soloup 728

Για το graphic novel του Soloúp «Ζοrμπάς - Πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» (εκδ. Διόπτρα), «ένα πληρέστατο έργο αφηγηματικής και εικαστικής τέχνης».

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Όπως και να ορίσει κανείς τα Γκράφικ Νόβελ, είτε ως «κόμικς για ενήλικες», είτε ως ένα πάντρεμα της τέχνης του κινηματογράφου με το μυθιστόρημα, είτε ως μια αυτοτελής τέχνη που χρησιμοποιεί τις παραδοσιακές τεχνικές των κόμικς με απόλυτη ελευθερία στη φόρμα και υψηλή καλλιτεχνική στόχευση, πρόκειται για μια μορφή αφήγησης με μεγάλες δυνατότητες, με βιβλία που έχουν ήδη αναδειχτεί ως εμβληματικά έργα τις τελευταίες δεκαετίες, πρώτα στο εξωτερικό, και μετά στη χώρα μας.

Ορισμένα κορυφαία του είδους, όπως το Watchmen του Άλαν Μουρ, το Maus του Αρτ Σπίγκελμαν ή το Persepolis της Μαργιάν Σατραπί, έχουν επηρεάσει την κουλτούρα της εποχής μας όσο λίγα μυθιστορήματα ή ταινίες, φανερώνοντας τη μεγάλη επιδραστικότητα του είδους.

Εν αρχή ην το… Logicomix

Στη χώρα μας, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι το Logicomix (εκδ. Ίκαρος) των Απόστολου Δοξιάδη και Χρίστου Παπαδημητρίου σηματοδότησε μια νέα εποχή για τα γκράφικ νόβελ, δίνοντας τεράστια ώθηση στο είδος, που έκτοτε έχει γνωρίσει σημαντική ανάπτυξη κι έχει δώσει εξαιρετικές δουλειές.

Κάποιες από τις πληρέστερες και αρτιότερες της έχει κάνει ο δημιουργός τον οποίο συζητάμε σήμερα, ο Soloúp, κατά κόσμον Αντώνης Νικολόπουλος: Η αρχή έγινε το 2014, με το Αϊβαλί (εκδ. Κέδρος), κι ακολούθησαν Ο Συλλέκτης (εκδ. Ίκαρος), και το 21: Η Μάχη της Πλατείας (εκδ. Ίκαρος). Ο Soloúp είναι επίσης στιβαρός γνώστης της ιστορίας του είδους στον κόσμο και στη χώρα μας, κι έχει υπογράψει και ένα βιβλίο για τα Ελληνικά Κόμικς.

Τα γκράφικ νόβελ του Soloúp είναι εκτενέστατες και μεγαλόπνοες συνθέσεις, ενώ ο ίδιος έχει την πλήρη ευθύνη κάθε πτυχής τους, από την ιστορία και τους διαλόγους μέχρι την εικαστική απεικόνιση, παραδίνοντας πληρέστατα και ολοκληρωμένα καλλιτεχνικά έργα.

soloup

Ο κατά κόσμον Αντώνης Νικολόπουολος, επί το έργον. Φωτογραφία: © Βασίλης Κοτρώτσος. 

Ένας Ζορμπάς λιγότερο Zorbas

Ας έρθουμε όμως στον Ζοrμπά (εκδ. Διόπτρα), και στην αναμέτρηση του Σολούπ με αυτόν τον Δράκο, όπως χαρακτήριζε ο ίδιος ο Καζαντζάκης τον ήρωά του. Και εδώ, όπως και στα προηγούμενα έργα του, ο Soloúp κινείται απόλυτα και ολοκληρωτικά, καταφέρνοντας να κινηθεί στην κόψη του ξυραφιού: Πετυχαίνει να δημιουργήσει έναν δικό του Ζορμπά, τη στιγμή που μένει απολύτως πιστός στο πνεύμα του Νίκου Καζαντζάκη.

Έλεγα νωρίτερα ότι ο Soloúp κινείται στην κόψη του ξυραφιού, γιατί ενώ παραμένει πιστός στο πνεύμα του Καζαντζάκη (πολύ πιστότερος απ’ ό,τι η ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, για παράδειγμα), ταυτόχρονα μας παραδίδει ένα καλλιτεχνικό έργο που έχει τη δική του σφραγίδα.

Πώς το κάνει αυτό; Καταρχάς, λέει τη δική του ιστορία: Δεν εικονοποιεί σελίδα τη σελίδα, κεφάλαιο το κεφάλαιο το μυθιστόρημα του Καζαντζάκη, κάθε άλλο: Αναδιατάσσει τα επεισόδια του καζαντζακικού Ζορμπά, επιλέγει τι θα αφηγηθεί και τι θα αφήσει, επινοεί μια δική του ροή, κάνει το δικό του μοντάζ: Λέει, εν τέλει, τη δική του ιστορία, η οποία, παραμένει, ω, του θαύματος, η ιστορία του Αλέξη Ζορμπά που γνωρίζουμε.

Η μεγάλη δύναμη του έργου βρίσκεται στην πολύτροπη κι επινοητική χρήση της εικόνας. Σε αυτό το επίπεδο ο Soloúp κάνει θαύματα. Κάθε σελίδα του, καθώς και όλα τα σαλόνια του, είναι περίτεχνες και πλούσιες σε πληροφορία συνθέσεις.

Δεν μένει όμως εκεί: Η μεγάλη δύναμη του έργου του βρίσκεται στην πολύτροπη κι επινοητική χρήση της εικόνας. Σε αυτό το επίπεδο ο Soloúp κάνει θαύματα. Κάθε σελίδα του, καθώς και όλα τα σαλόνια του, είναι περίτεχνες και πλούσιες σε πληροφορία συνθέσεις, που δεν ακολουθούν τη γραμμική αφήγηση της ιστορίας, αλλά υποβάλλουν με τον τρόπο τους το συναίσθημα κάθε σκηνής.

Οι εικόνες του συχνότατα υπερβαίνουν τη ρεαλιστική απεικόνιση και θυμίζουν πίνακες ζωγραφικής, ακολουθώντας ένα σύστημα εικαστικών αναφορών που ξεκινάει από την τέχνη της αγιογραφίας και φτάνει μέχρι τα γλυπτά του Ροντέν.

Το σύνολο των διακειμενικών αναφορών του ίδιου του Καζαντζάκη, από τη θεολογία και τη φιλοσοφία έως τη λογοτεχνία (Βούδας, Νίτσε, Μπερξόν, Σαίξπηρ, Δάντης, μεταξύ άλλων), χωνεύεται με θαυμάσιες επινοήσεις μέσα στο έργο, έτσι που στο τελικό αποτέλεσμα δεν έχουμε μονάχα τα λόγια του Καζαντζάκη, αλλά και το πνεύμα του: Όλο το πλαίσιο αναφορών που υπάρχει πίσω από τον Ζορμπά, μας το φέρνει ο Soloúp μπροστά στα μάτια μας, συχνά με τρόπο έμμεσο και υπαινικτικό.

soloup ergastirio 2 soloup ergastirio 1

Εικόνες από το εργαστήριο του Soloúp

Θαυμαστή ισορροπία

Ως αποτέλεσμα έχουμε κι εδώ κάτι που χαρακτήριζε και τα προηγούμενα έργα του Σολούπ: μια θαυμαστή ισορροπία ανάμεσα στην αφηγηματικότητα (καταρχάς, μας λέει μια ιστορία), στο εικαστικό πλαίσιο αναφορών, και στον φιλοσοφικό αναστοχασμό, ακόμη και πάνω στην ίδια τη λειτουργία της αφήγησης.

Όλα εδώ φανερώνουν ανοιχτωσιά, μια γιορτή των αισθήσεων αλλά και του πνεύματος, καθώς εκτινάσσεται από τα τάρταρα στα ουράνια και πάλι πίσω στα σκοτάδια.

Το επεισόδιο με τον ίδιο τον καλλιτέχνη να κάθεται στο καφενείο στον Πειραιά όπου ξεκινάει η ιστορία, συνομιλώντας με μια κοπέλα που εκφράζει τους ενδοιασμούς της για το πόσο την αφορά εκείνη η ιστορία του Ζορμπά, είναι χαρακτηριστικό αυτής της τεχνικής και της ανοιχτής διάθεσης του Soloúp. Όλα εδώ φανερώνουν ανοιχτωσιά, μια γιορτή των αισθήσεων αλλά και του πνεύματος, καθώς εκτινάσσεται από τα τάρταρα στα ουράνια και πάλι πίσω στα σκοτάδια.

soloup selida 8

Ολοκληρωμένο σύνολο  

Ο Ζορμπάς του Soloúp είναι ένα έργο 520 σελίδων, με κάθε μία από αυτές να αποτελεί μια εικαστική και αφηγηματική ψηφίδα σε ένα πολύπλοκο, πολύτροπο και απολύτως ολοκληρωμένο σύνολο. Είναι ένα έργο που το κοιτάς, το διαβάζεις, το ακούς να σου μιλάει, κι επιστρέφεις σε αυτό κάθε τόσο, σε κάποιο από τα αυτοτελή επεισόδια που το συναπαρτίζουν.

dioptra solup zorbas prasini petraΟ Αλέξης Ζορμπάς, η μαντάμ Ορτάνς, η αισθησιακή χήρα με την τραγική μοίρα, οι άνθρωποι του χωριού, και βέβαια ο ίδιος ο Νίκος Καζαντζάκης, είναι όλοι τους εδώ, αλλά το έργο του Soloúp είναι κάτι περισσότερο από αυτούς και τις ιστορίες του.

Είναι ένα πληρέστατο έργο αφηγηματικής και εικαστικής τέχνης το οποίο, δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε, ότι μετά το Logicomix, αποτελεί τον δεύτερο μεγάλο σταθμό για τα γκράφικ νόβελ στην Ελλάδα, με το είδος να αγγίζει κορυφές απάτητες μέχρι σήμερα.

Μια νέα ανάγνωση του εμβληματικού μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη, μας καλεί να το ανακαλύψουμε, είτε είμαστε έφηβοι που κάνουμε τα πρώτα μας βήματα στο έργο του σπουδαίου συγγραφέα είτε έχουμε ήδη εντρυφήσει σε αυτό. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μια έκδοση εξαιρετικής ποιότητας, όπως πλέον και όλο το έργο του Νίκου Καζαντζάκη.


Ο Κ.Β. ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η αποτύπωση μιας σειράς συζητήσεων με τον Δημοσθένη Κούρτοβικ με τίτλο «Σκοντάφτοντας σε ανοιχτά σύνορα» (εκδ. Πατάκη).

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Sex Story» των Φιλίπ Μπρενό και Λετισιά Κορίν (κριτική) – Όλα όσα θα θέλαμε να ξέρουμε για το σεξ και την ιστορία του (σε κόμικ)

«Sex Story» των Φιλίπ Μπρενό και Λετισιά Κορίν (κριτική) – Όλα όσα θα θέλαμε να ξέρουμε για το σεξ και την ιστορία του (σε κόμικ)

Για το βιβλίο κόμικ των Φιλίπ Μπρενό [Philippe Brenot] και Λετισιά Κορίν [Leaticia Coryn] «Sex Story» (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Παπαζήση), μια πλούσια και καυστική ιστορία της σεξουαλικότητας, από τους προγόνους μας τους πιθήκους μέχρι τις μέρες μας. 

Γράφει ο ...

«1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» του Θανάση Πέτρου (κριτική) – Το μεγάλο επίτευγμα ενός κομίστα

«1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» του Θανάση Πέτρου (κριτική) – Το μεγάλο επίτευγμα ενός κομίστα

Κείμενο με αφορμή την ανάγνωση των δύο graphic novel του Θανάση Πέτρου «1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» (εκδ. Ίκαρος).

Του Ηλία Καφάογλου

Το πενάκι του Θανάση Πέτρου, στο 1922, εξεικονίζει την καθημερινή επίπονη...

«Ξημέρωσε ο θεός τη μέρα» των Τάσου Ζαφειριάδη και Θανάση Πέτρου

«Ξημέρωσε ο θεός τη μέρα» των Τάσου Ζαφειριάδη και Θανάση Πέτρου

Για το γκράφικ νόβελ «Ξημέρωσε ο θεός τη μέρα», των Τάσου Ζαφειριάδη και Θανάση Πέτρου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Του Κώστα Δρουγαλά

Το graphic novel Ξημέρωσε ο θεός τη μέρα είναι βασισμένο στην ηχογραφημένη αφήγηση του παππού το...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Για τα βιβλία «Η θεραπεία της ψυχής – Πατέρες και ψυχολόγοι σε διάλογο», του Αλέξιου Ιερομόναχου Καρακαλλινού, και «Τα θεμέλια της βιοηθικής – Μια χριστιανική θεώρηση» (μτφρ. Πολυξένη Τσαλίκη-Κιοσόγλου), του Τρίσταμ Χ. Ένγκελχαρτ (Tristam H. Engelhardt Jr), που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αρμός.

Γ...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ