
Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Μπαλτά «Στο μετερίζι του χρόνου» (Εκδόσεις των Φίλων). Εικόνα: Ο πίνακας του Γκούσταφ Κλιμτ «Θάνατος και ζωή».
Γράφει ο Γιάννης Τόμπρος
Η ποιητική συλλογή του Δημήτρη Μπαλτά Στο μετερίζι του χρόνου, από τις Εκδόσεις των Φίλων, αποτελεί ένα συγκροτημένο ποιητικό εγχείρημα. Ο τίτλος του βιβλίου ορίζει το σημείο παρατήρησης του ποιητή απέναντι στην αδιάκοπη ροή και φθορά του χρόνου. Ανακεφαλαιώνει την ύλη του παρελθόντος με τις αναζητήσεις και τα υπαρξιακά αδιέξοδα της σύγχρονης συνείδησης. Η ποιητική συλλογή αποτελείται από 50 ολιγόστιχα ποιήματα, τα οποία είναι γραμμένα με το πολυτονικό σύστημα. Είναι σε ελεύθερο στίχο, με εναλλασσόμενους τρόπους παρουσίασης. Το έργο στο εξώφυλλο του βιβλίου είναι του ζωγράφου Λάζαρου Κτενίδη.
Ο Μπαλτάς παρουσιάζει μια επιμελημένη, ρεαλιστική πρόταση, η οποία διερευνά σε βάθος το πώς η παρατήρηση και ο εσωτερικός στοχασμός διαμορφώνουν τελικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και συνομιλούμε με το άστατο, πολυποίκιλο παρόν καθώς και με τη φθορά. Γράφει στη σελίδα 16 «Την ώρα που ο ήλιος βασιλεύει/ λούζει με το φως του τη Συγγρού./ Τα κτίρια μοιάζουν να χαμογελούν / γαλήνια παρά την γκρίζα όψη τους./ Ο δρόμος εξημερωμένος κυλά./ Η αγάπη σιγοκαίει στο ραδιόφωνο/ του λεωφορείου / Μια γυναίκα με κατακόκκινες γόβες/ επιβιβάζεται σ΄ ένα ταξί./ Αυτή η ώρα τη φθορά για λίγο επιβραδύνει». Επίσης, στη σελίδα 58, γίνεται εμφανές ότι ο ποιητής συνδιαλέγεται με τον χρόνο και τη λήθη μέσω των λέξεων τις οποίες χρησιμοποιεί πάντα με οικονομία, σύνεση και στόχευση: «Στο μεσοδιάστημα/ των λέξεων / ράβω το ρούχο/ του χρόνου./ Στο μεσοδιάστημα/ των λέξεων/ ξηλώνω το ρούχο/ της λήθης». Υπερασπίζεται μια διαρκή εγρήγορση απέναντι στη λήθη και τη φθορά.
Ο ποιητής δεν καταφεύγει στον εύκολο συναισθηματισμό, ούτε οχυρώνεται πίσω από μια στείρα παρελθοντολογία. Προτάσσει με ανοιχτοσύνη τις διαβρώσεις του εφήμερου και τις ρωγμές της καθημερινότητας, μένοντας μακριά από την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να νικήσει τον χρόνο, «Στη σταχτιά αυλή/ μια κόκκινη μπάλα/ υπακούει/ στις απαλές κλωτσιές / της νοσταλγίας», γράφει στη σελίδα 17. Με μία λιτή αλλά στοχευμένη εικονοποιία, αναδεικνύει τη σημασία της στιγμής που αξίζει να μείνει για πάντα στη μνήμη. Είναι αυτές οι πολύτιμες στιγμές που νοηματοδοτούν τις αναμνήσεις. Επίσης, στη σελίδα 46 γράφει: «Βεβαίως, θα νηστέψει τη Σαρακοστή, / αλλά βγάζει στη φόρα / τ' άπλυτα όλης της γειτονιάς./ Βεβαίως, είναι σωστός οικογενειάρχης,/ αλλά στο καφενείο είναι όλο "τα ΄μαθες/ για τον τάδε", "τ΄άκουσες για τον δείνα". / Αχ , Θεέ μου, φύλαγέ με από του σεμνότυφους», κάνοντας εμφανή διαχρονικά στοιχεία που δείχνουν την υποκρισία της κοινωνίας, τον καθωσπρεπισμό και την κυριαρχία των σεβάσμιων, διπρόσωπων νοικοκυραίων.
- Διαβάστε επίσης: «Υπό καθεστώς ομηρίας» του Δημήτρη Μπαλτά (κριτική) – Ποίηση που αποκαλύπτει προσωπικά και κοινωνικά αδιέξοδα
Τα κοινωνικά ζητήματα και ο έρωτας
Μέσα στον υπαρξιακό και στοχαστικό προσανατολισμό της ποιητικής του συλλογής, ο Δημήτρης Μπαλτάς δεν αφήνει εκτός του πεδίου της προβληματικής του τα κοινωνικά ζητήματα και τον έρωτα. Αποτελούν βασικά στοιχεία άλλωστε της ανθρώπινης υπόστασης και λειτουργίας εντός του κοινωνικού πλαισίου, που διατρέχουν την παρουσία κάθε υποκειμένου. Γράφει στη σελίδα 11: «Οι μηχανές ζητούν / καλύτερες συνθήκες εργασίας./ Οι εργάτες είναι ήδη νεκροί./ Εν πολλοίς επικίνδυνοι/ οι διάφοροι- ισμοί,/ αλλά αυτός πια…/εξακολουθεί να διψά/ παρά το τόσο αίμα». Με έντονο το στοιχείο του υπαινιγμού, κάνει αναφορά στη δυσμενή θέση των ατόμων, στα όρια του σύγχρονου αδηφάγου εργασιακού, και όχι μόνο, περιβάλλοντος, το οποίο επιτείνει ο κεντρικός προσανατολισμός μιας νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, η οποία επικρατεί ανεξέλεγκτη πια, στην εγχώρια αλλά και παγκόσμια πολιτική και οικονομία. Το βλέπουμε και σε ένα ακόμα ενδεικτικό ποίημά του, στη σελίδα 32 «(...) Και το γεροντάκι, που ξεροσταλιάζει στο ΑΤΜ να πάρει τη σύνταξή του, βλέπει με πίκρα την ιστορία να επαναλαμβάνεται και, πρωτίστως, τους αχυρανθρώπους να αλλάζουν μονάχα μούρη, να γίνονται διαρκώς χειρότεροι χωρίς στάλα ντροπής, χωρίς φραγμό κανέναν».
Μέσα από τη ματιά του Μπαλτά, οι ελάχιστες στιγμές αναδεικνύονται σε συμπυκνωμένους πυρήνες νοήματος.
Η ποιητική οικονομία είναι μια βασική συνιστώσα σε αυτό το βιβλίο. Κάποια από τα ποιήματα πραγματεύονται τον έρωτα, όπως το πεζοποίημα στη σελίδα 35 που γράφει «Ο σκόρος έφαγε το κασμιρένιο παλτό. Μαζί με το ύφασμα χάθηκε και το άρωμά σου. Όπως πάει δεν θα μείνει καμία απόδειξη του έρωτά μας». Έντονα τα στοιχεία του έρωτα και του χρόνου τα οποία συνθέτει με μαεστρία ο ποιητής. Επίσης, στη σελίδα 31: «(...) Και τώρα που ΄φυγες/ τι να τις κάνω τις άλλες ασφάλειες/ αφού μια ασφάλεια για τον έρωτα/ δεν σκέφτηκαν να φτιάξουν». Η ανασφάλεια του έρωτα, που τον καθιστά υπέροχο, αλλά και ένα συνεχές μυστήριο.
Μέσα από τη ματιά του Μπαλτά, οι ελάχιστες στιγμές αναδεικνύονται σε συμπυκνωμένους πυρήνες νοήματος. Η ποίησή του επαναφέρει την αξία της παρατήρησης, σε μια εποχή όπου η ταχύτητα της πληροφορίας καταστρέφει τη δυνατότητά μας να εμβαθύνουμε στο βίωμα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αρχιτεκτονική του στίχου και η λιτότητα των εικόνων. Ο ποιητής αντιμετωπίζει τον χρόνο όχι ως μια αφηρημένη έννοια, αλλά ως μια υπόσταση που αφήνει ίχνη στο σώμα και στη συνείδηση. Η φθαρτότητα δεν παρουσιάζεται ως οριστική ήττα, αλλά ως μία μάχη που χάνεται και ταυτόχρονα ως απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση της ύπαρξης. Ο ποιητής με τον άμεσο και καθαρό του λόγο, δείχνει πως διαθέτει το βάρος της συνειδητοποίησης της γήινης υπόστασής του. Η αρτιότητα των ολιγόστιχων ποιημάτων είναι το όχημα για να μεταφερθεί το συναίσθημα ακέραιο στον αναγνώστη. Υπάρχει ένας εσωτερικός ρυθμός στην ποιητική συλλογή του Δημήτρη Μπαλτά, που βασίζεται στην αρμονία των λέξεων και των στοχασμών.
Το βιβλίο Στο μετερίζι του χρόνου αποτελεί, εν τέλει, μία αξιόλογη ποιητική πρόταση. Ένα βιβλίο που υπερασπίζεται το ατελές παρόν μας, σε πείσμα της φθοράς και της λήθης.
* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΟΜΠΡΟΣ είναι ποιητής, κριτικός και Διευθυντής Αθηνών του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος.
Λίγα λόγια για τον ποιητή
Ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς είναι ποιητής, φιλόλογος και επιμελητής κειμένων. Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα, όπου και ζει μέχρι σήμερα και εργάζεται. Είναι αριστούχος απόφοιτος της κλασικής φιλολογίας, του μεταπτυχιακού προγράμματος «Ρητορική, Επιστήμες του Ανθρώπου και Εκπαίδευση» και του επιμορφωτικού σεμιναρίου «Επιμέλεια και Διόρθωση Κειμένου» του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ποιήματα, κριτικά κείμενα και δοκίμιά του για τη λογοτεχνία έχουν φιλοξενηθεί σε έντυπα (λ.χ. ο Σίσυφος, Νόημα, Απόπλους, Νέα Ευθύνη, (δε)κατα, κ.ά.) και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά (λ.χ. Book Press, Fractal, Frear, Περί ου, Στίγμα Λόγου, Literature, κ.ά.) και σε συλλογικά έργα. Έχει δημοσιεύσει επτά ποιητικές συλλογές.
























