efevresi tis grafis

Για το βιβλίο της Silvia Ferrara «Η μεγαλύτερη εφεύρεση – Η υπέροχη ιστορία της γραφής» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο δίσκος της Φαιστού, που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, παραμένει ένα από τα μυστήρια για τους αρχαιολόγους, μια και ούτε η γραφή ούτε ο σκοπός κατασκευής του έχουν εξηγηθεί. 

Της Λεύκης Σαραντινού

Η Σίλβια Φερράρα είναι καθηγήτρια Αιγαιακών πολιτισμών στο πανεπιστήμιο της Μπολόνια και έχει εργαστεί ως ερευνήτρια αρχαιολογίας και γλωσσολογίας σε ιδρύματα της Μεγάλης Βρετανίας. Το βιβλίο της  Η μεγαλύτερη εφεύρεση – Η υπέροχη ιστορία της γραφής, παρά την επιστημονική τεκμηρίωση των λεγομένων του, δεν είναι –όπως θα μπορούσε– δυσνόητο και γραμμένο με τρόπο αυστηρά επιστημονικό. Αντίθετα, η γραφή της Φερράρα και το ύφος που έχει υιοθετήσει καθιστούν το βιβλίο απολύτως βατό και εύκολα αναγνώσιμο – παρ' ότι πραγματεύεται ένα δύσκολο θέμα.

Δεν πρόκειται πάντως για μια αναλυτική γραμμική αφήγηση της ιστορίας της γραφής, αλλά περισσότερο για αφήγηση των κυριότερων σταθμών στην ιστορία της σπουδαίας αυτής εφεύρεσης του ανθρώπου. Η Φερράρα εξετάζει κατ' αρχάς το φαινόμενο της γραφής από ανθρωπολογική και μορφολογική-τεχνική άποψη. Εν συνεχεία, μας ταξιδεύει σε νησιά όπως η Κρήτη, η Κύπρος, αλλά και στα μακρινά νησιά του Πάσχα και στις μη αποκρυπτογραφημένες γραφές τους.

Η γραφή είναι μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπου και δίχως αυτή θα ήταν ίσως ακατόρθωτη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συνέχειας των πολιτισμών.

Η γραφή είναι μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπου και δίχως αυτή θα ήταν ίσως ακατόρθωτη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συνέχειας των πολιτισμών. Η γραφή, ως πολιτισμικό φαινόμενο, είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τις πόλεις και η δημιουργία της –ταυτόχρονα περίπου σε πολλά μέρη του πλανήτη γύρω στην τρίτη χιλιετία π.Χ.–, σχετίζεται πάντοτε με ανάγκες του εμπορίου, της διοίκησης και της γραφειοκρατίας. Πιο συγκεκριμένα, τα μέρη της γης στα οποία γεννήθηκαν, σχεδόν συγχρόνως, οι πόλεις, η μόνιμη εγκατάσταση, η γεωργία και, κατά συνέπεια, η γραφή, ήταν η Μεσοποταμία, η κοιλάδα του Ινδού ποταμού, η Κίνα, η Αίγυπτος και η Κεντρική Αμερική.

Εκτός από τις πρωταρχικές γραφές των παραπάνω περιοχών, η Φερράρα εξετάζει ακολούθως ορισμένα «μυστικά» αλφάβητα, όπως το αλφάβητο της Χίλντεγκραντ του Μπίνγκεν, τον περίφημο δίσκο της Φαιστού από την Κρήτη, το αλφαβητάριο του Σκεόγια και το –αδιάβαστο μέχρι σήμερα–, βιβλίο του Βόινιτς. Στο τέλος της μελέτης της, επιχειρεί μια πρώτη μύηση των αναγνωστών της σε τεχνικές αποκρυπτογράφησης, εξηγώντας με όρους απλούς τη διαδικασία που ακολουθούν οι γλωσσολόγοι.

patakis ferrara megali efeubresiΣυμπερασματικά, πρόκειται για ένα βιβλίο, το οποίο δεν αφορά μόνο την Ιστορία και της Γλωσσολογία, αλλά περιλαμβάνει –όταν αυτό είναι απαραίτητο–, και μυθολογικά στοιχεία. Το παρακάτω απόσπασμα είναι ενδεικτικό:

«Έτσι λοιπόν, ο αρχαίος ελληνικός μύθος και η ιδανική του γεωγραφία, προκειμένου να μας χαρίσουν μια στέγη, πηγαίνουν κατευθείαν στην Κρήτη, δίνοντας το όνομα “Ευρώπη” στη μητέρα του Μίνωα, βασιλιά του νησιού. Η Ευρώπη είναι η Κρήτη, η Κρήτη είναι η Ευρώπη, από το λυκαυγές της ιστορίας, πάνω στο νήμα του μύθου. Ρίζες.

Η αρχαία ελληνική γλώσσα, μας βοηθάει με τον τρόπο της: ευρύς + –ωψ (ρίζα των λέξεων “πρόσωπο”, “όμμα”), ίσως όμως να είναι μια ετυμολογία δημιουργημένη επί τούτω, για να γίνει κατανοητό το όνομα. Η Ευρώπη και το ευρύ βλέμμα της προς τον κόσμο, που ελέγχει τα πάντα, από την Ελλάδα και εκείθεν».

Οι γραφές, καλώς ή κακώς, είναι οι ρίζες κάθε λαού, καθώς και φορείς πολιτισμού. Μένει λοιπόν σε εμάς να τις αποκρυπτογραφήσουμε και να ανακαλύψουμε τα μυστικά που περικλείουν. Και το εν λόγω βιβλίο θα μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε την ομορφιά τους και να μάθουμε πράγματα που ενδεχομένως δεν είχαμε ακούσει ποτέ για αυτές.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφοσκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η εποχή του λυκόφωτος», της Κάθριν Νίξι (κριτική) – Η καταστροφή του κλασικού κόσμου από τον Χριστιανισμό

«Η εποχή του λυκόφωτος», της Κάθριν Νίξι (κριτική) – Η καταστροφή του κλασικού κόσμου από τον Χριστιανισμό

Για τη μελέτη της Αγγλίδας ιστορικού και δημοσιογράφου Κάθριν Νίξι [Catherine Nixey] «Η εποχή του λυκόφωτος» (μτφρ. Μιχάλης Λαλιώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια). 

Γράφει ο Γιώργος Βέης

«Τα δεδομένα είναι ακριβώς αυτό που δεν υπά...

«Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» του Σβεν Μπέκερτ – Μια παγκόσμια ιστορία, μια σημαντική έκδοση

«Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» του Σβεν Μπέκερτ – Μια παγκόσμια ιστορία, μια σημαντική έκδοση

Για τη μελέτη «Η αυτοκρατορία του βαμβακιού - Μια παγκόσμια ιστορία» του Σβεν Μπέκερτ [Sven Beckert], που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου). Στην κεντρική εικόνα, ταχυδρομική κάρτα από τη σειρά Dixie Land (1900).

Γράφει ο  ...

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» του Ρόντρικ Μπίτον (κριτική)

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» του Ρόντρικ Μπίτον (κριτική)

Για το βιβλίο του Ρόντρικ Μπίτον [Roderick Beaton] «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Αιώρα).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Μετά το εξαιρετικό ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ