alt

Του Κώστα Δρουγαλά

«Λέξη λέξη/ Νοικοκυρεύω το ποίημα/ Έχει μεγάλη σημασία, βλέπεις,/ Η εκφορά της απόγνωσης».

Έπειτα από οχτώ βιβλία πεζογραφίας κυκλοφορεί η πρώτη ποιητική συλλογή του Θεσσαλονικιού συγγραφέα Παναγιώτη Γούτα (1962) με τίτλο Ντόρτια (εκδ. Ποιήματα των Φίλων).

Στον σύντομο πρόλογο εξηγείται ο ιδιόρρυθμος -τουλάχιστον για ποιητική συλλογή- τίτλος: ντόρτια είναι φυσικά οι «τεσσάρες» στο τάβλι, μια ζαριά που αναλόγως του παιχνιδιού και της εξέλιξής του, μπορεί να αποβεί εξίσου ευεργετική και καταστροφική. Τα ντόρτια όμως με την αλλαγή ενός γράμματος μπορούν πολύ εύκολα να γίνουν ντέρτια, όπως λέμε μελαγχολία, μπλουζ, φάντος.

Η συλλογή του Γούτα χωρίζεται σε οχτώ ενότητες, των οποίων ο τίτλος είναι αντίστοιχος με τη θεματική τους: έτσι, στην ενότητα «Επέτειοι», εθνικές επέτειοι, επέτειοι γάμου, αλλά και θανάτου δίνουν τροφή για (ποιητική) σκέψη· από αυτά ξεχωρίζει το ποίημα «Επέτειος γάμου», όπου ο καρδιοκατακτητής επαναστάτης φοιτητής της Νομικής μεγαλώνοντας χώνεται βαθιά στον μικροαστισμό της καθημερινότητας που αποτασσόταν – τουλάχιστον όσο κυκλοφορούσε μέσα του ζεστό το αίμα και γύρω του τα κορίτσια-θαυμάστριες. 

Στην ενότητα «Κολόμβου» ξεχωρίζει το «Λύκειο», καθώς έχουμε μια ειρωνική καταγραφή της ανώριμης μαθητικής επαναστατικότητας από έναν δάσκαλο-παρατηρητή· το ποίημα «Για καπνίζοντες» φέρνει στον νου την ποίηση του Χρίστου Λάσκαρη −με τον οποίον ο Γούτας μοιάζει να έχει μια εκλεκτική συγγένεια− και πιο συγκεκριμένα με το ποίημα «Στο βιβλιοπωλείο».

Από τα ποιήματα του «Τρία» ξεχωρίζουν οι «Αδικαίωτοι έρωτες» με τον αποφθεγματικό του χαρακτήρα· οι βασανισμένες μνήμες από τις χαμένες ευκαιρίες με γυναίκες του παρελθόντος επιστρέφουν – αυτή τη φορά με τη μορφή θηλυκού δαίμονα.

Στη «Λάβα» μεταφερόμαστε στο νησί της Σαντορίνης και σε όλα εκείνα τα (μαγματικά) υλικά που την έκαναν πασίγνωστη· εδώ όμως το ηλιοβασίλεμα δηλώνει πάντα κάτι πιο προσωπικό από το σύνηθες φυσικό φαινόμενο, που αφήνει αδιάφορο τον πρωταγωνιστή, όπως κάνουν και τα δύο σκυλιά στο ποίημα «Τα σκυλιά το ηλιοβασίλεμα», που γυρνούν επιδεικτικά την πλάτη τους· το διάσημο ναυάγιο του κρουαζιερόπλοιου Sea Diamond δεν συγκρίνεται με το ερωτικό ναυάγιο, ενώ στο «Αποκαΐδι» ο εφιδρωμένος, μεσήλικας αφηγητής πασχίζει να παραβγεί στο τρέξιμο μια νεαρότερη Σκανδιναβή αθλήτρια.

Στο «Ψυχοσάββατο» συναντούμε σκέψεις για τον θάνατο μαζί με συγκινητικές αποτυπώσεις από τις μνήμες του παππού και της προγιαγιάς του Παναγιώτη Γούτα· το ομώνυμο ποίημα και το συγκινητικό «Εκείνο το κορίτσι» είναι από τα πιο δυνατά ποιήματα ολάκερης της συλλογής.

Στον «Αύγουστο» έχουμε αποκλειστικά καλοκαιρινά ποιήματα, τα οποία είναι και τα πιο μελαγχολικά, αφού στο έντονο καλοκαιρινό φως γίνονται πιο διακριτές οι απουσίες, η συνήθεια ως στοιχείο μιας αιώνιας επιστροφής στα γήινα και το αμείλικτο πέρασμα του χρόνου.

Τα 21 ολιγόστιχα ποιήματα που συνθέτουν την ενότητα «Σαράκι», μοιάζουν με μικρούς αφορισμούς: όλα τους έχουν ως κέντρο την τέχνη της ποίησης, και αφορούν τη χαρά της δημιουργίας, την επιβεβαίωση της μοναξιάς, αλλά και τη συντριβή μιας ολόκληρης ζωής.

Στο «Σινάφι» που κλείνει τη συλλογή, ο Γούτας ασχολείται αποκλειστικά με τις λογοτεχνικές και ακαδημαϊκές συντεχνίες της χώρας· η υποκρισία είναι το χαρακτηριστικό που κυριαρχεί στα ποιήματα αυτής της ενότητας, αφού πίσω από τις –επιφανειακά και μόνο –καλλιτεχνικές προθέσεις, κρύβεται η ματαιοδοξία και η ανάγκη για πλατιά αναγνώριση.

Τα πεζολογικά στοιχεία που συναντά κανείς σε ολόκληρη τη συλλογή Ντόρτια δεν είναι το μοναδικό κοινό στοιχείο με τα μυθιστορήματα και τις συλλογές διηγημάτων του Παναγιώτη Γούτα· κυρίως είναι το αίσθημα της οικειότητας που προκαλείται στον σταθερό αναγνώστη του Γούτα βιβλίο με το βιβλίο, σαν να συναντάς μια στο τόσο έναν παλιό φίλο: εκείνη η γραφή που μπορεί να την κάνει κτήμα του ο καθένας και που είναι γεμάτη αναπόληση, ειρωνεία, ευτυχία και πολλά, μα πάρα πολλά ντέρτια.

Τα Ντόρτια δεν διεκδικούν δάφνες πρωτοτυπίας με το περιεχόμενό τους· ούτε η μορφή των ποιημάτων χαράσσει μια δική της αυτόφωτη πορεία – δεν είναι άλλωστε αυτός ο στόχος του Γούτα· επισημάναμε άλλωστε πιο πάνω και την επίδραση του Λάσκαρη στο έργο του Θεσσαλονικιού συγγραφέα. Αυτό που ενδιαφέρει τον ποιητή είναι η αποτύπωση εκείνων των μικρών, καθημερινών στιγμών, που όμως μέσα τους κρύβεται μια ποιητικότητα –αλλά μόνο για αυτούς που μπορούν να τη διακρίνουν– και που ξεχωρίζουν από τη σωρό των εφήμερων καταστάσεων. Εκεί όμως που τα ποιήματα του Γούτα διακρίνονται, είναι στην ανάδειξη μιας βαθύτερης αλήθειας, την οποία προστατεύουν από κάθε εξωτερικό εχθρό: είναι εκεί για να υπενθυμίσουν πως η ατομική ευτυχία περνάει πάντοτε από το πρόσωπο του άλλου και πως το ρητό «η κόλαση είναι οι άλλοι» απλώς αποδεικνύει τη σαρτρική ισοπέδωση της πραγματικότητας.

altΝτόρτια
Παναγιώτης Γούτας
Επιμ. σειράς: Κώστας Ριτσώνης
Ποιήματα των Φίλων 2012
Τιμή €8,00, σελ. 85

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

 

 

 

 


Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ