megalonontas3

Η οικογένεια πηγή προσωπικής δυστυχίας ή ο δρόμος για ευσυνείδητους πολίτες;

Της Μαριαλένας Σπυροπούλου *

Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ, ψυχίατρος, ψυχαναλυτής με επιτελικές θέσεις για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα και τη Μεγάλη Βρετανία, πρόεδρος στο παρελθόν και ιδρυτής της Ελληνικής Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας, της Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και της Ελληνικής Εταιρείας Ομαδικής Ανάλυσης και Οικογενειακής Θεραπείας μέχρι και σήμερα, έχει γίνει εδώ και λίγα χρόνια ευρύτερα γνωστός, παρ’ όλο που στους κύκλους των ειδικών είναι πετυχημένος επαγγελματικά πάνω από 30 χρόνια. 
Με τη βοήθεια, όμως, του αποτελεσματικού τηλεοπτικού μέσου κατόρθωσε μετά από πολλά σιωπηρά και κοπιώδη χρόνια επιστημονικής εδραίωσης και διδασκαλίας να προωθήσει μαζικά τις αρχές και την ουσία της ψυχανάλυσης κάνοντάς τη να φαίνεται ελκυστική και απενοχοποιημένη. Τούτη τη φορά το εκδοτικό πόνημά του με τίτλο «Μεγαλώνοντας μέσα στην ελληνική οικογένεια» έρχεται να καλύψει ένα κενό στην εκπαίδευση γονιών και ενηλίκων για τα θαυμαστά και μυστικά σκαλοπάτια της εμβρυικής και παιδικής μας εξέλιξης. Άραγε η οικογένεια είναι, ως κομμάτι του πολιτισμού, κατά τον Freud, "πηγή δυστυχίας" ή η μοναδική εστία ευτυχίας για τον άνθρωπο; Πάνω σε αυτό το δίπολο προσεγγίζουμε με ισορροπία ακροβάτη την προβληματική των τεσσάρων προφορικών διαλέξεων που έδωσε ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Ματθαίος Γιωσαφάτ για την ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών και το ρόλο των γονιών. Από εκεί προέκυψε και το μικρό αυτό βιβλίο, που έχει σαν στόχο μέσα από τη μορφή ερωταποκρίσεων να δώσει ζωηρές και κατανοητές απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα που απασχολούν όχι μόνο τους γονείς και όσους ασχολούνται με παιδιά αλλά και ολόκληρη την κοινωνία.

«Η ζωή μας κύκλους κάνει»

Όσο και εάν επιδιώκουμε σε κάθε φάση της ζωής μας να νιώθουμε πρωτόγνωρα και εκστατικά τόσο πλανώμαστε πλάνην οικτράν, μας σιγοψυθιρίζει ο Ματθαίος Γιωσαφάτ κάτω από τις γραμμές του βιβλίου του. Ένα από τα μεγάλα μαθήματα όσων ασχολούνται με τα ζητήματα της ψυχολογίας και της ψυχανάλυσης είναι η συνειδητοποίηση ότι το ανθρώπινο ον είναι σε μεγάλο βαθμό «έρμαιο» των συνθηκών του πρώτου χρόνου της ζωής του και των επόμενων πέντε. Μέχρι δηλαδή τα έξι πρώτα χρόνια της παιδικής ύπαρξης ορίζονται η προσωπικότητα, τα βασικά χαρακτηριστικά, οι νευρώσεις που θα ταλανίσουν αργότερα τον εαυτό ως ενήλικο, οι καθηλώσεις, οι προδιαθέσεις, η αυτοπεποίθηση, όλα όσα χαρακτηρίζουν τελικά τη ζωή ενός ανθρώπου που ανακαλύπτει για πρώτη φορά τον εαυτό του περίπου γύρω στην εφηβεία. Ιδίως ο πρώτος χρόνος της ζωής ενός παιδιού είναι τόσο καθοριστικός, όπως τονίζει ο κ. Γιωσαφάτ στο βιβλίο του, οπότε σ’ αυτή την περίοδο καλούνται οι μητέρες αλλά και η κοινωνία να σταθούν αρωγοί και φύλακες στο δύσκολο και καθοριστικό έργο της ανάπτυξης. Διότι τυχόν προβλήματα που ανακύπτουν σε εκείνη την πρώτη περίοδο πολύ δύσκολα θεραπεύονται ψυχοθεραπευτικά λόγω της απουσίας της μνήμης και της γλώσσας του βρέφους. 

giosofat2Νέος έρωτας ή αναβίωση απωθημένης μνήμης; 

Οι σχέσεις αναμφισβήτητα απασχολούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής ενός ενηλίκου. Πώς ερωτεύεται ένας άνθρωπος, τι επιλογές κάνει, πόσο διαρκούν οι σχέσεις του, πόσο ευτυχισμένος δύναται να νιώσει, πόσο ώριμος είναι στην επιλογή συζύγου, τι δυνατότητες έχει να πετύχει ο γάμος του, όλα αυτά είναι ερωτήματα που δεν απασχολούν μόνο περιοδικά λαϊκής κατανάλωσης αλλά συλλήβδην τις ανθρώπινες ψυχές. Άλλοτε εμμονικά, άλλοτε με μεγαλύτερη ωριμότητα, ο έρωτας αποτελεί το μεγαλύτερο «ναρκωτικό» αποφυγής της πραγματικότητας. Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ έχοντας τεράστια επαγγελματική εμπειρία αφού έχει εργαστεί στην Ελλάδα και τη Μεγάλη Βρετανία με άτομα, ζευγάρια και οικογένειες για τέσσερις δεκαετίες σηκώνει το πέπλο μυστηρίου που καλύπτει το «αντικείμενο» του έρωτα και ταξιδεύει τους αναγνώστες του πάλι στη βρεφική και πρώτη παιδική ηλικία, εκεί όπου συντελούνταν η πρώτη πράξη της ερωτικής διεκδίκησης. Οι γονείς είναι για όλους τους ανθρώπους το πρώτο ερωτικό αντικείμενο. Πάνω τους σκιαγραφούμε την πρώτη μας επιθυμία. Και έτσι αναδύονται τα ερωτήματα που θα μας απασχολούν κάθε φορά που ερωτευόμαστε κάποιον που... κάτι μας θυμίζει. Τι σχέση αναπτύσσουμε μαζί τους, τι σχέση συντηρούν εκείνοι ως ενήλικες; Πόσο μας βοηθούν να απεμπλακούμε από τη δική τους γοητεία, πόσο ναρκισσιστικοί είναι οι ίδιοι ως προσωπικότητες; Με άλλα λόγια, αυτοί με τη συνειδητή και ασυνείδητη συμπεριφορά τους καθορίζουν τη σχέση των παιδιών τους με την περιπέτεια του έρωτα, η οποία μπορεί για άλλους να θυμίζει σαπουνόπερα ενώ για άλλους αποδεικνύεται ένα από τα πιο τρομακτικά θρίλερ. Άλλωστε, ποιος δεν έχει δει κάτι από τον εαυτό του στους μπεργκμανικούς διαλόγους στις «Σκηνές από έναν γάμο»; 

Κοινωνία, η συγκέντρωση ψυχών 

Όποιος έχει παρακολουθήσει μαθήματα ή διαλέξεις του κ. Γιωσαφάτ δεν εκτιμά μόνο το βάθος και την επάρκεια των επιστημονικών του γνώσεων. Αντιλαμβάνεται ότι πέρα από θεραπευτής είναι και ένας κοινωνικά και πολιτικά βαθιά ευαισθητοποιημένος άνθρωπος που πιστεύει ότι η ψυχανάλυση δεν είναι ένα προνόμιο των λίγων, αντιθέτως οι διάφορες ψυχοθεραπευτικές εναλλακτικές της είναι μαζικό ζητούμενο των ημερών μας. Δεν είναι τυχαίο ότι ζούμε στην εποχή της κατάρρευσης των παραδοσιακών τρόπων ανάγνωσης του κόσμου. Όσοι οικονομολόγοι μετρούσαν μόνον αριθμούς έχουν αποτύχει παταγωδώς. Όσοι πολιτικοί έβλεπαν μόνον ψήφους αυτοακυρώθηκαν αφήνοντας τη βαριά σκιά τους. Όσοι δημοσιογράφοι μεταλλάχθηκαν σε φερέφωνα των συμφερόντων απαξιώθηκαν από το κοινό. Η κοινωνία, ιδίως η ελληνική, σήμερα την εποχή της ηθικής και οικονομικής πτώχευσης ενδέχεται να διαθέτει πιο σύνθετα αντανακλαστικά και να αντιδρά με τρόπους που πολλές φορές η λογική δεν στηρίζει την επιχειρηματολογία των πράξεων. Γιατί κάποιοι αντιδρούν σαν πληγωμένα παιδιά συνεχώς και αενάως; Γιατί οι Έλληνες απομύζησαν το Δημόσιο για παραπάνω από πενήντα χρόνια; Γιατί είμαστε μια χώρα των άκρων, ανάμεσα στον ξεπεσμένο ταφτά του παλαιοβασιλικού παρελθόντος και τον αναρχοκομμουνιστικό τσαμπουκά που δεν γνωρίζει πλαίσια και θεσμούς; Γιατί έχουμε εκπαιδευτεί από την τυφλή ανυπακοή στο κάθε λογής προσκύνημα;

Η ψυχανάλυση, ως ανάλυση της εξέλιξης του ανθρώπου και των νευρώσεών του, όπως και η φιλοσοφία από άλλο πρίσμα, η ιστορία, ακόμα και η ποίηση και η λογοτεχνία ίσως δίνουν πιο σύνθετα εργαλεία για μια πιο βαθιά ανθρωπολογική ερμηνεία της σημερινής μας κατάντιας. Και αυτό αποτελεί με έναν τρόπο πρόταση της ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας. Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ ως ένας ψυχαναλυτής, διανοοούμενος, ο οποίος με την εμπειρία της ζωής του κατόρθωσε να δει κατάματα τον ανθρώπινο πόνο και να τον θεραπεύσει, προτείνει στο μικρό του εγχειρίδιο και σε όσους είχαν την τιμή να τον ακούσουν στις διαλέξεις του εναλλακτικές μορφές ανάγνωσης της ελληνικής κοινωνίας. Εναλλακτικές μορφές που ενώ δυστυχώς απέχουν από τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα υπουργικά συμβούλια και τους διεθνείς οργανισμούς, αποτελούν μοναδική ελπίδα ανάκαμψης. Μιας ανάκαμψης που δεν σχετίζεται με την αποπληρωμή των εθνικών χρεών στεγνά και αποστειρωμένα αλλά με την ουσιαστική επαναδιαπραγμάτευση του χρέους μας απέναντι στις δυνατότητες της ύπαρξής μας. 

* Η Μαριαλένα Σπυροπούλου είναι ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια και αρθρογράφος.

megalonontasΜατθαίος Γιωσαφάτ
Μεγαλώνοντας μέσα στην ελληνική οικογένεια
Η ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη του παιδιού και ο ρόλος των γονιών - μια ψυχαναλυτική προσέγγιση
Εκδόσεις Αρμός, σελ. 174

alt
 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Διερευνώντας την ψυχολογία του θρησκευτικού βιώματος: Χριστιανισμός, μουσουλμανισμός, ισλαμισμός

Διερευνώντας την ψυχολογία του θρησκευτικού βιώματος: Χριστιανισμός, μουσουλμανισμός, ισλαμισμός

Ένα κείμενο με αφορμή το βιβλίο του William James «Οι παραλλαγές της θρησκευτικής εμπειρίας» (μτφρ. Βασίλης Τομανάς, εκδ. Νησίδες) και το βιβλίο της Anne-Clémentine Larroque «Η γεωπολιτική των ισλαμισμών» (μτφρ. Γιάννης Σιδέρης, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: «Η έκσταση της Αγίας Θηρεσίας», του&nbs...

Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999 - 2021, του Χέιρτ Μακ

Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999 - 2021, του Χέιρτ Μακ

Για το βιβλίο του Ολλανδού δημοσιογράφου Χέιρτ Μακ «Μεγάλες προσδοκίες: Το όνειρο της Ευρώπης 1999 - 2021» (μτφρ. Ινώ βαν Ντάικ-Μπαλτά), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Ένα πανόραμα για τα όνειρα και τις ματαιώσεις των Ευρωπαίων τα τελευταία 20 χρόνια. 

Του Κ. Β. Κατσουλάρη ...

«Metropolis» του Μπεν Γουίλσον – Ένα βιβλίο για τη μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου

«Metropolis» του Μπεν Γουίλσον – Ένα βιβλίο για τη μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου

Για το βιβλίο του Βρετανού ιστορικού Ben Wilson «Metropolis, η ιστορία των πόλεων, της μεγαλύτερης ανακάλυψης του ανθρώπου» (μτφρ. Βιολέττα Ζεύκη), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Ένα βιβλίο που μας κάνει να δούμε τον κόσμο μας με νέα μάτια.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον βραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τιμήν...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ