dimiourgia enos ethnous kratous

Για τον συλλογικό τόμο των Θάνου Μ. Βερέμη, Γιάννη Σ. Κολιόπουλου, Ιάκωβου Δ. Μιχαηλίδη «1821: Η δημιουργία ενός έθνους-κράτους» (εκδ. Μεταίχμιο).

Της Μελίνας Βέργη

Ένα ανοιχτό βιβλίο μπορεί να ταράξει το αφήγημα γενεών ολόκληρων, σε ποικίλους τομείς: εκπαίδευση, τέχνες, ιδεολογικο-πολιτικούς χώρους, θέαση και αντίληψη της πραγματικότητας, είτε από αριστερά είτε από δεξιά είτε από το κέντρο.

[…]
Ρωμιός: Τα παλιά βάσανα της Ελλάδας περάσανε. Ήρθε ο Καποδίστριας!
Ρωμιάκι: Ά, ωραία.
Ρωμιός: Πάει ο Καποδίστριας. Τώρα περιμένουμε τον Όθωνα.
Ρωμιάκι: Α, τον Όθωνα. Ο Όθωνας και η Αμαλία, έ.
Ρωμιός: Όχι, η Αμαλία θα έρθει αργότερα, τώρα περιμένουμε τον Όθωνα.
Ρωμιάκι: Έτσι μπράβο. Να ’χουμε και ’μεις έναν δικό μας βασιλιά, να μην περιμένουμε όλο από τους ξένους βασιλιάδες, γιατί όποιος δεν έχει νύχια να ξυστεί... Καλά δε λέω;
Ρωμιός: Σοφά. Μόνο που κι αυτόν οι ξένοι μας τον διαλέξανε.
Ρωμιάκι: Έ, άστους να διαλέγουν οι ξένοι. Ξέρουν αυτοί. Έχουνε πείρα οι άνθρωποι.
Ρωμιός: Σωστό.
[…]

Αυτό είναι το σημείο από την παράσταση «Το μεγάλο μας τσίρκο» [1], το ομώνυμο θεατρικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη [2], που αναφέρεται στην άφιξη (1833) εκ Βαυαρίας του Όθωνα για να στεφθεί βασιλιάς του νεοσύστατου, εδαφικά περιορισμένου ακόμη, ελληνικού κράτους, λίγα μόλις χρόνια από την έναρξη της Επανάστασης του 1821.

Το κοινό, στον δίσκο βινυλίου (κυκλοφορεί και σε δίσκο ακτίνας-cd), ακούγεται να γελά και να χειροκροτά. Έχει πληρώσει αδρά τον γάμο της πριγκίπισσας Σοφίας με τον τότε διάδοχο του ισπανικού θρόνου Χουάν Κάρλος (1962), έχει δει το παρακράτος με τη σιωπηρή έγκριση του Παλατιού να δολοφονεί τον Λαμπράκη (1963), η Χούντα σκοτεινιάζει τη χώρα κι εκείνο, μέσα από τη θεατρική πράξη, ελευθερώνεται και καθαγιάζεται.

Έτσι μεγάλωναν και μεγαλώνουν οι του Κέντρου προς αριστερά ή οι της Αριστεράς προς το Κέντρο: οι ξένοι, το αγκάθι. Οι Ξένοι, ένοχοι. Ο Λαός, το μέγα θύμα. Εξύψωση και αγιοποίηση που θολώνουν μέχρι παραμόρφωσης την εικόνα.

veremis koliopoulos mihailidis

Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης, Θάνος Μ. Βερέμης, Γιάννης Σ. Κολιόπουλος

Μόνον ανιχνεύοντας και περπατώντας προς τα πίσω μπορεί να κατανοηθεί η πολιτική πορεία και η κατάσταση της χώρας, στην περίπτωσή μας από δύο αιώνες πριν μέχρι σήμερα. Η Ιστορία του Ελληνικού Έθνους [3], που φιλοξενείται στα περισσότερα σχολεία της χώρας, αποτελεί διακοσμητικό στοιχείο μολονότι είναι αξιόλογο έργο. Βιογραφίες σημαντικών προσώπων του 1821 από σύγχρονους τους ή συντρόφους τους, η αυτοβιογραφία του Μακρυγιάννη, και έργα όπως Τα καπάκια [4] του Κωστή Παπαγιώργη προσφέρουν στο αναγνωστικό κοινό πληροφορίες που απαιτούν συγκέντρωση, σύγκριση, αναθεώρηση αφηγημάτων.

Η συλλογική εργασία των Θάνου Μ. Βερέμη, Γιάννη Σ. Κολιόπουλου, Ιάκωβου Δ. Μιχαηλίδη 1821: Η δημιουργία ενός έθνους-κράτους (εκδ. Μεταίχμιο), παρουσιάζει ευσύνοπτα, με ωραία ρέουσα γραφή, τις συνθήκες στην περιοχή και πέραν αυτής, πριν από την Επανάσταση όπως και τις συνθήκες κατά την διάρκειά της μέχρι την άφιξη του Καποδίστρια και τη δολοφονία του. Συγκαταλέγεται στα βιβλία που η επιστημονική συγγραφική τους ομάδα ερευνώντας πλήθος πηγών και αρχείων, επιχειρεί να συμβάλει στον καλύτερο φωτισμό του ιστορικού, πια, παρελθόντος στην ολότητά του. Οι αναγνώστριες/ες που ενδιαφέρονται, έχουν την δυνατότητα να εννοήσουν, να αντιληφθούν την διαδρομή του Ελληνικού Κράτους, να απομακρυνθούν από την βολική και μανιχαϊστική προσέγγιση των γεγονότων «κακοί ξένοι-άμοιροι Έλληνες».

Πρόσωπα, ομάδες, οργανισμοί, τα πάντα παρουσιάζονται με σαφήνεια: οπλαρχηγοί, προεστοί, πολιτικοί, Φαναριώτες, Εκκλησία, Καποδίστριας, παρουσιάζονται δίχως τη λάμψη του εξωραϊσμού και της ύψιστης τελειότητας μα και χωρίς να υποτιμάται ή να υποβαθμίζεται η προσφορά τους στο ιστορικό μομέντουμ.

metaixmio syllogiko 1821Πρόσωπα, ομάδες, οργανισμοί, τα πάντα παρουσιάζονται με σαφήνεια: οπλαρχηγοί, προεστοί, πολιτικοί, Φαναριώτες, Εκκλησία, Καποδίστριας, παρουσιάζονται δίχως τη λάμψη του εξωραϊσμού και της ύψιστης τελειότητας μα και χωρίς να υποτιμάται ή να υποβαθμίζεται η προσφορά τους στο ιστορικό μομέντουμ. Κοινό, λοιπόν, που προτιμά ή ικανοποιείται με φαντασιακές απαντήσεις-ερμηνείες θα δυσκολευτεί να δει την αφαίρεση των γυαλιστερών ψιμυθίων από τα περιβλημένα με τον μύθο και «αγιοποιημένα», πρόσωπα.

Προσωπικά και οικογενειακά αφηγήματα («τζάκια») μέσα στα χρόνια, καταρρίπτονται καθώς παρουσιάζεται το ιδιωτικό συμφέρον μεταμφιεσμένο σε «κοινό», η φαλκίδευση της αντιπροσωπευτικότητας των αιρετών, ο σαφής ταξικός διαχωρισμός και ο αποκλεισμός των φτωχών και πένητων από το δικαίωμα στην πολιτική έκφραση, η αναβλητικότητα και η νεφελώδης αλλά σαφώς ελιτίστικη αντίληψη περί εγγράμματων πεπαιδευμένων που θα είναι σε θέση να αγωνιστούν για απελευθέρωση σε βάθος αόριστου χρόνου (Α. Κοραής), γιατί η Εκκλησία κράτησε συγκεκριμένη στάση πριν και κατά την Επανάσταση, η ταξική υπεροχή των ντόπιων οικονομικών κεφαλών που αυτο-χρίζονταν αρμόδιοι και κατάλληλοι για τις εξελίξεις, η προσπάθεια του Καποδίστρια να δώσει υπόσταση, αξία στους μη-έχοντες ώστε ικανοποιώντας τις βασικές τους βιοποριστικές ανάγκες να έχουν την δυνατότητα απόκτησης κοινής συνείδησης. Όλα απαντώνται νηφάλια με παράθεση πηγών, σε ερωτήσεις ή σκέψεις που έπειτα από τόσα χρόνια θεωρούνται, ακόμη, αιρετικές.

Η βιβλιογραφία, τόσο ελληνόγλωσση όσο και ξενόγλωσση, πλούσια, εξαιρετικά βοηθητική για όσες/ους αγαπούν την Ιστορία, για όσες/ους αναζητούν και προσπαθούν να κατανοήσουν το οικείο και το ξένο. Θα ήταν τολμηρό να προτείναμε το βιβλίο στους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας, ως βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό για τους ίδιους, σε ό,τι αφορά τις ενότητες σχετικά με την Επανάσταση του 1821;

Σημειώσεις
[1] Εμβληματικό έργο με θαυμάσια μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου, τη μοναδική ερμηνεία των τραγουδιών από τον Νίκο Ξυλούρη, με την Τζένη Καρέζη, τον Κώστα Καζάκο, τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο, Στέλιο Κωνσταντόπουλο, Χρήστο Καλαβρούζο και άλλους αξιόλογους ηθοποιούς. Πρωτοανέβηκε το 1973, στο θέατρο «Αθήναιον», που βρισκόταν επί της Πατησίων, απέναντι από το Πολυτεχνείο.
[2] Ι. Καμπανέλλης, Θέατρο, εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ, τόμος 3ος, Αθήνα, 2209
[3] Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (16 τόμοι) Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1970-2000
[4] Κωστής Παπαγιώργης, Τα καπάκια, Εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα, 2009


* ΗΜΕΛΙΝΑ ΒΕΡΓΗ είναι εκπαιδευτικός και δρ του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αστυνομία Πόλεων» του Αχιλλέα Φωτάκη – Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου

«Αστυνομία Πόλεων» του Αχιλλέα Φωτάκη – Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Φωτάκη «Αστυνομία Πόλεων. Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θεμέλιο. Φωτογραφία: Πουλίδη, Αρχείο ΕΡΤ

Γράφει ο Ηλίας Καφάογλου

«Απέκτησεν, επιτέλο...

«Η εποχή του λυκόφωτος», της Κάθριν Νίξι (κριτική) – Η καταστροφή του κλασικού κόσμου από τον Χριστιανισμό

«Η εποχή του λυκόφωτος», της Κάθριν Νίξι (κριτική) – Η καταστροφή του κλασικού κόσμου από τον Χριστιανισμό

Για τη μελέτη της Αγγλίδας ιστορικού και δημοσιογράφου Κάθριν Νίξι [Catherine Nixey] «Η εποχή του λυκόφωτος» (μτφρ. Μιχάλης Λαλιώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια). 

Γράφει ο Γιώργος Βέης

«Τα δεδομένα είναι ακριβώς αυτό που δεν υπά...

«Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» του Σβεν Μπέκερτ – Μια παγκόσμια ιστορία, μια σημαντική έκδοση

«Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» του Σβεν Μπέκερτ – Μια παγκόσμια ιστορία, μια σημαντική έκδοση

Για τη μελέτη «Η αυτοκρατορία του βαμβακιού - Μια παγκόσμια ιστορία» του Σβεν Μπέκερτ [Sven Beckert], που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου). Στην κεντρική εικόνα, ταχυδρομική κάρτα από τη σειρά Dixie Land (1900).

Γράφει ο  ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ