mendrakos-250

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο Τάκης Μενδράκος με διακριτικότητα και με υψηλή αισθητική διασταυρώνει επί σειρά πολλών ετών τις προσωπικές διαδρομές του μέσα από τις περιοχές της πρωτότυπης λογοτεχνικής παραγωγής και της δημιουργικής μετάφρασης. 

Ιδιαιτέρως οι μεταφράσεις του Τ. Μενδράκου, στις οποίες εντάσσονται μεταξύ άλλων κείμενα του Άξελ Μούντε, του Στέφαν Τσβάιχ, του Άρθουρ Καίσλερ, του Ουίλλιαμ Φώκνερ, του Τζακ Λόντον, του Τζόζεφ Κόνραντ και κυρίως του Έζρα Πάουντ, αποτελούν σημαντικές γέφυρες για την υποδοχή του πνεύματος και των ιδεών ξένων δημιουργών στην ελληνική αγορά του βιβλίου.

Η πρωτότυπη λογοτεχνική παραγωγή (κυρίως ποίηση, αλλά και δοκίμιο) του Τ. Μενδράκου, αν και περιορισμένη, χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη πυκνότητα και σημασιολογική διαστρωμάτωση, και δηλώνει ένα σύνθετο σύστημα βιωματικού και γνωστικού φορτίου (συμπεριλαμβανομένων και των εκλεκτικών συγγενειών) που προσδιορίζει έναν πολυδιάστατο υπο-/κειμενικό κόσμο.

Αυτό ισχύει και για την ποιητική συλλογή με τον τίτλο Ατάκτως ερριμμένα.

mendrakosΤα δέκα εννέα ποιήματα της συλλογής φαίνεται να αποδίδουν τον αναδρομικό έλεγχο βίου που αποτολμά ο εσωτερικός άνθρωπος με στοχασμό και με αυτο-κριτική διάθεση, καθώς ευρίσκεται αντιμέτωπος με την εξωτερική, αντικειμενική πραγματικότητα και κυρίως με τον υποκειμενικό του κόσμο. Στο πλαίσιο αυτό, ο εσωτερικός άνθρωπος αισθάνεται μετέωρος παρακολουθώντας τον φυσικό και πρωτίστως τον προσωπικό χρόνο να ρέει ερήμην του και να ορίζει την πορεία της ατομικής και της γενικής ιστορίας. Με αυτή την προϋπόθεση φαίνεται να επιχειρείται μια επίσκεψη στο αποταμιευμένο υλικό του ατομικού χωρόχρονου, από όπου ανασύρονται ορισμένα τυχαία γεγονότα, τα οποία πάντως αποκαλύπτουν την ποιότητα του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου, και παράλληλα οδηγούν και στην ανάγνωση του τίτλου του βιβλίου.

Στα ποιήματα της συλλογής αναγνωρίζονται σχόλια για το αντικειμενικό περιβάλλον ως συμβατικό όριο του ανθρώπινου βίου, για την υποκειμενική πραγματικότητα ως απόκλιση από τη νομοτέλεια και την κατά συνθήκην ή κοινή λογική του αντικειμενικού κόσμου, για την επίγνωση της ανθρώπινης μοίρας, για το ανεκπλήρωτο ή ανέφικτο και το ανείπωτο ως βασικά τμήματα της υποκειμενικής πραγματικότητας, για το όνειρο και τη φαντασία ως περιοχές του υποκειμενικού κόσμου.

Με αυτά τα δεδομένα ο Τ. Μενδράκος πραγματεύεται έννοιες, όπως είναι η τόλμη, ο έρωτας, η οδύνη, η ελπίδα, ο δισταγμός, ο φόβος, ο θάνατος, ο θρίαμβος, η αλλοτρίωση, στις οποίες προσδίδει βιωματικό φορτίο, και με τον τρόπο αυτόν προσδιορίζει το περιεχόμενο αλλά και την αισθητική του υπο-/κειμενικού κόσμου.

Ο άμεσος, βιωματικός, συνδηλωτικός, πυκνός, διακριτικός, πλήρης συναισθήματος και χαμηλών τόνων λόγος του Τ. Μενδράκου διεκπεραιώνει το υλικό του βιβλίου με δομή πολλαπλών σημασιολογικών διαστρωματώσεων, η οποία συχνά έχει ως αποτέλεσμα κείμενα «κλειστά» που επιτρέπουν ποικίλες προσεγγίσεις με την ανάγνωση των γραμματικών εικόνων.

Ιδιαιτέρως η τοιχογραφία των σύνθετων γραμματικών εικόνων και η σχεδόν γενικευμένη χρήση της μεταφοράς (βλ. π. χ. ενδεικτικά: «Ίσως … κάποιο δέντρο/ να έκλαψε μονάχο του ρετσίνι», «πώς δίστασε η σταγόνα,/ να αφεθεί στον ίλιγγο της πτώσης», ή το ευρηματικό «Αν κάτι δεν αλλάζει, είναι οι ανταύγειες της αλισάχνης») αποτελούν τους βασικούς υφολογικούς παράγοντες για τη σύνθεση των ποιημάτων με ποικίλους συνδυασμούς ελεύθερων στίχων, ενισχυμένων πάντως και με παρηχήσεις. Μέσα στο υφολογικό αυτό τοπίο εντοπίζονται αφενός επτά ποιήματα με την οικονομία του επιγράμματος που συνθέτουν ιδιαίτερη ενότητα, και αφετέρου δύο ποιήματα με τη δομή του σονέτου. Τα ποιήματα αυτά αναγνωρίζονται ως ιδιαίτερα, διαχρονικής αντοχής δομικά υλικά του κειμενικού κόσμου.

Είναι σαφές ότι αυτή η ποιητική συλλογή του Τ. Μενδράκου αποτελεί μια παραδειγματική εφαρμογή του τρόπου, με τον οποίον η πυκνή δομή σε έναν μικρής επιφάνειας κειμενικό κόσμο είναι δυνατόν να λειτουργεί ως ασφαλές πεδίο εντοπισμού πλείστων τεκμηρίων θεματικής και υφολογικής οργάνωσης, δηλαδή εντέλει τεκμηρίων δημιουργικής γραφής. 

 

mendrakos-ataktos-exofΤάκης Μενδράκος
Ατάκτως ερριμμένα
Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2012

politeia_order

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η συμμιγή» του Βαγγέλη Τασιόπουλου – Από τα ομηρικά έπη στην Ανάσταση

«Η συμμιγή» του Βαγγέλη Τασιόπουλου – Από τα ομηρικά έπη στην Ανάσταση

Για την ποιητική συλλογή του Βαγγέλη Τασιόπουλου «Η συμμιγή» (εκδ. Ρώμη). Στην κεντρική εικόνα: «Η επιστροφή του Οδυσσέα» (1968) του Τζόρτζιο Ντε Κίρικο. 

Γράφει ο Γιώργος Γκόζης

Ήρθε η στιγμή όπου εκτός από τους συμμιγείς αριθμούς,...

«Σερμίν» του Τεβφίκ Φικρέτ (κριτική) – σημαντικού Τούρκου ποιητή των αρχών του 20ου αιώνα

«Σερμίν» του Τεβφίκ Φικρέτ (κριτική) – σημαντικού Τούρκου ποιητή των αρχών του 20ου αιώνα

Για την ποιητική συλλογή του Τεβφίκ Φικρέτ [Tevfik Fikret] «Σερμίν» (μτφρ. από τα τουρκικά Δημήτρης Χουλιαράκης, εκδ. Το Ροδακιό).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Προσφάτως η καθ’ ημάς αγορά του πολιτισμού ενισχύθηκε με ένα ενδιαφέρον προϊόν δημιουργικής...

«Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» του Κώστα Κουτσουρέλη (κριτική)

«Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» του Κώστα Κουτσουρέλη (κριτική)

Κριτική παρουσίαση των θέσεων και των επιχειρημάτων που αναπτύσσει ο Κώστας Κουτσουρέλης στο βιβλίο του «Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» (εκδ. Μικρή Άρκτος).

Του Διογένη Σακκά

Το βιβλίο του Κώστα Κουτσουρέλη Τι είναι και τι δεν είναι η ποί...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ερνό

Αφιέρωμα στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ερνό

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, η διαδικτυακή πύλη για το βιβλίο Book Press και τα Public σας προσκαλούν σε μια βραδιά αφιερωμένη στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας, Annie Ernaux.

Επιμέλεια: Book Press

Την Πέμπτη ...

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάρια...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ