έρωτες» με τον αποφθεγματικό του χαρακτήρα· οι βασανισμένες μνήμες από τις χαμένες ευκαιρίες με γυναίκες του παρελθόντος επιστρέφουν – αυτή τη φορά με τη μορφή θηλυκού δαίμονα.

Στη «Λάβα» μεταφερόμαστε στο νησί της Σαντορίνης και σε όλα εκείνα τα (μαγματικά) υλικά που την έκαναν πασίγνωστη· εδώ όμως το ηλιοβασίλεμα δηλώνει πάντα κάτι πιο προσωπικό από το σύνηθες φυσικό φαινόμενο, που αφήνει αδιάφορο τον πρωταγωνιστή, όπως κάνουν και τα δύο σκυλιά στο ποίημα «Τα σκυλιά το ηλιοβασίλεμα», που γυρνούν επιδεικτικά την πλάτη τους· το διάσημο ναυάγιο του κρουαζιερόπλοιου Sea Diamond δεν συγκρίνεται με το ερωτικό ναυάγιο, ενώ στο «Αποκαΐδι» ο εφιδρωμένος, μεσήλικας αφηγητής πασχίζει να παραβγεί στο τρέξιμο μια νεαρότερη Σκανδιναβή αθλήτρια.

Στο «Ψυχοσάββατο» συναντούμε σκέψεις για τον θάνατο μαζί με συγκινητικές αποτυπώσεις από τις μνήμες του παππού και της προγιαγιάς του Παναγιώτη Γούτα· το ομώνυμο ποίημα και το συγκινητικό «Εκείνο το κορίτσι» είναι από τα πιο δυνατά ποιήματα ολάκερης της συλλογής.

Στον «Αύγουστο» έχουμε αποκλειστικά καλοκαιρινά ποιήματα, τα οποία είναι και τα πιο μελαγχολικά, αφού στο έντονο καλοκαιρινό φως γίνονται πιο διακριτές οι απουσίες, η συνήθεια ως στοιχείο μιας αιώνιας επιστροφής στα γήινα και το αμείλικτο πέρασμα του χρόνου.

Τα 21 ολιγόστιχα ποιήματα που συνθέτουν την ενότητα «Σαράκι», μοιάζουν με μικρούς αφορισμούς: όλα τους έχουν ως κέντρο την τέχνη της ποίησης, και αφορούν τη χαρά της δημιουργίας, την επιβεβαίωση της μοναξιάς, αλλά και τη συντριβή μιας ολόκληρης ζωής.

Στο «Σινάφι» που κλείνει τη συλλογή, ο Γούτας ασχολείται αποκλειστικά με τις λογοτεχνικές και ακαδημαϊκές συντεχνίες της χώρας· η υποκρισία είναι το χαρακτηριστικό που κυριαρχεί στα ποιήματα αυτής της ενότητας, αφού πίσω από τις –επιφανειακά και μόνο –καλλιτεχνικές προθέσεις, κρύβεται η ματαιοδοξία και η ανάγκη για πλατιά αναγνώριση.

Τα πεζολογικά στοιχεία που συναντά κανείς σε ολόκληρη τη συλλογή Ντόρτια δεν είναι το μοναδικό κοινό στοιχείο με τα μυθιστορήματα και τις συλλογές διηγημάτων του Παναγιώτη Γούτα· κυρίως είναι το αίσθημα της οικειότητας που προκαλείται στον σταθερό αναγνώστη του Γούτα βιβλίο με το βιβλίο, σαν να συναντάς μια στο τόσο έναν παλιό φίλο: εκείνη η γραφή που μπορεί να την κάνει κτήμα του ο καθένας και που είναι γεμάτη αναπόληση, ειρωνεία, ευτυχία και πολλά, μα πάρα πολλά ντέρτια.

Τα Ντόρτια δεν διεκδικούν δάφνες πρωτοτυπίας με το περιεχόμενό τους· ούτε η μορφή των ποιημάτων χαράσσει μια δική της αυτόφωτη πορεία – δεν είναι άλλωστε αυτός ο στόχος του Γούτα· επισημάναμε άλλωστε πιο πάνω και την επίδραση του Λάσκαρη στο έργο του Θεσσαλονικιού συγγραφέα. Αυτό που ενδιαφέρει τον ποιητή είναι η αποτύπωση εκείνων των μικρών, καθημερινών στιγμών, που όμως μέσα τους κρύβεται μια ποιητικότητα –αλλά μόνο για αυτούς που μπορούν να τη διακρίνουν– και που ξεχωρίζουν από τη σωρό των εφήμερων καταστάσεων. Εκεί όμως που τα ποιήματα του Γούτα διακρίνονται, είναι στην ανάδειξη μιας βαθύτερης αλήθειας, την οποία προστατεύουν από κάθε εξωτερικό εχθρό: είναι εκεί για να υπενθυμίσουν πως η ατομική ευτυχία περνάει πάντοτε από το πρόσωπο του άλλου και πως το ρητό «η κόλαση είναι οι άλλοι» απλώς αποδεικνύει τη σαρτρική ισοπέδωση της πραγματικότητας.

altΝτόρτια
Παναγιώτης Γούτας
Επιμ. σειράς: Κώστας Ριτσώνης
Ποιήματα των Φίλων 2012
Τιμή €8,00, σελ. 85

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

 

 

 

 



ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ