Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Μπαλτά «Στο μετερίζι του χρόνου» (Εκδόσεις των Φίλων). Εικόνα: Ο πίνακας του Γκούσταφ Κλιμτ «Θάνατος και ζωή».

Γράφει ο Γιάννης Τόμπρος

Η ποιητική συλλογή του Δημήτρη Μπαλτά Στο μετερίζι του χρόνου, από τις Εκδόσεις των Φίλων, αποτελεί ένα συγκροτημένο ποιητικό εγχείρημα. Ο τίτλος του βιβλίου ορίζει το σημείο παρατήρησης του ποιητή απέναντι στην αδιάκοπη ροή και φθορά του χρόνου. Ανακεφαλαιώνει την ύλη του παρελθόντος με τις αναζητήσεις και τα υπαρξιακά αδιέξοδα της σύγχρονης συνείδησης. Η ποιητική συλλογή αποτελείται από 50 ολιγόστιχα ποιήματα, τα οποία είναι γραμμένα με το πολυτονικό σύστημα. Είναι σε ελεύθερο στίχο, με εναλλασσόμενους τρόπους παρουσίασης. Το έργο στο εξώφυλλο του βιβλίου είναι του ζωγράφου Λάζαρου Κτενίδη.

Ο Μπαλτάς παρουσιάζει μια επιμελημένη, ρεαλιστική πρόταση, η οποία διερευνά σε βάθος το πώς η παρατήρηση και ο εσωτερικός στοχασμός διαμορφώνουν τελικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και συνομιλούμε με το άστατο, πολυποίκιλο παρόν καθώς και με τη φθορά. Γράφει στη σελίδα 16 «Την ώρα που ο ήλιος βασιλεύει/ λούζει με το φως του τη Συγγρού./ Τα κτίρια μοιάζουν να χαμογελούν / γαλήνια παρά την γκρίζα όψη τους./ Ο δρόμος εξημερωμένος κυλά./ Η αγάπη σιγοκαίει στο ραδιόφωνο/ του λεωφορείου / Μια γυναίκα με κατακόκκινες γόβες/ επιβιβάζεται σ΄ ένα ταξί./ Αυτή η ώρα τη φθορά για λίγο επιβραδύνει». Επίσης, στη σελίδα 58, γίνεται εμφανές ότι ο ποιητής συνδιαλέγεται με τον χρόνο και τη λήθη μέσω των λέξεων τις οποίες χρησιμοποιεί πάντα με οικονομία, σύνεση και στόχευση: «Στο μεσοδιάστημα/ των λέξεων / ράβω το ρούχο/ του χρόνου./ Στο μεσοδιάστημα/ των λέξεων/ ξηλώνω το ρούχο/ της λήθης». Υπερασπίζεται μια διαρκή εγρήγορση απέναντι στη λήθη και τη φθορά.

Ο ποιητής δεν καταφεύγει στον εύκολο συναισθηματισμό, ούτε οχυρώνεται πίσω από μια στείρα παρελθοντολογία. Προτάσσει με ανοιχτοσύνη τις διαβρώσεις του εφήμερου και τις ρωγμές της καθημερινότητας, μένοντας μακριά από την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να νικήσει τον χρόνο, «Στη σταχτιά αυλή/ μια κόκκινη μπάλα/ υπακούει/ στις απαλές κλωτσιές / της νοσταλγίας», γράφει στη σελίδα 17. Με μία λιτή αλλά στοχευμένη εικονοποιία, αναδεικνύει τη σημασία της στιγμής που αξίζει να μείνει για πάντα στη μνήμη. Είναι αυτές οι πολύτιμες στιγμές που νοηματοδοτούν τις αναμνήσεις. Επίσης, στη σελίδα 46 γράφει: «Βεβαίως, θα νηστέψει τη Σαρακοστή, / αλλά βγάζει στη φόρα / τ' άπλυτα όλης της γειτονιάς./ Βεβαίως, είναι σωστός οικογενειάρχης,/ αλλά στο καφενείο είναι όλο "τα ΄μαθες/ για τον τάδε", "τ΄άκουσες για τον δείνα". / Αχ , Θεέ μου, φύλαγέ με από του σεμνότυφους», κάνοντας εμφανή διαχρονικά στοιχεία που δείχνουν την υποκρισία της κοινωνίας, τον καθωσπρεπισμό και την κυριαρχία των σεβάσμιων, διπρόσωπων νοικοκυραίων.



Τα κοινωνικά ζητήματα και ο έρωτας

Μέσα στον υπαρξιακό και στοχαστικό προσανατολισμό της ποιητικής του συλλογής, ο Δημήτρης Μπαλτάς δεν αφήνει εκτός του πεδίου της προβληματικής του τα κοινωνικά ζητήματα και τον έρωτα. Αποτελούν βασικά στοιχεία άλλωστε της ανθρώπινης υπόστασης και λειτουργίας εντός του κοινωνικού πλαισίου, που διατρέχουν την παρουσία κάθε υποκειμένου. Γράφει στη σελίδα 11: «Οι μηχανές ζητούν / καλύτερες συνθήκες εργασίας./ Οι εργάτες είναι ήδη νεκροί./ Εν πολλοίς επικίνδυνοι/ οι διάφοροι- ισμοί,/ αλλά αυτός πια…/εξακολουθεί να διψά/ παρά το τόσο αίμα». Με έντονο το στοιχείο του υπαινιγμού, κάνει αναφορά στη δυσμενή θέση των ατόμων, στα όρια του σύγχρονου αδηφάγου εργασιακού, και όχι μόνο, περιβάλλοντος, το οποίο επιτείνει ο κεντρικός προσανατολισμός μιας νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, η οποία επικρατεί ανεξέλεγκτη πια, στην εγχώρια αλλά και παγκόσμια πολιτική και οικονομία. Το βλέπουμε και σε ένα ακόμα ενδεικτικό ποίημά του, στη σελίδα 32 «(...) Και το γεροντάκι, που ξεροσταλιάζει στο ΑΤΜ να πάρει τη σύνταξή του, βλέπει με πίκρα την ιστορία να επαναλαμβάνεται και, πρωτίστως, τους αχυρανθρώπους να αλλάζουν μονάχα μούρη, να γίνονται διαρκώς χειρότεροι χωρίς στάλα ντροπής, χωρίς φραγμό κανέναν».

Μέσα από τη ματιά του Μπαλτά, οι ελάχιστες στιγμές αναδεικνύονται σε συμπυκνωμένους πυρήνες νοήματος.

Η ποιητική οικονομία είναι μια βασική συνιστώσα σε αυτό το βιβλίο. Κάποια από τα ποιήματα πραγματεύονται τον έρωτα, όπως το πεζοποίημα στη σελίδα 35 που γράφει «Ο σκόρος έφαγε το κασμιρένιο παλτό. Μαζί με το ύφασμα χάθηκε και το άρωμά σου. Όπως πάει δεν θα μείνει καμία απόδειξη του έρωτά μας». Έντονα τα στοιχεία του έρωτα και του χρόνου τα οποία συνθέτει με μαεστρία ο ποιητής. Επίσης, στη σελίδα 31: «(...) Και τώρα που ΄φυγες/ τι να τις κάνω τις άλλες ασφάλειες/ αφού μια ασφάλεια για τον έρωτα/ δεν σκέφτηκαν να φτιάξουν». Η ανασφάλεια του έρωτα, που τον καθιστά υπέροχο, αλλά και ένα συνεχές μυστήριο.

Μέσα από τη ματιά του Μπαλτά, οι ελάχιστες στιγμές αναδεικνύονται σε συμπυκνωμένους πυρήνες νοήματος. Η ποίησή του επαναφέρει την αξία της παρατήρησης, σε μια εποχή όπου η ταχύτητα της πληροφορίας καταστρέφει τη δυνατότητά μας να εμβαθύνουμε στο βίωμα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αρχιτεκτονική του στίχου και η λιτότητα των εικόνων. Ο ποιητής αντιμετωπίζει τον χρόνο όχι ως μια αφηρημένη έννοια, αλλά ως μια υπόσταση που αφήνει ίχνη στο σώμα και στη συνείδηση. Η φθαρτότητα δεν παρουσιάζεται ως οριστική ήττα, αλλά ως μία μάχη που χάνεται και ταυτόχρονα ως απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση της ύπαρξης. Ο ποιητής με τον άμεσο και καθαρό του λόγο, δείχνει πως διαθέτει το βάρος της συνειδητοποίησης της γήινης υπόστασής του. Η αρτιότητα των ολιγόστιχων ποιημάτων είναι το όχημα για να μεταφερθεί το συναίσθημα ακέραιο στον αναγνώστη. Υπάρχει ένας εσωτερικός ρυθμός στην ποιητική συλλογή του Δημήτρη Μπαλτά, που βασίζεται στην αρμονία των λέξεων και των στοχασμών.

Το βιβλίο Στο μετερίζι του χρόνου αποτελεί, εν τέλει, μία αξιόλογη ποιητική πρόταση. Ένα βιβλίο που υπερασπίζεται το ατελές παρόν μας, σε πείσμα της φθοράς και της λήθης.

* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΟΜΠΡΟΣ είναι ποιητής, κριτικός και Διευθυντής Αθηνών του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος.


Λίγα λόγια για τον ποιητή

Ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς είναι ποιητής, φιλόλογος και επιμελητής κειμένων. Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα, όπου και ζει μέχρι σήμερα και εργάζεται. Είναι αριστούχος απόφοιτος της κλασικής φιλολογίας, του μεταπτυχιακού προγράμματος «Ρητορική, Επιστήμες του Ανθρώπου και Εκπαίδευση» και του επιμορφωτικού σεμιναρίου «Επιμέλεια και Διόρθωση Κειμένου» του Πανεπιστημίου Αθηνών.

dimitris mpaltas

Ποιήματα, κριτικά κείμενα και δοκίμιά του για τη λογοτεχνία έχουν φιλοξενηθεί σε έντυπα (λ.χ. ο Σίσυφος, Νόημα, Απόπλους, Νέα Ευθύνη, (δε)κατα, κ.ά.) και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά (λ.χ. Book Press, Fractal, Frear, Περί ου, Στίγμα Λόγου, Literature, κ.ά.) και σε συλλογικά έργα. Έχει δημοσιεύσει επτά ποιητικές συλλογές.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σ’ ένα βαθύ πουθενά» της Ζέφης Δαράκη (ποίηση) – Τα εργαλεία μιας μακράς ποιητικής διαδρομής

«Σ’ ένα βαθύ πουθενά» της Ζέφης Δαράκη (ποίηση) – Τα εργαλεία μιας μακράς ποιητικής διαδρομής

Για την ποιητική συλλογή της Ζέφης Δαράκη «Σ’ ένα βαθύ πουθενά» (εκδ. Ύψιλον). Εικόνα: Ο Πίνακας του Πικάσο «Ο θάνατος του Κασαχέμας».

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Καθώς ακολουθούμε παραστατικούς όσο και «συναισθηματικούς ...

«Η Κλειώ στον Παρνασσό» του Χάρη Ψαρρά (ποίηση) – Προσωπικό εργαστήρι δημιουργικής ποιητικής γραφής

«Η Κλειώ στον Παρνασσό» του Χάρη Ψαρρά (ποίηση) – Προσωπικό εργαστήρι δημιουργικής ποιητικής γραφής

Για την ποιητική συλλογή του Χάρη Ψαρρά «Η Κλειώ στον Παρνασσό» (εκδ. Πατάκη). Εικόνα: «Μνημοσύνη», (1875-1881), Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι.

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Τον Χάρη Ψαρρά είχαμε...

«Μηλιώνας: Παρόντες και φαντάσματα» του Γιώργου Δελιόπουλου (ποίηση) – Ποιητική αναπαράσταση του Ελληνικού Εμφυλίου

«Μηλιώνας: Παρόντες και φαντάσματα» του Γιώργου Δελιόπουλου (ποίηση) – Ποιητική αναπαράσταση του Ελληνικού Εμφυλίου

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Δελιόπουλου «Μηλιώνας: Παρόντες και φαντάσματα» (Κάπα Εκδοτική). Εικόνα: Από την ταινία «Ο θίασος» (1975) του Θόδωρου Αγγελόπουλου. 

Γράφει ο Μάκης Καραγιάννης

Ενώ η πεζογραφία, μετά την...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

24η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) το 2028: Τιμώμενη χώρα η Ισπανία, στο επίκεντρο η μετάφραση

24η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) το 2028: Τιμώμενη χώρα η Ισπανία, στο επίκεντρο η μετάφραση

Η Ισπανία θα είναι η Τιμώμενη Χώρα στην 24η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ), που θα πραγματοποιηθεί στις 4-7 Μαΐου 2028. Στο επίκεντρο της ισπανικής συμμετοχής, η μετάφραση. Εικόνα:  Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος ΕΛΙΒΙΠ, (αριστερά), Χόρχε Ντομέκ, πρέσβης της Ισπανίας στην Αθήνα, (δεξιά).

...
«Ανθρώπινος», λέξη της χρονιάς για το Λεξικό του Κέιμπριτζ – Για την ανάγκη να παραμείνουμε βαθιά ανθρώπινοι στην εποχή της ΤΝ

«Ανθρώπινος», λέξη της χρονιάς για το Λεξικό του Κέιμπριτζ – Για την ανάγκη να παραμείνουμε βαθιά ανθρώπινοι στην εποχή της ΤΝ

Την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, το Λεξικό του Κέιμπριτζ ανακήρυξε τη λέξη «Human» («Ανθρώπινος, Άνθρωπος») ως «Λέξη της χρονιάς», ορίζοντάς την ως «αυτός/ή που έχει τις ιδιότητες, τα ελαττώματα και τα συναισθήματα που έχουν οι άνθρωποι, σε αντίθεση με τους θεούς, τα ζώα ή τις μηχανές». © Magnific

...
«Κάτσε να μπει η άνοιξη, Μπαντίνι» του Τζον Φάντε (μυθιστόρημα) – Πρώτο μέρος της Τετραλογίας, στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης

«Κάτσε να μπει η άνοιξη, Μπαντίνι» του Τζον Φάντε (μυθιστόρημα) – Πρώτο μέρος της Τετραλογίας, στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης

Για το μυθιστόρημα του Τζον Φάντε (John Fante) «Κάτσε να μπει η άνοιξη, Μπαντίνι» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Δώμα). Εικόνα: Από την ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή του Dominique Deruddere (1989).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου» του Γιώργου Ι. Αλλαμανή (προδημοσίευση)

«Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου» του Γιώργου Ι. Αλλαμανή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του προλόγου του συγγραφέα, στη νέα έκδοση του «Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου», του Γιώργου Ι. Αλλαμανή, το οποίο κυκλοφορεί στις 24 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

Πρόσφατα βιβλία που αποτυπώνουν με νέες ματιές το «Πολυτεχνείο». Εικόνα: Από τη δεύτερη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το 1975.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

Τρία χρόνια μετά το ορόσημο της «στρογγυλής» επετείου μισού αιώνα από την εξέγερση του ...

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ