alt

Για την ανθολογία από τις Διατριβές του Επίκτητου «Η ελευθερία και άλλα κείμενα» (μτφρ. και επίμ. Θάνος Σαμαρτζής, εκδ. Δώμα).

Του Γιώργου Λαμπράκου

Ο Επίκτητος (περίπου 50-130 μ.Χ.) γεννήθηκε στην Ιεράπολη της Φρυγίας και ήταν γιος σκλάβας. Στη συνέχεια κατέληξε στη Ρώμη, όπου κάποια στιγμή ελευθερώθηκε και άρχισε να διδάσκει τη Στωική φιλοσοφία επηρεασμένος από τον Στωικό Μουσώνιο Ρούφο, ενώ αργότερα ίδρυσε σχολή στη Νικόπολη της Ηπείρου. Κορυφαίος εκπρόσωπος της όψιμης ή «ρωμαϊκής» περιόδου του Στωικισμού, είχε πολλούς μαθητές, ένας από τους οποίους, ο ιστορικός Φλάβιος Αρριανός, κατέγραψε τις απόψεις του δασκάλου του (ο οποίος, σαν τον Σωκράτη, δεν έγραφε) σε μια σειρά βιβλίων που ονομάστηκαν Διατριβές, καθώς και στο Εγχειρίδιον. Η επιρροή της σκέψης του Επίκτητου, τόσο στην εποχή του όσο και τους επόμενους αιώνες, υπήρξε πολύ μεγάλη. Σύμφωνα με μια θρυλική ιστορία που θα μπορούσε να γίνει το κατεξοχήν μάθημα Στωικισμού (και στωικισμού), ο αφέντης του, που τον βασάνιζε, άκουγε τον Επίκτητο να του λέει ήρεμα, «Αν συνεχίσεις έτσι, θα μου σπάσεις το πόδι», κι όταν τελικά του το έσπασε, ο Επίκτητος απεφάνθη: «Εγώ στο είπα».

Τι είναι αυτό που με κάνει ή δεν με κάνει ελεύθερο άνθρωπο; Ποια είναι τα εξωτερικά και ποια τα εσωτερικά δεσμά που αυξάνουν ή μειώνουν την ελευθερία μου και με ποια αξίζει να ασχολούμαι; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο άτομο και στην πολιτεία όσον αφορά τις κοινωνικές ελευθερίες του;

Ένα από τα κεντρικά ζητήματα της σκέψης του Επίκτητου ήταν η ελευθερία. Τι είναι αυτό που με κάνει ή δεν με κάνει ελεύθερο άνθρωπο; Ποια είναι τα εξωτερικά και ποια τα εσωτερικά δεσμά που αυξάνουν ή μειώνουν την ελευθερία μου και με ποια αξίζει να ασχολούμαι; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο άτομο και στην πολιτεία όσον αφορά τις κοινωνικές ελευθερίες του; Τέτοιου τύπου ερωτήματα, που απασχόλησαν από νωρίς την αρχαιοελληνική φιλοσοφία, διατήρησαν τη σημασία τους στη ρωμαϊκή περίοδο, ενώ προφανώς και δεν την έχουν χάσει σήμερα. Έτσι, οι εκδόσεις Δώμα αποφάσισαν να εγκαινιάσουν την πορεία τους στον χώρο του βιβλίου με μια ωραία ανθολογία από τις Διατριβές του Επίκτητου στην οποία δόθηκε ο γενικός τίτλος Η ελευθερία (μετάφραση και επίμετρο: Θάνος Σαμαρτζής) και ανήκει στη σειρά «Τα στοιχειώδη».

Διαρθρωμένο σε έξι ενότητες, το βιβλίο ξεκινά με τη μεγαλύτερη από αυτές, την «Ελευθερία». Η διαλογική μορφή του κειμένου διευκολύνει την ανάγνωση, καθώς με τις ερωταποκρίσεις μπαίνουμε απευθείας στο νόημα και τους στόχους του φιλοσόφου. Ένα άμεσο, ευθύβολο ύφος με ειρωνικές πινελιές είναι πανταχού παρών: ο Επίκτητος πραγματεύεται την (υποτιθέμενη) ελευθερία ενός αξιωματούχου σε σύγκριση με αυτή ενός δούλου ή έστω κοινωνικά κατώτερου, δείχνοντας με το ξεκάθαρο ερώτημα «Πώς όμως ένας άνθρωπος που δεν έμαθε να απαλλάσσεται απ’ τον πόθο κι απ’ τον φόβο, πώς μπορεί να είχε ποτέ του ελευθερία;» τι πραγματικά έχει σημασία προκειμένου να αισθάνεται κανείς ελεύθερος. Έτσι, ακόμα κι ένας δούλος που ελευθερώνεται δεν γίνεται να αισθανθεί ουσιαστικά ελεύθερος απλώς και μόνο επειδή απαλλάχτηκε από τις αλυσίδες του, αφού, όπως λέει ειρωνικά ο Επίκτητος, ακόμα κι αν φτάσει να γίνει συγκλητικός, «πέφτει στη δουλεία την πλέον φινετσάτη και την πιο αστραφτερή». Αλίμονό του, μάλιστα, αν γίνει φίλος ή σύμβουλος του Καίσαρα: θα φοβάται ακόμα περισσότερο, θα πρέπει να ελέγχει τι θα λέει και τι θα κάνει ακόμα περισσότερο, θα τον κατατρέχουν περισσότερες έγνοιες από ποτέ.

Η απάντηση στο πρόβλημα της ελευθερίας βρίσκεται στον έλεγχο της επιθυμίας: αυτός δύναται να αφορά, συνεπώς πρέπει να αφορά, μόνο τα πράγματα που είναι δικά μας, δηλαδή στη σφαίρα της εξουσίας μας, και όχι ξένα: «Γιατί εκείνο που δεν είναι στον έλεγχό σου αν θα τ’ αποκτήσεις ή αν θα το κρατήσεις όποτε το θελήσεις, αυτό δεν είναι κάτι δικό σου, αλλά κάτι ξένο. Και κράτα μακριά απ’ αυτό όχι μονάχα τα χέρια σου, αλλά πολύ βασικότερα την επιθυμία σου». Ο δρόμος για την ελευθερία ξεκινά από την παραπάνω διάκριση και συνεχίζεται με την έγνοια μόνο για όσα είναι δικά μας (εφ’ ημίν): όλα τα άλλα είναι ξένα (ουκ εφ’ ημίν), ακόμα και το σώμα μας. Σύμφωνα με μια εξαιρετική μεταφορά, πρέπει να κατακτήσουμε το «εσωτερικό κάστρο» μας: μόνο όταν γίνει κανείς «γνώστης συνολικά της επιστήμης της ζωής» και επιτύχει την «ακύρωση της λαχτάρας» θα έχει τον έλεγχο της ζωής του, εν πάση περιπτώσει των πραγμάτων που είναι στο χέρι του να ελέγχει.

Ποιο είναι το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται πιο συχνά ο Επίκτητος; Ο Διογένης ο Κυνικός, κι όχι τυχαία. Ο ιδρυτής του Στωικισμού, Ζήνων ο Κιτιεύς, υπήρξε μαθητής του Κράτη, του τρίτου κατά σειρά Κυνικού μετά τον Αντισθένη και τον Διογένη, και έμαθε πολλά από αυτόν και τη φιλοσοφία του (ή, θα έλεγα καλύτερα, τη βιοσοφία του, μια και οι Κυνικοί δεν ίδρυσαν σχολή με την παραδοσιακή σημασία, ενώ και η φιλοσοφία τους εστίαζε σχεδόν αποκλειστικά στα ηθικά και πρακτικά ζητήματα του βίου). Ο Επίκτητος δεν φείδεται επαίνων για τον Διογένη: ήταν «ένας άνδρας ελεύθερος, που εξέτασε σοβαρά το ζήτημα και που προφανώς βρήκε τη λύση του», ένας άνθρωπος που δεν είπε κανέναν αφέντη και δεν ένιωσε κανέναν ως τέτοιο, που «ό,τι είχε, μπορούσε εύκολα να τ’ αφήσει». Τον Σωκράτη, τον Διογένη και τον Επίκτητο (και μερικούς ακόμα στοχαστές) ενώνουν αρετές κι αξίες που ο τελευταίος αναφέρει εγκωμιαστικά: εντιμότητα, ακεραιότητα, θάρρος, αρχοντιά, αταραξία. Στα υπόλοιπα κείμενα του τόμου, που αφορούν την αγάπη και τη λογική, τις κοινωνικές συναναστροφές, την αντιμετώπιση των δυσκολιών και τη διαφύλαξη της αξιοπρέπειας, το ζήτημα της ελευθερίας (πάντα με βάση τον Στωικό προβληματισμό τού τι βρίσκεται στη σφαίρα του ατομικού ελέγχου, δηλαδή «της δύναμης, της ισχύος, της εξουσίας», όπως εξηγεί ο μεταφραστής) εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο.

Παρότι ο Επίκτητος θεωρεί πως ο Διογένης (όπως και Στωικοί σαν τον ίδιον) έλυσαν το πρόβλημα της ελευθερίας, προφανώς το πρόβλημα δεν λύνεται. Δεν είναι απλό, ούτε καν φυσικό, να πειστεί ένας άνθρωπος να αδιαφορεί αν υπόκειται σε βασανιστήρια ή αν θανατώνεται, ή για το αν είναι έγκλειστος ή δούλος.

Παρότι ο Επίκτητος θεωρεί πως ο Διογένης (όπως και Στωικοί σαν τον ίδιον) έλυσαν το πρόβλημα της ελευθερίας, προφανώς το πρόβλημα δεν λύνεται. Δεν είναι απλό, ούτε καν φυσικό, να πειστεί ένας άνθρωπος να αδιαφορεί αν υπόκειται σε βασανιστήρια ή αν θανατώνεται, ή για το αν είναι έγκλειστος ή δούλος. Αυτό είναι ακόμα δυσκολότερο όταν λάβουμε υπόψη τις πολιτικές/κοινωνικές ελευθερίες που έχουν κατοχυρωθεί σε πολλά μέρη του κόσμου στη νεότερη και σύγχρονη εποχή, ελευθερίες που δεν θα άξιζε σε καμία περίπτωση να απεμποληθούν με το Στωικό επιχείρημα πως ένα είδος εσώτερης ελευθερίας πρέπει να αρκεί σε κάθε άνθρωπο: αν η ιδέα της εσώτερης ελευθερίας φτάσει στα άκρα, αυτό συνεπάγεται πως το πολίτευμα είναι εν πολλοίς αδιάφορο. Συνάμα, η Στωική διάσταση ανάμεσα στην ψυχή/στον νου μας (που μπορούμε να τα ελέγχουμε) και στο σώμα μας (που είναι ξένο) φαντάζει αρκετά ριζική ώστε να γίνει αποδεκτή σύμφωνα με τα πορίσματα της σύγχρονης βιολογίας και ψυχολογίας. Η ατομοκεντρική θεώρηση του Επίκτητου, η έμφασή του στα ψυχονοητικά φαινόμενα του εκάστοτε ατόμου (αντίληψη, ιδέα, εντύπωση κλπ., και το πώς αυτά οδηγούν στον αυτοστοχασμό και την αυτογνωσία, όπως επίσης στην αταραξία και την απάθεια) είναι προφανώς σπουδαία και υπήρξε δικαίως επιδραστική, αρκεί να μη θεωρείται η ψυχή/ο νους κάτι εξωσωματικό, κάτι το οποίο το σώμα απλώς φέρει χωρίς να το επηρεάζει. Τέλος, η πλήρης «ακύρωση της λαχτάρας» οδηγεί στο έσχατο άκρο κατά το οποίο ο άνθρωπος αδιαφορεί για πράγματα που κάνουν τη ζωή του άξια να τη ζει. Ο έρωτας και η αγάπη μπορούν κάλλιστα να προκαλούν πόνο και αγωνία, ωστόσο πληρούν τη ζωή με τρόπους που δεν συγκρίνονται με τίποτα: το να συμβουλεύει ο Επίκτητος να αγαπάμε μια γυναίκα ή ένα παιδί, όπως κάνει στο Εγχειρίδιον, και συγχρόνως να μην ταραχθούμε αν πεθάνουν είναι αδύνατον (αν δεν ταραχθούμε, δεν αγαπούσαμε αληθινά). Εδώ υπάρχει μια μεγάλη κι ενδιαφέρουσα συζήτηση για το κατά πόσο διαφέρει η αταραξία από την απάθεια, για το ως πού πρέπει να μειώνεται η ένταση των συναισθημάτων σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Επίκτητου και γενικά του Στωικισμού.

Όπως κι αν έχει, ο Στωικισμός (και ο Κυνισμός, όπως και άλλες αρχαίες φιλοσοφίες) είναι εφ’ όρου ζωής στόχοι παρά οριστικές καταστάσεις, είναι ευφυείς διανοητικοί τρόποι να μάθει κανείς να αποδέχεται ή ακόμα και να αγαπά τη μοίρα του, είναι μεθοδικά μαθήματα για μια λιτή και γαλήνια ζωή που πρέπει να δοκιμάζονται καθημερινά, όχι «υπόθεση της μιας ώρας ή της μιας μέρας», όπως λέει ο Επίκτητος. Εδώ, η συνεχής δοκιμασία την οποία προτείνει πηγάζει από την Κυνική άσκηση για τη σκληραγώγηση ψυχής τε και σώματος, μια άσκηση που με τη σειρά της φτάνει πίσω, μέσω Αντισθένη, στον πρωτεργάτη των περισσότερων από αυτές τις ιδέες, τον Σωκράτη. Εντέλει, ακόμα κι αν τίποτα δεν πηγαίνει καλά, ακόμα κι αν όλες οι προσπάθειες αποτυγχάνουν και οι στεναγμοί δεν έχουν τελειωμό, υπάρχει λύση: «Να θυμάσαι ότι η πόρτα είναι ανοιχτή», λέει με νόημα ο Επίκτητος, πάντα έτοιμος να εγκαταλείψει το σπίτι της ζωής μια και καλή.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.


Απόσπασμα από το βιβλίο:

«Πώς γίνεται και, την ώρα που το λιοντάρι επιτίθεται, ένας και μόνος ταύρος αντιλαμβάνεται την ετοιμότητά του και μπαίνει μπροστά να υπερασπιστεί ολόκληρο το κοπάδι; Το βλέπεις άραγε ότι την ίδια στιγμή που υπάρχει η ετοιμότητα υπάρχει και η συναίσθηση της ετοιμότητας αυτής; Έτσι και σ’ εμάς, όποιος την έχει την ετοιμότητα αυτή δεν γίνεται να μην το γνωρίζει. Όπως όμως ο ταύρος δεν γίνεται ταύρος μονομιάς, έτσι κι ο άνθρωπος ο αρχοντικός δεν γίνεται μονομιάς τέτοιος. Απαιτείται αντοχή στις κακουχίες, απαιτείται προετοιμασία και να μην ορμάς απερίσκεπτα στα πράγματα που δεν σου αρμόζουν.

Αυτό και μόνο, άνθρωπε, πρέπει να αναλογιστείς: πόσο την πουλάς την ψυχή σου. Κι ακόμα κι αν τα μεγάλα, τα έξοχα κατορθώματα είναι για τον Σωκράτη και τους ομοίους του, μην την πουλήσεις την ψυχή σου φτηνά».


altΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
Επίκτητος
Μτφρ. και επίμ. Θάνος Σαμαρτζής
Δώμα 2017
Σελ. 104, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρεις γκινέες» της Βιρτζίνια Γουλφ – Μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης

«Τρεις γκινέες» της Βιρτζίνια Γουλφ – Μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης

Ένα βιβλίο που γράφτηκε σχεδόν έναν αιώνα πριν και παραμένει μέχρι σήμερα επίκαιρο και διαφωτιστικό, το οποίο μας μιλάει για την κατάσταση της γυναίκας σε έναν κόσμο όπου όλα ρυθμίζονται και κανοναρχούνται από τους άντρες, για τους άντρες. Τίτλος του, «Τρεις γκινέες», και συγγραφέας του, η Βιρτζίνια Γουλφ (μτφρ. Μυρ...

«Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» της Ελέν Σιξού (κριτική)

«Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» της Ελέν Σιξού (κριτική)

Για το δοκίμιο της Ελέν Σιξού (Helen Cixous), «Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» (μτφρ. Θωμάς Συμεωνίδης, εκδ. Σαιξπηρικόν)

Της Έλσας Κορνέτη

Μια παράλληλη πραγματικότητα είναι η τέχνη, που δίνει την ψευδαίσθηση μιας επιδιόρθωσης της πραγματ...

«Κ' η φαντασία στον λογισμό»: Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

«Κ' η φαντασία στον λογισμό»: Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

Βιβλιοπαρουσίαση του τιμητικού τόμου για την Ομότιμη Καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, «Κ' η φαντασία στον λογισμό», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, σε επιστημονική επιμέλεια των Γιάννη Σ. Παπαδάτου και Δημήτρη Πολίτη.

Της Χριστίνας Αργυροπούλου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

Η Αν Ράις (Anne Rice) ήταν Αμερικανίδα συγγραφέας που ασχολήθηκε κυρίως με το είδος του γοτθικού τρόμου. Το πλέον γνωστό της έργο είναι το μυθιστόρημα «Συνέντευξη με έναν βρικόλακα», που την καθιέρωσε ως μία από τις σημαντικότερες συγγραφείς τρόμου της γενιάς της, και ενέπνευσε την ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή ...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ