alt

Για το βιβλίο του Λάμπρου Μπαλτσιώτη «Ο εχθρός εντός των τειχών – Η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας (1833-1881)» (εκδ. Βιβλιόραμα).

Του Τάκη Καμπύλη

Οι μουσουλμανικές κοινότητες που έζησαν στην Ελλάδα δεν είναι πλέον άγνωστες. Φαίνεται όμως ότι υπάρχουν ακόμη «κρυμμένες» πτυχές. Ο συγγραφέας Λάμπρος Μπαλτσιώτης, ιστορικός με μακρά ενασχόληση στην ακαδημαϊκή προσέγγιση της ετερότητας στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια, μας αποκαλύπτει μία από αυτές. Όπως αναφέρει και ο ίδιος, η ύπαρξη της μουσουλμανικής κοινότητας της Χαλκίδας δεν ήταν άγνωστη, απλώς έλειπαν τα στοιχεία για την ανασυγκρότηση του παρελθόντος.

Το βιβλίο, πέραν από το ότι κλονίζει διάφορες πεποιθήσεις για τη συγκρότηση του μικρού ελληνικού βασιλείου, περιγράφει το πώς συγκροτείται ο λόγος, οι πολιτικές, η πρακτική απέναντι σε αυτήν την ομάδα –στον μέχρι χθές εχθρό–, αλλά και γενικότερα στο διαφορετικό.

Προφανώς, η πρώτη έκπληξη έρχεται από το ότι δεν έφυγαν όλοι οι «Τούρκοι» από τα εδάφη του νέου κράτους. Το βιβλίο, πέραν από το ότι κλονίζει διάφορες πεποιθήσεις για τη συγκρότηση του μικρού ελληνικού βασιλείου, περιγράφει το πώς συγκροτείται ο λόγος, οι πολιτικές, η πρακτική απέναντι σε αυτήν την ομάδα –στον μέχρι χθές εχθρό–, αλλά και γενικότερα στο διαφορετικό. Πώς αντιδρούν οι τοπικές κοινωνίες, πώς συγκροτούνται οι ιδέες και πώς επηρεάζουν τις πολιτικές: έτσι ο συγγραφέας περιγράφει αναλυτικά το πώς ο κεντρικός κρατικός μηχανισμός ασχολείτο επί χρόνια και διακινδύνευε τις σχέσεις της χώρας με το οθωμανικό κράτος για λίγες γυναίκες στη Χαλκίδα που παρά τη θέλησή τους είχαν μεταστραφεί στον χριστιανισμό. Το παράδειγμα αυτό μας εισάγει σε μία δεύτερη προβληματική που υφέρπει σε όλο τον τόμο: τις αντιθέσεις ανάμεσα στην κεντρική εξουσία που προσπαθεί να θεμελιώσει κάποιες αρχές δικαίου, αντιλαμβάνεται τους διεθνείς συσχετισμούς από τη μια, και τις τοπικές αρχές και το «λαϊκό συναίσθημα» από την άλλη. Αυτή η αντίθεση, που για πολλούς διαπερνά τις πολιτικές της χώρας και στη συνέχεια, εκφράζεται χαρακτηριστικά από μια απάντηση του υπουργού Δικαιοσύνης Ζ. Βάλβη το 1845: Με αφορμή τη δυσαρέσκεια «πατριωτών» που είχε προκαλέσει η λειτουργία μεικτού ελληνο-οθωμανικού δικαστηρίου στην Ελλάδα που εξέταζε και διαφορές μεταξύ Ελλήνων υπηκόων, ο υπουργός απαντά ότι δεν είναι αντισυνταγματικό γιατί συστήθηκε με τις Συνθήκες και τα Πρωτόκολλα «επί των οποίων στηρίζεται αυτή του Ελληνικού Κράτους η ύπαρξις».

Αν εξαιρέσουμε το κεφάλαιο περί ιδιοκτησιών, το βιβλίο διαβάζεται, παραδόξως για το περιεχόμενό του, εύκολα, καθώς σε κάθε κεφάλαιο ο αναγνώστης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια έκπληξη. Ο συγγραφέας ουσιαστικά μιλά για το πώς θεμελιώνονται οι πολιτικές, οι θεσμοί και οι ιδέες μέχρι το τρίτο τέταρτο του 19ου αιώνα. Αλλά, εξετάζει και ζητήματα που άπτονται της οθωμανικής ιστορίας, όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι οι μουσουλμανικές κοινότητες δεν ήταν στεγανές, καθώς αυτή της Χαλκίδας αποτελείτο σε κάποιο ποσοστό από «Αλβανούς».

Το βιβλίο, ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη σημασία του, αποτελεί μια υποδειγματική άσκηση του πώς εξετάζονται οι ιστορικές πηγές, τα αρχεία, όταν μάλιστα έχουμε να κάνουμε με ζητήματα ετερότητας. Ο συγγραφέας, ο οποίος διδάσκει άλλωστε το αντικείμενο στο μεταπτυχιακό του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο πανεπιστήμιο, γράφει τελικά ένα εγχειρίδιο ανάγνωσης των πηγών.

* Ο ΤΑΚΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ είναι δημοσιογράφος.

altΟ εχθρός εντός των τειχών
Η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας (1833-1881)
Λάμπρος Μπαλτσιώτης
Βιβλιόραμα 2017
Σελ. 380, τιμή εκδότη €19,08

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΜΠΑΛΤΣΙΩΤΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» του Ρόντρικ Μπίτον (κριτική)

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» του Ρόντρικ Μπίτον (κριτική)

Για το βιβλίο του Ρόντρικ Μπίτον [Roderick Beaton] «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Αιώρα).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Μετά το εξαιρετικό ...

«Ιστορία του ελληνικού κράτους (1830-1920)» του Γιώργου Δερτιλή: Στις ρίζες της ελληνικής κακοδαιμονίας

«Ιστορία του ελληνικού κράτους (1830-1920)» του Γιώργου Δερτιλή: Στις ρίζες της ελληνικής κακοδαιμονίας

Εκτενής παρουσίαση του μνημειώδους και επίκαιρου έργου του Γιώργου Β. Δερτιλή «Ιστορία του ελληνικού κράτους (1830-1920)».

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Αυτή εδώ είναι η όγδοη επανέκδοση ενός έργου το οποίο αποτελεί θεμελι...

«Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής, Aline Fernandez Diaz – Σπύρος Αλιμπέρτης. Θεσσαλονίκη 1914» της Μαρίας Πλαστήρα-Βαλκάνου (κριτική)

«Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής, Aline Fernandez Diaz – Σπύρος Αλιμπέρτης. Θεσσαλονίκη 1914» της Μαρίας Πλαστήρα-Βαλκάνου (κριτική)

Το βιβλίο με τον τίτλο «Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής. Aline Fernandez Diaz – Σπύρος Αλιμπέρτης. Θεσσαλονίκη 1914», μια εξαιρετικά καλαίσθητη έκδοση του οίκου University Studio Press (2022), αποτελεί καρπό μιας ευτυχούς συγκυρίας και της ιστορικο-φιλολογικής περιέργειας και ευρηματικότητας της φιλολόγου Μαρίας Π...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ