alt

Για το βιβλίο του Λάμπρου Μπαλτσιώτη «Ο εχθρός εντός των τειχών – Η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας (1833-1881)» (εκδ. Βιβλιόραμα).

Του Τάκη Καμπύλη

Οι μουσουλμανικές κοινότητες που έζησαν στην Ελλάδα δεν είναι πλέον άγνωστες. Φαίνεται όμως ότι υπάρχουν ακόμη «κρυμμένες» πτυχές. Ο συγγραφέας Λάμπρος Μπαλτσιώτης, ιστορικός με μακρά ενασχόληση στην ακαδημαϊκή προσέγγιση της ετερότητας στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια, μας αποκαλύπτει μία από αυτές. Όπως αναφέρει και ο ίδιος, η ύπαρξη της μουσουλμανικής κοινότητας της Χαλκίδας δεν ήταν άγνωστη, απλώς έλειπαν τα στοιχεία για την ανασυγκρότηση του παρελθόντος.

Το βιβλίο, πέραν από το ότι κλονίζει διάφορες πεποιθήσεις για τη συγκρότηση του μικρού ελληνικού βασιλείου, περιγράφει το πώς συγκροτείται ο λόγος, οι πολιτικές, η πρακτική απέναντι σε αυτήν την ομάδα –στον μέχρι χθές εχθρό–, αλλά και γενικότερα στο διαφορετικό.

Προφανώς, η πρώτη έκπληξη έρχεται από το ότι δεν έφυγαν όλοι οι «Τούρκοι» από τα εδάφη του νέου κράτους. Το βιβλίο, πέραν από το ότι κλονίζει διάφορες πεποιθήσεις για τη συγκρότηση του μικρού ελληνικού βασιλείου, περιγράφει το πώς συγκροτείται ο λόγος, οι πολιτικές, η πρακτική απέναντι σε αυτήν την ομάδα –στον μέχρι χθές εχθρό–, αλλά και γενικότερα στο διαφορετικό. Πώς αντιδρούν οι τοπικές κοινωνίες, πώς συγκροτούνται οι ιδέες και πώς επηρεάζουν τις πολιτικές: έτσι ο συγγραφέας περιγράφει αναλυτικά το πώς ο κεντρικός κρατικός μηχανισμός ασχολείτο επί χρόνια και διακινδύνευε τις σχέσεις της χώρας με το οθωμανικό κράτος για λίγες γυναίκες στη Χαλκίδα που παρά τη θέλησή τους είχαν μεταστραφεί στον χριστιανισμό. Το παράδειγμα αυτό μας εισάγει σε μία δεύτερη προβληματική που υφέρπει σε όλο τον τόμο: τις αντιθέσεις ανάμεσα στην κεντρική εξουσία που προσπαθεί να θεμελιώσει κάποιες αρχές δικαίου, αντιλαμβάνεται τους διεθνείς συσχετισμούς από τη μια, και τις τοπικές αρχές και το «λαϊκό συναίσθημα» από την άλλη. Αυτή η αντίθεση, που για πολλούς διαπερνά τις πολιτικές της χώρας και στη συνέχεια, εκφράζεται χαρακτηριστικά από μια απάντηση του υπουργού Δικαιοσύνης Ζ. Βάλβη το 1845: Με αφορμή τη δυσαρέσκεια «πατριωτών» που είχε προκαλέσει η λειτουργία μεικτού ελληνο-οθωμανικού δικαστηρίου στην Ελλάδα που εξέταζε και διαφορές μεταξύ Ελλήνων υπηκόων, ο υπουργός απαντά ότι δεν είναι αντισυνταγματικό γιατί συστήθηκε με τις Συνθήκες και τα Πρωτόκολλα «επί των οποίων στηρίζεται αυτή του Ελληνικού Κράτους η ύπαρξις».

Αν εξαιρέσουμε το κεφάλαιο περί ιδιοκτησιών, το βιβλίο διαβάζεται, παραδόξως για το περιεχόμενό του, εύκολα, καθώς σε κάθε κεφάλαιο ο αναγνώστης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια έκπληξη. Ο συγγραφέας ουσιαστικά μιλά για το πώς θεμελιώνονται οι πολιτικές, οι θεσμοί και οι ιδέες μέχρι το τρίτο τέταρτο του 19ου αιώνα. Αλλά, εξετάζει και ζητήματα που άπτονται της οθωμανικής ιστορίας, όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι οι μουσουλμανικές κοινότητες δεν ήταν στεγανές, καθώς αυτή της Χαλκίδας αποτελείτο σε κάποιο ποσοστό από «Αλβανούς».

Το βιβλίο, ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη σημασία του, αποτελεί μια υποδειγματική άσκηση του πώς εξετάζονται οι ιστορικές πηγές, τα αρχεία, όταν μάλιστα έχουμε να κάνουμε με ζητήματα ετερότητας. Ο συγγραφέας, ο οποίος διδάσκει άλλωστε το αντικείμενο στο μεταπτυχιακό του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο πανεπιστήμιο, γράφει τελικά ένα εγχειρίδιο ανάγνωσης των πηγών.

* Ο ΤΑΚΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ είναι δημοσιογράφος.

altΟ εχθρός εντός των τειχών
Η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας (1833-1881)
Λάμπρος Μπαλτσιώτης
Βιβλιόραμα 2017
Σελ. 380, τιμή εκδότη €19,08

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΜΠΑΛΤΣΙΩΤΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη – Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής (κριτική)

«Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη – Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής (κριτική)

Για τη μελέτη «Οι δωσίλογοι - Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Κεντρική εικόνα: Ο τρίτος κατοχικός πρωθυπουργός, Ιωάννης Ράλλης (κέντρο),  περιστοιχισμένος από τον διοικητή των Ταγμάτων Ασφαλείας Βα...

«Fake History» της Τζο Χέντγουικ Τίουισε (κριτική) – Δεν είναι έτσι, αν έτσι νομίζετε

«Fake History» της Τζο Χέντγουικ Τίουισε (κριτική) – Δεν είναι έτσι, αν έτσι νομίζετε

Για το βιβλίο της Τζο Χέντγουικ Τίουισε [Jo Hedwig Teeuwisse] «Fake History – 100+1 μύθοι της Ιστορίας υπό... κατάρριψη» (μτφρ. Κωνσταντίνα Γεωργούλια, εκδ. Μίνωας). Κεντρική εικόνα: πίνακας του Ρόμπερτ Χάνα που αναπαριστά τον Ισαάκ Νεύτωνα κάτω από τη μηλιά (© The Royal Institution), ένας από τους πολλούς μύθο...

«Σμύρνη [1870-1922]» του Βασίλη Κολώνα (κριτική) – H αρχιτεκτονική μνήμη μιας μητρόπολης του ελληνισμού

«Σμύρνη [1870-1922]» του Βασίλη Κολώνα (κριτική) – H αρχιτεκτονική μνήμη μιας μητρόπολης του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Βασίλη Κολώνα «Σμύρνη [1870-1922], Πόλη και αρχιτεκτονική - Η συμβολή των Ελλήνων» (εκδ. University Studio Press). Ένα σπάνιο αρχιτεκτονικό ταξίδι σε τόπο και χρόνο. Kεντρική εικόνα: Το Χρηματιστήριο της Σμύρνης σε σχέδια του Ιγ. Βαφειάδη. Το κτίριο στέγασε το υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)  – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική) – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

Για την ποιητική συλλογή του Θανάση Χατζόπουλου «Κρατήρας» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: (© Unsplash). 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Επί σειρά ετών ο Θανάσης Χατζόπουλος με κείμενα πρωτότυπης δημιουργικής γραφής κυρί...

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ