bloues 2

Για το βιβλίο του Γιώργου Σχορετσανίτη «Τα νέγρικα μπλουζ – και οι ιατρικές τους αναφορές» (εκδ. Οδός Πανός), η απελπισμένη καθημερινότητα των σκλάβων που γέννησε μια παγκόσμια μουσική κουλτούρα. 

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ο συγγραφέας καταθέτει μια πρωτότυπη έρευνα, στην οποία εξετάζει το μπλουζ και τους δημιουργούς του, εστιάζοντας στις συνθήκες και στις περιοχές όπου γεννήθηκε το εν λόγω μουσικό ρεύμα. Κάθε είδος τέχνης εξεικονίζει στοιχεία της καθημερινότητας των ανθρώπων μιας συγκεκριμένης εποχής, ανησυχίες και προβλήματα που αυτοί αντιμετωπίζουν, και εξωτερικεύει ό,τι δεν μπορούν να εκφράσουν με άλλον τρόπο. Τα μπλουζ ξεκίνησαν στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, από τους μαύρους σκλάβους-εργάτες της γης στον αμερικανικό Νότο και μιλούσαν για τις ακραίες συνθήκες φτώχειας, ρατσισμού και βίας. Είναι με έναν τρόπο η δημώδης μουσική των νέγρων, η οποία φέρει και στοιχεία αφρικανικής προέλευσης, που με τα χρόνια δημιούργησαν αυτό που ονομάζουμε σήμερα «αμερικανικά μπλουζ του Νότου».

«Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι τα νέγρικα μπλουζ ξεκίνησαν από την κραυγή ενός εργάτη μέσα στις βαμβακοφυτείες που γέμιζε τον ουρανό με ανάλογα συναισθήματα και από την αντίστοιχη απάντηση του άλλου. Η κλήση και η απάντηση εξελίχθηκαν σε φράσεις και ολιγόλογα τραγούδια εργασίας που ωρίμασαν σταδιακά προς την κατεύθυνση των μπλουζ».

Εδώ δεν θα μπορούσαμε να αναφερθούμε αναλυτικά σε όλους όσοι ασχολήθηκαν με τα μπλουζ, σταχυολογούμε όμως ονόματα όπως: ο Robert Wilkins (1896-1987), ο Blind Lemon Jefferson (1893-1929), ο Charley Patton (1891-1934), ο Skip James (1902-1969). ο B.B. King (1925-2015) και ο W.C. Handy (1873-1958). Όλοι αυτοί είναι μόνο μερικοί από τους πρωτεργάτες και πιο σημαντικούς εκπροσώπους της μουσικής αυτής. Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των γυναικών που ασχολήθηκαν με τα μπλουζ είναι σαφώς μικρότερος από αυτόν των ανδρών, αξίζει να αναφέρουμε και κάποια γυναικεία ονόματα που έμειναν στην ιστορία, όπως αυτό της Georgia White (1903-1980), της Memphis Minnie (1897-1973) ή της Ma Rainey (1886-1939).

Τα μπλουζ ξεκίνησαν στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, από τους μαύρους σκλάβους-εργάτες της γης στον αμερικανικό Νότο και μιλούσαν για τις ακραίες συνθήκες φτώχειας, ρατσισμού και βίας. Είναι με έναν τρόπο η δημώδης μουσική των νέγρων, η οποία φέρει και στοιχεία αφρικανικής προέλευσης, που με τα χρόνια δημιούργησαν αυτό που ονομάζουμε σήμερα «αμερικανικά μπλουζ του Νότου».

Κάθε γεγονός που σημάδευε τη ζωή των ανθρώπων στις νότιες πολιτείες της Αμερικής, όπως η μεγάλη πλημμύρα του Μισισιπή το 1927, η μεγάλη ξηρασία του 1930, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο πόλεμος της Κορέας ή ο πόλεμος του Βιετνάμ, πυροδοτούσε τη δημιουργία νέων τραγουδιών μπλουζ. Μέσα από τα τραγούδια αυτά, οι φτωχοί και περιθωριοποιημένοι νέγροι εξέφραζαν τον πόνο και την απελπισία τους, κατήγγελλαν την εκμετάλλευση που βίωναν, εκδήλωναν τις επιθυμίες και τα όνειρά τους, διεκδικούσαν ένα καλύτερο αύριο. Και βέβαια ψυχαγωγούσαν τους εαυτούς τους και τους γύρω τους.

bloues 1

Έχουμε, λοιπόν, τραγούδια που αναφέρονται στη φτώχεια, την πείνα και την ανεργία, ως επακόλουθα κάθε μεγάλου καταστροφικού γεγονότος, τραγούδια που μιλούν για την αγάπη και την εγκατάλειψη, για την κακοποίηση και τον ρατσισμό, για την εκμετάλλευση και τον διαχωρισμό των ανθρώπων με βάση το χρώμα του δέρματός τους, για τη διάθεση φυγής, για τη χαμηλή κοινωνική θέση των μαύρων γυναικών, για τη ζωή στη φυλακή, για τις αρρώστιες και τον θάνατο. Το τραγούδι των νέγρων «διατηρεί την ερημιά και την εγκατάλειψη μιας λυπημένης γενιάς που είχε βιώσει το ζυγό της δουλείας κι αφήνει μια κάποια χαραμάδα αντίστασης, αγώνα κι αισιοδοξίας για το μέλλον». Ήταν η κραυγή της απελπισίας τους, το κλάμα κι ο στεναγμός τους. Μια κραυγή που έκλεινε μέσα της τη βαθιά αγάπη τους για τη μουσική και την ανάγκη τους να μιλήσουν μέσα από αυτήν.

sxoretsanitis

Ο Γιώργος Σχορετσανίτης είναι γιατρός με ειδικότητα στη Χειρουργική. Έχει εργαστεί σε πολλά νοσοκομεία της Ελλάδας και του εξωτερικού. Πλέον είναι διευθυντής Χειρουργικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου. Παράλληλα ασχολείται με την ιστορία της ιατρικής, την κοινωνική ιστορία, τον πολιτισμό και τη λαογραφία άλλων λαών και ταξιδεύει πολύ. Έχει γράψει πολλά βιβλία που αναφέρονται στους παραπάνω τομείς. Παράλληλα αρθρογραφεί για βιβλία σύγχρονης ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας.

 

 

Η ενασχόληση και η βαθιά γνώση των μαύρων μουσικών με τα μπλουζ πολλές φορές στάθηκαν καθοριστικός παράγοντας στη σχέση τους με τους λευκούς, οι οποίοι σταδιακά αναγνώριζαν το ταλέντο τους και τους παραχωρούσαν κάποια προνόμια. Οι περισσότεροι, βέβαια ήταν αυτοδίδακτοι μουσικοί και τα χρήματα που κέρδιζαν ήταν μηδαμινά. Τραγουδούσαν στις γωνίες των δρόμων, σε σπίτια τα βράδια στις μαύρες συνοικίες, σε μικρά μαγαζιά ή σε ιατρικά σόου: παραστάσεις σε πρόχειρα στημένες σκηνές, όπου παίζανε τα μπλουζ και στον ίδιο χώρο πουλούσαν φαρμακευτικά σκευάσματα με θαυματουργά, υποτίθεται, αποτελέσματα. Οι δισκογραφικές εταιρείες, αποκλειστικά μαύρων για πολλά χρόνια, ήξεραν την αξία αυτών των δημιουργών και ηχογράφησαν αρκετά από τα τραγούδια τους, με αποτέλεσμα να μπορούμε να τα απολαμβάνουμε μέχρι σήμερα.

Στο βιβλίο περιλαμβάνονται άρθρα του συγγραφέα για τα νέγρικα μπλουζ, τα οποία είχαν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες. Αναλύουν το πώς επηρέασαν τα μουσικά ρεύματα των επόμενων δεκαετιών, καθώς και το πώς συνέτειναν στην αναγνώριση, από πλευράς των λευκών, της αξίας των μαύρων μουσικών. Παρόλα αυτά η θέση τον μαύρων μουσικών σε μια ορχήστρα λευκών, άργησε πολλά χρόνια μέχρι να θεωρηθεί ισότιμη.

Ήταν η κραυγή της απελπισίας τους, το κλάμα κι ο στεναγμός τους. Μια κραυγή που έκλεινε μέσα της τη βαθιά αγάπη τους για τη μουσική και την ανάγκη τους να μιλήσουν μέσα από αυτήν.

Στα άρθρα του τόμου γίνεται μια ενδιαφέρουσα και εκτενής αναφορά στους εκπροσώπους των μπλουζ ανά περιοχή, στη βιογραφία, στο έργο τους και στη σύνδεσή τους με το αλκοόλ, τα ναρκωτικά και τη φυματίωση. Επίσης, παρατίθενται και οι στίχοι κάποιων σημαντικών τραγουδιών τους. Κι όλα αυτά βέβαια συνοδεύονται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Κλείνοντας, να σημειώσουμε ότι αν η επιμέλεια των κειμένων του βιβλίου είχε γίνει με την ίδια προσοχή και φροντίδα που ο συγγραφέας μάζεψε και οργάνωσε το υλικό του, ίσως να μιλούσαμε για ένα άλλο βιβλίο, το οποίο θα έλαμπε από το μέγεθος της προσπάθειας του συγγραφέα και το θέμα του καθ' αυτό.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός. 


sxoretsanitis bluesΤα νέγρικα μπλουζ
και οι ιατρικές τους αναφορές
Γιώργος Σχορετσανίτης
Οδός Πανός 2020
Σελ. 410, τιμή εκδότη €16,00 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΝΙΚ. ΣΧΟΡΕΤΣΑΝΙΤΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη (κριτική)

«Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη (κριτική)

Για το βιβλίο του Νίκου Μπακουνάκη «Γκούτλαντ – Ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: Ο Γουσταύος, η γυναίκα του Θωμαΐδα, το γένος Καρπούνη, και η κόρη τους Αμαλία. Φωτογραφία στούντιο, γύρω στο 1870, από τον φωτογράφο πορτρέτων του Μονάχου Ματίας Πέσενμπαχερ.

Γράφει ...

«Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» του Μπεν Άνσελ (κριτική) – Οι πέντε παγίδες της δημοκρατίας και πώς να τις αποφύγουμε

«Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» του Μπεν Άνσελ (κριτική) – Οι πέντε παγίδες της δημοκρατίας και πώς να τις αποφύγουμε

Για το βιβλίο του Μπεν Άνσελ [Ben Ansell] «Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει» (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Η πολιτική αποτυγχάνει όταν πιστεύουμε ή υποκρινόμαστε πως πιστεύουμε ότι μπορο...

«Ιστορία των επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975» − Έτσι χτίστηκε ο μύθος του Έλληνα κροίσου

«Ιστορία των επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975» − Έτσι χτίστηκε ο μύθος του Έλληνα κροίσου

Για τον τόμο του Ιδρύματος Ωνάση «Ιστορία των επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975» (εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Κεντρική εικόνα: (από αριστερά) Θεόδωρος Γαροφαλίδης, Σοφοκλής Βενιζέλος, Αριστοτέλης Ωνάσης. Πηγή: Αρχείο Ωνάση, Αρχείο Κλεισθένη Δασκαλάκου.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ