alt

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αθηνάκη «Φτηνό κρεβάτι» (εκδ. Πόλις).

Του Νίκου Βατόπουλου

Ένας άνθρωπος σαν τον Δημήτρη Αθηνάκη, σε προκαλεί να σκεφτείς όχι μόνο πάνω σε πηγαία ερωτήματα όπως «τι είναι ο άνθρωπος;» αλλά και πάνω σε λιγότερο προφανή, όπως «τι είναι αυτό που κάνει αυτόν τον άνθρωπο να είναι αυτό που είναι;».

Ο Δημήτρης Αθηνάκης είναι ο πιο αυθεντικός ανεμοστρόβιλος που έχω συναντήσει, ένας αντιδραστήρας που γεννά συνεχώς ιδέες, και που αυτοτροφοδοτείται με ένα τρόπο σχεδόν μαγικό.

Λίγο ενδιαφέρει, και πολύ σωστά, το πώς και το πότε γνώρισα τον Δημήτρη Αθηνάκη, αρκεί να πω πως δεν θυμάμαι πότε τον είδα για πρώτη φορά από κοντά. Αλλά θυμάμαι πολύ καλά ότι κάποτε, πριν χρόνια, είχαμε επικοινωνήσει γραπτώς με αφορμή ένα δικό του ποίημα, από την πρώτη του συλλογή. «Κύριε Αθηνάκη», του είχα γράψει... Πού να φανταζόμουν, όχι ακριβώς αυτήν τη στιγμή που ζούμε τώρα, αλλά το ότι ο «κύριος Αθηνάκης» θα γινόταν ο αγαπημένος Δημήτρης, ο διπλανός μου στην εφημερίδα για όσα χρόνια αυτός ο άνθρωπος-σίφουνας αποφάσισε να μείνει στην Καθημερινή.

Ίσως είμαι άδικος μαζί του και δεν είναι σωστό να τον αποκαλώ άνθρωπο-σίφουνα, αν και ο χαρακτηρισμός ήταν καλοπροαίρετος. Θα ήμουν περισσότερο δίκαιος αν έλεγα ότι ο Δημήτρης Αθηνάκης είναι ο πιο αυθεντικός ανεμοστρόβιλος που έχω συναντήσει, ένας αντιδραστήρας που γεννά συνεχώς ιδέες, και που αυτοτροφοδοτείται με ένα τρόπο σχεδόν μαγικό. Συχνά, είχα τον πειρασμό να κοιτάξω κάτω από την καρέκλα του για να ανακαλύψω το μυστικό του ή να δω μερικά πράγματα με τον δικό του τρόπο, δηλαδή πληθωρικά, εξαντλητικά, κατευθείαν στο μεδούλι.

Αλλά όσο εξωστρεφής μπορεί να φαινόταν ο αγαπημένος μου διπλανός, όσο ταχύς και όσο αποτελεσματικός μπορεί να ήταν στις απαιτήσεις της δουλειάς, τόσο πιο πολύ άφηνε στιγμές-στιγμές να αναβλύζει ο αληθινός εαυτός του. Και αυτό είναι κάτι από μόνο του συναρπαστικό, καθώς ο αληθινός Δημήτρης με όλες τις αντιφάσεις και τις ρηγματώσεις του, έπαιρνε συχνά τα ηνία και χανόταν προς κατευθύνσεις όπου κανένας από εμάς δεν ήταν προσκεκλημένος.

Ο Δημήτρης Αθηνάκης δικαιώνει τον ορισμό του ποιητή πέραν από την προφανή ερμηνεία της λέξης. Δεν χορταίνω να μιλάω και να σκέφτομαι πάνω σε αυτήν την ιδιαίτερη προσωπικότητα με όλη εκείνη την ομορφιά μιας χειροποίητης γραφής, με εκείνη την ασθμαίνουσα λαχτάρα να στραγγίξει την ζωή. Και μέσα σε αυτόν τον καλπασμό προς τα εμπρός, ο Δημήτρης Αθηνάκης, ξεπεζεύει συχνά, αλλά αυτό το κάνει μόνος του, για να κοιτάξει την ακινησία και να συλλογιστεί πάνω σε διάφορες εκδοχές ματαιότητας που ίσως τον εμπνέουν.

Το «Φτηνό Κρεβάτι» είναι, για όσους γνωρίζουν τον Δημήτρη Αθηνάκη, ένα απολύτως προσωπικό βιβλίο αλλά επ' ουδενί δεν θα χαρακτήριζα αυτήν την ποίηση
αυτοβιογραφική.

Είναι ποιητής με την ευρεία έννοια του όρου καθώς απλώνει ένα βλέμμα αδηφάγο όσο και στοχαστικό πάνω σε κάθε τι που μπορεί να δώσει χυμό. Και είναι ποιητής με την καθιερωμένη έννοια του όρου γιατί αυτό που έχει να πει είναι το μη προφανές, είναι το έντιμο κοίτασμα. Έχει γλώσσα, έχει απόθεμα, έχει ανοικτούς όλους τους διαύλους στα ορυχεία.

Το Φτηνό Κρεβάτι είναι, για όσους γνωρίζουν τον Δημήτρη Αθηνάκη, ένα απολύτως προσωπικό βιβλίο αλλά επ' ουδενί δεν θα χαρακτήριζα αυτήν την ποίηση αυτοβιογραφική. Όχι, γιατί δεν σκοντάφτει κανείς διαρκώς πάνω στη γεωγραφία του Δημήτρη, αλλά γιατί η ποίηση που φτάνει βαθιά μέσα σου, δεν μπορεί να είναι αυτοβιογραφική.

Αυτό το κοινό κτήμα, ή μήπως να πω το κοινό κρεβάτι, που μας προσφέρει ο Δημήτρης Αθηνάκης έχει οπωσδήποτε σεντόνια τσαλακωμένα, χρησιμοποιημένα, με στάμπες από σώματα. Αν υπάρχουν μαξιλάρια, θα είναι βουλιαγμένα από κεφάλια που αποκοιμήθηκαν ή που χάρηκαν τον έρωτα, αλλά σε κάθε περίπτωση το Φτηνό Κρεβάτι δεν είναι ένα στρωμένο κρεβάτι. Δεν είναι ένα κρεβάτι για όλους, αλλά σίγουρα αφορά τους πάντες. Ακόμη και όταν ξεχνάς τον θάνατο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πεθάνεις.

Ο Δημήτρης Αθηνάκης έχει γεννήσει έναν κόσμο. Έναν κόσμο που μοιάζει να ορίζεται από το βλέμμα ενός αφηγητή, που μιλάει όχι στοχαστικά αλλά με σοφία, όχι εμπειρικά αλλά με εμπειρία. Οπωσδήποτε όμως με ένα τρόπο καθολικό και υβριδικό, μέσα στον οποίον ψήγματα από περάσματα και ξέφωτα ενός παρελθόντος που αχνοφαίνεται, εκβάλλουν σε έναν παρόντα χρόνο που διεκδικεί το εδώ και το τώρα. Να είναι μήπως το Φτηνό Κρεβάτι ένα μεγάλο, ενιαίο ποίημα απογαλακτισμού; Να είναι μια αντι-μιλιτέρ επανάσταση απέναντι σε κομμάτια του εαυτού που σάπισαν σαν εκείνη τη φρουτιέρα με τα σκάρτα φρούτα ενός αιώνα; Ή σαν εκείνους τους στίχους που λένε: «ο,τι ζητάει σωτηρία/ θα μείνει να σαπίσει στην ώρα του/ μαζί μου». Και ακόμη, να είναι άραγε εκείνη η ανάγκη αυτοκριτικής χωρίς αιματοχυσία ή εκείνη η επιθυμία να μιλήσει κανείς για το «κουλέρ λοκάλ» της μοναξιάς;

alt
Ο Δημήτρης Αθηνάκης

Είναι μια γλωσσική «Αρκαδία» χωρίς όμως εκείνη την ακαδημαϊκή καλλιέπεια, δεν υπάρχει ανάγκη για στολίσματα, υπάρχει όμως ανάγκη για εσωτερικό ρυθμό και υπόκωφη μουσική,
για μια ευρυχωρία που σαρώνει.

Ο Δημήτρης Αθηνάκης κατέχει μια γλώσσα που είναι κήπος. Οχι απαραίτητα ανθόκηπος ούτε καν λαχανόκηπος. Είναι μια γλωσσική «Αρκαδία» χωρίς όμως εκείνη την ακαδημαϊκή καλλιέπεια, δεν υπάρχει ανάγκη για στολίσματα, υπάρχει όμως ανάγκη για εσωτερικό ρυθμό και υπόκωφη μουσική, για μια ευρυχωρία που σαρώνει. Όταν διαβάζει κανείς για το βετέξ «που δεν στραγγίζεται ό,τι και να κάνεις, άστο να στεγνώσει και προχώρα». Ή εκείνο το «έχουμε φάει χρόνια αυτή την παραμύθα», ξέρεις ότι εδώ έχεις να κάνεις με έναν πολύ σοβαρό εραστή της γλώσσας, που την αγαπάει την ώρα του οργασμού της.

Απαίδευτη γλώσσα, ανυπότακτη, αυθάδης, όσο και γλώσσα λόγια, με ιστορία και με αυτοσυνειδησία, σαν μία τελετή τυμβωρυχίας σε διαρκή άνοιξη. Όλα συνυπάρχουν. Και από μόνη της η ιδέα της ύπαρξης, της τελείας στο κενό, σε υποβάλλει. Στη γλώσσα του Δημήτρη Αθηνάκη υπάρχει η μνήμη του ελληνικού κόσμου με τα ελληνικά ως lingua franca, υπάρχει η γνώση της ιερότητας, υπάρχει η γνώση του σπασμού, υπάρχει η επιθυμία να πάμε παρακάτω...

Σκέφτομαι ότι αν μπορούσα να συνοψίσω το Φτηνό Κρεβάτι θα ήταν το «ενθύμιον ενός ανθρώπου» που λαχτάρησε πολύ, που πόνεσε και αγαπήθηκε, που σκέφτηκε μέχρι να πονέσει το μυαλό του, που χάθηκε σε δίνες του νου τις ώρες που η πόλη κοιμάται και που εκείνος μοιάζει καταδικασμένος και ελεύθερος μαζί, «σάρκα να πιάνω και έρωτας να γίνεται/ χέρι να με πιάνει και κουβέντα να γίνεται».

Το «Φτηνό Κρεβάτι» του Δημήτρη Αθηνάκη είναι η σωτηρία που προϋποθέτει την ταπείνωση, είναι ο τρόπος να ερωτεύεσαι, είναι ένα στρατόπεδο κουρασμένων σωμάτων και ένα λιβάδι ανεμελιάς.

Δεντρεχειτίποτα, θα σου πει, μονοκοπανιά. Και ανάμεσα στα οδοφράγματα των Εξαρχείων και στα μακό χαρακώματα της Σκουφά, θα δει την άβυσσο και θα προλογίζει την ανυπαρξία. Μπαμπά, θα πει, αλλά η μνήμη του χάσματος που δεν μπορεί να οριστεί θα τον πάει σε άλλα νήματα που άδικα και απρόσμενα κόπηκαν. Η Αφροδίτη ή Γεωργία ή Αναστασία, η γεννημένη το 60, αγαπήθηκε δις πληγώθηκε μια έθαψε τρεις. Θα μπορούσε να γελάει σε κορνίζα οβάλ, αν δεν ήταν εκείνες οι λέξεις που αντηχούν σε γυμνούς τοίχους. Εκείνα τα περήφανα «δεν θέλω να σε ξαναδώ μπροστά μου» και εκείνη η σκληρή φράση που λέει για τη μοναξιά, τη μοναξιά που έχει την ατυχία να μην είναι ζήτημα γούστου.

Ο προσωπικός κήπος του Δημήτρη Αθηνάκη είναι σπαρμένος από διαβάσματα και κορνίζες προγόνων, θραύσματα από στίχους που αγαπήθηκαν λίγο και διαβάστηκαν λιγότερο, από μορφές που διαλύονται όσο τις κοιτάς, από πόθους που λουλουδίζουν σε κάμαρες και από φαντασιώσεις που εξατμίζονται στο φως της μέρας. Είναι ένας κήπος γεμάτος ήττες και απώλειες, με θέα σε μια Εδέμ καθημερινού γούστου. Είναι ένας παράδεισος τεράτων και μια φάρμα αγαθών προθέσεων. Το Φτηνό Κρεβάτι του Δημήτρη Αθηνάκη είναι η σωτηρία που προϋποθέτει την ταπείνωση, είναι ο τρόπος να ερωτεύεσαι, είναι ένα στρατόπεδο κουρασμένων σωμάτων και ένα λιβάδι ανεμελιάς. Είναι η μορφή που δεν υπάρχει αλλά που ανεπαίσθητα τη βλέπεις κάθε φορά που περνάς Αγίου Στυλιανού γωνία...

* Ο ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το φωτογραφικό λεύκωμα με κείμενά του «Περπατώντας στην Αθήνα» (εκδ. Μεταίχμιο).

 Το κείμενο διαβάστηκε στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής στο Booze Cooperativa την Παρασκευή 29 Μαρτίου 2019.
 Στην κεντρική εικόνα, πίνακας © Jo Beer.

altΦτηνό κρεβάτι
Δημήτρης Αθηνάκης
Πόλις 2018
Σελ. 88, τιμή εκδότη €10,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΘΗΝΑΚΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η στάση του πελαργού» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)

«Η στάση του πελαργού» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)

Για το βιβλίο με σύντομα κείμενα για την ποίηση του Θανάση Χατζόπουλου «Η στάση του πελαργού – Μικροδοκίμια» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Πλάνο απο την ταινία «Το μετέωρο βήμα του πελαργού» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. .

Του Γιώργου Βέη

...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...
Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε από πληθώρα παραστάσεων εντός και εκτός του Φεστιβάλ Αθηνών, με τις περισσότερες να χαρακτηρίζονται ως απογοητευτικές. Παρόλα αυτά, πέντε παραστάσεις ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

...

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ