leon nar anepithymitoi

Για το βιβλίο του Λέωντα Α. Ναρ, «Ξανά στη Σαλονίκη. Η μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων στον γενέθλιο τόπο (1945- 1946)» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Πολλές φορές ακούμε ορισμένους πολιτικούς ταγούς να αναφέρονται «στο μεγάλο ελάττωμα της φυλής» που είναι η διχόνοια, η οποία οδηγεί τον τόπο στον όλεθρο και άλλες παρόμοιες κοινοτοπίες. Σ’ αυτό το βιβλίο ανακαλύπτουμε πως αν υπάρχει ένα «ελάττωμά της φυλής», αυτό είναι η «ομόνοια» μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας, όταν μπροστά τους βρίσκεται ένας αδύναμος που ζητά δικαίωση. Τέτοια ήταν η «ομόνοια» ελληνικού κράτους και μέρους της κοινωνίας των πολιτών, η οποία είχε ως στόχο την καταλήστευση της περιουσίας των ανθρώπων που γύρισαν από τον ναζιστικό Άδη. Ο Λέων Ναρ καταγράφει το πώς εφαρμόστηκε αυτή η «ομόνοια» στην περίπτωση των ελάχιστων διασωθέντων ελληνοεβραίων που επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη. Αυτοί συνάντησαν τόσο την απροθυμία του ελληνικού κράτους να τους επανεντάξει όσο και την αντίσταση των μεσεγγυούχων στο αίτημα της επιστροφής των περιουσιών που αυτοί είχαν ιδιοποιηθεί κατά την Κατοχή.

Η μελέτη εστιάζει στα δύο πρώτα έτη (1945-1946) της επιστροφής των επιζώντων ελλήνων εβραίων στο γενέθλιο τόπο τους, τη Θεσσαλονίκη. 

Η μελέτη εστιάζει στα δύο πρώτα έτη (1945-1946) της επιστροφής των επιζώντων ελλήνων εβραίων στο γενέθλιο τόπο τους, τη Θεσσαλονίκη. Ο συγγραφέας καταβυθίζεται σε μια σειρά αρχείων που αφορούν τα πρακτικά των συνεδριάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Ισραηλίτικης Κοινότητας Θεσσαλονίκης (Ι.Κ.Θ), το Ιστορικό Αρχείο της Κοινότητας με τις πρωτότυπες δηλώσεις περιουσίας και σε δημοσιεύματα της εποχής, κυρίως στην αριστερής κατεύθυνσης εφημερίδα με τίτλο «Ισραηλίτικο Βήμα», για να ανασύρει στην επιφάνεια τις συνέπειες όχι μόνο του αντισημιτισμού, αλλά και την αδηφαγία της επιδίωξης του κέρδους με οποιονδήποτε τρόπο. Αυτό που συνέβη στους επιστρέψαντες θεσσαλονικείς εβραίους δεν ήταν συνέπεια μόνο του μίσους, αλλά και της απληστίας. Η διαρπαγή των περιουσιών τους γινόταν με τη συναλλαγή των πραγματογνωμόνων του κράτους με τους μεσεγγυούχους. «Μέσα στη γενική ρεμούλα», όπως σημείωνε ο δημοσιογράφος Μπαρούχ Σιμπή. Το οξύμωρο ήταν πως αντί να λογοδοτήσουν όσοι με τη βοήθεια των κατακτητών ναζί σφετερίστηκαν τις περιουσίες των επιζήσαντων, αυτοί δημιουργούσαν ομάδες πίεσης που διεκδικούσαν «το δίκιο» των εγκλημάτων τους. Και το ακόμη χειρότερο ήταν πως το κράτος είτε ευθέως είτε με την αδιαφορία του τούς αναγνώριζε τα, δήθεν, δικαιώματά τους.

1516960549307 Bundesarchiv Bild 101I 168 0895 07A Griechenland Saloniki Erfassung von Juden

Η κατάδυση του συγγραφέα στα αρχεία της εποχής αναδεικνύει το πώς οι λίγοι εβραίοι που επέστρεψαν ήρθαν αντιμέτωποι με μια οδυνηρή πραγματικότητα. Βρήκαν τα σπίτια και τις περιουσίες τους κατειλημμένες από καταπατητές μεσεγγυούχους, είδαν κατεστραμμένο το παλιό νεκροταφείο της Κοινότητας, γίνονταν μάρτυρες της δημόσιας και ιδιωτικής κλοπής των επιτύμβιων πλακών και της καθημερινής εξαφάνισης των υλικών των διάφορων κατεδαφισμένων εβραϊκών συνοικισμών, παρακολουθούσαν τις παραπομπές από τη μια υπηρεσία στην άλλη του αιτήματος για ανέγερση νέου νεκροταφείου, την αδυναμία εξεύρεσης κατάλληλου χώρου για τη στέγαση της Ι.Κ.Θ., την καθυστέρηση εκκένωσης των Ιερών Συναγωγών που είχαν καταληφθεί, βίωναν τις άθλιες συνθήκες σίτισης. Αυτά είναι η μία μόνο, η υλική όψη, της απογοήτευσης των ελάχιστων διασωθέντων. Η άλλη είναι πολύ χειρότερη. Είναι η κατάρρευση των ελπίδων πως, επιστρέφοντας, μαζί με τα σπίτια και τα εισοδήματα τους θα γινόταν σεβαστή –επιτέλους– και η ταυτότητά τους. Δεν τους στέρησαν μόνο τα υλικά αγαθά, τα περιουσιακά τους στοιχεία. Η πατρίδα τούς αποξένωνε από το ίδιο τους το παρελθόν. Αυτό ήταν το χειρότερο απ’ όλα.

Μετά τη φυσική εξόντωση της Κοινότητας των ισραηλιτικής καταγωγής ελλήνων συμπολιτών μας στα γερμανικά στρατόπεδα η Ύβρις όχι μόνο δεν έγινε Νέμεσις, αλλά και επαναλήφθηκε. 

Μετά τη φυσική εξόντωση της Κοινότητας των ισραηλιτικής καταγωγής ελλήνων συμπολιτών μας στα γερμανικά στρατόπεδα η Ύβρις όχι μόνο δεν έγινε Νέμεσις, αλλά και επαναλήφθηκε με άλλα μέσα στην ίδια τους την πόλη. Επαναλήφθηκε αλλά όχι ως φάρσα, ως τραγωδία και πάλι. Ο Ναρ ταρακουνά τις συνειδήσεις μας αποκαλύπτοντας το θράσος ενός κράτους και μιας κοινωνίας των πολιτών που συνέχισαν και μετά τον πόλεμο να ιδιοποιούνται τις εβραϊκές περιουσίες, οι οποίες είχαν παραδοθεί από τους ναζί στους λεγόμενους μεσεγγυούχους. Μια κοινωνία και ένα κράτος που αρνήθηκαν με διάφορα προσχήματα να επιστρέψουν τις κινητές και ακίνητες περιουσίες των ελάχιστων ελλήνων εβραίων που γύριζαν από την κόλαση των στρατοπέδων εξόντωσης για να συναντήσουν μια άλλη αποτρόπαια κόλαση: αυτή της αδιαφορίας και της εκμετάλλευσης τους.

neon nar 3

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δίκη των προδοτών εβραίων, όπως ο Χασόν, εκείνων που έστελναν σε βέβαιο θάνατο τους ομοθρήσκους τους, αφού πρώτα τους κατέκλεβαν. Η δίκη όλων αυτών δυσχεραινόταν από την απαίτηση του νόμου πώς για να τιμωρηθεί ένας εγκληματίας, έπρεπε να μηνυθεί από το ίδιο του το θύμα. Ευτυχώς όμως η ελληνική δικαιοσύνη καταδίκασε με βαριές ποινές τους κατηγορούμενους. Επίσης έγινε και προσπάθεια ελέγχου της ψήφου των ελλήνων εβραίων της Θεσσαλονίκης με την απαίτηση αυτοί να ψηφίσουν σε χωριστό, μόνο για αυτούς τμήμα. Την πρώτη φορά στις εθνικές εκλογές της 31ηςΜαρτίου1946, όταν υποχρεώθηκαν να ψηφίσουν σ’ ένα ξεχωριστό τμήμα, επέλεξαν την αποχή. Ευτυχώς αυτή η απαίτηση δεν ίσχυσε στο Δημοψήφισμα της 1ης Σεπτεμβρίου 1946 και μπόρεσαν τουλάχιστον να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα σαν ισότιμοι πολίτες. 

Από τον Ναρ όμως δεν μαθαίνουμε μόνο το πόσο απάνθρωπος είναι ο αντισημιτισμός και η χρήση του για ίδιον όφελος.

Από τον Ναρ όμως δεν μαθαίνουμε μόνο το πόσο απάνθρωπος είναι ο αντισημιτισμός και η χρήση του για ίδιον όφελος. Μαθαίνουμε κάτι πολύ ευρύτερο. Εφόσον ο αντισημιτισμός της εποχής και ο σημερινός ακροδεξιός λόγος δεν ξεκινούν από τα γεγονότα, δεν τους πείθουν οι συλλογισμοί και δεν έχουν επιχειρήματα, κινούνται γύρω από ένα ανορθολογικό πλαίσιο εντός του οποίου η εμπειρία και τα γεγονότα δεν έχουν καμία θέση, η ιδέα που έχουν για τον Εβραίο και τον Άλλο καθορίζει την πραγματικότητα και όχι το αντίθετο, δεν ενδιαφέρονται για την αντιπαράθεση επιχειρημάτων φοβούμενοι τη λογική και τον διάλογο, τότε βιβλία σαν αυτό εφοδιάζουν τους θιασώτες του ορθού λόγου και του ανθρωπισμού με επιχειρήματα κατά κάθε φανατισμού και όχι μόνο κατά του αντισημιτισμού.

neon nar 2

Μέσα στην παχυδερμία της πραγματικότητας τέτοια βιβλία αποτελούν οάσεις ευγενών συναισθημάτων. Μας μαθαίνουν να αντιμετωπίζουμε τους συνανθρώπους μας ως ανθρώπους με ιδιότητες και όχι ως αντικείμενα προς εκμετάλλευση. Από αυτό το βιβλίο αποκτάμε ούτως ή άλλως μια ευρύτερη γνώση των γεγονότων, αλλά αυτό που κυρίως μένει είναι η απαραίτητη ευαισθησία που χρειαζόμαστε για να διασώσουμε τον όποιο ανθρωπισμό μάς έχει απομείνει, σε μια εποχή που τα φίδια του μίσους πολλαπλασιάζονται. Ο Λέων Ναρ δεν διστάζει να πει αλήθειες, ακόμη κι αν αυτές εκθέτουν πολλούς σε πολλά επίπεδα. Έχουμε εδώ μια μελέτη απ’ αυτές που βοηθούν ένα έθνος να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθινό.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗΣ είναι συγγραφέας και δρ Κοινωνιολογίας. 
Τον Απρίλιο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια
το βιβλίο του «Το πρωτείο της δημοκρατίας. Σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία». 


leon narΞανά στη Σαλονίκη
Η μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων στον γενέθλιο τόπο (1945-1946)
Λέων Α. Ναρ
Προλεγόμενα: Στράτος Ν. Δορδανάς
Πόλις 2018
Σελ. 173, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΩΝΤΑ Α. ΝΑΡ

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Διλήμματα στο τρίγωνο» του Σπύρου Κατσούλα (κριτική) – Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις»

«Διλήμματα στο τρίγωνο» του Σπύρου Κατσούλα (κριτική) – Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις»

Για το βιβλίο «Διλήμματα στο τρίγωνο – Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις» του διεθνολόγου Σπύρου Κατσούλα (εκδ. Διόπτρα), μια ιστορική μελέτη που υπερβαίνει τις στερεότυπες και μονομερείς αφηγήσεις. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από τη σύγκρουση μεταξύ δυνάμεων της Εθνικής Φρουράς και Του...

«Επανάσταση και εξέγερση στη Μέση Ανατολή» του Σωτήρη Ρούσσου (κριτική)

«Επανάσταση και εξέγερση στη Μέση Ανατολή» του Σωτήρη Ρούσσου (κριτική)

Για το βιβλίο του Σωτήρη Ρούσσου «Επανάσταση και εξέγερση στη Μέση Ανατολή» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Rana Javadi (1979).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Αυτό το βιβλίο αναδεικνύει δυο μεγάλες στιγ...

«Δυναμική Αντίσταση: Υποκειμενικότητα, πολιτική βία και αντιδικτατορικός αγώνας 1967-1974» του Πολυμέρη Βόγλη (κριτική)

«Δυναμική Αντίσταση: Υποκειμενικότητα, πολιτική βία και αντιδικτατορικός αγώνας 1967-1974» του Πολυμέρη Βόγλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Πολυμέρη Βόγλη «Δυναμική Αντίσταση – Υποκειμενικότητα, πολιτική βία και αντιδικτατορικός αγώνας 1967-1974» (εκδ. Αλεξάνδρεια). Στην κεντρική εικόνα, ο Αλέκος Παναγούλης, στη δίκη του. Η αποτυχημένη βομβιστική απόπειρα κατά του δικτάτορα Γιώργου Παπαδόπουλου, τον Αύγουστο του 1968, ήταν η πρώτη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ήλια Μπούρα: «Ό,τι ειπώνεται έχει ήδη ειπωθεί και θα ξαναειπωθεί με τις ίδιες ή διαφορετικές λέξεις»

Ήλια Μπούρα: «Ό,τι ειπώνεται έχει ήδη ειπωθεί και θα ξαναειπωθεί με τις ίδιες ή διαφορετικές λέξεις»

Η Ήλια Μπούρα μας συστήθηκε πρόσφατα με την ποιητική της συλλογή «Εύκρατη ζώνη», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. «Ένας νέος ποιητής δεν φέρνει τίποτα καινούργιο εκτός από τη βιωματική χρήση των λέξεων που υπάρχουν στη γλώσσα μας τόσες χιλιάδες χρόνια», σημειώνει, μεταξύ άλλων.

...
«Mαρία Skłodowska Κιουρί» του Θέμη Μουμουλίδη, στο Σύγχρονο Θέατρο (κριτική)

«Mαρία Skłodowska Κιουρί» του Θέμη Μουμουλίδη, στο Σύγχρονο Θέατρο (κριτική)

Η παράσταση «Mαρία Skłodowska Κιουρί» παρουσιάζεται στο Σύγχρονο Θέατρο σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη. Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H παράσταση «Mαρία Skłodowska Κιουρί» που ανεβάζει στο Σύγχρονο Θέατ...

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ξεπέρασε τον Θερβάντες

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ξεπέρασε τον Θερβάντες

Σύμφωνα με έρευνα, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες [Gabriel García Márquez} είναι ο πιο μεταφρασμένος συγγραφέας ισπανόφωνης λογοτεχνίας των τελευταίων είκοσι ετών, εκθρονίζοντας από την πρώτη θέση τον Θερβάντες [Miguel de Cervantes], δημιουργό του «Δον Κιχώτη».

Επιμέλεια: Boo...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα [Abdulrazak Gurnah] «Παράδεισος» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πρώτα το αγόρι. Το λέγανε Γ...

«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση μέρους διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων του Χαρούκι Μουρακάμι [Haruki Murakami] «Σε πρώτο ενικό» (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης), η οποία θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

With the ...

«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Μάρως Βαμβουνάκη «Η νοσταλγία κι εγώ», που θα κυκλοφορήσει στις 24 Μαρτίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

— Αναρωτιέμαι τι νοσταλγείς;
— …
— Νοσταλγείς κάτι που συνέβη ή κάτι πο...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Στίβεν Κινγκ: 10 αγαπημένα του βιβλία

Στίβεν Κινγκ: 10 αγαπημένα του βιβλία

Σε ανάρτησή του στο Goodreads, με αφορμή τα δέκα χρόνια λειτουργίας της ιστοσελίδας, ο Στίβεν Κινγκ ξεχώρισε δέκα αγαπημένα του βιβλία. Τα έργα του συγγραφέα κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ένας χρόνος πόλεμος στην Ουκρανία: Τα βιβλία για να κατανοήσουμε την Ιστορία καθώς γράφεται

Ένας χρόνος πόλεμος στην Ουκρανία: Τα βιβλία για να κατανοήσουμε την Ιστορία καθώς γράφεται

Σήμερα, 24 Φεβρουαρίου 2023, συμπληρώνεται ένας χρόνος από την έναρξη του πολέμου που διεξάγει η Ρωσία στην Ουκρανία. Η ελληνική βιβλιογραφία αναπόφευκτα εμπλουτίστηκε από μελέτες και συλλογικούς τόμους, βιβλία στα οποία οι συγγραφείς των κειμένων επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις και ερμηνείες σε γεγονότα και εξελίξε...

Κάρσον ΜακΚάλερς: Τα 10 αγαπημένα της βιβλία

Κάρσον ΜακΚάλερς: Τα 10 αγαπημένα της βιβλία

Η Αμερικανίδα πεζογράφος Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] είναι μία από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του λογοτεχνικού «southern gothic». Τα μυθιστορήματά της εκτυλίσσονται στον αμερικανικό Νότο και παρουσιάζουν μοναχικούς, εκκεντρικούς χαρακτήρες που πασχίζουν να συνυπάρξουν με τους υπόλοιπους ανθρώπους.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ