dan_franck_germansinparis360

Του Γιώργου Λαμπράκου

Όποιος απελπίζεται με τα γεγονότα είναι δειλός, όποιος όμως αποθέτει κάποια ελπίδα στην ανθρώπινη κατάσταση είναι τρελός. Αλμπέρ Καμύ 

Τι κάνεις όταν ξεκινά ένας πόλεμος, και δη παγκόσμιος; Τι κάνεις όταν έχεις εγκλωβιστεί σε μια χώρα, σε μια πόλη, σε ένα σπίτι, κι έχεις να αντιμετωπίσεις έναν φαινομενικά παντοδύναμο και πραγματικά ειδεχθή εισβολέα; Τι κάνεις όταν έχει φύγει η μέρα της ειρήνης, όταν έχουν έρθει τα μεσάνυχτα του πολέμου, όταν αρχίζει η νύχτα της βαρβαρότητας; 

Ή μήπως η νύχτα είναι ακριβώς η κατάλληλη στιγμή για να γλιτώσεις από όσους σε καταδιώκουν για να σε συλλάβουν και να σε ανακρίνουν, η κατάλληλη στιγμή για να δράσεις εναντίον τους με στόχο την ελευθερία; Γενικότερα, τι κάνεις όταν δεν ξέρεις τι να κάνεις;

3 Σεπτεμβρίου 1939: η Αγγλία και η Γαλλία κηρύσσουν τον πόλεμο στη Γερμανία, η οποία έχει εισβάλει δύο μέρες νωρίτερα στην Πολωνία. Με εναρκτήριο σημείο την κατά πολλούς σημαντικότερη ημερομηνία του 20ού αιώνα, η οποία σηματοδοτεί το ξεκίνημα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο γάλλος συγγραφέας Νταν Φρανκ, στο ενδιαφέρον βιβλίο του Μεσάνυχτα, ξεδιπλώνει τη σκέψη και κυρίως τη δράση δεκάδων διάσημων ανθρώπων στην κατεχόμενη από τους ναζί Γαλλία, με επίκεντρο το Παρίσι.

Την άνοιξη του 1940 τα γερμανικά στρατεύματα προελαύνουν στο εσωτερικό της γαλλικής επικράτειας, περνώντας την ξακουστή για την πλήρη αποτυχία της «γραμμή Μαζινό» με μια άνεση που ούτε οι πιο αισιόδοξοι ναζί δεν θα περίμεναν.

Ως γνωστόν, την άνοιξη του 1940 τα γερμανικά στρατεύματα προελαύνουν στο εσωτερικό της γαλλικής επικράτειας, περνώντας την ξακουστή για την πλήρη αποτυχία της «γραμμή Μαζινό» με μια άνεση που ούτε οι πιο αισιόδοξοι ναζί δεν θα περίμεναν. Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Φρανκ: «Οι Γάλλοι βρίσκονταν ακόμα στο 1914, όταν οι άλλοι [οι Γερμανοί] έμπαιναν στο 1940». Η χώρα κόβεται στα δύο, με το βόρειο τμήμα να τελεί υπό άμεση γερμανική κατοχή και το νότιο τμήμα, το λεγόμενο «Βισύ», να κυβερνάται από τη δωσίλογη κυβέρνηση του στρατάρχη Πεταίν. Η Αντίσταση των Γάλλων ξεκινά, μα δεν έχει την ορμή και το πάθος που θα επιδείξουν οι αντιστασιακές δυνάμεις άλλων κατεχόμενων χωρών, μεταξύ αυτών η Ελλάδα.

Ανεξάρτητα από το αν αποφασίσει κανείς να αντισταθεί, κάτι πρέπει να κάνει, αφού η ζωή έχει έρθει τα πάνω κάτω. Η ελευθερία είναι ισχνή, το φαγητό λειψό, οι δουλειές περιορισμένες (και για ορισμένες ομάδες ανθρώπων, όπως οι Εβραίοι, απολύτως κλειστές βάσει διαταγμάτων), το κλίμα μαύρο και άραχλο. Όπως είναι φυσικό, μέσα σε αυτές τις ζοφερές συνθήκες, οι αντιδράσεις των Γάλλων ή των μόνιμα εγκατεστημένων στη Γαλλία καλλιτεχνών, συγγραφέων και διανοουμένων κινήθηκαν σε όλο το δυνατό φάσμα.

Τι έκαναν συγγραφείς και καλλιτέχνες όταν μπήκαν οι Γερμανοί στο Παρίσι

Καταρχάς, υπήρχαν αυτοί που αποφάσισαν να εγκαταλείψουν αμέσως τη χώρα για διάφορους λόγους, όπως π.χ. το ότι ανήκαν σε κάποια από τις κατηγορίες ανθρώπων που σίγουρα θα διώκονταν (Εβραίοι, κομουνιστές, αντιναζί και αντιφρονούντες κάθε τύπου, καλλιτέχνες στιγματισμένοι ως «εκφυλισμένοι», κ.α.). Μεταξύ αυτών που κατόρθωσαν να γλιτώσουν, καταφεύγοντας σε διάφορους προορισμούς (οι περισσότεροι μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες), ήταν ο πρωθιερέας των σουρεαλιστών Μπρετόν, κορυφαίοι καλλιτέχνες όπως ο Ντισάν, ο Νταλί, ο Ερνστ, ο Τανγκύ, ο Μασόν, ο Σαγκάλ, καθώς και στοχαστές, όπως ο Αρόν, που κατέφυγε στην Αγγλία.

Στη συνέχεια, έχουμε αυτούς που αποφάσισαν να τρέξουν να σωθούν στο νότιο τμήμα της Γαλλίας, που παρότι δεν ήταν φιλελεύθερο, ήταν σαφώς πιο ασφαλές. Με βασικό προορισμό τα παράλια της Μεσογείου, όπως η Μασσαλία και η Κυανή Ακτή, κατάφεραν να γλιτώσουν («λιάζονταν» είναι η λέξη που χρησιμοποιεί ο Φρανκ, μάλλον υπερβολικά) χωρίς να λάβουν ουσιαστικά μέρος στον πόλεμο ή την αντίσταση ο Ζιντ, ο Ματίς και πολλοί άλλοι. Κάποιοι εξ αυτών, όπως ο Ζιντ, ήταν ούτως ή άλλως σε μεγάλη ηλικία για να πολεμήσουν, ωστόσο ο σεβαστός λογοτέχνης αρνήθηκε να συνεργαστεί με το Βισύ και ενίοτε συμμετείχε σε αντιφασιστικές επιτροπές.

Πολλά έχουν γραφτεί για τον ρόλο του Σαρτρ και της Μποβουάρ την περίοδο της Κατοχής. Κάποιοι θεωρούν πως οι δυο τους συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση, εξού και αργότερα χαρακτηρίστηκαν ήρωες.

Συνάμα, υπήρχαν αυτοί που παρέμειναν στο Παρίσι και είτε σιώπησαν, είτε αντιστάθηκαν μάλλον για να κατευνάσουν τις ενοχές τους. Πολλά έχουν γραφτεί για τον ρόλο του Σαρτρ και της Μποβουάρ την περίοδο της Κατοχής. Κάποιοι θεωρούν πως οι δυο τους συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση, εξού και αργότερα χαρακτηρίστηκαν ήρωες. Άλλοι, όπως ο Φρανκ, πιστεύουν πως αμφότεροι συμμετείχαν στην Αντίσταση απλώς συμβολικά, με πολλές επιφυλάξεις και σε δευτερεύοντες ρόλους (για τον Καμύ ο συγγραφέας επιφυλάσσει μια κάπως πιο αγωνιστική θέση). Ο φιλόσοφος Ζανκελεβίτς υποστήριξε ότι «οι κάθε λογής υπερενθουσιώδεις στρατεύσεις του Σαρτρ μετά τον πόλεμο στόχο είχαν να αντισταθμίσουν τις σιωπές του στα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής». Το όνομα του Σαρτρ δεν αναγραφόταν καν στον διαβόητο «κατάλογο Όττο» με τους χίλιους τίτλους βιβλίων των οποίων η κυκλοφορία απαγορεύτηκε. Στο ερώτημα «Τι έκανες στον πόλεμο Ζαν-Πολ;», η απάντηση παραμένει αμφίσημη για τον υπαρξιστή εραστή του «Κάστορα».

Μια κατηγορία καλλιτεχνών που δεν συμμετείχαν στην Αντίσταση ήταν οι απολιτίκ, όπως π.χ. ο Κοκτώ, οι οποίοι λόγω της ουδέτερης θέσης τους, μα συχνά και από μια αφέλεια που διακρίνει όσους αδιαφορούν για τα πολιτικά, συχνά δέχονταν πυρά από όλες τις πλευρές. Ο Κοκτώ χρεώθηκε το λάθος να γράψει κείμενα υπέρ του γερμανού γλύπτη Άρνο Μπρέκερ, ενός προσφιλούς καλλιτέχνη και προστατευόμενου των ναζί, ενώ κατηγορήθηκε πως στηρίζει «ομοφυλόφιλους αλήτες», όπως ο μέγας Ζενέ. Ένας άλλος κορυφαίος καλλιτέχνης που έμεινε στο Παρίσι, αλλά δεν ανέπτυξε αντιστασιακή δράση, ήταν ο Πικάσο: λόγω της φήμης του, και παρά τη δημιουργία της αντιφασιστικής Γκερνίκα, ο ισπανός ζωγράφος είχε δίκιο να μη φοβάται ότι θα τον πειράξουν, και περιορίστηκε στο να βοηθά οικονομικά κάποιους φίλους του.

Εκείνοι που αντιστάθηκαν και εκείνοι που συνεργάστηκαν 

Η ομάδα διανοουμένων με την οποία ασχολείται περισσότερο ο Φρανκ είναι οι ενεργά συμμετέχοντες στην Αντίσταση. Από αυτούς, άλλοι το έκαναν επειδή τους ωθούσε η ιδεολογία τους, συνήθως κομουνιστική, ενώ άλλοι συμμετείχαν με κίνητρο έναν συνδυασμό ηθικής, ευθύνης, ανάγκης και αγάπης για την ελευθερία (ο συγκεκριμένος συνδυασμός προφανώς ενέπνεε και κάποιους κομουνιστές, με τη διαφορά ότι αυτοί είχαν ως δεδηλωμένο στόχο μια κομουνιστική επανάσταση μετά τον πόλεμο). Στην πρώτη κατηγορία ανήκαν π.χ. κομουνιστές και αντιφασίστες όπως ο Αραγκόν και ο Ελυάρ, που παρά την ενεργή αντίστασή τους έμειναν ασυγχώρητοι στα μάτια πολλών παλιών συνοδοιπόρων τους για τον ανίατο σταλινισμό τους. Ιδίως ο Ελυάρ, αυτός ο υπέροχος ποιητής, έφτασε στο σημείο λίγο αργότερα, το 1950, να επιβραβεύσει δημόσια την εκτέλεση διά απαγχονισμού ενός παλιού φίλου του, του τσέχου συγγραφέα Καλάντρα.

dan_franckbeckettΣτη δεύτερη κατηγορία ανήκαν συγγραφείς όπως π.χ. ο Μπέκετ και ο Σαρ, οι οποίοι αντιστάθηκαν στους ναζί με σοβαρό κίνδυνο της ζωής τους. Ο πολιτικά ανένταχτος Μπέκετ, καθότι Ιρλανδός, είχε διαβατήριο για να διαφύγει εγκαίρως, αλλά δεν το έκανε: προτίμησε να συμμετάσχει ενεργά στην Αντίσταση. Ήταν, όπως σημειώνει ο Φρανκ, «ένας από τους ελάχιστους ξένους καλλιτέχνες που τιμήθηκε με τον πολεμικό σταυρό και το παράσημο της αναγνώρισης υπηρεσιών». Ο δε Σαρ, αυτός ο ιδιότυπος ποιητής, αποφάσισε να μη δημοσιεύσει τίποτα την περίοδο της Κατοχής κι αντ’ αυτού να πάρει τα όπλα και να αντισταθεί, ως «λοχαγός Αλεξάντρ», στους κατακτητές.

Μια μεγάλη κατηγορία γάλλων καλλιτεχνών και διανοουμένων αποφάσισαν να «προσαρμοστούν», όπως λέει με καυστικό ύφος ο Φρανκ: «όχι πέρα για πέρα καθάρματα, αλλά καθόλου ήρωες», αποφάσισαν να ζουν και να εργάζονται ωσάν να μην έχουν αλλάξει και πολλά πράγματα στη χώρα τους. Συνεργάστηκαν ως έναν βαθμό με τον κατακτητή, δημοσίευαν σε εφημερίδες και περιοδικά που ελέγχονταν από τους Γερμανούς, έκαναν τα στραβά μάτια στις κατάφωρες διακρίσεις και ωμότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Μαργκερίτ Ντυράς η οποία, σύμφωνα με τον Φρανκ, «διαδραμάτιζε αποφασιστικό ρόλο στον μηχανισμό της λογοκρισίας που είχαν στήσει οι Γερμανοί». Αργά, ωστόσο (κάλλιο αργά, παρά ποτέ), ακόμα κι αυτή εντάχθηκε στην Αντίσταση.

dan_franck_celineΤέλος, κάποιοι γάλλοι συγγραφείς, μεταξύ αυτών ο Σελίν και ο Ροσέλ, συνεργάστηκαν με τους κατακτητές, κυρίως για ιδεολογικούς λόγους. Ο Σελίν, γιατρός στο επάγγελμα, συντάχθηκε με τους ναζί και έγινε δωσίλογος εξαιτίας του ακραίου αντισημιτισμού του (ωστόσο ο Φρανκ τού αναγνωρίζει ότι περιέθαλψε βασανισμένους από τη Γκεστάπο). Ο Ροσέλ, τραυματίας του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου όπως και ο Σελίν, αφού πρώτα συνδέθηκε με τη μεσοπολεμική πρωτοπορία, τους ντανταϊστές και τους σουρεαλιστές, εντέλει υιοθέτησε, όπως αρκετές σημαντικές προσωπικότητες των ευρωπαϊκών γραμμάτων (Πάουντ, Γέιτς, Χάιντεγκερ, Μπεν, Μαλαπάρτε, Μαρινέτι, Ντ’ Ανούντσιο, Χάμσουν, κ.α.) τον φασισμό ως εναλλακτική επιλογή στον φιλελεύθερο κοινοβουλευτισμό.

Όπως σε κάθε περίπτωση όπου η ζωή μπλέκεται με την τέχνη, εδώ υφίσταται ο κίνδυνος να αποτιμήσουμε το έργο ενός συγγραφέα ή καλλιτέχνη με βάση το κατά πόσο μας άρεσε η στάση του απέναντι στους κατακτητές, στους φίλους και συντρόφους του, στον κάθε άγνωστο που του λάχαινε στον δρόμο, και πάει λέγοντας. Ακόμα κι αν δεχτούμε την άποψη του Φρανκ ότι η αντίσταση του Σαρτρ ήταν συμβολική, αυτό δεν μειώνει καθόλου την αξεπέραστη Ναυτία του. Η φιλοναζιστική στάση του Σελίν δεν (πρέπει να) αμαυρώνει το μεσοπολεμικό αριστούργημα Ταξίδι στην άκρη της νύχτας, ούτε τα άλλα μυθοπλαστικά του έργα· το ίδιο ισχύει και για τον Ροσέλ, έναν άνθρωπο αρκούντως ευαίσθητο ώστε να γράψει ένα συγκινητικότατο βιβλίο όπως Η φλόγα που τρεμοσβήνει. Στην επαφή μας με ένα έργο τέχνης, η αισθητική κρίση οφείλει εξ ορισμού να προηγείται και να κυριαρχεί επί της όποιας κρίσης για το όποιο άλλο ζήτημα αφορά τη ζωή του δημιουργού.

Αυτό που καθιστά ιδιαίτερο το βιβλίο του είναι τα ηθικά διλήμματα μπρος στα οποία βρίσκεται διαρκώς ο αναγνώστης. 

Στα Μεσάνυχτα, πάντως, ο Φρανκ δεν ενδιαφέρεται για την τέχνη, αλλά για την πολιτική. Αυτό που καθιστά ιδιαίτερο το βιβλίο του είναι τα ηθικά διλήμματα μπρος στα οποία βρίσκεται διαρκώς ο αναγνώστης καθώς μπαίνει στη θέση ατόμων που δρούσαν υπό διαρκή πίεση και απειλή: έκανε καλά π.χ. ο Καμύ, όταν δέχτηκε να αφαιρέσει ένα κεφάλαιο για τον Κάφκα (που ήταν Εβραίος) προκειμένου να εκδώσει το 1942 τον Μύθο του Σίσυφου, ή μήπως θα έπρεπε να ρισκάρει πηγαίνοντας κόντρα στους λογοκριτές του; Μήπως θα έπρεπε απλώς να κάνει υπομονή μέχρι το τέλος του πολέμου, όπως τόσοι και τόσοι δημιουργοί, ή δεν μπορούσε επειδή έπασχε από φυματίωση, γεγονός στο οποίο οφειλόταν (όπως υποδηλώνει ο Φρανκ) η βιασύνη του να εκδώσει τα βιβλία του;

Κατανόηση ή καταδίκη;

Ένα άλλο καίριο, όσο και άκρως επίκαιρο ζήτημα αφορά την ανοχή απέναντι στις διαφορετικές απόψεις: πρέπει να υπάρχει ανοχή απέναντι σε όσους δεν έχουν καμία πρόθεση να δείξουν ανοχή; Αν όχι, ποια είναι η ενδεδειγμένη τιμωρία; Στο συνέδριο που πραγματοποίησε το διεθνές Πεν Κλαμπ το 1938, για παράδειγμα, πάρθηκαν ομόφωνα κάποιες αποφάσεις που «καταδίκαζαν τα ολοκαυτώματα που γίνονταν στη Γερμανία, καταδίκαζαν τη λογοκρισία και τις βιαιότητες ενάντια στους διανοουμένους που ήταν αντίθετοι στο καθεστώς». Ωστόσο, όταν προτάθηκε η ψήφιση μιας απόφασης που θα καταδικάζει όσους υποστηρίζουν τον αντισημιτισμό, ο κορυφαίος βρετανός συγγραφέας, και επίτιμος πρόεδρος του Πεν Κλαμπ, Γουελς έφερε αντιρρήσεις με το φιλελεύθερο σκεπτικό ότι η καταδίκη των οποιωνδήποτε απόψεων είναι αφ’ εαυτού της μια μισαλλόδοξη πράξη. Πού βρίσκεται εδώ το δίκιο;

dan-franckΜε σκέψεις πάνω στο τι σημαίνει κατοχή, σύνορα (εσωτερικά και εξωτερικά), ευθύνη της πράξης και πράξη της ευθύνης, το ιστορικό βιβλίο του Φρανκ Μεσάνυχτα είναι γραμμένο με μια κάποια μυθοπλαστική χάρη, ενώ το ούτως ειπείν αβανταδόρικο θέμα του, με σκηνές που εναλλάσσονται ανάμεσα στο αισιόδοξο, στο γλυκόπικρο και το ζοφερό, το καθιστά ένα αγωνιώδες ανάγνωσμα. Τα Μεσάνυχτα, που βρίθουν από ιδιαίτερα «μεζεδάκια» όπου το πολιτικό μπλέκεται με το ερωτικό (η Κάλο έχει σεξουαλική σχέση με τον Τρότσκι… η Γκούγκενχαϊμ κοιμάται με έναν μεταφορέα για να τον πείσει να εξάγει στην Αμερική μια συλλογή έργων τέχνης… η Σανέλ μένει στο Ριτζ με έναν ναζί), δεν περιγράφει μόνο την τύχη διάσημων ανθρώπων, αλλά και την τύχη διάσημων έργων. Πώς σώθηκαν, για παράδειγμα, οι θησαυροί του Λούβρου; Φιλότεχνοι (ή δήθεν φιλότεχνοι) ναζί λεηλάτησαν πολλά έργα ζωγραφικής και γλυπτικής και τα μετέφεραν σε συλλογές στη Γερμανία. Συνάμα, ο Φρανκ επικεντρώνεται στην εκδοτική ιστορία κατά την περίοδο της Κατοχής, στην οποία συμμετείχαν, από τη μία οι γερμανοί λογοκριτές και οι γάλλοι συνεργάτες τους, από την άλλη άτομα και ομάδες που προσπαθούσαν να εκδίδουν και να διανέμουν το παράνομο αντιστασιακό υλικό.

Ο συγγραφέας δείχνει τις αρέσκειες και τις απαρέσκειές του χωρίς να χαρίζεται σε όσους απέφυγαν να αντισταθούν στον γερμανό κατακτητή, πόσο μάλλον σε όσους συνεργάστηκαν μαζί του. 

Ο συγγραφέας, παρότι έχει συνείδηση των τρομερών κινδύνων που ελλοχεύουν κατά την Αντίσταση και εν γένει αποφεύγει τους βαρείς χαρακτηρισμούς, δείχνει τις αρέσκειες και τις απαρέσκειές του χωρίς να χαρίζεται σε όσους απέφυγαν να αντισταθούν στον γερμανό κατακτητή, πόσο μάλλον σε όσους συνεργάστηκαν μαζί του. Είναι καυστικός με τους δωσίλογους, τους αντισημίτες, τους φιλοναζί, και παράλληλα συγκινητικός στον τρόπο που περιγράφει τη δύστηνη μοίρα του Μπένγιαμιν, του Ντεσνός ή του Σαιντ Εξυπερύ. Τέλος, ας μην ξεχνάμε ποτέ ότι πίσω από μερικές δεκάδες προσωπικότητες κρύβονται εκατομμύρια άσημοι άνθρωποι, καθείς με την ιδιαίτερη δραματική ιστορία του.

Όταν επιδεινώνονται οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, όταν ξεκινά ένας πόλεμος (είτε «επίσημα», όπως ο Δεύτερος Παγκόσμιος, είτε «ανεπίσημα», όταν υπάρχει μια μεγάλη οικονομική ύφεση που πλήττει πλατιά στρώματα του πληθυσμού, όπως σήμερα), οι καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι παίρνουν συχνά μέρος στη μάχη, τόσο του σώματος όσο και του πνεύματος. Το αποτέλεσμα είναι συχνά αντιφατικό και πάντοτε επισφαλές: το νιώθουμε καλά στην εποχή μας, όταν εκτιμούμε το έργο συγγραφέων και καλλιτεχνών των οποίων τις πολιτικοκοινωνικές απόψεις απεχθανόμαστε, και τανάπαλιν. Όσο κι αν νομίζουμε πάντως ότι οι πεποιθήσεις μας θα μας οδηγούν στον δρόμο των ορθών επιλογών, σε οριακές στιγμές όλα είναι ρευστά: με τα λόγια του Κίρκεγκορ, πνευματικού πατέρα κάποιων από τους πρωταγωνιστές αυτού του βιβλίου, «η απόφαση είναι μια στιγμή τρέλας». 

http://lamprakos.wordpress.com/

dan_franck_mesanyhta

Μεσάνυχτα
Νταν Φρανκ
Μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, Φώτης Σιατίτσας
Εκδόσεις Καπόν, 2012
Τιμή: € 25,56, σελ: 518

politeia-link

 

 

 

 

 

ΑΛΛΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΝΤΑΝ ΦΡΑΝΚ  


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Για το βιβλίο του Patrick Radden Keefe «Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, Η κρυφή ιστορία του IRA» (Μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, η δολοφονημένη από τον IRA Jean-McConville, μαζί με τρία από τα δέκα παιδιά της (!) και τον σύζυγό της. 

...

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Για τη μελέτη του Ζυλ Μισλέ «Η μάγισσα» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. ΜΙΕΤ).

Της Λεύκης Σαραντινού

Είναι ευκολότερο να πει κανείς τι δεν είναι αυτό το βιβλίο, παρά τι είναι. Σίγουρα δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα, δεν ...

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Για το βιβλίο του P.J. Rhodes «Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η ομολογουμένως πολύ επιτυχημένη ιδέα της Μικρής ιστορίας του κόσμου, την οποία πρώτος σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Το νέο εκδοτικό πρόγραμμα των εκδόσεων Καστανιώτη για την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε πρόσφατα. Με σημαντικά έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, νέες αναγνωστικές προτάσεις που συνδυάζουν την πολυφωνία με την ποιοτική γραφή, δοκίμια και μελέτες που αναδεικνύουν τους προβληματισμούς της εποχής, βιβλία γι...

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ