baladeur

Για τη μελέτη της Αγγλίδας ιστορικού και δημοσιογράφου Κάθριν Νίξι [Catherine Nixey] «Η εποχή του λυκόφωτος» (μτφρ. Μιχάλης Λαλιώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια). 

Γράφει ο Γιώργος Βέης

«Τα δεδομένα είναι ακριβώς αυτό που δεν υπάρχει, υπάρχουν μόνον ερμηνείες»
Φρίντριχ Νίτσε, Θέληση για δύναμη (εκδ. Δωδώνη)

«Ο σκόπελος της μεταφυσικής λεπτολογίας, στον οποίο θα προσέκρουε τον τρίτο αιώνα ο χριστιανισμός, δεν τέθηκε σε καμιά περίπτωση από τον ιδρυτή του»
Ernest Renan, O βίος του Ιησού (εκδ. Νησίδες)

Η εποχή του λυκόφωτος είναι το πρώτο έργο της Αγγλίδας δημοσιογράφου και ιστορικού Catherine Nixey. Σημειώνω ότι το 2018 κρίθηκε βιβλίο της χρονιάς από τους New York Times, Telegraph, The Spectator, The Observer, και το BBC History Magazine. Τιμήθηκε μάλιστα με το Βραβείο Jerwood της Royal Society of Literature. Παραθέτω τον πλήρη τίτλο του βιβλίου στο πρωτότυπο: The Darkening Age. The Christian Destruction of the Classical World. Αποσπώ λίγα χαρακτηριστικά από όσα δημοσίευσε ο Gerard de Groot στους Times (UK): «είναι ένα γοητευτικό βιβλίο για την καταστροφή και την απόγνωση. Η Νίξι συνδυάζει την αυθεντία της σοβαρής ακαδημαϊκού με το εκφραστικό ύφος της καλής δημοσιογράφου. Δεν φοβάται να παρεμβάλει ένα αστείο σε μια ζοφερή ιστορία βεβήλωσης». Γνωρίζουμε ότι η συγγραφέας (1980) μεγάλωσε σε περιβάλλον το οποίο διέκρινε μια καθόλα συστηματική Καθολική απόκλιση. Οι γονείς της σημειωτέον είχαν ήδη προηγουμένως αμφότεροι μονάσει. Στην παρούσα δοκιμιακού χαρακτήρα αφήγησή της, η Catherine Nixey, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ, μας δείχνει ότι όντως επιδιώκει να διαβάσει και να διερμηνεύσει το τραυματικό κατά κανόνα παρελθόν μας, προσπαθώντας να απομακρυνθεί, ει δυνατόν, από κάθε σκοπιμότητα, από κάθε ψευδαίσθηση ή αυταπάτη ξένη προς την όποια εξ αντικειμένου αλήθεια. Ως ακαδημαϊκός που δεν συγκλίνει με τον πρώτο τυχόντα υποκειμενικό ιδεαλισμό, φροντίζει να προβάλλει ασφαλή επιχειρήματα και αδιαμφισβήτητες συμπεριφορές καθοριστικών συντελεστών της συμβίωσης ή μη συμβίωσης μεγάλων κοινωνικών ή εθνοτικών μονάδων, σε συγκεκριμένες ιστορικές φάσεις. Με σαφήνεια καταγγέλλει ό,τι αποτελεί για την ίδια ακαταμάχητο όνειδος. Καταδικάζει ανενδοίαστα τον κατά την κρίση της απάνθρωπο και καθ΄ υπερβολήν εκδικητικό, μισαλλόδοξο και μνησίκακο Έτερον.

alexandreia nixey photo
H Catherine Nixey είναι δημοσιογράφος και ιστορικός. Ανατράφηκε ως Καθολική, από γονείς αφιερωμένους στη μοναστική ζωή. Έκανε κλασικές σπουδές στο Καίμπριτζ και δίδαξε σ’ αυτό τον τομέα, προτού γίνει δημοσιογράφος στους βρετανικούς Times, όπου και εργάζεται ακόμη. To Η εποχή του λυκόφωτος είναι το πρώτο της βιβλίο.
 

Κοντολογίς, η απόφοιτος του Κέιμπριτζ έχει μάθει κι αυτή με τη σειρά της να διασταυρώνει το πληροφοριακό υλικό σε εξαντλητικό βαθμό και να εξετάζει κατά τρόπο επιστημονικό, δηλαδή κατά το δυνατόν αμερόληπτο, τις δεδομένες πλην όμως πολλάκις αντικρουόμενες ιστορικές πηγές. Γνωρίζει βεβαίως εκ των προτέρων ότι, κατά την ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, την οποία επισταμένως μελετά, «η μετάβαση από έναν ανθρωποκεντρικό σε έναν θεοκεντρικό πολιτισμό δεν συντελείται, όπως το θέλει ο Peter Brown, μέσα σε κλίμα «ήπιας βίας», αλλά σε μιαν ατμόσφαιρα σημαδεμένη από αγριότητα και αναλγησία. Ούτε η τάξη ούτε η σταθερότητα ούτε η ισορροπία συνιστούν γνωρίσματα αυτής της κοινωνίας, η οποία βιώνει στο πετσί της μια διαδικασία μετάλλαξης [...] Γι’ αυτήν την ανθρωπότητα, που όσο αποκοβόταν από το πολιτιστικό της παρελθόν τόσο επένδυε σε ένα μεταφυσικό μέλλον, οι δυστυχίες αυτού του κόσμου ήταν χίλιες φορές προτιμότερες από την πνευματική απόκλιση που οδηγούσε ίσια στην κόλαση. Αυτό που μετρούσε πάνω απ΄ όλα ήταν η μελλοντική σωτηρία της ψυχής, η οποία ήταν διαμετρικά αντίθετη προς την παρούσα ευζωία». (Βλ. Πολύμνια Αθανασιάδη, Η άνοδος της μονοδοξίας στην Ύστερη Αρχαιότητα, εκδόσεις Εστία, Αθήνα, 2017).

Ό,τι ελκύει τόσο δυναμικά τη συγγραφέα, καθίσταται εν τέλει κτήμα μας. Κι αυτή ακριβώς η ώσμωση είναι το κυριότερο όφελος από την όλη αναγνωστική πρόσληψη.

Ορισμένοι εκ των κριτών τής καταλογίζουν πάντως μιαν εμφανή ενίοτε προσφυγή σε μονομερείς εκτιμήσεις. Ιδίως όσον αφορά στην εσκεμμένη αποσιώπηση της συστηματικής διατήρησης ενός άκρως σημαίνοντος μέρους της ελληνορωμαϊκής γραμματείας από διάφορους χριστιανικούς φορείς. Επιπροσθέτως οι προαναφερόμενοι σπεύδουν να τονίσουν ότι η Εποχή του λυκόφωτος παραθεωρεί προγραμματικά την αμιγώς πολιτιστική προσφορά της τότε νέας θρησκείας.

alexandreia EPOHI LYKOFWTOSΗ Catherine Nixey, η οποία φαίνεται ως εκ των πραγμάτων ότι έχει εντρυφήσει ασφαλώς και στο εμβληματικό έργο του συμπατριώτη της Edward Gibbon (Εδουάρδος Γίβων, 1737 – 1794), επικεντρώνεται, όπως θα περίμεναν φυσικά οι αναγνώστες της, κατά κύριο λόγο στους απηνείς βανδαλισμούς ναών και εστιών των λεγομένων παγανιστών, όπως φέρ’ ειπείν το Σαραπείο (391). Aλλά και στις δολοφονίες αφανών και επιφανών οπαδών της «άλλης δόξας». Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η μαρτυρική νεοπλατωνική φιλόσοφος, αστρονόμος και βαθύνους μαθηματικός Υπατία (415). Συγκρατώ ότι η κειμενική ροή είναι καταιγιστική. Ο δε τόνος συχνά πυκνά μας πείθει ότι πράγματι πηγάζει από καθαρά δικανικό ιδίωμα. Υπογραμμίζω ότι η συγγραφέας δεν θα παραλείψει να επισημάνει και η ίδια, την κατάλληλη στιγμή, όσα απαντούν επιμόνως στο ειδικότερο θρησκειολογικό πλαίσιο. Να καταθέσω, για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής, ορισμένα ενδεικτικά, τα οποία έχουν προηγηθεί, σε σχέση πάντα με τους υπό κρίση πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Εννοώ τους εξής δείκτες: «η έννοια της θρησκευτικής ταυτότητας είναι άγνωστη στους Έλληνες. Δεν υπάρχουν επιβεβλημένα Ιερά Κείμενα και εξ Αποκαλύψεως Αλήθειες. Οι Έλληνες εμπνέονται από τον Όμηρο και τον Ησίοδο, από τους μύθους και την φιλοσοφική και θεολογική ερμηνεία τους, και ο πολυθεϊσμός τους είναι εξ ορισμού ανεκτικός και ανοιχτός (δείτε, λόγου χάρη, με πόση ευκολία αναγνωρίζει ο Ηρόδοτος τις δικές του θεότητες στα πρόσωπα των αλλοεθνών θεοτήτων, κατά την αντίληψή του διαφορετικών μόνο στα ονόματα). Δεν υπήρχε ένα κλειστό και περιχαρακωμένο σύστημα, δεν υπήρχε συγκροτημένη εκκλησία». (Βλ. Κέλσος, Αληθής Λόγος, στο φως ύστερα από 18 αιώνες, απόδοση: Πέτρος Οικονόμου, Γιάννης Χριστοδούλου, επιμέλεια-πρόλογος: Γιάννης Αβραμίδης, εκδόσεις θύραθεν Επιλογή, Θεσσαλονίκη,1996 ).

Συμπέρασμα: ο ενεργητικός ρόλος της γλώσσας που υιοθετεί ασμένως η Εποχή του λυκόφωτος υποστηρίζει επιτυχώς την επεξεργασία των υλικών της εν λόγω πραγματολογικής παρακαταθήκης. Ό,τι ελκύει τόσο δυναμικά τη συγγραφέα, καθίσταται εν τέλει κτήμα μας. Κι αυτή ακριβώς η ώσμωση είναι το κυριότερο όφελος από την όλη αναγνωστική πρόσληψη.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή κειμένων «Για την ποιητική γραφή – Δοκιμίων Σύνοψις» (εκδ. Ύψιλον).


Αποσπάσματα από το βιβλίο:

«Έχει υπολογιστεί πως μόλις το δέκα τοις εκατό από το σύνολο της αρχαίας γραμματείας έχει φτάσει στη σημερινή εποχή. Για τα λατινικά, το ποσοστό είναι ακόμα χειρότερο. Υπολογίζεται ότι σώζεται μόλις το ένα τοις εκατό της λατινικής γραμματείας […] Στην Αλεξάνδρεια ο Κύριλλος πραγματοποιούσε έρευνες σε σπίτια αναζητώντας έργα του μισητού παγανιστή αυτοκράτορα Ιουλιανού «του Παραβάτη» [. . .] Οι «αμαρτωλοί» παγανιστές που βρίσκονταν στο στόχαστρο κάποιου οργισμένου πλήθους ένιωθαν συχνά ότι η αμαρτία γινόταν σε βάρος τους κι όχι από αυτούς, και θέλοντας να αντισταθούν στην καταστροφή των ιερών τους μνημείων, περνούσαν στην αντεπίθεση. Ο βίαιος κατεδαφιστής ναών επίσκοπος Μάρκελλος πιάστηκε και κάηκε ζωντανός από εξοργισμένους πολυθεϊστές […] Κάποια νήματα της αρχαίας φιλοσοφίας συνέχισαν να ζουν, διατηρημένα από κάποιους χριστιανούς φιλοσόφους – αλλά δεν ήταν το ίδιο. Τα έργα που πρέπει να συμφωνούν με τα προκαθορισμένα δόγματα μιας Εκκλησίας δεν είναι φιλοσοφία, είναι θεολογία […] Οι αυτοκρατορίες δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων δεν εγκαταλείπουν μέσα σε μια νύχτα τη θρησκεία που είχαν για πάνω από μια χιλιετία,  χωρίς να υπάρξει τουλάχιστον μια αναταραχή. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δεν διέφερε σε αυτό. Πολλοί μεταστράφηκαν πρόθυμα και με χαρά στο χριστιανισμό (ό,τι κι αν σήμαινε η λέξη «μεταστροφή»). Αλλά πολλοί δεν το έκαναν».

 politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αστυνομία Πόλεων» του Αχιλλέα Φωτάκη – Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου

«Αστυνομία Πόλεων» του Αχιλλέα Φωτάκη – Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Φωτάκη «Αστυνομία Πόλεων. Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θεμέλιο. Φωτογραφία: Πουλίδη, Αρχείο ΕΡΤ

Γράφει ο Ηλίας Καφάογλου

«Απέκτησεν, επιτέλο...

«Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» του Σβεν Μπέκερτ – Μια παγκόσμια ιστορία, μια σημαντική έκδοση

«Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» του Σβεν Μπέκερτ – Μια παγκόσμια ιστορία, μια σημαντική έκδοση

Για τη μελέτη «Η αυτοκρατορία του βαμβακιού - Μια παγκόσμια ιστορία» του Σβεν Μπέκερτ [Sven Beckert], που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου). Στην κεντρική εικόνα, ταχυδρομική κάρτα από τη σειρά Dixie Land (1900).

Γράφει ο  ...

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» του Ρόντρικ Μπίτον (κριτική)

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» του Ρόντρικ Μπίτον (κριτική)

Για το βιβλίο του Ρόντρικ Μπίτον [Roderick Beaton] «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Αιώρα).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Μετά το εξαιρετικό ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ