alt

Για το βιβλίο του Ευάγγελου Βενιζέλου «Η Δημοκρατία μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας – Προσδοκίες και κίνδυνοι από την αναθεώρηση του Συντάγματος» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Λογαρά

Το βιβλίο Η Δημοκρατία μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας αποτελεί μάλλον μια αποτύπωση των γεγονότων που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια, παρά μια συλλογή από θεωρητικά κείμενα περί πολιτικής.

Με αφορμή την αναθεώρηση του Συντάγματος, ο συγγραφέας αναφέρεται στα πολύπλοκα προβλήματα της εποχής, τα οποία και με ενδιαφέρουν ως αναγνώστη: την άνοδο της ακροδεξιάς, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία, τις διάφορες μορφές βίας, το κράτος δικαίου και τις προϋποθέσεις ύπαρξής του.

Με αφορμή την αναθεώρηση του Συντάγματος, ο συγγραφέας αναφέρεται στα πολύπλοκα προβλήματα της εποχής, τα οποία και με ενδιαφέρουν ως αναγνώστη: την άνοδο της ακροδεξιάς, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία, τις διάφορες μορφές βίας, το κράτος δικαίου και τις προϋποθέσεις ύπαρξής του. Ακόμα, σε ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο που αγγίζει τα όρια της φιλοσοφικής αναζήτησης, μιλώντας για την υπέρτατη ηθική του Συντάγματος, ανιχνεύει τα ηθικά όρια της Δικαστικής Εξουσίας και κατά πόσον το επίπεδο ενός δικαστή επηρεάζει την κρίση του. Όχι όμως θεωρητικά όλα αυτά, αλλά συνδέοντας τη θεωρία με την πράξη και δίνοντας διευκρινιστικά παραδείγματα στον αναγνώστη.

Κάποιες φορές αμφισβητεί εδραιωμένες αντιλήψεις, εκφράζει αμφιβολίες, προτείνει λύσεις, κρίνοντας μάλλον με το βλέμμα ενός κοινωνιολόγου παρά με την απολυτότητα ενός πολιτικού (και μάλιστα κομματικού). Κι αυτή είναι η επιτυχία του βιβλίου του. Μιλά, λόγου χάρη, για την εν γένει αναζωπύρωση του λαϊκισμού και ερμηνεύει την αναρρίχηση των λαϊκιστών στην εξουσία με σημαία τους τη θεωρία της ξενικής εξάρτησης. Από συστάσεως του ελληνικού κράτους μάλιστα.

Έχοντας βιώσει τις πολιτικές εξελίξεις από θέσεις εξουσίας, συνδιαμορφωτής ο ίδιος γεγονότων καθοριστικής για τη χώρα σημασίας, δίνει ερμηνείες τεκμηριωμένες πάνω σε θέματα πολιτικής παθογένειας με εμφανή πρόθεση να προκαλέσει στον αναγνώστη έναν γόνιμο προβληματισμό: Μιλώντας λ.χ. για το δημοκρατικό πολίτευμα και το αξιοκρατικό σύστημα, διατυπώνει ερωτήματα για τον τρόπο ή τις δυνατότητες εφαρμογής τους στην πράξη, τόσο στη δική μας πραγματικότητα όσο και στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, για να καταλήξει: «Η φιλελεύθερη δημοκρατία, που ήκμασε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, διέρχεται κρίση. Το στοίχημα της Δημοκρατίας σήμερα είναι η επιστροφή της Πολιτικής, δίχως όμως να κατισχύσει η ανευθυνότητα και ο λαϊκισμός». Ως εκ τούτου, δεν πιστεύει ότι το μέλλον για τη δημοκρατία είναι ευοίωνο, όσο αυτή εξαρτάται από τον πελατειασμό κι ο λαϊκισμός εξακολουθεί να εκμαυλίζει συνειδήσεις μετατρέποντας τον πολίτη σε χειραγωγούμενη ύπαρξη.

Για τον αναγνώστη, πάντως, που επιθυμεί να κατανοήσει τους λόγους εξαιτίας των οποίων φτάσαμε στην πτώχευση και στα μνημόνια, γίνεται σαφές –κι αυτό είναι δικό μου συμπέρασμα, του αναγνώστη– ότι ο διαχωρισμός της κοινωνίας, από δω τα «δικά μας παιδιά» και από κει τα «αποπαίδια», που επί δεκαετίες ήταν η σημαία της δεξιάς πολιτείας, έγινε αργότερα το φλάμπουρο του σοσιαλιστικού ΠΑΣΟΚ, για να συνεχίσει την πάγια αυτή τακτική και ο ΣΥΡΙΖΑ. Αδιαφορώντας, το σύνολο σχεδόν του πολιτικού κόσμου, για τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, τις επιπτώσεις στην οικονομία, τη διάσπαση της κοινωνικής συνοχής, την πολιτιστική και ηθική έκπτωση των πολιτών.

Αν λοιπόν στη δεκαετία της (παρατεινόμενης) κρίσης το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ελληνικής κοινωνίας ήταν η εσωστρέφεια, ο συγγραφέας ωθεί τον αναγνώστη να στρέψει το βλέμμα του προς τα έξω. Κι αυτή τη σφαιρικότητα της αντίληψης την έχουμε ως χώρα απολύτως ανάγκη στις παρούσες συνθήκες.

Ο συγγραφέας διαχωρίζει στην ανάπτυξη των θεμάτων του το δυνατόν γενέσθαι από το τι στην πραγματικότητα συμβαίνει. Το δυνατόν να συμβεί, ως γνωστόν, απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα. Αν λ.χ. ερωτηθεί κανείς τι προσφέρει η εκπαίδευση στον άνθρωπο, σ’ ένα παιδί, θα πει «τα πάντα» – αυτό όμως είναι το δυνατόν να συμβεί. Ενώ αν ερωτηθεί τι προσφέρει η εκπαίδευση σ’ ένα παιδί σήμερα, αυτό το ερώτημα οδηγεί σε μια εντελώς άλλη οπτική, σε άλλο περιεχόμενο, ίσως είναι εντελώς αντίθετο. Αυτή η σύγχυση φαντασιακού και πραγματικού που συμβαίνει στο μυαλό είναι η πηγή του κακού στον πολιτικό βίο. «Ο ιδανικός πολίτης της ολοκληρωτικής πολιτείας δεν είναι ούτε ο πεπεισμένος ναζί ούτε ο πεπεισμένος κομμουνιστής, αλλά ο άνθρωπος που δεν μπορεί να κάνει τον διαχωρισμό μεταξύ γεγονότος και μύθου, μεταξύ αληθινού και ψεύτικου» λέει η Χάνα Άρεντ.

Αυτός ο σαφής διαχωρισμός στην ανάπτυξη των θεμάτων του βιβλίου του συγγραφέα βοηθά τον αναγνώστη, κατά πρώτον, να εστιάζει στην ομοιότητα των γεγονότων και όχι στα πρόσωπα που εναλλάσσονται επί σκηνής. Να ανιχνεύει τις ομοειδείς συμπεριφορές, να εντοπίζει τα κοινά σημεία τους, τις γενεσιουργές αιτίες τους, ώστε κάνοντας τις δέουσες αναγωγές να βγάζει γενικότερα συμπεράσματα. Χωρίς τη συνάφεια των γεγονότων, είναι γνωστό, δεν μπορεί να εξελιχθεί η κριτική σκέψη. Τα ίδια λάθη ανακυκλώνονται μοιραία και η ιστορία επαναλαμβάνεται. Γι’ αυτό κάθε φορά που… αποκαλύπτεται ένα σκάνδαλο, μας ξαφνιάζει σαν να συμβαίνει πρώτη φορά, παρότι είναι απολύτως όμοιο με το προηγούμενο. Βέβαια, η ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας εξαρτάται από την παρεχόμενη ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, και η ευθύνη του ΠΑΣΟΚ σ’ αυτό, συμπεριλαμβανομένων και των ΜΜΕ, είναι τεράστια.

Κατά δεύτερον, η μακροσκοπική οπτική του συγγραφέα εντάσσει την ελληνική πραγματικότητα στο σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, και ανάγει το μέρος στο όλον. Αν λοιπόν στη δεκαετία της (παρατεινόμενης) κρίσης το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ελληνικής κοινωνίας ήταν η εσωστρέφεια, ο συγγραφέας ωθεί τον αναγνώστη να στρέψει το βλέμμα του προς τα έξω. Κι αυτή τη σφαιρικότητα της αντίληψης την έχουμε ως χώρα απολύτως ανάγκη στις παρούσες συνθήκες.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Τα πουλιά με το μαύρο κολάρο» (εκδ. Καστανιώτης).

 Το κείμενο διαβάστηκε σε εκδήλωση για το βιβλίο στην Πάτρα, με πρωτοβουλία της εφημερίδας «Πελοπόννησος» και των εκδόσεων Πατάκη.


altΗ Δημοκρατία μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας
Προσδοκίες και κίνδυνοι από την αναθεώρηση του Συντάγματος
Ευάγγελος Βενιζέλος
Πατάκης 2018
Σελ. 520, τιμή εκδότη €18,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999 - 2021, του Χέιρτ Μακ

Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999 - 2021, του Χέιρτ Μακ

Για το βιβλίο του Ολλανδού δημοσιογράφου Χέιρτ Μακ «Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999 - 2021» (μτφρ. Ινώ βαν Ντάικ-Μπαλτά), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Ένα πανόραμα για τα όνειρα και τις ματαιώσεις των Ευρωπαίων τα τελευταία 20 χρόνια. 

Του Κ. Β. Κατσουλάρη ...

«Metropolis» του Μπεν Γουίλσον – Ένα βιβλίο για τη μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου

«Metropolis» του Μπεν Γουίλσον – Ένα βιβλίο για τη μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου

Για το βιβλίο του Βρετανού ιστορικού Ben Wilson «Metropolis, η ιστορία των πόλεων, της μεγαλύτερης ανακάλυψης του ανθρώπου» (μτφρ. Βιολέττα Ζεύκη), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Ένα βιβλίο που μας κάνει να δούμε τον κόσμο μας με νέα μάτια.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
«Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους», της Κλαρίσα Πίνκολα Εστές – Στα λημέρια της θηλυκότητας

«Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους», της Κλαρίσα Πίνκολα Εστές – Στα λημέρια της θηλυκότητας

Με αφορμή το βιβλίο της ψυχαναλύτριας Κλαρίσα Πίνκολα Εστές «Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους» (μτφρ. Δέσποινα Παπαγιαννοπούλου, εκδ. Κέλευθος). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το έργο Wolf Alice (for Angela Carter) της Gina Litherland (2011).

Της Ιωάννας Σπηλιοπούλου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ