leros

Της Παυλίνας Μάρβιν

Το δοκίμιο αυτογνωσίας του Χρίστου Ρουμελιωτάκη, αρχίζει με το ποίημα Δεν είναι τα όνειρα, γραμμένο το 1969: Δεν είναι τα όνειρα/ αυτά και πότε ήταν,/ ούτε ο πρακτικός βίος που ανατράπηκε ξαφνικά,/ τη μάνα μου συλλογίζομαι/ -στρατόπεδο, παραμονή Χριστούγεννα-, που θα γυρίζει μοναχή της μέσ’ στο σπίτι,/ που θα κοιτάζει τα βιβλία μου/ και θα κλαίει.

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με ένα ακόμη ποίημα, τον Εξορκισμό, που συνεγράφη μόλις το 2003. Ανάμεσα στα δύο ποιήματα, παρεμβάλλεται μια διήγηση ογδόντα περίπου ευανάγνωστων σελίδων, σε δεύτερο ενικό πρόσωπο: το ταξίδι του ποιητή, που συμμερίσθηκε τη μοίρα της Ελληνικής Αριστεράς, πορεύεται μέσα από μια συνειρμική αφήγηση στιγμών της εξορίας του κατά τη διάρκεια της δικτατορίας στην Ελλάδα, με άξονα τις σκέψεις και τα αισθήματα που προηγήθηκαν αυτής, την πλαισίωσαν και την ακολούθησαν. Στο τέλος του δοκιμίου, ο συγγραφέας μας δίνει το παράδειγμα της αυτογνωσίας που επιδιώκει: και τα θυμάσαι όλα αυτά και τα γράφεις, όπως είπαμε, για τη δική σου και μόνο παραμυθία. «Ήσυχος για τη γνώμη σου αλλ’όχι για τη μοίρα», όπως έλεγε και λέει ο Διονύσιος Σολωμός, που οσημέραι και όσο τον μελετάς, περισσότερο βεβαιώνεσαι για τη μεγαλοσύνη του. 

rumeliotakischristos-chroniko-eikona-031Μαθαίνουμε πως τις Αποθήκες Υφάλων Όπλων τις είχαν χτίσει οι Ιταλοί στο Παρθένι της Λέρου. Εκεί ο ποιητής πέρασε τέσσερα χρόνια, περίκλειστος, κι όπως μας μεταφέρει έμαθε πολλά, που του χρησίμευσαν πολύ στη ζωή του: ασκήθηκε στην σιωπή, στην υπομονή, την (συστηματικώς λογοκριμένη) αλληλογραφία, ασκήθηκε στο να επιλέγει τον δύσκολο δρόμο σε κάθε του δίλημμα. Κυρίως γνώρισε και αγάπησε σπουδαίους ανθρώπους και αναμετρήθηκε πάνω απ’ όλα με τον εαυτό του: Οι μέρες δεν περνούν, οι νύχτες είναι δύσκολες, όμως τα χρόνια περνούν και ξαφνικά (ξαφνικά;) διαπιστώνεις ότι βρίσκεσαι στη φυλακή ή στην εξορία ένα, δύο, δέκα ή και περισσότερα χρόνια (…) Φτιάχνεις καραβάκια ή άλλα χειροτεχνήματα, που απαιτούν υπομονή, προσπαθείς να μάθεις πράγματα –μελισσοκομία, λογιστική- και όλα αυτά είναι καλά αλλά δεν είναι το προσκεφάλι που θα ακουμπήσεις το βράδυ για να δεις τα όνειρά σου ή για ν’αφήσεις τα δάκρυά σου να κυλήσουν χωρίς να ντρέπεσαι γι ’αυτό

roumeliotakisΟ Χρίστος Ρουμελιωτάκης προβαίνει σε μια γενναία, αποσπασματική εξομολόγηση αυτής της ισόβιας αναμέτρησης, ακριβώς επειδή δεν διστάζει να μας φέρει αντιμέτωπους με τις παγιδεύσεις, τις αυταπάτες του, τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και αυτήν, ειδικά, την, διαχρονικά και για κάθε άνθρωπο, αναπόφευκτη μάχη με το χρόνο: και βάλε πάνω δεξιά το ανεμολόγιο/ για να γυρίσει ο μπούσουλας στο βορρά/ στα εικοσιοκτώ σου χρόνια τα αδιάλλακτα,/ τώρα που δεν μας λογαριάζει ο καιρός. 

Πρόκειται για ένα κείμενο πολυεπίπεδο, λογοτεχνικό (ούτε ένα γράμμα, αγαπητέ μου, ούτε ένα δέμα με σταφίδες), αυτοβιογραφικό ( γιατί δεν είχες ανακαλύψει ακόμη ή δεν είχες συνειδητοποιήσει αρκετά ότι κανένας στον κόσμο δεν ενδιαφέρεται για σένα), ιστορικής σημασίας (διότι, όπως αποδείχθηκε, όταν κινούνται τα τανκς, πρέπει να έχεις κι εσύ τανκς για να τα αντιμετωπίσεις) με πραγματικό διακύβευμα (και τέλος σε είχε σταματήσει το μεγάλο ερώτημα: Τι θέλεις επιτέλους να γράψεις;), με φιλοσοφικό στοχασμό βάθους και βαθειά πολιτική συνείδηση πολύ μακριά από την εκ του ασφαλούς πολιτικοποίηση της εποχής μας. Ο ποιητής έχει εκδώσει, πέραν των τριών ποιητικών συλλογών (Κλειστή Θάλασσα, Ξένος Ειμί και άλλα ποιήματα, Δεν είναι τίποτα και άλλα ποιήματα), και το βιβλίο Ασκήσεις Αυτογνωσίας, για το οποίο απέσπασε το Κρατικό Βραβείο δοκιμίου-κριτικής το 2009.

 

 

aytognosia
Χρίστος Ρουμελιωτάκης
Ασκήσεις Αυτογνωσίας
Εκδώσεις Τυπωθύτω

 

 

 

 

 

 

oplon
Χρίστος Ρουμελιωτάκης
Εκδόσεις Τυπωθύτω
Αποθήκες Υφάλων Όπλων

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Καθολικού ιππέας» του Γιώργου Χ. Θεοχάρη (κριτική) – Η ποίηση ως ατέρμονος τροχασμός και τα ίχνη που αφήνει

«Καθολικού ιππέας» του Γιώργου Χ. Θεοχάρη (κριτική) – Η ποίηση ως ατέρμονος τροχασμός και τα ίχνη που αφήνει

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Χ. Θεοχάρη «Καθολικού ιππέας» (εκδ. Μελάνι). Εικόνα: Έργο του Σπύρου Κουρσάρη. 

Γράφει η Αλεξάνδρα Μυλωνά 

...

«Η ωραιότητα μας πάει στο μακρινό» της Ματούλας Λιμνιώτη (κριτική) – Για τη συνύπαρξη πραγματικού και φαντασιακού

«Η ωραιότητα μας πάει στο μακρινό» της Ματούλας Λιμνιώτη (κριτική) – Για τη συνύπαρξη πραγματικού και φαντασιακού

Για την ποιητική συλλογή της Ματούλας Λιμνιώτη «Η ωραιότητα μας πάει στο μακρινό» (εκδ. ΑΩ). Εικόνα: Σχέδιο του Ogata Gekkō.

Γράφει ο Γιώργος Βέης

Όσα στους προβλεπόμενους εκείνους ορισμούς, τους λεξικογραφικ...

«Άλλος ο φόβος τώρα» της Κορίνας Καλούδη (κριτική) – Ο φόβος ως κεντρικό ποιητικό μοτίβο

«Άλλος ο φόβος τώρα» της Κορίνας Καλούδη (κριτική) – Ο φόβος ως κεντρικό ποιητικό μοτίβο

Για την ποιητική συλλογή της Κορίνας Καλούδη «Άλλος ο φόβος τώρα» (εκδ. Περισπωμένη). Εικόνα: Ο πίνακας του Πικάσο «Άντρας και γυναίκα σε καφέ» (1903). 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Η συνδυαστική ή/και συγκριτική, και...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το σημάδι του θηρίου» (κριτική) – Αποικιοκρατικό έγκλημα και τιμωρία στη λογοτεχνία τρόμου

«Το σημάδι του θηρίου» (κριτική) – Αποικιοκρατικό έγκλημα και τιμωρία στη λογοτεχνία τρόμου

Για την ανθολογία διηγημάτων «Το σημάδι του θηρίου και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου» (επιλογή-μτφρ. Δημήτρης Λογοθέτης, εκδ. Μάγμα). Εικόνα: Ο πίνακας του Tshibumba Kanda-Matulu’s «Βελγική αποικία». 

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

...
«Λυσιστράτη» του Σταμάτη Κραουνάκη, στο Ηρώδειο – Μια ξεκαρδιστική όπερα, πολιτική, κοινωνική, απολαυστική

«Λυσιστράτη» του Σταμάτη Κραουνάκη, στο Ηρώδειο – Μια ξεκαρδιστική όπερα, πολιτική, κοινωνική, απολαυστική

Για την παράσταση «Λυσιστράτη» σε μουσική – κείμενο & σκηνοθεσία του Σταμάτη Κραουνάκη, με τη Λένα Ουζουνίδου, η οποία παρουσιάστηκε στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Από...

«Τι μπορούμε να γνωρίζουμε» του Ίαν ΜακΓιούαν (κριτική) – Το παρελθόν, ένα άλυτο αίνιγμα

«Τι μπορούμε να γνωρίζουμε» του Ίαν ΜακΓιούαν (κριτική) – Το παρελθόν, ένα άλυτο αίνιγμα

Για το μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν (Ian McEwan) «Τι μπορούμε να γνωρίζουμε» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Πατάκη). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Την ίδια στιγμή που ο παλιόφιλός του, ο  ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το μπλε του μεσονυχτίου» του Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το μπλε του μεσονυχτίου» του Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το μπλε του μεσονυχτίου» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 16 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Ρέμπους ένιωσε ότι...

«Στα θερμοκήπια του Αυγούστου» του Άκη Παπαντώνη (προδημοσίευση)

«Στα θερμοκήπια του Αυγούστου» του Άκη Παπαντώνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων του Άκη Παπαντώνη «Στα θερμοκήπια του Αυγούστου», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πάργα (ΙΙ) ...

«Πλανήτες, ύδατα και νήσοι» του Γιώργου Μητά (προδημοσίευση)

«Πλανήτες, ύδατα και νήσοι» του Γιώργου Μητά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Μητά «Πλανήτες, ύδατα και νήσοι», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 14 Ιουνίου από τις εκδόσεις Στερέωμα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στη γιορτή...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; Τέσσερα μυθιστορήματα που μας ταξιδεύουν στο Βυζάντιο

Τι διαβάζουμε τώρα; Τέσσερα μυθιστορήματα που μας ταξιδεύουν στο Βυζάντιο

Έρωτες, συνωμοσίες, πόλεμοι: τέσσερα πρόσφατα μυθιστορήματα με γνωστούς πρωταγωνιστές και αφανείς ήρωες της βυζαντινής Ιστορίας.

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Εκστρατείες, εικονομαχίες, απαγορευμένες σχέσεις και ...

Μήνας Υπερηφάνειας: Διαβάζοντας για το μη δυαδικό φύλο

Μήνας Υπερηφάνειας: Διαβάζοντας για το μη δυαδικό φύλο

Με αφορμή τον Μήνα Υπερηφάνειας, περίοδο ορατότητας και διεκδικήσεων για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, αναζητούμε πρόσφατες και σημαντικές εκδόσεις βιβλίων. ©istock

...

Παγκόσμιο και ελληνικό θέατρο: Πέντε έργα μεγάλων δημιουργών

Παγκόσμιο και ελληνικό θέατρο: Πέντε έργα μεγάλων δημιουργών

Παγκόσμιο και ελληνικό θέατρο: πέντε πρόσφατες εκδόσεις με έργα σημαντικών συγγραφέων. Εικόνα: Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης.

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου 

Πέντε πρόσφατες εκδόσεις με θεατρικά έργα από σημαντι...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ