Soneta250

Της Άλκηστις Σουλογιάννη

Με το νέο βιβλίο του ο Χάρης Βλαβιανός προσφέρει μια ενδιαφέρουσα παραδειγματική εφαρμογή της έννοιας του μεταμοντέρνου στον χώρο της δημιουργικής γραφής. Στην προκειμένη περίπτωση τα εβδομήντα πέντε, αριθμημένα και χωρίς ιδιαίτερους τίτλους κείμενα αποτελούν ευρηματικές συνθέσεις δεκατετράστιχων ποιημάτων κατ’ απόκλιση από την παραδοσιακή μορφή του σονέτου, προς το οποίο πάντως ο Βλαβιανός ήδη με τον τίτλο του βιβλίου ως συνόλου δηλώνει εκλεκτική συγγένεια ή αναγωγή.

Στα ποιήματα του βιβλίου το σύνολο των δεκατεσσάρων κάθε φορά στίχων αντιστοιχεί είτε σε ενιαία ροή κειμένου, είτε σε τυχαίες ενότητες άσχετες προς τη γνωστή δομή του σονέτου. Τους ελεύθερους σε ποικίλο μήκος στίχους χαρακτηρίζει ιδιαίτερος ρυθμός που οφείλεται στην τακτοποίηση της σειράς των λέξεων, όπου ενίοτε παρεμβαίνουν και ορισμένες παρηχήσεις είτε στο εσωτερικό των στίχων είτε στο τέλος αυτών ως μια μορφή ομοιοκαταληξίας, και που προσδίδει ροή αφηγηματικότητας στο ύφος του προφορικού λόγου.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, πρώτη ύλη για την οργάνωση του κειμενικού κόσμου φαίνεται να αποτελεί ένα βαρύ βιωματικό φορτίο, όπου εντοπίζονται το περιεχόμενο του εσωτερικού ανθρώπου και η φυσική παρουσία του, ποικίλες και έντονες διαπροσωπικές σχέσεις, συνειδητή μόνωση και επιλεκτική φιλαλληλία του ατόμου, ο δραματικός χαρακτήρας του βίου και της δημιουργίας.

Το βιωματικό φορτίο με αυτά τα δεδομένα ενισχύεται από ένα εξίσου βαρύ γνωστικό φορτίο που αναπτύσσεται σε ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών. Αναγνωρίζεται η κριτική/θεωρητική θέση του Βλαβιανού απέναντι στο γνωστικό φορτίο ως παράγοντα που προσδιορίζει τη δημιουργική γραφή στην προκειμένη περίπτωση, αλλά και τη δημιουργία εν γένει. Εδώ εντάσσονται εκλεκτικές συγγένειες ή αναφορές και διακείμενα που αντιπροσωπεύουν προϊόντα δραστηριότητας της ανθρώπινης διανοίας (δημιουργικός λόγος, τέχνες, επιστήμες).

vlavΜέσα στα σύνθετα σημασιολογικά πεδία του βιβλίου ο Βλαβιανός φαίνεται να αναμετράται με το βιωματικό και με το γνωστικό φορτίο του, κυρίως φαίνεται να αναμετράται με τη διαπλοκή του βιωματικού και του γνωστικού φορτίου του. Αποτέλεσμα αυτής της αναμέτρησης είναι η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του κειμενικού κόσμου που αποδίδει την αισθητική και την ευρηματικότητα του Βλαβιανού.

Με αυτές τις προϋποθέσεις, στα κείμενα του βιβλίου αναγνωρίζεται ένας αναδρομικός έλεγχος βίου και έργου (όπως άλλωστε δηλώνεται προληπτικά στον υπότιτλο του βιβλίου) ως ένα πολυεπίπεδο σημασιολογικό τοπίο, όπου επικρατούν ο σαρκασμός και συχνά ο αυτοσαρκασμός, ο κυνισμός, η πικρία, η αφοριστική διάθεση, αλλά και ένα βαθύ συναίσθημα.

Οι γραμματικές εικόνες, η χρήση της μεταφοράς, η μεταγλωσσικότητα (χρήση γλωσσικών στοιχείων και παραγώγων ως λογοτεχνικού υλικού) και κυρίως η αυτοαναφορικότητα του κειμένου που αποδίδει την κυριαρχία του επί του συγγραφέα, προσδιορίζουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του γλωσσικού εργαλείου που διεκπεραιώνει τα σημαινόμενα του βιβλίου, τα οποία ενισχύονται και από στοιχεία ξένων γλωσσών (λατινογενών, συμπεριλαμβανομένης και της λατινικής) ως δήλωση της πολυπολιτισμικότητας του κειμενικού κόσμου. Αυτά τα ξένα γλωσσικά στοιχεία έχουν σαφώς βιωματικό (και όχι γνωστικό) αντίκρισμα και συντάσσουν μια μορφή αισθητισμού. Ταυτόχρονα, με αυτά τα γλωσσικά στοιχεία ο συγγραφέας φαίνεται να διατυπώνει, ως τεκμήριο προθετικότητας, ένα είδος γνωστικής ισοτιμίας αυτού προς τους αποδέκτες του βιβλίου, στους οποίους αναγνωρίζει εκ των προτέρων, ως υπόθεση εργασίας, εύρος σχετικού γνωστικού (γλωσσικού) υλικού ώστε να μην διακόπτεται η επικοινωνία τους με τον κειμενικό κόσμο εξ αιτίας ακριβώς της παρέμβασης των ξένων γλωσσικών στοιχείων.

Εδώ εντοπίζεται και ο κοινωνικός χαρακτήρας των ποιημάτων του βιβλίου, βασικός παράγων για τη δημιουργική ανάγνωση, στην οποία άλλωστε προσκαλεί κατά συνήθη τακτική η συγγραφική παραγωγή του Βλαβιανού.

SonetaVlavianosΧάρης Βλαβιανός
Σονέτα της συμφοράς
[apologia pro vita et arte mea]
Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2011, σελ. 88

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

Αντιγόνη, της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου: Τα αυλάκια της Ιστορίας

Αντιγόνη, της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου: Τα αυλάκια της Ιστορίας

Για την ποιητική συλλογή της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου «Αντιγόνη – Μια κόρη, μια χώρα» (εκδ. Άγρα).

Του Θάνου Κάππα

Το ποιητικό κείμενο της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου ξεκινά να επιβάλλει τον ρυθμό του ήδη από το εξώφυλλο. Τίτλος κ...

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ο «Γυάλινος Κόσμος» του Tennessee Williams, σε σκηνοθεσία του Ivo van Hove, με την Isabelle Huppert, παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης για μόνο 3 παραστάσεις στις 13 & 14 Νοεμβρίου.

Επιμέλεια: Book Press

Δυο σταρ του θεάτρου, ο Ίβο ...

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ