alt

Για το βιβλίο του Βασίλη Ι. Τζανακάρη Η Ελλάδα φλέγεται. Από την είσοδο των Γερμανοβουλγάρων, στη ματωμένη Αθήνα των Δεκεμβριανών (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Τραϊανού Χατζηδημητρίου

Με τίτλο Η Ελλάδα φλέγεται και υπότιτλο Από την είσοδο των Γερμανοβουλγάρων, στη ματωμένη Αθήνα των Δεκεμβριανών, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το νέο βιβλίο του Βασίλη Τζανακάρη, το οποίο αριθμεί περί τις 750 σελίδες. Ο συγγραφέας είναι ήδη γνωστός από τα προηγούμενα βιβλία του σχετικά με την ληστοκρατία και την μικρασιατική καταστροφή και προσφυγιά, ένα μάλιστα από τα οποία, το Δακρυσμένη Μικρασία τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο 2008.

Το μυστήριο, θα έλεγα, με τα βιβλία του Τζανακάρη, και αναφέρoμαι σ' αυτό το τελευταίο και στον μεγάλο αριθμό των σελίδων του, είναι ότι ακόμη και αν σε κουράσουν οι λεπτομέρειές τους που μοιάζουν με κέντημα εποχής, όπου η λεπτοβελονιά έχει τον πρώτο λόγο, δεν μπορείς να μην τα ολοκληρώσεις. Ίσως να αφήσεις μισοδιαβασμένα ορισμένα αποσπάσματα από τις διάφορες εφημερίδες που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας από το ανεξάντλητο αρχείο του αλλά σίγουρα θα συνεχίσεις διαβάζοντας την αφήγηση θεωρώντας τα απλώς ως αποδεικτικά στοιχεία και υλικό που ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ακολουθώντας μια πρωτότυπη και σύνθετη μέθοδο με δύο παράλληλα γραψίματα. Γιατί το κάνει αυτό ο συγγραφέας; Μα γιατί κατά βάση είναι δημοσιογράφος. Και ως τέτοιος θέλει να ντοκουμεντάρει τα όσα αναφέρει χρησιμοποιώντας στο γράψιμό του έναν τρόπο μυθιστορηματικό που βοηθά τον αναγνώστη να εμπεδώσει τη μεγάλη ιστορία, δηλαδή τα μεγάλα πολιτικά, στρατιωτικά κ.ά. γεγονότα που σημάδεψαν την εποχή που διαπραγματεύεται «παντρεύοντάς» τα με τη «μικρή» ιστορία της καθημερινότητας των ανθρώπων.

Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας οικοδομεί σιγά σιγά το ψηφιδωτό της πραγματικής ιστορίας παρέχοντας στον αναγνώστη την «άπλα» και την «άνεση» μέσα από ένα πλούσιο και σπάνιο πληροφοριακό υλικό επιτρέποντάς του να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα. Ο τρόπος γραφής του συγγραφέα φαίνεται να καθοδηγείται από το «ό,τι δεν έχει γραφτεί, δεν έχει συμβεί» της Βιρτζίνιας Γουλφ αλλά και από τη γνωστή ρήση του Γιώργου Ιωάννου: «Διαβάζω ελληνική ιστορία κλαίοντας. Κανένα λογοτεχνικό κείμενο δεν μπορεί να μου δώσει αυτή τη συγκίνηση».

Πέρα από την επίπονη και πολύχρονη ερευνητική δουλειά που πραγματοποίησε έχει βάλει σ' αυτό το βιβλίο και ένα μεγάλο μέρος της ψυχής του καταφέρνοντας όμως μια θαυμάσια εξισορρόπηση.

Ο αναγνώστης του βιβλίου διαπιστώνει ότι ο Τζανακάρης είναι ένας πραγματικός μαέστρος της γλώσσας και της τεχνικής της συγγραφής, διαπιστώνοντας ταυτόχρονα πως πέρα από την επίπονη και πολύχρονη ερευνητική δουλειά που πραγματοποίησε έχει βάλει σ' αυτό το βιβλίο και ένα μεγάλο μέρος της ψυχής του καταφέρνοντας όμως μια θαυμάσια εξισορρόπηση, αποφεύγοντας να πέσει σε έναν άκρατο συναισθηματισμό, να μην υπονομεύσει δηλαδή την ιστορική σημασία όλων όσων φέρνει στο φως της δημοσιότητας. Έτσι, και παρά το γεγονός ότι ο αναγνώστης μπορεί να νομίζει ότι γνωρίζει τα γεγονότα που καταγράφονται στο βιβλίο, διαβάζοντάς το θα διαπιστώσει πόσα πολλά αγνοεί.

Το βιβλίο ξεκινά με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα και τη μάχη των οχυρών με ιδιαίτερες αναφορές για το πως περίμεναν να δουν την Ελλάδα και τους Έλληνες οι Γερμανοί και πώς τελικά τους είδαν αφού μπήκαν στη χώρα, για να περάσει σε ένα δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο που θα μπορούσε να είναι και αυτοτελές σύγγραμα. Πρόκειται για τη δράση του βουλγαρικού στρατού κατοχής στη Μακεδονία και τη Θράκη, τα μαρτύρια όλων εκείνων που παρέμειναν στο χώρο αλλά και την προσπάθεια των κατακτητών να αλώσουν την ελληνική τους συνείδηση. Στο σημείο αυτό ο Τζανακάρης χρησιμοποιεί ατελείωτο, σπάνιο και μοναδικό υλικό από το αρχείο του όπως είναι όλες σχεδόν οι βουλγαρικές ανακοινώσεις αλλά και τα ημερολόγια του Μητροπολίτη Σερρών Κωνσταντίνου και του νομάρχη Κ. Μπόνη που μας δίνουν το «στίγμα» εκείνων των ημερών, με τη συγκλονιστική στη συνέχεια καταγραφή του ολοκαυτώματος των χωριών Άνω και Κάτω Κερδύλια από τους ναζί και το εκπληκτικό ντοκουμέντο μιας πολυσέλιδης επιστολής από τον τότε ενωμοτάρχη Γιάννη Προκοπάκη που ήταν ο πρώτος που έφτασε στον τόπο της εκτέλεσης. Ακόμη και μόνο γι' αυτό αξίζει να διαβαστεί το βιβλίο.

Ο συγγραφέας καταγράφει την ατμόσφαιρα και τον ζόφο των ημερών, παραθέτοντας άπειρες πηγές και τα εκατέρωθεν επιχειρήματα φωτίζοντας, όσο είναι δυνατόν το μεγαλύτερο τραύμα της σύγχρονης Ελλάδας.

Το τρίτο μεγάλο κεφάλαιο, που καλύπτει σχεδόν το άλλο μισό βιβλίο, αναφέρεται στους τελευταίους μήνες της κατοχής στην Ελλάδα (τους οποίους ο συγγραφέας παρακολουθεί μέρα με τη μέρα) και τη μοιραία πορεία προς τα «Δεκεμβριανά» με ενδιαφέρουσες αναφορές στην απελευθέρωση και την «εαμοκρατούμενη» Θεσσαλονίκη, στους δωσίλογους, την καθημερινότητα των ανθρώπων και τη δίψα τους για κανονική ζωή. Οι τελευταίες 220 σελίδες αυτού του κεφαλαίου αποτελούν μια λεπτομερή εξιστόρηση του ματωμένου Δεκέμβρη 1944. Ο συγγραφέας καταγράφει την ατμόσφαιρα και τον ζόφο των ημερών, παραθέτοντας άπειρες πηγές και τα εκατέρωθεν επιχειρήματα φωτίζοντας, όσο είναι δυνατόν το μεγαλύτερο τραύμα της σύγχρονης Ελλάδας που τη σημάδεψε και την καθόρισε για τις επόμενες δεκαετίες ως τη μεταπολίτευση, τραύμα που αν αποφευγόταν, η Ελλάδα σίγουρα θα ήταν μια διαφορετική χώρα.

Το βιβλίο κλείνει με μια σειρά από ενδιαφέρουσες και αποκαλυπτικές για τα γεγονότα εκείνης της εποχής αφηγήσεις των γνωστών λογοτεχνών Ιωάννου και Χριστιανόπουλου, του Θεολόγη Παρλαμπά για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης Μέλκ και Έμπεν Ζεε, του γιατρού των Κερδυλίων Φ. Φυλακτού και της αντάρτισσας γυναίκας του Ευαγγελίας Φωτογράφου - Φυλακτού.

* Στην κεντρική φωτογραφία: «Άγγελοι φρουροί φυλάσσουν τον άγιον τάφον των αγίρως σφαγιασθέντων Ελλήνων εκ των Βουλγάρων». Φωτογραφία και λεζάντα που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελληνικός Βορράς. Πρόκειται για το πρώτο τρισάγιο που πραγματοποιήθηκε στις 29/10/1945 στο Δοξάτο Δράμας για τα 350 θύματα της βουλγαρικής θηριωδίας. Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Βασίλη Ι. Τζανακάρη.

* Ο ΤΡΑΪΑΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι δημοσιογράφος.

altΗ Ελλάδα φλέγεται
Από την είσοδο των Γερμανοβουλγάρων στη ματωμένη Αθήνα των Δεκεμβριανών
Βασίλης Ι. Τζανακάρης
Μεταίχμιο 2016
Σελ. 736, τιμή εκδότη €25,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ Ι. ΤΖΑΝΑΚΑΡΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

Για τη μελέτη της Emine Yeşim Bedlek «Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923 – Τραύμα και φαντασιακές κοινότητες σε Ελλάδα και Τουρκία» (μτφρ. Αικατερίνη Χαλμούκου, επιστ. επιμ.: Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Ενετικό Λιμάνι Χανίων, Νεώρια του Μόρο. Οι τελευταίοι Κρητικοί Μουσου...

«Το διαλυμένο σπίτι» του Χορστ Κρίγκερ (κριτική) – Το σιωπηλό δράμα ενός συλλογικού τραύματος

«Το διαλυμένο σπίτι» του Χορστ Κρίγκερ (κριτική) – Το σιωπηλό δράμα ενός συλλογικού τραύματος

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Χορστ Γκρίγκερ (Horst Krüger) «Το διαλυμένο σπίτι – Τα νεανικά μου χρόνια στη Γερμανία του Χίτλερ» (μτφρ. Σίσσυ Παπαδάκη, εκδ. Gutenberg).

Της Διώνης Δημητριάδου

Το συλλογικό τραύμα των Γερμανών, απότοκο ...

Πού ανήκει η Ρωσία: Η χώρα με τα δύο πρόσωπα

Πού ανήκει η Ρωσία: Η χώρα με τα δύο πρόσωπα

Σκέψεις για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Ρωσίας, με αφορμή τρία βιβλία που αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές της χώρας: Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης, «Η αυτοκρατορική νοσταλγία της Ρωσίας – Ο ευρασιανικός πειρασμός» (εκδ. Επίκεντρο), Orlando Figes, «Ο χορός της Νατάσας – Μια πολιτιστική ιστορία της Ρωσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ