leros

Της Παυλίνας Μάρβιν

Το δοκίμιο αυτογνωσίας του Χρίστου Ρουμελιωτάκη, αρχίζει με το ποίημα Δεν είναι τα όνειρα, γραμμένο το 1969: Δεν είναι τα όνειρα/ αυτά και πότε ήταν,/ ούτε ο πρακτικός βίος που ανατράπηκε ξαφνικά,/ τη μάνα μου συλλογίζομαι/ -στρατόπεδο, παραμονή Χριστούγεννα-, που θα γυρίζει μοναχή της μέσ’ στο σπίτι,/ που θα κοιτάζει τα βιβλία μου/ και θα κλαίει.

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με ένα ακόμη ποίημα, τον Εξορκισμό, που συνεγράφη μόλις το 2003. Ανάμεσα στα δύο ποιήματα, παρεμβάλλεται μια διήγηση ογδόντα περίπου ευανάγνωστων σελίδων, σε δεύτερο ενικό πρόσωπο: το ταξίδι του ποιητή, που συμμερίσθηκε τη μοίρα της Ελληνικής Αριστεράς, πορεύεται μέσα από μια συνειρμική αφήγηση στιγμών της εξορίας του κατά τη διάρκεια της δικτατορίας στην Ελλάδα, με άξονα τις σκέψεις και τα αισθήματα που προηγήθηκαν αυτής, την πλαισίωσαν και την ακολούθησαν. Στο τέλος του δοκιμίου, ο συγγραφέας μας δίνει το παράδειγμα της αυτογνωσίας που επιδιώκει: και τα θυμάσαι όλα αυτά και τα γράφεις, όπως είπαμε, για τη δική σου και μόνο παραμυθία. «Ήσυχος για τη γνώμη σου αλλ’όχι για τη μοίρα», όπως έλεγε και λέει ο Διονύσιος Σολωμός, που οσημέραι και όσο τον μελετάς, περισσότερο βεβαιώνεσαι για τη μεγαλοσύνη του. 

rumeliotakischristos-chroniko-eikona-031Μαθαίνουμε πως τις Αποθήκες Υφάλων Όπλων τις είχαν χτίσει οι Ιταλοί στο Παρθένι της Λέρου. Εκεί ο ποιητής πέρασε τέσσερα χρόνια, περίκλειστος, κι όπως μας μεταφέρει έμαθε πολλά, που του χρησίμευσαν πολύ στη ζωή του: ασκήθηκε στην σιωπή, στην υπομονή, την (συστηματικώς λογοκριμένη) αλληλογραφία, ασκήθηκε στο να επιλέγει τον δύσκολο δρόμο σε κάθε του δίλημμα. Κυρίως γνώρισε και αγάπησε σπουδαίους ανθρώπους και αναμετρήθηκε πάνω απ’ όλα με τον εαυτό του: Οι μέρες δεν περνούν, οι νύχτες είναι δύσκολες, όμως τα χρόνια περνούν και ξαφνικά (ξαφνικά;) διαπιστώνεις ότι βρίσκεσαι στη φυλακή ή στην εξορία ένα, δύο, δέκα ή και περισσότερα χρόνια (…) Φτιάχνεις καραβάκια ή άλλα χειροτεχνήματα, που απαιτούν υπομονή, προσπαθείς να μάθεις πράγματα –μελισσοκομία, λογιστική- και όλα αυτά είναι καλά αλλά δεν είναι το προσκεφάλι που θα ακουμπήσεις το βράδυ για να δεις τα όνειρά σου ή για ν’αφήσεις τα δάκρυά σου να κυλήσουν χωρίς να ντρέπεσαι γι ’αυτό. 

roumeliotakisΟ Χρίστος Ρουμελιωτάκης προβαίνει σε μια γενναία, αποσπασματική εξομολόγηση αυτής της ισόβιας αναμέτρησης, ακριβώς επειδή δεν διστάζει να μας φέρει αντιμέτωπους με τις παγιδεύσεις, τις αυταπάτες του, τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και αυτήν, ειδικά, την, διαχρονικά και για κάθε άνθρωπο, αναπόφευκτη μάχη με το χρόνο: και βάλε πάνω δεξιά το ανεμολόγιο/ για να γυρίσει ο μπούσουλας στο βορρά/ στα εικοσιοκτώ σου χρόνια τα αδιάλλακτα,/ τώρα που δεν μας λογαριάζει ο καιρός. 

Πρόκειται για ένα κείμενο πολυεπίπεδο, λογοτεχνικό (ούτε ένα γράμμα, αγαπητέ μου, ούτε ένα δέμα με σταφίδες), αυτοβιογραφικό ( γιατί δεν είχες ανακαλύψει ακόμη ή δεν είχες συνειδητοποιήσει αρκετά ότι κανένας στον κόσμο δεν ενδιαφέρεται για σένα), ιστορικής σημασίας (διότι, όπως αποδείχθηκε, όταν κινούνται τα τανκς, πρέπει να έχεις κι εσύ τανκς για να τα αντιμετωπίσεις) με πραγματικό διακύβευμα (και τέλος σε είχε σταματήσει το μεγάλο ερώτημα: Τι θέλεις επιτέλους να γράψεις;), με φιλοσοφικό στοχασμό βάθους και βαθειά πολιτική συνείδηση πολύ μακριά από την εκ του ασφαλούς πολιτικοποίηση της εποχής μας. Ο ποιητής έχει εκδώσει, πέραν των τριών ποιητικών συλλογών (Κλειστή Θάλασσα, Ξένος Ειμί και άλλα ποιήματα, Δεν είναι τίποτα και άλλα ποιήματα), και το βιβλίο Ασκήσεις Αυτογνωσίας, για το οποίο απέσπασε το Κρατικό Βραβείο δοκιμίου-κριτικής το 2009.

 

 

aytognosia
Χρίστος Ρουμελιωτάκης
Ασκήσεις Αυτογνωσίας
Εκδώσεις Τυπωθύτω

 

 

 

 

 

 

oplon
Χρίστος Ρουμελιωτάκης
Εκδόσεις Τυπωθύτω
Αποθήκες Υφάλων Όπλων

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιήτριες του Κουρδιστάν» (κριτική) – Η περιπέτεια του κουρδικού λαού μέσα από την ποίηση και τη γυναικεία ματιά

«Ποιήτριες του Κουρδιστάν» (κριτική) – Η περιπέτεια του κουρδικού λαού μέσα από την ποίηση και τη γυναικεία ματιά

Για την ανθολογία ποιημάτων «Ποιήτριες του Κουρδιστάν» (ανθολ.-μτφρ. Τζεμίλ Τουράν Μπαζιντί, εκδ. ΑΩ). Εικόνα: Η ποιήτρια Φατμά Σαβτζί. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου 

«Ελάτε να περπατήσετε σε μια χ...

«Η λευκή αθωότητα της Βιλελμίνης» του Σουλεϊμάν Αλαγιαλή-Τσιαλίκ (κριτική) – Όταν η ποίηση ξαναδίνει όνομα στον κόσμο

«Η λευκή αθωότητα της Βιλελμίνης» του Σουλεϊμάν Αλαγιαλή-Τσιαλίκ (κριτική) – Όταν η ποίηση ξαναδίνει όνομα στον κόσμο

Για την ποιητική συλλογή του Σουλεϊμάν Αλαγιαλή-Τσιαλίκ «Η λευκή αθωότητα της Βιλελμίνης» (εκδ. Κουκκίδα). Εικόνα: Ο πίνακας «Η εφεύρεση της ζωής» του Ρενέ Μαγκρίτ. 

Γράφει η Μαρία Βέρρου

Δρόμοι ...

«Ποιήματα για ανθρώπους με διπλό κομοδίνο» του Βασίλη Ρ. Φλώρου (κριτική) – Πίσω από τη βιτρίνα της συζυγικής κρεβατοκάμαρας

«Ποιήματα για ανθρώπους με διπλό κομοδίνο» του Βασίλη Ρ. Φλώρου (κριτική) – Πίσω από τη βιτρίνα της συζυγικής κρεβατοκάμαρας

Για την ποιητική συλλογή του Βασίλη Φλώρου «Ποιήματα για ανθρώπους με διπλό κομοδίνο» (εκδ. Όταν). Εικόνα: Από την ταινία «Σκηνές από ένα γάμο» (1973) του 'Ινγκμαρ Μπέργκμαν. 

Γράφει η Αντωνία Παυλ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αλαίν ντε Μποττόν στο Αμερικανικό Κολλέγιο: Διάλεξη με θέμα «Οι προκλήσεις του έρωτα»

Ο Αλαίν ντε Μποττόν στο Αμερικανικό Κολλέγιο: Διάλεξη με θέμα «Οι προκλήσεις του έρωτα»

Διάλεξη με θέμα «Οι προκλήσεις του έρωτα» θα δώσει ο συγγραφέας Αλαίν ντε Μποττόν στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος. Τα βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη. 

Επιμέλεια: Book Press

Ο συγγραφέας Αλαίν ντε Μποττόν έ...

Βραβείο Γκονκούρ: Τα 8 μυθιστορήματα της βραχείας λίστας, αφού πέρασαν από λογισμικό ανίχνευσης Τεχνητής Νοημοσύνης

Βραβείο Γκονκούρ: Τα 8 μυθιστορήματα της βραχείας λίστας, αφού πέρασαν από λογισμικό ανίχνευσης Τεχνητής Νοημοσύνης

Ανακοινώθηκαν τα οκτώ μυθιστορήματα της βραχείας λίστας του βραβείου Γκονκούρ, τα οποία, μετά το «σκάνδαλο Ορελιέν», πέρασαν από λογισμικό ανίχνευσης Τεχνητής Νοημοσύνης. Εικόνα: Τα μέλη της Ακαδημίας Γκονκούρ, ©academiegoncourt

Επιμέλεια: Book Press

Α...

«Για μια νέα φιλοσοφία»: Ο Astronio, Παύλος Καστανάς, συζητά για το βιβλίο του με τον Mythologist, Κωνσταντίνο Λουκόπουλο

«Για μια νέα φιλοσοφία»: Ο Astronio, Παύλος Καστανάς, συζητά για το βιβλίο του με τον Mythologist, Κωνσταντίνο Λουκόπουλο

Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, οι εκδόσεις Διόπτρα διοργανώνουν εκδήλωση για το νέο βιβλίο του Παύλου Καστανά, δημιουργού του διαδικτυακού καναλιού Astronio, «Για μια νέα φιλοσοφία: Ο άνθρωπος μέσα από τα μάτια της Αστροφυσικής» στο Ινστιτούτο Γκαίτε. 

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σε ξένο δωμάτιο» του Ντέιμον Γκάλγκατ (προδημοσίευση)

«Σε ξένο δωμάτιο» του Ντέιμον Γκάλγκατ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ντέιμον Γκάλγκατ [Damon Galgut] «Σε ξένο δωμάτιο» (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Aρχίζουν να αλληλογραφούν. Κά...

«Ν. Φιλαδέλφεια, Τα άγουρα χρόνια» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ν. Φιλαδέλφεια, Τα άγουρα χρόνια» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Θόδωρου Σούμα «Ν. Φιλαδέλφεια, Τα άγουρα χρόνια – Χρονικό της εφηβείας σε μια μικρασιατική συνοικία της Αθήνας», το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Βάρδια στον Μόμπι-Ντικ» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Βάρδια στον Μόμπι-Ντικ» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κώστα Ακρίβου «Βάρδια στον Μόμπι-Ντικ – 6+1 σημειώματα για τη φάλαινα του Χέρμαν Μέλβιλ», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κριτικοί και αναγνώ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μαζεύοντας φθινοπωρινά φύλλα» – 15 συλλογές σύγχρονης ελληνικής ποίησης

«Μαζεύοντας φθινοπωρινά φύλλα» – 15 συλλογές σύγχρονης ελληνικής ποίησης

Δεκατέσσερις πρόσφατες ποιητικές συλλογές συν ένα σημαντικό συγκεντρωτικό έργο συνθέτουν τα φθινοπωρινά ποιητικά μας αναγνώσματα (κάποια ήταν και καλοκαιρινά). Εικόνα: "La ramasseuse de feuilles mortes", Ερνέστ Μπιέλερ (1863-1948).

Επιλογή-παρουσίαση: Κ.Β. Κατσουλάρης ...

Τι διαβάζουμε τώρα; 3 βιβλία για τη γοητεία των αριθμών, της βαρύτητας και των ασπρόμαυρων τετραγώνων

Τι διαβάζουμε τώρα; 3 βιβλία για τη γοητεία των αριθμών, της βαρύτητας και των ασπρόμαυρων τετραγώνων

Βιβλία για τα μαθηματικά, το σκάκι, τη… βαρύτητα, που παρουσιάζουν τη σύνθετη σκέψη με απλό τρόπο και συχνά μας βοηθούν να καταλάβουμε καλύτερα τον κόσμο γύρω μας. Εικόνα: Ο Ντάνι Ρενς. 

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 5 μεγάλα μυθιστορήματα που παρατείνουν την αναγνωστική απόλαυση

Τι διαβάζουμε τώρα; 5 μεγάλα μυθιστορήματα που παρατείνουν την αναγνωστική απόλαυση

Από το αχανές διάστημα έως την Εγγύς Ανατολή, και από την Ισπανία του Εμφυλίου Πολέμου έως τη Δανία των σίριαλ κίλερ: Πέντε πολυσέλιδα βιβλία που ακούστηκαν πολύ, διαβάστηκαν πολύ και που συνεχίζουμε να απολαμβάνουμε. 

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ