leros

Της Παυλίνας Μάρβιν

Το δοκίμιο αυτογνωσίας του Χρίστου Ρουμελιωτάκη, αρχίζει με το ποίημα Δεν είναι τα όνειρα, γραμμένο το 1969: Δεν είναι τα όνειρα/ αυτά και πότε ήταν,/ ούτε ο πρακτικός βίος που ανατράπηκε ξαφνικά,/ τη μάνα μου συλλογίζομαι/ -στρατόπεδο, παραμονή Χριστούγεννα-, που θα γυρίζει μοναχή της μέσ’ στο σπίτι,/ που θα κοιτάζει τα βιβλία μου/ και θα κλαίει.

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με ένα ακόμη ποίημα, τον Εξορκισμό, που συνεγράφη μόλις το 2003. Ανάμεσα στα δύο ποιήματα, παρεμβάλλεται μια διήγηση ογδόντα περίπου ευανάγνωστων σελίδων, σε δεύτερο ενικό πρόσωπο: το ταξίδι του ποιητή, που συμμερίσθηκε τη μοίρα της Ελληνικής Αριστεράς, πορεύεται μέσα από μια συνειρμική αφήγηση στιγμών της εξορίας του κατά τη διάρκεια της δικτατορίας στην Ελλάδα, με άξονα τις σκέψεις και τα αισθήματα που προηγήθηκαν αυτής, την πλαισίωσαν και την ακολούθησαν. Στο τέλος του δοκιμίου, ο συγγραφέας μας δίνει το παράδειγμα της αυτογνωσίας που επιδιώκει: και τα θυμάσαι όλα αυτά και τα γράφεις, όπως είπαμε, για τη δική σου και μόνο παραμυθία. «Ήσυχος για τη γνώμη σου αλλ’όχι για τη μοίρα», όπως έλεγε και λέει ο Διονύσιος Σολωμός, που οσημέραι και όσο τον μελετάς, περισσότερο βεβαιώνεσαι για τη μεγαλοσύνη του. 

rumeliotakischristos-chroniko-eikona-031Μαθαίνουμε πως τις Αποθήκες Υφάλων Όπλων τις είχαν χτίσει οι Ιταλοί στο Παρθένι της Λέρου. Εκεί ο ποιητής πέρασε τέσσερα χρόνια, περίκλειστος, κι όπως μας μεταφέρει έμαθε πολλά, που του χρησίμευσαν πολύ στη ζωή του: ασκήθηκε στην σιωπή, στην υπομονή, την (συστηματικώς λογοκριμένη) αλληλογραφία, ασκήθηκε στο να επιλέγει τον δύσκολο δρόμο σε κάθε του δίλημμα. Κυρίως γνώρισε και αγάπησε σπουδαίους ανθρώπους και αναμετρήθηκε πάνω απ’ όλα με τον εαυτό του: Οι μέρες δεν περνούν, οι νύχτες είναι δύσκολες, όμως τα χρόνια περνούν και ξαφνικά (ξαφνικά;) διαπιστώνεις ότι βρίσκεσαι στη φυλακή ή στην εξορία ένα, δύο, δέκα ή και περισσότερα χρόνια (…) Φτιάχνεις καραβάκια ή άλλα χειροτεχνήματα, που απαιτούν υπομονή, προσπαθείς να μάθεις πράγματα –μελισσοκομία, λογιστική- και όλα αυτά είναι καλά αλλά δεν είναι το προσκεφάλι που θα ακουμπήσεις το βράδυ για να δεις τα όνειρά σου ή για ν’αφήσεις τα δάκρυά σου να κυλήσουν χωρίς να ντρέπεσαι γι ’αυτό

roumeliotakisΟ Χρίστος Ρουμελιωτάκης προβαίνει σε μια γενναία, αποσπασματική εξομολόγηση αυτής της ισόβιας αναμέτρησης, ακριβώς επειδή δεν διστάζει να μας φέρει αντιμέτωπους με τις παγιδεύσεις, τις αυταπάτες του, τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και αυτήν, ειδικά, την, διαχρονικά και για κάθε άνθρωπο, αναπόφευκτη μάχη με το χρόνο: και βάλε πάνω δεξιά το ανεμολόγιο/ για να γυρίσει ο μπούσουλας στο βορρά/ στα εικοσιοκτώ σου χρόνια τα αδιάλλακτα,/ τώρα που δεν μας λογαριάζει ο καιρός. 

Πρόκειται για ένα κείμενο πολυεπίπεδο, λογοτεχνικό (ούτε ένα γράμμα, αγαπητέ μου, ούτε ένα δέμα με σταφίδες), αυτοβιογραφικό ( γιατί δεν είχες ανακαλύψει ακόμη ή δεν είχες συνειδητοποιήσει αρκετά ότι κανένας στον κόσμο δεν ενδιαφέρεται για σένα), ιστορικής σημασίας (διότι, όπως αποδείχθηκε, όταν κινούνται τα τανκς, πρέπει να έχεις κι εσύ τανκς για να τα αντιμετωπίσεις) με πραγματικό διακύβευμα (και τέλος σε είχε σταματήσει το μεγάλο ερώτημα: Τι θέλεις επιτέλους να γράψεις;), με φιλοσοφικό στοχασμό βάθους και βαθειά πολιτική συνείδηση πολύ μακριά από την εκ του ασφαλούς πολιτικοποίηση της εποχής μας. Ο ποιητής έχει εκδώσει, πέραν των τριών ποιητικών συλλογών (Κλειστή Θάλασσα, Ξένος Ειμί και άλλα ποιήματα, Δεν είναι τίποτα και άλλα ποιήματα), και το βιβλίο Ασκήσεις Αυτογνωσίας, για το οποίο απέσπασε το Κρατικό Βραβείο δοκιμίου-κριτικής το 2009.

 

 

aytognosia
Χρίστος Ρουμελιωτάκης
Ασκήσεις Αυτογνωσίας
Εκδώσεις Τυπωθύτω

 

 

 

 

 

 

oplon
Χρίστος Ρουμελιωτάκης
Εκδόσεις Τυπωθύτω
Αποθήκες Υφάλων Όπλων

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιήματα 1974-2023» του Γιώργου Βέη (κριτική) – Ένα σώμα ποιητικών ιδεών και αξιών

«Ποιήματα 1974-2023» του Γιώργου Βέη (κριτική) – Ένα σώμα ποιητικών ιδεών και αξιών

Για τη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του Γιώργου Βέη «Ποιήματα 1974-2023» (εκδ. Ύψιλον). 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Η συγκεντρωτική έκδοση λογοτεχνικών έργων, καθώς αποτυπώνει στάδια εξέλιξης συγγραφ...

«Αγέννητο άγαλμα» της Ειρήνης Παραδεισανού (κριτική) – Ποίηση για τις μορφές που αποκτούν σχήμα

«Αγέννητο άγαλμα» της Ειρήνης Παραδεισανού (κριτική) – Ποίηση για τις μορφές που αποκτούν σχήμα

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Παραδεισανού «Αγέννητο άγαλμα» (εκδ. Βακχικόν). Εικόνα: Ο πίνακας του Πικάσο «The sculpture» (1925).

Γράφει η Μαρία Λάτσαρη

Ζώνει το καύκαλο της...

«Η κλεψύδρα των λέξεων» του Κωνσταντίνου Πετρή (κριτική) – Ποιητικό πέρασμα από τη λήθη στη μνήμη

«Η κλεψύδρα των λέξεων» του Κωνσταντίνου Πετρή (κριτική) – Ποιητικό πέρασμα από τη λήθη στη μνήμη

Για την ποιητική συλλογή «Η κλεψύδρα των λέξεων» (εκδ. Ιωλκός) του Κωνσταντίνου Πετρή. Εικόνα: Ο πίνακας «The Hour Glass», που αποδίδεται στον Giorgione.

Γράφει η Καλλιόπη Ι. Κακλαμάνη

Ο Κωνσταντίνος Πετρή...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία περιοδικού (δε)κατα: Στον Διονύση Μαρίνο και τον Ίβα Πεζουασβίλι

Βραβεία περιοδικού (δε)κατα: Στον Διονύση Μαρίνο και τον Ίβα Πεζουασβίλι

Ανακοινώθηκαν τα βραβεία μυθιστορήματος The Athens Prize for Literature του περιοδικού (δε)κατα για το 2024. Κεντρική εικόνα: Ο Διονύσης Μαρίνος στην τελετή απονομής των βραβείων.

Επιμέλεια: Book Press

Τα βραβεία μυθιστορήμ...

«Καβάφεια 2026»: Βραβεύονται ο Αλέξης Πανσέληνος και ο Νάσος Βαγενάς - Τριήμερο εκδηλώσεων σε Κάιρο και Αλεξάνδρεια

«Καβάφεια 2026»: Βραβεύονται ο Αλέξης Πανσέληνος και ο Νάσος Βαγενάς - Τριήμερο εκδηλώσεων σε Κάιρο και Αλεξάνδρεια

Τριήμερες εκδηλώσεις από τις 16 έως τις 18/02 σε Αλεξάνδρεια και Κάιρο προς τιμήν του Κωνσταντίνου Καβάφη. Θα βραβευτούν ο Αλέξης Πανσέληνος και ο Νάσος Βαγενάς.

Επιμέλεια: Book Press

Οι τριήμερες εκδηλώσεις «Καβάφεια 2026» διοργανώνονται από την Πρεσβ...

«Ιεροτελεστία» του Γκιγιόμ Πουά, σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη – Χρονικό απώλειας και αποκατάστασης μετά το πένθος

«Ιεροτελεστία» του Γκιγιόμ Πουά, σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη – Χρονικό απώλειας και αποκατάστασης μετά το πένθος

Για την παράσταση «Ιεροτελεστία» του Γκιγιόμ Πουά, που ανεβαίνει στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στη σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικού Θεάτρου είδα την «Ιεροτελεστία» του Γκιγιόμ ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Απροστάτευτοι» του Μιχάλη Καστρινού (προδημοσίευση)

«Απροστάτευτοι» του Μιχάλη Καστρινού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μιχάλη Καστρινού «Απροστάτευτοι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 24 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μετρονόμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ήξερε πια ότι σε λίγο θα ’ρχόταν το τέλος· ήταν από αυτές τις...

«Κόκκινο φαράγγι» του Γιάννη Νικολούδη (προδημοσίευση)

«Κόκκινο φαράγγι» του Γιάννη Νικολούδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Γιάννη Νικολούδη «Κόκκινο φαράγγι», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 26 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ...

«Στο όνομα της ελευθερίας» του Ενές Καντέρ Φρίντομ (προδημοσίευση)

«Στο όνομα της ελευθερίας» του Ενές Καντέρ Φρίντομ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την εισαγωγή του βιβλίου του Ενές Καντέρ Φρίντομ [Enes Kanter Freedom], «Στο όνομα της Ελευθερίας – Ο αγώνας ενός πολιτικού αντιφρονούντα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο NBA και σε ολόκληρο τον κόσμο», το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Παπαζήση.

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ερωτική ποίηση που γράφεται τώρα: 50 νέα ποιήματα (Β' μέρος)

Ερωτική ποίηση που γράφεται τώρα: 50 νέα ποιήματα (Β' μέρος)

Ερωτικά ποιήματα πενήντα ποιητών και ποιητριών από όλες τις γενιές, αδημοσίευτα έως τώρα, συγκεντρώνονται σε ένα μεγάλο αφιέρωμα στη σύγχρονη ποίηση. Αυτό είναι το Β' μέρος του αφιερώματος στην ερωτική ποίηση που γράφεται τώρα.

Επιμέλεια – συντονισμός αφιερώματος: Αλέξιος Μάινας

...

Ερωτική ποίηση που γράφεται τώρα: 50 νέα ποιήματα (Α' μέρος)

Ερωτική ποίηση που γράφεται τώρα: 50 νέα ποιήματα (Α' μέρος)

Ερωτικά ποιήματα πενήντα ποιητών και ποιητριών από όλες τις γενιές, αδημοσίευτα έως τώρα, συγκεντρώνονται σε ένα μεγάλο αφιέρωμα στη σύγχρονη ποίηση. Αυτό είναι το Α' μέρος του αφιερώματος στην ερωτική ποίηση που γράφεται τώρα. 

Επιμέλεια – συντονισμός αφιερώματος: Αλέξιος Μάινας ...

Διαβάζοντας για το σινεμά: Οκτώ πρόσφατα βιβλία

Διαβάζοντας για το σινεμά: Οκτώ πρόσφατα βιβλία

Συλλογικοί τόμοι, μονογραφίες, μελέτες και ανθολογίες: οκτώ βιβλία για το σινεμά που ξεχωρίσαμε από τα βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Εικόνα: Ο Ντέβιντ Λιντς και η Ναόμι Γουότς στα γυρίσματα του «Mulholland Drive».

Γράφει η Φανή Χατζή

Μπορεί τα κινη...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΦΑΚΕΛΟΙ