efevresi tis grafis

Για το βιβλίο της Silvia Ferrara «Η μεγαλύτερη εφεύρεση – Η υπέροχη ιστορία της γραφής» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο δίσκος της Φαιστού, που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, παραμένει ένα από τα μυστήρια για τους αρχαιολόγους, μια και ούτε η γραφή ούτε ο σκοπός κατασκευής του έχουν εξηγηθεί. 

Της Λεύκης Σαραντινού

Η Σίλβια Φερράρα είναι καθηγήτρια Αιγαιακών πολιτισμών στο πανεπιστήμιο της Μπολόνια και έχει εργαστεί ως ερευνήτρια αρχαιολογίας και γλωσσολογίας σε ιδρύματα της Μεγάλης Βρετανίας. Το βιβλίο της  Η μεγαλύτερη εφεύρεση – Η υπέροχη ιστορία της γραφής, παρά την επιστημονική τεκμηρίωση των λεγομένων του, δεν είναι –όπως θα μπορούσε– δυσνόητο και γραμμένο με τρόπο αυστηρά επιστημονικό. Αντίθετα, η γραφή της Φερράρα και το ύφος που έχει υιοθετήσει καθιστούν το βιβλίο απολύτως βατό και εύκολα αναγνώσιμο – παρ' ότι πραγματεύεται ένα δύσκολο θέμα.

Δεν πρόκειται πάντως για μια αναλυτική γραμμική αφήγηση της ιστορίας της γραφής, αλλά περισσότερο για αφήγηση των κυριότερων σταθμών στην ιστορία της σπουδαίας αυτής εφεύρεσης του ανθρώπου. Η Φερράρα εξετάζει κατ' αρχάς το φαινόμενο της γραφής από ανθρωπολογική και μορφολογική-τεχνική άποψη. Εν συνεχεία, μας ταξιδεύει σε νησιά όπως η Κρήτη, η Κύπρος, αλλά και στα μακρινά νησιά του Πάσχα και στις μη αποκρυπτογραφημένες γραφές τους.

Η γραφή είναι μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπου και δίχως αυτή θα ήταν ίσως ακατόρθωτη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συνέχειας των πολιτισμών.

Η γραφή είναι μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπου και δίχως αυτή θα ήταν ίσως ακατόρθωτη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της συνέχειας των πολιτισμών. Η γραφή, ως πολιτισμικό φαινόμενο, είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τις πόλεις και η δημιουργία της –ταυτόχρονα περίπου σε πολλά μέρη του πλανήτη γύρω στην τρίτη χιλιετία π.Χ.–, σχετίζεται πάντοτε με ανάγκες του εμπορίου, της διοίκησης και της γραφειοκρατίας. Πιο συγκεκριμένα, τα μέρη της γης στα οποία γεννήθηκαν, σχεδόν συγχρόνως, οι πόλεις, η μόνιμη εγκατάσταση, η γεωργία και, κατά συνέπεια, η γραφή, ήταν η Μεσοποταμία, η κοιλάδα του Ινδού ποταμού, η Κίνα, η Αίγυπτος και η Κεντρική Αμερική.

Εκτός από τις πρωταρχικές γραφές των παραπάνω περιοχών, η Φερράρα εξετάζει ακολούθως ορισμένα «μυστικά» αλφάβητα, όπως το αλφάβητο της Χίλντεγκραντ του Μπίνγκεν, τον περίφημο δίσκο της Φαιστού από την Κρήτη, το αλφαβητάριο του Σκεόγια και το –αδιάβαστο μέχρι σήμερα–, βιβλίο του Βόινιτς. Στο τέλος της μελέτης της, επιχειρεί μια πρώτη μύηση των αναγνωστών της σε τεχνικές αποκρυπτογράφησης, εξηγώντας με όρους απλούς τη διαδικασία που ακολουθούν οι γλωσσολόγοι.

patakis ferrara megali efeubresiΣυμπερασματικά, πρόκειται για ένα βιβλίο, το οποίο δεν αφορά μόνο την Ιστορία και της Γλωσσολογία, αλλά περιλαμβάνει –όταν αυτό είναι απαραίτητο–, και μυθολογικά στοιχεία. Το παρακάτω απόσπασμα είναι ενδεικτικό:

«Έτσι λοιπόν, ο αρχαίος ελληνικός μύθος και η ιδανική του γεωγραφία, προκειμένου να μας χαρίσουν μια στέγη, πηγαίνουν κατευθείαν στην Κρήτη, δίνοντας το όνομα “Ευρώπη” στη μητέρα του Μίνωα, βασιλιά του νησιού. Η Ευρώπη είναι η Κρήτη, η Κρήτη είναι η Ευρώπη, από το λυκαυγές της ιστορίας, πάνω στο νήμα του μύθου. Ρίζες.

Η αρχαία ελληνική γλώσσα, μας βοηθάει με τον τρόπο της: ευρύς + –ωψ (ρίζα των λέξεων “πρόσωπο”, “όμμα”), ίσως όμως να είναι μια ετυμολογία δημιουργημένη επί τούτω, για να γίνει κατανοητό το όνομα. Η Ευρώπη και το ευρύ βλέμμα της προς τον κόσμο, που ελέγχει τα πάντα, από την Ελλάδα και εκείθεν».

Οι γραφές, καλώς ή κακώς, είναι οι ρίζες κάθε λαού, καθώς και φορείς πολιτισμού. Μένει λοιπόν σε εμάς να τις αποκρυπτογραφήσουμε και να ανακαλύψουμε τα μυστικά που περικλείουν. Και το εν λόγω βιβλίο θα μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε την ομορφιά τους και να μάθουμε πράγματα που ενδεχομένως δεν είχαμε ακούσει ποτέ για αυτές.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφοσκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)», του Κωστή Καρπόζηλου (κριτική)

«Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)», του Κωστή Καρπόζηλου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κωστή Καρπόζηλου «Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)» (εκδ. Αντίποδες). Στην κεντρική εικόνα, Θεσσαλονίκη, 1η Μαΐου 1936.

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Πορεία από το διεθνικό στο εθνικό ...

«Η βιβλιοθήκη του Στάλιν» του Τζέφρι Ρόμπερτς – Η ιδιότυπη βιβλιοφιλία του «πατερούλη»

«Η βιβλιοθήκη του Στάλιν» του Τζέφρι Ρόμπερτς – Η ιδιότυπη βιβλιοφιλία του «πατερούλη»

Για το βιβλίο του Τζέφρι Ρόμπερτς [Geoffrey Roberts] «Η βιβλιοθήκη του Στάλιν – Ένας δικτάτορας και τα βιβλία του» (μτφρ. Βαγγέλης Τσίρμπας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης 

Ο Τζέφρι Ρόμπερτς, Βρεταν...

«Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (κριτική) – Όταν η Ιστορία της Ευρώπης γίνεται διασκεδαστική

«Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (κριτική) – Όταν η Ιστορία της Ευρώπης γίνεται διασκεδαστική

Για το βιβλίο «Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: τμήμα από τον πίνακα του Τιτσιάνο «Η αρπαγή της Ευρώπης» (© Wikipedia). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Είναι Γηρα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ