woman unsplash

Για το βιβλίο της Μπίλης Βέμη «Ποιήματα – Συγκεντρωτική έκδοση» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: © Oscar Keys, Unsplash. 

Γράφει η Λίνα Φυτιλή

Δέκα χρόνια περίπου, μετά τον θάνατο της Μπίλης Βέμη, μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγρα, μια συγκεντρωτική έκδοση των ποιητικών συλλογών της, με το ενδελεχές επίμετρο του Θωμά Μπεχλιβάνη, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη ματιά στο έργο της, από το έτος 1966 ως το 2003. Η προσεγμένη αυτή έκδοση ενσκήπτει στην υπαρξιακή ανάγκη της ποιήτριας να συνομιλήσει με την πραγματικότητα, για να μπορέσει να την υπερβεί, μέσω της γραφής.

Η Μπίλη Βέμη, υπήρξε σε μια μόνιμη αναζήτηση με την τέχνη. Το διεισδυτικό, ποιητικό της βλέμμα αναδεικνύει τις κοφτερές όψεις της πραγματικότητας και τις δυστοπίες ενός κόσμου, που αναζητά διέξοδο στην μεταμορφωτική ικανότητα της ποίησης, σε έναν τόπο μνήμης και καταφυγής, στη χώρα της εσωτερικής συνείδησης. 

«Κοντεύαμε να βγούμε έξω απ΄
το ποίημα

όταν κάποιος μας φώναξε

Σιγά!
Έχει κι η έξοδος το Μεσολόγγι της

Κοιτάξαμε ένα γύρω
τις μυρτιές
μόνο οι μύγες βούιζαν
χρυσόμυγες
και η γη κυμάτιζε απ΄  τη ζέστη
 
Παρά τον κίνδυνο κανένας δεν φοβήθηκε
μόνο γονατιστός συλλάβιζε καθείς
την προσευχή του
 
Τοπίο που σε λένε ποίημα
ευλόγα με να μη σε λησμονήσω»  (Τοπίο που σε λένε ποίημα, σελ 135)

Η γραφή της Βέμη, λοξοδρομεί, παραξενεύει, γεννάει έκπληξη στον αναγνώστη και παράλληλα, κατευνάζει τις αντιφάσεις του κόσμου, τις αγωνίες που τον περιβάλλουν. Η ίδια, στις ιστορίες που αφηγείται μέσα από τα ποιήματά της, δημιουργεί έντονες εικόνες, μέσω των οποίων μεταμορφώνει το παρόν, λειάνει τις αιχμηρές γωνίες του κόσμου, μας φέρνει αντιμέτωπους με τα ύψη και τα βάθη της ζωής, το εφήμερο της ύπαρξης, τις απώλειες, τη φθορά, τα όνειρα.

Όσο περισσότερο μπαίνει κανείς στο ποιητικό της σύμπαν, τόσο παρασύρεται από τη δωρικό, προσωπικό της ύφος.

Όσο περισσότερο μπαίνει κανείς στο ποιητικό της σύμπαν, τόσο παρασύρεται από τη δωρικό, προσωπικό της ύφος, τον παράξενο τρόπο της να ψυχογραφεί τις καταστάσεις και τα πράγματα, γράφοντας γι΄ αυτά.

bili vemi

H Mπίλη Βέμη (1954-2012) σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές και εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή της στο πανεπιστήμιο Paris I Pantheon-Sorbonne. Ήταν επίκουρη καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο γνωστικό αντικείμενο «Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη με εφαρμογές στη Μουσειακή Εκπαίδευση».  Η μεγάλη της αγάπη για τις μουσειοσκευές την ώθησε να δημιουργήσει ένα υποδειγματικό εκπαιδευτικό πακέτο για την τεχνολογία και την ιστορία της γραφής, Το κουτί της γραφής. Πάνω σε τι και με τι (1999). Στοχεύοντας στη διευκόλυνση της προσέγγισης της μουσειακής εκπαίδευσης από όλους συνέβαλε στην επιμέλεια συλλογικού τόμου που αφορούσε τα Μουσεία και την Εκπαίδευση (2010), ενώ και το μεταφραστικό της έργο ήταν ιδιαίτερα πλούσιο και αξιόλογο. Παράλληλα με τη σημαντική ακαδημαϊκή της δραστηριότητα ιδιαίτερα αξιόλογη είναι και η ποιητική της παραγωγή. Δημοσίευσε τα πρώτα της ποιήματα στα δώδεκά της χρόνια (Νέλτο, 1966) και συνέχισε για δεκαετίες να ιχνηλατεί την εποχή μας με συναισθηματική θερμότητα και με μια ποιητική ηθική, προσωπική αλλά και απόλυτα συλλογική. Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές: Ο κόκορας των θεμελίων (1971), Η σκουριά του Μεγαλέξανδρου (1978), Τοπίο που σε λένε ποίημα (1987), Φυτά του ύπνου (2000), Το δέντρο που το φέραν στο μουσείο (2003). 

«Μάζεψα τους νεκρούς μου
τους τοποθέτησα στα πλήκτρα
και οι φωνές τους γέμισαν τη νύχτα» (Μάζεψα τους νεκρούς μου, σελ 99)

Στους στίχους της, άνθρωποι, σκυλιά, τοπία ανεξάντλητα, πρόγονοι, ζώα, φυτά, ουράνια σώματα, πρωταγωνιστούν εμφυσώντας ζωή στα πιο απρόσμενα σημεία, καλύπτοντας τα κενά της ανθρώπινης αγωνίας. Η φωνή της, ακριβής, λιτή, βαθιά, αναγνωρίσιμη, αλλόκοτα ωραία κι ενδιαφέρουσα, ενσαρκώνει την ένταση των ονείρων που κάποτε μετακυλούν στα ποιήματα, σαν ζωντανοί οργανισμοί που εξελίσσονται στο χώρο και στον χρόνο. 

«Ώρες πολλές καθόμαστε με το μαξιλάρι μου
και συζητούσαμε
με τι μπορεί να γεμίσει το κενό
ανάμεσα στα αστέρια»  ( Το κενό, σελ 69)

agra vemi poihmataΑν όπως γράφει ο Οκτάβιο Παζ στην Άλλη φωνή, «η ποίηση είναι η μνήμη που γίνεται εικόνα και η εικόνα μετατρέπεται σε φωνή», μια ρήση που άρεσε στην Μπίλη Βέμη, καταλαβαίνουμε πως ο χώρος της γραφής της, καταλαμβάνεται αρχικά από εικόνες που στη συνέχεια, μετατρέπονται σε σύμβολα, δηλαδή σε λέξεις, μεταφέροντας ένα κομμάτι διάφανης πραγματικότητας αλλά και θραύσματα ονείρου ταυτόχρονα.
 
Αυτή η σταδιακή μορφοποίηση της συνείδησης, η ύπαρξη που αναδύεται μέσα από τις λέξεις και τον καταιγιστικό ρυθμό της γραφής, συνοδεύουν το ύφος της, μέχρι το τέλος. Μια ποιήτρια, που ίσως, δεν αναδείχτηκε όσο έπρεπε στην εποχή της, ξανάρχεται στο προσκήνιο με αυτή την φροντισμένη έκδοση.

Η γραφή της συνοψίζει στιγμιότυπα του χρόνου, υπερρεαλιστικά τοπία, απρόβλεπτες σκηνές, παράδοξα γεγονότα, σημεία της ζωής που μένουν στον αέρα, σαν παγιωμένα σχήματα. Οι στίχοι της, επίκαιροι, ζωντανοί κι ευθύβολοι μας κρατούν σ΄ εγρήγορση, θυμίζοντας πως «ο καθένας από μας δεν είναι παρά η δίψα του», ακόμα και σε εποχές τρομακτικής ξηρασίας.  


 Η ΛΙΝΑ ΦΥΤΙΛΗ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Χρυσός κήπος. Άλτιν Μπαχτσεσί» (εκδ. Εστία).


 
  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

Για την ποιητική συλλογή του Χάρη Βλαβιανού «Η Αναγέννηση - 39 ποιητικά πορτρέτα» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Πορτρέτο του Νικολό Μακιαβέλι, στον οποίο είναι αφιερωμένο ένα ποίημα της συλλογής © Wikipedia. 

Γράφει η Άννα Βασιάδη

...
«Ποιήματα και τραγούδια» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική) – Oι στίχοι ενός αδέσποτου δεσπότη

«Ποιήματα και τραγούδια» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική) – Oι στίχοι ενός αδέσποτου δεσπότη

Για το βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη «Ποιήματα και τραγούδια» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας του Γιάννη Τσαρούχη με τίτλο: «Δύο άντρες με φτερά πεταλούδας» © Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη. 

Γράφει ο Γιώργος Γκόζης

…ή αλλιώς, περί του υμνογραφι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ