tsirakou250

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Με τους στίχους: Σπάζω τη μήτρα/που με γέννησε, αρχίζει να στοιχειοθετείται σε τυπογραφικές στιγμές η ποιητική της Μαρίας Τσιράκου. Η ποιήτρια σπάζει το καλούπι που την δημιούργησε πνευματικά, διεκδικώντας την μοναδικότητα της ιδιαιτερότητάς της, τη μοναδικότητα της άσκησής της στον Λόγο, τη χροιά της δικής της φωνής.

Και στη συνέχεια, με επίταση, μας διαβεβαιώνει: Είμαι η μήτρα η σπασμένη. Είμαι, μας λέει, η μοναδικότητα του κατακερματισμού μου, έτσι μπαίνω στον κόσμο, ως όπλου κρότος και ως φωτιάς καπνός.

Η διακριτική παρουσία μιας γυναίκας μεταιχμιακής ηλικίας διαπερνά, ως μία σημαντική σταθερά θεματικής, τη συλλογή. Μόνο που εδώ η γυναίκα δεν ομοιάζει με έπιπλο που κουβαλάει από τη γέννησή του την ερημιά του μάστορα, όπως εκείνη στο εμβληματικό ποίημα του Γιώργου Μαρκόπουλου. Η γυναίκα που δημιουργείται στους στίχους της Μαρίας Τσιράκου διακρίνεται για την στερεότητα των θέσεών της, έχει καθαρό βλέμμα, ξέρει τι ζητάει και τι προσδοκά. Σε αντίθεση με τον άνδρα ο οποίος παρουσιάζεται με διχασμένη συνείδηση.

 Η γυναίκα εδώ προτρέπει εαυτήν να συγκεντρωθεί στους ζωντανούς. Γράφει: Πληκτρολογώντας τον κωδικό / μπορείς να εισέλθεις / στην επανάληψη του 0-1// Συγκεντρώσου στους ζωντανούς / η εποχή σου δεν αντέχει άλλα νούμερα… // …γεννημένη το 1973.

Χρειάζεται να έχει, λοιπόν, το κλειδί, τον κωδικό που δεν είναι άλλος από την ειλικρίνεια, για να μπει στη μαγεία του δυαδικού συστήματος 0-1, εκεί που για να λειτουργήσει το σύστημα είναι απαραίτητη η ύπαρξη ζευγών, η συνύπαρξη. Και με τον καταληκτικό στίχο: …γεννημένη το 1973, η ποιήτρια μας δίνει ένα στοιχείο αυτοαναφορικότητας, από τα πάμπολλα που βρίσκονται μέσα στη συλλογή, αφού και η ίδια είναι γεννημένη το 1973. Και να! ακόμη μια φορά η έξω και πάνω από την πρόθεση του κάθε δημιουργού, αυτόνομη λειτουργία του Λόγου: Αν αναλύσουμε την ημερομηνία γέννησης στα δύο ζεύγη που την αποτελούν διαπιστώνουμε ότι 1+9=10, δηλαδή 1-0 και 7+3=10, δηλαδή 1-0.

Η γυναίκα, στην ποίηση της Μαρίας Τσιράκου, εστιάζει, διαρκώς, στην παιδική ηλικία, αναζητώντας έναν τόπο να σταθεί, να ισορροπήσει, και κάποτε ένα δάκρυ είναι αρκετό για να λειτουργήσει η μνήμη ως συνείδηση επιστροφής, και να περάσει στη διάσταση όπου συνειδητοποιούνται οι απώλειες, εκεί όπου δικαιώνεται το ύψιλον της λύπης και της λύτρωσης.

Αναστοχάζεται κάνοντας απολογισμό ζωής, στο τέλος ενός ημερολογιακού χρόνου, γυρνώντας στην παιδική μνήμη, στο γράμμα που ποτέ δεν έγραψε στον Άη-Βασίλη, στο τρενάκι του Χριστουγεννιάτικου δώρου, στο οποίο τώρα επιβιβάζεται, ως μνήμη, και ως νήπιο προσεύχεται να ενυδατώνεται ο χρόνος των ανθρώπων με την ζωογόνο υγρασία της γραφής.

Διαπροσωπικές σχέσεις κατακερματισμένες, απόπειρες συνάντησης με τον αγαπημένο άλλο ατελέσφορες, κλειστές, χωρίς δοτικότητα, θνησιγενείς. Ο οδοστρωτήρας της καθημερινότητας στεγνώνει την ερωτική σχέση από την υγρασία της έκπληξης. Αυτό που ξεκίνησε ως αμοιβαία εκμυστήρευση καταλήγει μια αδιάφορη επανάληψη, ένα copy / paste συμβίωσης. Το λευκό, μυρωμένο, γιασεμί της πρώτης ορμής, απομένει πια ένα κιτρινισμένο, άοσμο, αποξηραμένο, μονοδιάστατο, φυλλαράκι, ανάμεσα σε δυο σελίδες της ερωτικής ζωής που κάποτε υπήρξε. Απομένει πια ως ανάμνηση βαλσαμωμένη, ως ακινησία, ως μνήμη τραυματική, ως απογοήτευση.

Έτσι η γυναίκα που δημιουργεί η Μαρία Τσιράκου, φορτωμένη ψυχικά με όλα τα χαρακτηριστικά που αναφέρουμε, προσφέρει το σώμα της προς ενοικίαση, αφού δεν τελεσφόρησαν οι απόπειρες συγκατοίκησης. Προς ενοικίαση, όχι προς πώληση, γιατί η γυναίκα, ως εκ της υπεροχής ποιοτήτων που της χάρισε η ζωή, προκρίνει την επιλογή της μεγαθυμίας και διατηρεί το δικαίωμα, κάθε φορά που ο ενοικιαστής του σώματός της θα βουλιάζει στο υπαρξιακό του σκοτάδι, εκείνη να επιστρέφει στο ενοικιασμένο σώμα της ως ψυχή, ως αγάπη και ως ενδεχόμενη λύτρωση για τον ενοικιαστή, μα προπαντός για την ίδια.

Θεωρώ το ποίημα κομβικό, και ως εκ του ύψους του ενοικιαζόμενου σώματος αυτοαναφορικό, για τούτο το παραθέτω:

 ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ

Ενοικιάζεται

ένα μέτρο και εβδομήντα δύο εκατοστά

Σώμα.

Απόπειρες συνουσίας, πολλές.

Απόπειρες έρωτα, μετρημένες.

Απόπειρες αυτοκτονίας, μία.

Σε περίοδο κρίσης ενοικιάζεται,

έφτασε πια τη μέση ηλικία

με μόνη κατάχρηση αυτή

των αισθήσεων, κυρίως της όρασης.

Ενοικιάζεται. Δεν πωλείται,

αφού η κάτοχός του επιστρέφει, κάθε που

ο άνθρωπος νυχτώνει δίχως φως.

Πληροφορίες εντός.\

 Ένα αίτημα ευτυχίας, επίσης, προβάλλεται μέσα από τα ποιήματα της Μαρίας Τσιράκου. Πάντοτε από την πλευρά της γυναίκας. Ένα αίτημα ευτυχίας μέσα από το οποίο θα μετουσιωθεί το φθαρτό σε όντως ζωή. Ένα αίτημα ευτυχίας για το ελαχιστότατο τώρα της ύπαρξης, για να μη παραδοθούμε αμαχητί στην κυριαρχία του χρόνου. Στην κυριαρχία του χρόνου που δηλώνεται τυραννικά, εξουθενωτικά, ακόμη και με τα μηχανικά μέσα που επινοήσαμε, εμείς οι άνθρωποι, για την μέτρησή του. Κάθε στιγμή, σε κάθε τικ να επιβεβαιώνεται η θνητότητά μας, σε κάθε τακ να αναγγέλλεται το επερχόμενο τέλος.

Ένα αίτημα ευτυχίας μέσα στο άτοπο του χρόνου, που μπορεί να μας χαρίζεται ως ένας τόπος στο χρόνο κάθε φορά που ενώνονται δυο άνθρωποι. Ένας τόπος στο χρόνο όπου ο άνθρωπος εξανθρωπίζεται, μέσα από την έκφραση της αλήθειας του, από το πάθος και το δόσιμο, από την ολοκληρωτική εισχώρηση του ενός στον άλλο.

Ένα αίτημα ευτυχίας και μαζί ένα αίτημα δικαίου. Μια κραυγή για την αλήθεια στην ερωτική εκμυστήρευση. Μια κραυγή, από το βάθος του γυναικείου πόθου, τη στιγμή της εκσπερμάτωσης. Εκείνη ακριβώς την ώρα που ο Παράδεισος κερδίζεται ή χάνεται, την ώρα εκείνη που η εξομολόγηση ή θα ‘ναι ειλικρινής ή θα κονιορτοποιηθεί σε τσόφλια ψέματος.

Έτσι, λοιπόν, η γυναίκα, ως ποιητικό υποκείμενο, στην παρούσα συλλογή, τροποποιεί το Καρτεσιανό «Σκέφτομαι άρα υπάρχω», και απευθύνεται στον άλλο, στον αγαπημένο, τον προσφιλή, τον οποιονδήποτε άλλο, λέγοντάς του: Σε σκέφτομαι για να υπάρχεις.

Ποίηση χοϊκή, ευθυτενής και κατακόρυφη, λιτή και λιγνή, ποίηση όμορφη, μπολιασμένη με τα στοιχεία εκείνα που η γυναίκα ποιήτρια μονάχα μπορεί να προσφέρει στην ποίηση.

tsirakou_exofyllo

Επιστροφή από την απόσταση
Μαρία Τσιράκου
Μανδραγόρας, 2012 
Τιμή: € 7,46 σελ. 45

politeia_order

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

Για την ποιητική συλλογή του Βαλάντη Μάστορα «Η μοναξιά περίστροφα» (εκδ. Ενύπνιο). 

Γράφει η Ευθυμία Γιώσα

Είναι ένας στίχος από τους Αποχρωματισμούς («Ομίχλη του μεσημεριού», 1959) του Λεοντάρη που με καταδιώκει και ...

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

Για την ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη «Δύο απουσίες δρόμος» (εκδ. Μελάνι). Kεντρική εικόνα: © Martin Sanchez/Unsplash.

Γράφει ο Θεόδωρος Εσπίριτου

Η πρόσφατη ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη με τίτλο&n...

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

Για την ποιητική συλλογή της Μαρία Δάτσικα «Εικόνες ψυχής [ πρώτο πλάνο]» (εκδ. Ιωλκός). Kεντρική εικόνα: Henri Cartier-Bresson

Γράφει ο Γιώργος Δ. Αναγνώστου 

Η ποίηση της Μαρίας Δάτσικα είναι άλλοτε καταφατική, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ