krisi metasximatismoi

Για τον συλλογικό τόμο «Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή» (εκδ. Αρμός). Ο Ηλίας Γκότσης υπογράφει την εισαγωγή, την επιστημονική επιμέλεια και τον συντονισμό των διαλόγων και η Βάσω Παπαδιώτη τον πρόλογο. Κεντρική φωτογραφία © Daria Nepriakhina / Unsplash.

Της Μαρίας Μαυρικάκη

Tη σπονδυλωτή, διαλογική μορφή αποτύπωσης επιλέγει στο τελευταίο του βιβλίο o κοινωνιολόγος και οικογενειακός θεραπευτής Ηλίας Γκότσης, συνομιλώντας με δέκα προσωπικότητες του πνευματικού κόσμου περί κρίσεως και άλλων δεινών. Το σύνολο του έργου διατρέχεται από προβληματισμούς για το νόημα της ζωής υπό το πρίσμα των δραματικών συνεπειών της πρόσφατης κρίσης αλλά και της ηθικής της διαπραγμάτευσης. Σε συνεργασία με την ψυχολόγο και κοινωνική λειτουργό Άννα Κιαπόκα, η οποία συνδράμει ουσιαστικά και συχνά καταλυτικά στις συζητήσεις, ο Γκότσης συντονίζει τους διαλόγους και αναδεικνύει τις πολυφωνικές προσεγγίσεις.

Την έκδοση προλογίζει η Καθηγήτρια Ψυχολογίας Βάσω Παπαδιώτη, ειδήμονας στη συστημική επιστημολογία, εισάγοντας τον αναγνώστη στον συστημικό τρόπο σκέψης και στις βασικές του παραδοχές. Γίνεται μνεία στις αρχές λειτουργίας των συστημάτων, στις τρεις κυβερνητικές περιόδους, καθώς και στις διαλογικές προσεγγίσεις της οικογενειακής θεραπείας. Ο διαφωτιστικός πρόλογος κλείνει με τη παραδοχή πως «τελικό ζητούμενο αποτελεί η ενεργή και ενήλικη στάση σχετικά με την ευθύνη που έχουμε για την επιβίωση του όλου πλανήτη».

Στο εισαγωγικό του σημείωμα, ο Γκότσης εξηγεί τον τρόπο που το αβέβαιο παρόν και το άγνωστο μέλλον σχετίζονται με διορθωτικές αλλαγές, μετασχηματισμούς, ακόμη και ρήξεις, και πώς οι σημαντικοί εσωτερικευμένοι άλλοι, οι άνθρωποι των οποίων τις φωνές έχουμε υιοθετήσει συνειδητά ή ασυνείδητα, είναι παρόντες με τον τρόπο τους στους διαλόγους του βιβλίου.

Ο Γκότσης εξηγεί τον τρόπο που το αβέβαιο παρόν και το άγνωστο μέλλον σχετίζονται με διορθωτικές αλλαγές, μετασχηματισμούς, ακόμη και ρήξεις, και πώς οι σημαντικοί εσωτερικευμένοι άλλοι, οι άνθρωποι των οποίων τις φωνές έχουμε υιοθετήσει συνειδητά ή ασυνείδητα...

Στη διάρθρωση του συστημικού πλαισίου, συναποτελούμενου από αλληλοεξαρτώμενα και αυτόνομα μέρη, επικεντρώνεται ο Θωμάς Μαυροφίδης στην πρώτη από τις συζητήσεις. Θίγει με ευαισθησία τη διαταραγμένη σχέση ανθρώπου – φύσης, καθώς και τη μονομερή, ελλειμματική οπτική γωνία του υποκειμένου και συνιστά ως απαραίτητη τη χρήσιμη λειτουργία του αναστοχασμού.

Επίσης, χρήσιμα στην εξέλιξη των κοινωνιών θεωρεί τα δίκτυα η Χάρις Κατάκη, εφόσον η δυνατότητα δημιουργίας τους είναι εγγενής στον άνθρωπο και αποσκοπεί σε θετικό αποτέλεσμα. Αναφορά γίνεται στη σημαντικότητα της ολιστικής επαφής με τα συναισθήματα και με τη γύρω μεγάλη εικόνα, στην αυτογνωσία, καθώς και στο «μαγικό και», μεταφέροντας έτσι στο συμβολικό τη συνθετική αντίληψη ζωής.

Αμιγώς ψυχοθεραπευτική, η προσέγγιση του Δημήτρη Καραγιάννη επιμένει στο κρίσιμο θέμα της προσωπικής ευθύνης, η οποία «δεν συνιστά ενοχή αλλά ορίζει την εξουσία του ανθρώπου απέναντι στη ζωή του». Ο αμυντικός μηχανισμός της άρνησης, το συμφέρον ως κριτήριο της ανθεκτικής ηθικής και το ευχαριστιακό βίωμα ως σημαντική συνιστώσα μιας λειτουργικής ζωής είναι μερικά μόνο από τα θέματα που αναλύονται, συνδέοντας τις κρίσεις με τη διεργασία νοηματοδότησης της ζωής.

Απογυμνώνοντας υποκειμενικές οπτικές, η Γλυκερία Μπασδέκη περνά από την απόλυτη μοναχικότητα στην αισιοδοξία, βιώνει ποικίλα ενδεχόμενα μιας σκληρής μοίρας φαντασιακά ώσπου τελικά συμφιλιώνεται μαζί τους, κατασκευάζοντας έναν ιδιότυπο μηχανισμό αντιμετώπισης του φόβου. «Ο βαθύς χρόνος των πραγμάτων, ο τρόπος που βλέπουμε το μέλλον είναι ένας τρόπος για να ζούμε το παρόν» τονίζει, αναδεικνύοντας την επιδραστικότητα των σημερινών μας ενεργειών στις μεθεπόμενες γενιές.

gkotsis

Ο Ηλίας Γκότσης είναι κοινωνιολόγος και οικογενειακός-συστημικός θεραπευτής. Ασχολείται με τον χώρο των εξαρτήσεων από το 1991, όταν εργάστηκε ως εθελοντής στη Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ. Από το 1995 εργάστηκε στον ΟΚΑΝΑ. Αρχικά στον τομέα της πρόληψης (έως το 1999). Κατόπιν ως επιστημονικός υπεύθυνος στη Μονάδα Εφήβων ΑΤΡΑΠΟΣ-ΟΚΑΝΑ (έως το 2015). Και στη συνέχεια ως προϊστάμενος του Τμήματος Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού ΟΚΑΝΑ (έως το 2021). Έχει εκπαιδευθεί (1996-2010) στην οικογενειακή θεραπεία, στις αφηγηματικές πρακτικές, στην Καταξιωτική Συστημική Διερεύνηση και στη συστημική αναπαράσταση. Την άνοιξη του 2018 εκδόθηκε το πρώτο του βιβλίο, ένα βιωματικό ψυχολογικό μυθιστόρημα με τίτλο Μια Μικρή Άγνωστη Λύπη (εκδ. Αρμός).

Όλοι έχουμε αισθανθεί τη διαστολή και τη συστολή του χρόνου ανάλογα με την ψυχική διάθεση στην οποία βρισκόμαστε κάποιες φορές, όμως ο ενδιαφέρων διάλογος με τον Δημήτρη Παπανικολάου έρχεται να μας θυμίσει τη στιγμή-πυροκροτητή, όταν κανείς διασπά την κατασκευασμένη ενότητα του χρόνου και των κοινωνικών προσδοκιών. Είναι η στιγμή του «όμως εγώ», η στιγμή που το άτομο ανακτά τον έλεγχο της ταυτότητάς του και επιλέγει να βιώνει τον χρόνο εκτός συμβατικής κανονικότητας. Η κρίση εδώ ορίζεται ως αφορμή να ξανασκεφτούμε τα όρια του κανονικού αλλά και του προσωπικού.

Ειδική στην τραυματοθεραπεία, η Δόμνα Βεντουράτου υπογραμμίζει τη σημασία του τρόπου που βιώνουμε το αναπόφευκτο τραύμα: σε σύνδεση με τους σημαντικούς άλλους και αναπτύσσοντας ανθεκτικότητα ή σε συνθήκες εγκλεισμού και απομόνωσης, με ντροπή και άρνηση, καταλήγοντας στον επανατραυματισμό; Σημειωτέον ότι το άρρητο τραύμα μεταφέρεται διαγενεακά. Όσον αφορά τις τρέχουσες κρίσεις, υποστηρίζει ότι χαρακτηρίζονται από δραματοποίηση και δεν τις θεωρεί ανυπέρβλητες, επειδή καλούμαστε να πενθήσουμε τη φαντασίωση ότι όλα ήταν προβλέψιμα και τακτοποιημένα. «Πρόκειται περισσότερο για ναρκισσιστικό πλήγμα παρά για συλλογικό τραύμα», καταλήγει.

Διαφορετική άποψη επί του θέματος υποστηρίζουν οι Σάββας Μιχαήλ και Κατερίνα Μάτσα, διευρύνοντας το πεδίο προβληματισμού σε έναν ακόμη διάλογο: η κρίση είναι ανθρωπολογική, όχι απλώς υγειονομική, ενώ είμαστε αντιμέτωποι με την αντεκδίκηση της φύσης, ευρισκόμενοι στο τρίτο, πιο προηγμένο στάδιο της παγκοσμιοποίησης, απέναντι σε πρωτόγνωρες καταστροφές των οικοσυστημάτων και σε διλήμματα που εγκλωβίζουν. Το δε πένθος των χιλιάδων νεκρών, ως μορφή εξανθρωπισμού και ως τμήμα του κοινωνικού δεσμού, που στην περίοδο της βαθιάς κρίσης και παρακμής του καπιταλιστικού συστήματος δεν μπορεί να τελεστεί, μας οδηγεί στην αποξένωση από τον εαυτό, από τον άλλον, από την ίδια τη διαδικασία της ζωής.

Όσον αφορά τις τρέχουσες κρίσεις, [η Δόμνα Βεντουράτου] υποστηρίζει ότι χαρακτηρίζονται από δραματοποίηση και δεν τις θεωρεί ανυπέρβλητες, επειδή καλούμαστε να πενθήσουμε τη φαντασίωση ότι όλα ήταν προβλέψιμα και τακτοποιημένα. «Πρόκειται περισσότερο για ναρκισσιστικό πλήγμα παρά για συλλογικό τραύμα», καταλήγει.

Περί τυφλότητας ο διάλογος των Γκότση και Καπιόκα με την Ευφροσύνη Μουρελή: με την επιλεκτική μας σκέψη στεκόμαστε τυφλοί απέναντι στις κυκλικότητες του εαυτού και του κόσμου, προσανατολισμένοι στην κυριαρχία επί της φύσης, ενώ χρειάζεται να αντιληφθούμε τη φύση ως ζώσα πραγματικότητα και ως περιέχουσα την ανθρωπότητα. Εύστοχα προσεγγίζονται επίσης οι έννοιες του κατακερματισμού και της ανάγκης για ολότητα, η ιατρικοποίηση της παιδικής ηλικίας και το πυραμιδικό ιεραρχικό μοντέλο που συντείνει στην αναπαραγωγή της γονεϊκότητας.

armos gkotsis metasximatismoiΠολύτιμη παρακαταθήκη μας αφήνει ο εκλιπών πλέον Πέτρος Πολυχρόνης με τις εκτενείς παρεμβάσεις του στον τελευταίο διάλογο αλλά και στον επίλογο του βιβλίου. Θεωρεί την κρίση συνδεδεμένη με την αποδόμηση από την οποία προκύπτουν όχι μόνο αποκλεισμοί, αλλά και καινοτομία, και αναφέρει την τακτική της «πετυχημένης πτώχευσης», δηλαδή της ανανοηματοδότησης εφόσον κάτι δεν λειτουργεί πια καλά, της ευκαιρίας «να ξεκινήσουμε από την αρχή αντί να τρώμε τις σάρκες μας». Συστήνει να διδαχθούμε από τον τρόπο που λειτουργούν τα δίκτυα (εφόσον κάθε ομφαλός έχει άλλου είδους αυτονομία και αποτρέπει τη συγχώνευση) και να αποφεύγουμε να κυριαρχήσουμε στην επιθυμία των παιδιών μας. Αναφέρεται στην αποϊεροποίηση του κόσμου, όπου μαθαίνουμε να αναζητούμε την ευτυχία ως ατομικό επίτευγμα και να αδιαφορούμε για τη φύση και το όλον. Αντιμέτωπος με την ασθένεια που θα τον οδηγούσε σύντομα στο τέλος, ο Πολυχρόνης εξηγεί με τρυφερότητα πως η πραγματική ευτυχία είναι συνδεδεμένη με την ικανότητά μας να συνειδητοποιούμε την ευαλωτότητά μας και να την εκφράζουμε. Μόνο έτσι δημιουργείται η ιαματική σύνδεση με τους άλλους. Μια κακή κατάσταση δεν δημιουργεί τραύμα εξ ορισμού, δηλώνει, εξαρτάται πώς επιλέγει να τη βιώσει κανείς.

Συνοψίζοντας, ο Γκότσης ο οποίος έχει εντρυφήσει δια μακρών τόσο στο θεωρητικό, όσο και στο κλινικό πεδίο των κοινωνικών επιστημών, συνδιαλέγεται με κοινή θεματική την κρίση κάτω από μία ανθρωπιστική και οικολογική προσέγγιση που συμμερίζονται όλοι οι συνομιλητές του, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους. Οι επιστήμονες, ψυχοθεραπευτές, συγγραφείς και καλλιτέχνες, συντελεστές του εγχειρήματος, πετυχαίνουν τελικά την αποκωδικοποίηση του αναθεωρημένου νοήματος που έπεται της κρίσης τόσο σε επίπεδο προσωπικό-αυτοαναφορικό, όσο και σε συλλογικό, συστημικό επίπεδο. Η παραπάνω έκδοση συνιστά αφορμή για περαιτέρω προβληματισμό αναφορικά με τη συμπεριφορά του ανθρώπου και των συστημάτων σε κρίσιμες ιστορικές καμπές.


Η ΜΑΡΙΑ ΜΑΥΡΙΚΑΚΗ είναι συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο της, το αυτοβιογραφικό αφήγημα «Εξαρτάται – Μια ιστορία ζωής δίπλα στην εξάρτηση» (εκδ. Πατάκη).

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση» του Δημήτρη Τζιόβα – Πολιτισμική ανάλυση της Μεταπολίτευσης (κριτική)

«Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση» του Δημήτρη Τζιόβα – Πολιτισμική ανάλυση της Μεταπολίτευσης (κριτική)

Για τη μελέτη του Δημήτρη Τζιόβα «Η Ελλάδα από τη Χούντα στην Κρίση – Η κουλτούρα της Μεταπολίτευσης» (μτφρ. Ζωή Μπέλλα, Γιάννης Στάμος, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στην εποχή των διεπιστημονικών συγκλίσεων, η Μεταπολίτευ...

«Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» του Τίμοθι Σνάιντερ

«Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» του Τίμοθι Σνάιντερ

Για το βιβλίο-μαρτυρία του Τίμοθι Σνάιντερ (Timothy Snyder) «Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» (μτφρ. Γιώργος Μπολιεράκης, εκδ. Στερέωμα).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Πολλές φορές ...

«Οικιακή βοηθός» της Στέφανι Λαντ: Όταν τα «λευκά σκουπίδια» αποκτούν φωνή

«Οικιακή βοηθός» της Στέφανι Λαντ: Όταν τα «λευκά σκουπίδια» αποκτούν φωνή

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο της Στέφανι Λαντ (Stephanie Land) «Οικιακή βοηθός» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Ένα βιβλίο που έχει γίνει σειρά στο Νetflix, έχει μεταφραστεί ήδη σε δεκαεπτά γλώσσες, προτείνεται από το...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ