alt

Για το βιβλίο του Λάμπρου Μπαλτσιώτη «Ο εχθρός εντός των τειχών – Η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας (1833-1881)» (εκδ. Βιβλιόραμα).

Του Τάκη Καμπύλη

Οι μουσουλμανικές κοινότητες που έζησαν στην Ελλάδα δεν είναι πλέον άγνωστες. Φαίνεται όμως ότι υπάρχουν ακόμη «κρυμμένες» πτυχές. Ο συγγραφέας Λάμπρος Μπαλτσιώτης, ιστορικός με μακρά ενασχόληση στην ακαδημαϊκή προσέγγιση της ετερότητας στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια, μας αποκαλύπτει μία από αυτές. Όπως αναφέρει και ο ίδιος, η ύπαρξη της μουσουλμανικής κοινότητας της Χαλκίδας δεν ήταν άγνωστη, απλώς έλειπαν τα στοιχεία για την ανασυγκρότηση του παρελθόντος.

Το βιβλίο, πέραν από το ότι κλονίζει διάφορες πεποιθήσεις για τη συγκρότηση του μικρού ελληνικού βασιλείου, περιγράφει το πώς συγκροτείται ο λόγος, οι πολιτικές, η πρακτική απέναντι σε αυτήν την ομάδα –στον μέχρι χθές εχθρό–, αλλά και γενικότερα στο διαφορετικό.

Προφανώς, η πρώτη έκπληξη έρχεται από το ότι δεν έφυγαν όλοι οι «Τούρκοι» από τα εδάφη του νέου κράτους. Το βιβλίο, πέραν από το ότι κλονίζει διάφορες πεποιθήσεις για τη συγκρότηση του μικρού ελληνικού βασιλείου, περιγράφει το πώς συγκροτείται ο λόγος, οι πολιτικές, η πρακτική απέναντι σε αυτήν την ομάδα –στον μέχρι χθές εχθρό–, αλλά και γενικότερα στο διαφορετικό. Πώς αντιδρούν οι τοπικές κοινωνίες, πώς συγκροτούνται οι ιδέες και πώς επηρεάζουν τις πολιτικές: έτσι ο συγγραφέας περιγράφει αναλυτικά το πώς ο κεντρικός κρατικός μηχανισμός ασχολείτο επί χρόνια και διακινδύνευε τις σχέσεις της χώρας με το οθωμανικό κράτος για λίγες γυναίκες στη Χαλκίδα που παρά τη θέλησή τους είχαν μεταστραφεί στον χριστιανισμό. Το παράδειγμα αυτό μας εισάγει σε μία δεύτερη προβληματική που υφέρπει σε όλο τον τόμο: τις αντιθέσεις ανάμεσα στην κεντρική εξουσία που προσπαθεί να θεμελιώσει κάποιες αρχές δικαίου, αντιλαμβάνεται τους διεθνείς συσχετισμούς από τη μια, και τις τοπικές αρχές και το «λαϊκό συναίσθημα» από την άλλη. Αυτή η αντίθεση, που για πολλούς διαπερνά τις πολιτικές της χώρας και στη συνέχεια, εκφράζεται χαρακτηριστικά από μια απάντηση του υπουργού Δικαιοσύνης Ζ. Βάλβη το 1845: Με αφορμή τη δυσαρέσκεια «πατριωτών» που είχε προκαλέσει η λειτουργία μεικτού ελληνο-οθωμανικού δικαστηρίου στην Ελλάδα που εξέταζε και διαφορές μεταξύ Ελλήνων υπηκόων, ο υπουργός απαντά ότι δεν είναι αντισυνταγματικό γιατί συστήθηκε με τις Συνθήκες και τα Πρωτόκολλα «επί των οποίων στηρίζεται αυτή του Ελληνικού Κράτους η ύπαρξις».

Αν εξαιρέσουμε το κεφάλαιο περί ιδιοκτησιών, το βιβλίο διαβάζεται, παραδόξως για το περιεχόμενό του, εύκολα, καθώς σε κάθε κεφάλαιο ο αναγνώστης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια έκπληξη. Ο συγγραφέας ουσιαστικά μιλά για το πώς θεμελιώνονται οι πολιτικές, οι θεσμοί και οι ιδέες μέχρι το τρίτο τέταρτο του 19ου αιώνα. Αλλά, εξετάζει και ζητήματα που άπτονται της οθωμανικής ιστορίας, όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι οι μουσουλμανικές κοινότητες δεν ήταν στεγανές, καθώς αυτή της Χαλκίδας αποτελείτο σε κάποιο ποσοστό από «Αλβανούς».

Το βιβλίο, ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη σημασία του, αποτελεί μια υποδειγματική άσκηση του πώς εξετάζονται οι ιστορικές πηγές, τα αρχεία, όταν μάλιστα έχουμε να κάνουμε με ζητήματα ετερότητας. Ο συγγραφέας, ο οποίος διδάσκει άλλωστε το αντικείμενο στο μεταπτυχιακό του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο πανεπιστήμιο, γράφει τελικά ένα εγχειρίδιο ανάγνωσης των πηγών.

* Ο ΤΑΚΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ είναι δημοσιογράφος.

altΟ εχθρός εντός των τειχών
Η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας (1833-1881)
Λάμπρος Μπαλτσιώτης
Βιβλιόραμα 2017
Σελ. 380, τιμή εκδότη €19,08

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΜΠΑΛΤΣΙΩΤΗ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Για τη μελέτη του Ζυλ Μισλέ «Η μάγισσα» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. ΜΙΕΤ).

Της Λεύκης Σαραντινού

Είναι ευκολότερο να πει κανείς τι δεν είναι αυτό το βιβλίο, παρά τι είναι. Σίγουρα δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα, δεν ...

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Για το βιβλίο του P.J. Rhodes «Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η ομολογουμένως πολύ επιτυχημένη ιδέα της Μικρής ιστορίας του κόσμου, την οποία πρώτος σ...

Οι Ελληνοκινεζικές σχέσεις κατά την περίοδο 1972-1997, του Εμμανουήλ Αντ. Εμμανουηλίδη

Οι Ελληνοκινεζικές σχέσεις κατά την περίοδο 1972-1997, του Εμμανουήλ Αντ. Εμμανουηλίδη

Για το βιβλίο του Εμμανουήλ Αντ. Εμμανουηλίδη «Οι Ελληνοκινεζικές σχέσεις κατά την περίοδο 1972-1997» (University Studio Press).

Του Γιώργου Βέη

Προϊόν μελέτης των αρχείων κατ’ εξοχήν του ημέτερου Υπουργείου Εξωτερικών. Μεθοδική ανάλυση των διμερώ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ