alt

Για το βιβλίο του Ευάγγελου Βενιζέλου «Η Δημοκρατία μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας – Προσδοκίες και κίνδυνοι από την αναθεώρηση του Συντάγματος» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Λογαρά

Το βιβλίο Η Δημοκρατία μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας αποτελεί μάλλον μια αποτύπωση των γεγονότων που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια, παρά μια συλλογή από θεωρητικά κείμενα περί πολιτικής.

Με αφορμή την αναθεώρηση του Συντάγματος, ο συγγραφέας αναφέρεται στα πολύπλοκα προβλήματα της εποχής, τα οποία και με ενδιαφέρουν ως αναγνώστη: την άνοδο της ακροδεξιάς, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία, τις διάφορες μορφές βίας, το κράτος δικαίου και τις προϋποθέσεις ύπαρξής του.

Με αφορμή την αναθεώρηση του Συντάγματος, ο συγγραφέας αναφέρεται στα πολύπλοκα προβλήματα της εποχής, τα οποία και με ενδιαφέρουν ως αναγνώστη: την άνοδο της ακροδεξιάς, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία, τις διάφορες μορφές βίας, το κράτος δικαίου και τις προϋποθέσεις ύπαρξής του. Ακόμα, σε ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο που αγγίζει τα όρια της φιλοσοφικής αναζήτησης, μιλώντας για την υπέρτατη ηθική του Συντάγματος, ανιχνεύει τα ηθικά όρια της Δικαστικής Εξουσίας και κατά πόσον το επίπεδο ενός δικαστή επηρεάζει την κρίση του. Όχι όμως θεωρητικά όλα αυτά, αλλά συνδέοντας τη θεωρία με την πράξη και δίνοντας διευκρινιστικά παραδείγματα στον αναγνώστη.

Κάποιες φορές αμφισβητεί εδραιωμένες αντιλήψεις, εκφράζει αμφιβολίες, προτείνει λύσεις, κρίνοντας μάλλον με το βλέμμα ενός κοινωνιολόγου παρά με την απολυτότητα ενός πολιτικού (και μάλιστα κομματικού). Κι αυτή είναι η επιτυχία του βιβλίου του. Μιλά, λόγου χάρη, για την εν γένει αναζωπύρωση του λαϊκισμού και ερμηνεύει την αναρρίχηση των λαϊκιστών στην εξουσία με σημαία τους τη θεωρία της ξενικής εξάρτησης. Από συστάσεως του ελληνικού κράτους μάλιστα.

Έχοντας βιώσει τις πολιτικές εξελίξεις από θέσεις εξουσίας, συνδιαμορφωτής ο ίδιος γεγονότων καθοριστικής για τη χώρα σημασίας, δίνει ερμηνείες τεκμηριωμένες πάνω σε θέματα πολιτικής παθογένειας με εμφανή πρόθεση να προκαλέσει στον αναγνώστη έναν γόνιμο προβληματισμό: Μιλώντας λ.χ. για το δημοκρατικό πολίτευμα και το αξιοκρατικό σύστημα, διατυπώνει ερωτήματα για τον τρόπο ή τις δυνατότητες εφαρμογής τους στην πράξη, τόσο στη δική μας πραγματικότητα όσο και στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, για να καταλήξει: «Η φιλελεύθερη δημοκρατία, που ήκμασε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, διέρχεται κρίση. Το στοίχημα της Δημοκρατίας σήμερα είναι η επιστροφή της Πολιτικής, δίχως όμως να κατισχύσει η ανευθυνότητα και ο λαϊκισμός». Ως εκ τούτου, δεν πιστεύει ότι το μέλλον για τη δημοκρατία είναι ευοίωνο, όσο αυτή εξαρτάται από τον πελατειασμό κι ο λαϊκισμός εξακολουθεί να εκμαυλίζει συνειδήσεις μετατρέποντας τον πολίτη σε χειραγωγούμενη ύπαρξη.

Για τον αναγνώστη, πάντως, που επιθυμεί να κατανοήσει τους λόγους εξαιτίας των οποίων φτάσαμε στην πτώχευση και στα μνημόνια, γίνεται σαφές –κι αυτό είναι δικό μου συμπέρασμα, του αναγνώστη– ότι ο διαχωρισμός της κοινωνίας, από δω τα «δικά μας παιδιά» και από κει τα «αποπαίδια», που επί δεκαετίες ήταν η σημαία της δεξιάς πολιτείας, έγινε αργότερα το φλάμπουρο του σοσιαλιστικού ΠΑΣΟΚ, για να συνεχίσει την πάγια αυτή τακτική και ο ΣΥΡΙΖΑ. Αδιαφορώντας, το σύνολο σχεδόν του πολιτικού κόσμου, για τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, τις επιπτώσεις στην οικονομία, τη διάσπαση της κοινωνικής συνοχής, την πολιτιστική και ηθική έκπτωση των πολιτών.

Αν λοιπόν στη δεκαετία της (παρατεινόμενης) κρίσης το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ελληνικής κοινωνίας ήταν η εσωστρέφεια, ο συγγραφέας ωθεί τον αναγνώστη να στρέψει το βλέμμα του προς τα έξω. Κι αυτή τη σφαιρικότητα της αντίληψης την έχουμε ως χώρα απολύτως ανάγκη στις παρούσες συνθήκες.

Ο συγγραφέας διαχωρίζει στην ανάπτυξη των θεμάτων του το δυνατόν γενέσθαι από το τι στην πραγματικότητα συμβαίνει. Το δυνατόν να συμβεί, ως γνωστόν, απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα. Αν λ.χ. ερωτηθεί κανείς τι προσφέρει η εκπαίδευση στον άνθρωπο, σ’ ένα παιδί, θα πει «τα πάντα» – αυτό όμως είναι το δυνατόν να συμβεί. Ενώ αν ερωτηθεί τι προσφέρει η εκπαίδευση σ’ ένα παιδί σήμερα, αυτό το ερώτημα οδηγεί σε μια εντελώς άλλη οπτική, σε άλλο περιεχόμενο, ίσως είναι εντελώς αντίθετο. Αυτή η σύγχυση φαντασιακού και πραγματικού που συμβαίνει στο μυαλό είναι η πηγή του κακού στον πολιτικό βίο. «Ο ιδανικός πολίτης της ολοκληρωτικής πολιτείας δεν είναι ούτε ο πεπεισμένος ναζί ούτε ο πεπεισμένος κομμουνιστής, αλλά ο άνθρωπος που δεν μπορεί να κάνει τον διαχωρισμό μεταξύ γεγονότος και μύθου, μεταξύ αληθινού και ψεύτικου» λέει η Χάνα Άρεντ.

Αυτός ο σαφής διαχωρισμός στην ανάπτυξη των θεμάτων του βιβλίου του συγγραφέα βοηθά τον αναγνώστη, κατά πρώτον, να εστιάζει στην ομοιότητα των γεγονότων και όχι στα πρόσωπα που εναλλάσσονται επί σκηνής. Να ανιχνεύει τις ομοειδείς συμπεριφορές, να εντοπίζει τα κοινά σημεία τους, τις γενεσιουργές αιτίες τους, ώστε κάνοντας τις δέουσες αναγωγές να βγάζει γενικότερα συμπεράσματα. Χωρίς τη συνάφεια των γεγονότων, είναι γνωστό, δεν μπορεί να εξελιχθεί η κριτική σκέψη. Τα ίδια λάθη ανακυκλώνονται μοιραία και η ιστορία επαναλαμβάνεται. Γι’ αυτό κάθε φορά που… αποκαλύπτεται ένα σκάνδαλο, μας ξαφνιάζει σαν να συμβαίνει πρώτη φορά, παρότι είναι απολύτως όμοιο με το προηγούμενο. Βέβαια, η ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας εξαρτάται από την παρεχόμενη ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, και η ευθύνη του ΠΑΣΟΚ σ’ αυτό, συμπεριλαμβανομένων και των ΜΜΕ, είναι τεράστια.

Κατά δεύτερον, η μακροσκοπική οπτική του συγγραφέα εντάσσει την ελληνική πραγματικότητα στο σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, και ανάγει το μέρος στο όλον. Αν λοιπόν στη δεκαετία της (παρατεινόμενης) κρίσης το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ελληνικής κοινωνίας ήταν η εσωστρέφεια, ο συγγραφέας ωθεί τον αναγνώστη να στρέψει το βλέμμα του προς τα έξω. Κι αυτή τη σφαιρικότητα της αντίληψης την έχουμε ως χώρα απολύτως ανάγκη στις παρούσες συνθήκες.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Τα πουλιά με το μαύρο κολάρο» (εκδ. Καστανιώτης).

 Το κείμενο διαβάστηκε σε εκδήλωση για το βιβλίο στην Πάτρα, με πρωτοβουλία της εφημερίδας «Πελοπόννησος» και των εκδόσεων Πατάκη.


altΗ Δημοκρατία μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας
Προσδοκίες και κίνδυνοι από την αναθεώρηση του Συντάγματος
Ευάγγελος Βενιζέλος
Πατάκης 2018
Σελ. 520, τιμή εκδότη €18,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη (κριτική)

«Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη (κριτική)

Για το βιβλίο του Νίκου Μπακουνάκη «Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: Ο Γουσταύος, η γυναίκα του Θωμαΐδα, το γένος Καρπούνη, και η κόρη τους Αμαλία. Φωτογραφία στούντιο, γύρω στο 1870, από τον φωτογράφο πορτρέτων του Μονάχου Ματίας Πέσενμπαχερ.

Γράφει ...

«Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» του Μπεν Άνσελ (κριτική) – Οι πέντε παγίδες της δημοκρατίας και πώς να τις αποφύγουμε

«Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» του Μπεν Άνσελ (κριτική) – Οι πέντε παγίδες της δημοκρατίας και πώς να τις αποφύγουμε

Για το βιβλίο του Μπεν Άνσελ [Ben Ansell] «Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Η πολιτική αποτυγχάνει όταν πιστεύουμε ή υποκρινόμαστε πως πιστεύουμε ότι μπορο...

«Ιστορία των επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975» − Έτσι χτίστηκε ο μύθος του Έλληνα κροίσου

«Ιστορία των επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975» − Έτσι χτίστηκε ο μύθος του Έλληνα κροίσου

Για τον τόμο του Ιδρύματος Ωνάση «Ιστορία των επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975» (εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Κεντρική εικόνα: (από αριστερά) Θεόδωρος Γαροφαλίδης, Σοφοκλής Βενιζέλος, Αριστοτέλης Ωνάσης. Πηγή: Αρχείο Ωνάση, Αρχείο Κλεισθένη Δασκαλάκου.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ