efevresi tis grafis

Για το βιβλίο της Silvia Ferrara «Η μεγαλύτερη εφεύρεση – Η υπέροχη ιστορία της γραφής» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο δίσκος της Φαιστού, που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, παραμένει ένα από τα μυστήρια για τους αρχαιολόγους, μια και ούτε η γραφή ούτε ο σκοπός κατασκευής του έχουν εξηγηθεί. 

Της Λεύκης Σαραντινού

Η Σίλβια Φερράρα είναι καθηγήτρια Αιγαιακών πολιτισμών στο πανεπιστήμιο της Μπολόνια και έχει εργαστεί ως ερευνήτρια αρχαιολογίας και γλωσσολογίας σε ιδρύματα της Μεγάλης Βρετανίας. Το βιβλίο της  Η μεγαλύτερη εφεύρεση – Η υπέροχη ιστορία της γραφής, παρά την επιστημονική τεκμηρίωση των λεγομένων του, δεν είναι –όπως θα μπορούσε– δυσνόητο και γραμμένο με τρόπο αυστηρά επιστημονικό. Αντίθετα, η γραφή της Φερράρα και το ύφος που έχει υιοθετήσει καθιστούν το βιβλίο απολύτως βατό και εύκολα αναγνώσιμο – παρ' ότι πραγματεύεται ένα δύσκολο θέμα.

Δεν πρόκειται πάντως για μια αναλυτική γραμμική αφήγηση της ιστορίας της γραφής, αλλά περισσότερο για αφήγηση των κυριότερων σταθμών στην ιστορία της σπουδαίας αυτής εφεύρεσης του ανθρώπου. Η Φερράρα εξετάζει κατ' αρχάς το φαινόμενο της γραφής από ανθρωπολογική και μορφολογική-τεχνική άποψη. Εν συνεχεία, μας ταξιδεύει σε νησιά όπως η Κρήτη, η Κύπρος, αλλά και στα μακρινά νησιά του Πάσχα και στις μη αποκρυπτογραφημένες γραφές τους.

Η γραφή είναι μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπου και δίχως αυτή θα ήταν ίσως ακατόρθωτη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συνέχειας των πολιτισμών.

Η γραφή είναι μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπου και δίχως αυτή θα ήταν ίσως ακατόρθωτη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συνέχειας των πολιτισμών. Η γραφή, ως πολιτισμικό φαινόμενο, είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τις πόλεις και η δημιουργία της –ταυτόχρονα περίπου σε πολλά μέρη του πλανήτη γύρω στην τρίτη χιλιετία π.Χ.–, σχετίζεται πάντοτε με ανάγκες του εμπορίου, της διοίκησης και της γραφειοκρατίας. Πιο συγκεκριμένα, τα μέρη της γης στα οποία γεννήθηκαν, σχεδόν συγχρόνως, οι πόλεις, η μόνιμη εγκατάσταση, η γεωργία και, κατά συνέπεια, η γραφή, ήταν η Μεσοποταμία, η κοιλάδα του Ινδού ποταμού, η Κίνα, η Αίγυπτος και η Κεντρική Αμερική.

Εκτός από τις πρωταρχικές γραφές των παραπάνω περιοχών, η Φερράρα εξετάζει ακολούθως ορισμένα «μυστικά» αλφάβητα, όπως το αλφάβητο της Χίλντεγκραντ του Μπίνγκεν, τον περίφημο δίσκο της Φαιστού από την Κρήτη, το αλφαβητάριο του Σκεόγια και το –αδιάβαστο μέχρι σήμερα–, βιβλίο του Βόινιτς. Στο τέλος της μελέτης της, επιχειρεί μια πρώτη μύηση των αναγνωστών της σε τεχνικές αποκρυπτογράφησης, εξηγώντας με όρους απλούς τη διαδικασία που ακολουθούν οι γλωσσολόγοι.

patakis ferrara megali efeubresiΣυμπερασματικά, πρόκειται για ένα βιβλίο, το οποίο δεν αφορά μόνο την Ιστορία και της Γλωσσολογία, αλλά περιλαμβάνει –όταν αυτό είναι απαραίτητο–, και μυθολογικά στοιχεία. Το παρακάτω απόσπασμα είναι ενδεικτικό:

«Έτσι λοιπόν, ο αρχαίος ελληνικός μύθος και η ιδανική του γεωγραφία, προκειμένου να μας χαρίσουν μια στέγη, πηγαίνουν κατευθείαν στην Κρήτη, δίνοντας το όνομα “Ευρώπη” στη μητέρα του Μίνωα, βασιλιά του νησιού. Η Ευρώπη είναι η Κρήτη, η Κρήτη είναι η Ευρώπη, από το λυκαυγές της ιστορίας, πάνω στο νήμα του μύθου. Ρίζες.

Η αρχαία ελληνική γλώσσα, μας βοηθάει με τον τρόπο της: ευρύς + –ωψ (ρίζα των λέξεων “πρόσωπο”, “όμμα”), ίσως όμως να είναι μια ετυμολογία δημιουργημένη επί τούτω, για να γίνει κατανοητό το όνομα. Η Ευρώπη και το ευρύ βλέμμα της προς τον κόσμο, που ελέγχει τα πάντα, από την Ελλάδα και εκείθεν».

Οι γραφές, καλώς ή κακώς, είναι οι ρίζες κάθε λαού, καθώς και φορείς πολιτισμού. Μένει λοιπόν σε εμάς να τις αποκρυπτογραφήσουμε και να ανακαλύψουμε τα μυστικά που περικλείουν. Και το εν λόγω βιβλίο θα μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε την ομορφιά τους και να μάθουμε πράγματα που ενδεχομένως δεν είχαμε ακούσει ποτέ για αυτές.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφοσκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής, Aline Fernandez Diaz – Σπύρος Αλιμπέρτης. Θεσσαλονίκη 1914» της Μαρίας Πλαστήρα-Βαλκάνου (κριτική)

«Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής, Aline Fernandez Diaz – Σπύρος Αλιμπέρτης. Θεσσαλονίκη 1914» της Μαρίας Πλαστήρα-Βαλκάνου (κριτική)

Το βιβλίο με τον τίτλο «Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής. Aline Fernandez Diaz – Σπύρος Αλιμπέρτης. Θεσσαλονίκη 1914», μια εξαιρετικά καλαίσθητη έκδοση του οίκου University Studio Press (2022), αποτελεί καρπό μιας ευτυχούς συγκυρίας και της ιστορικο-φιλολογικής περιέργειας και ευρηματικότητας της φιλολόγου Μαρίας Π...

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

Για τη μελέτη της Emine Yeşim Bedlek «Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923 – Τραύμα και φαντασιακές κοινότητες σε Ελλάδα και Τουρκία» (μτφρ. Αικατερίνη Χαλμούκου, επιστ. επιμ.: Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Ενετικό Λιμάνι Χανίων, Νεώρια του Μόρο. Οι τελευταίοι Κρητικοί Μουσου...

«Το διαλυμένο σπίτι» του Χορστ Κρίγκερ (κριτική) – Το σιωπηλό δράμα ενός συλλογικού τραύματος

«Το διαλυμένο σπίτι» του Χορστ Κρίγκερ (κριτική) – Το σιωπηλό δράμα ενός συλλογικού τραύματος

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Χορστ Γκρίγκερ (Horst Krüger) «Το διαλυμένο σπίτι – Τα νεανικά μου χρόνια στη Γερμανία του Χίτλερ» (μτφρ. Σίσσυ Παπαδάκη, εκδ. Gutenberg).

Της Διώνης Δημητριάδου

Το συλλογικό τραύμα των Γερμανών, απότοκο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

Το «Μυθιστόρημα» του Γιώργου Χειμωνά στο Μικρό Θέατρο Κεραμεικού

Το «Μυθιστόρημα» του Γιώργου Χειμωνά στο Μικρό Θέατρο Κεραμεικού

Το διήγημα του σπουδαίου Έλληνα λογοτέχνη Γιώργου Χειμωνά, «Μυθιστόρημα», μεταφέρεται στη σκηνή, από την Τρίτη 11 Οκτωβρίου και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00, στο Μικρό Θέατρο Κεραμεικού.

Επιμέλεια: Book Press

Ό,τι αξίζε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ