alt

Για το βιβλίο του Witold Gombrowicz Διαθήκη (μτφρ. Θεόφιλος Τραμπούλης, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Λαμπράκου

Ο Πολωνός συγγραφέας μυθιστορημάτων, διηγημάτων και θεατρικών Βίτολντ Γκομπρόβιτς (1904-1969) δεν είναι μια συνηθισμένη περίπτωση. Με ευγενή καταγωγή, αναθρεμμένος με υπηρέτες και ιδιωτικούς δασκάλους, σπουδαγμένος νομικός μα χωρίς καμία επιθυμία ούτε και ουσιαστική ικανότητα για άσκηση του επαγγέλματος, εκκεντρικός, πολυταξιδεμένος, αμφιφυλόφιλος, άθεος, αυτοεξόριστος επί 24 χρόνια στην Αργεντινή χωρίς να μιλά ισπανικά, ξανά αυτοεξόριστος μέχρι τον θάνατό του στη Γαλλία, ο Γκομπρόβιτς θυμίζει με τον επαναστατημένο τρόπο ζωής του μιαν άλλη εποχή. Τότε, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι συγγραφείς, εξαιτίας τρομερών εξωτερικών μεταβολών και εσωτερικών διχασμών, ανελέητης διαμάχης με το κατεστημένο (όσο ζούσε, τα περισσότερα έργα του Γκομπρόβιτς παρέμεναν απαγορευμένα στην κομμουνιστική Πολωνία – εκδίδονταν στο Παρίσι στα πολωνικά), καθώς και διαβίωσης σε μια γεωγραφική επικράτεια με συχνούς πολέμους, έπρεπε να παίρνουν συχνά οριακές αποφάσεις.      

Eκκεντρικός, πολυταξιδεμένος, αμφιφυλόφιλος, άθεος, αυτοεξόριστος επί 24 χρόνια στην Αργεντινή χωρίς να μιλά ισπανικά, ξανά αυτοεξόριστος μέχρι τον θάνατό του στη Γαλλία.

Ακόμα και η απόφαση του Γκομπρόβιτς να εκδοθεί ένα βιβλίο με τις προσωπικές του απόψεις για τα έργα του είναι κάπως οριακή, αν σκεφτούμε τον μοναχικό και ιδιόρρυθμο χαρακτήρα του. Κάποια στιγμή, στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και ενώ το έργο του μεταφράζεται και διαδίδεται σε δεκάδες χώρες μετατρέποντάς τον σε λογοτεχνική διασημότητα, ένας νεαρός Γάλλος συγγραφέας και εκδότης, ο Ντομινίκ ντε Ρου, παθιάζεται τόσο πολύ μαζί του ώστε τον πείθει να κάνουν κάποιες συνομιλίες με θέμα τη ζωή και το έργο του. Ο Πολωνός συγγραφέας, θεωρώντας πως το έργο του έχει παρερμηνευθεί και διαστρεβλωθεί σε ακραίο βαθμό, και ενόψει της αυξανόμενης φήμης του (φέρεται μάλιστα να είναι υποψήφιος για Νόμπελ), αποφασίζει να ενδώσει και να απαντήσει στις ερωτήσεις του ντε Ρου γραπτώς (κυρίως λόγω μιας ασθένειας που τον ταλαιπωρούσε επί χρόνια, αλλά και επειδή έχει πολλά να πει…). Το αποτέλεσμα είναι η λογοτεχνική του Διαθήκη (1968), που πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά σε μετάφραση Θεόφιλου Τραμπούλη.   

Αντιφατική προσωπικότητα

Όπως διαπιστώνει αμέσως ο αναγνώστης της Διαθήκης, ο Γκομπρόβιτς είναι ο άρχοντας της αντίφασης: ένας ευγενής που περιφρονεί την ευγενή καταγωγή του, ένας μεγαλοαστός που ταυτίζεται με τους οικονομικά κατώτερους και σαγηνεύεται από «τις altεκτροπές της ύπαρξης», ένας υπερώριμος που χλευάζει την υποτιθέμενη ωριμότητα του δυτικού ανθρώπου, ένας λογικός που αντιμάχεται την καθαρή λογική, ένας τετραπέρατος που διακωμωδεί την εξυπνάδα, ένας απολιτικός (όπως επισημαίνει ο ίδιος) που δηλώνει (στην αμέσως επόμενη σελίδα) ακροαριστερός και υπέρμαχος του προλεταριάτου, ένας εστέτ που λατρεύει τα φτηνά καταγώγια, ένας τζέντλεμαν που δεν διστάζει να μπλέξει με τον αργεντίνικο υπόκοσμο, ένας συγγραφέας με τρομακτική αυτοπεποίθηση που ισχυρίζεται πως ζει στο μεσοδιάστημα των πραγμάτων (όλα «τα ανάμεσα της ζωής μου», όπως γράφει), ένας ανθρωπιστής που αποστρέφεται τον ρόλο του διανοούμενου, ένας τύπος πέραν του καλού και του κακού που ως άλλος Νίτσε μιλά ακατάπαυστα για την ηθική, ένας θεωρητικός που απεχθάνεται τις θεωρίες, ένας «αντιπαριζιάνος» που κατέληξε στο Παρίσι, ένας «αντιλογοτεχνικός» που έγινε διάσημος για τη λογοτεχνία του, ένα «αουτσάιντερ» που παίρνει συνεχώς βραβεία (οι τρεις τελευταίες λέξεις σε εισαγωγικά είναι αυτοχαρακτηρισμοί). Ο Γκομπρόβιτς είναι προπαντός υπερήφανος για τις αντιφάσεις του: έχει τα πάντα μέσα του και τα ξεδιπλώνει απλόχερα και χαρισματικά μπροστά μας ώστε να τα εκτιμήσουμε.

Ακολουθώντας τον ίδιο τον δημιουργό μες στο εργαστήρι του, βλέπουμε πως από το πρώτο του βιβλίο (Αναμνήσεις της εποχής της ανωριμότητας, 1933) μέχρι το τελευταίο του (Κόσμος, 1965) δεσπόζουν ορισμένες ιδέες και τάσεις, εκ των οποίων η Μορφή, η ανωριμότητα, το παράλογο και η παρωδία είναι μάλλον οι βασικότερες. Η Μορφή είναι μια ιδιαζόντως πολυδιάστατη έννοια, που στη σκέψη του Γκομπρόβιτς φανερώνει κατά κύριο λόγο την κατάσταση της ασταμάτητης αλληλεπίδρασης και αλληλοδιαμόρφωσης των ανθρώπων, καθώς και τη συνακόλουθη έκφραση αυτής της κατάστασης στις διάφορες καλλιτεχνικές μορφές. Όταν μάλιστα οι μορφές αυτές είναι ισχυρές, επηρεάζουν με τη σειρά τους την πορεία της συνείδησης και αυτοσυνείδησης μορφώνοντας, διαμορφώνοντας και παραμορφώνοντας την ανθρώπινη ύπαρξη. Ο άνθρωπος, ωστόσο, παραμένει πάντα δέσμιος της Μορφής, ανίκανος να φτάσει στο έσχατο βάθος της αυτεπίγνωσής του, ικανός το πολύ-πολύ (αν είναι ιδιοφυής) να συμμετέχει λίγο παραπάνω από τους άλλους σε νέες διαπλάσεις της Μορφής. Ή, όπως έγραφε κάπου ο  Σιοράν, «Η ύπαρξη είναι λογοκλοπία».

Σε όλα τα έργα του Γκομπρόβιτς, πεζογραφικά και θεατρικά, το παράλογο ξεδιπλώνεται με χιούμορ, διορατικότητα και έναν καλά κρυμμένο, αλλά υπαρκτό, ανθρωπισμό.

Με την έννοια της Μορφής σχετίζεται, μεταξύ άλλων, η «παραπλανητικά απλοϊκή» έννοια της ανωριμότητας, ιδίως όπως φανερώνεται στο πρώτο του μυθιστόρημα, το θεοπάλαβο Φερντυντούρκε (1937). Εδώ, σε μια άκρως παρωδιακή μορφή, ο Γκομπρόβιτς γκρεμίζει την αυτοπεποίθηση του δυτικού ανθρώπου για την υποτιθέμενη ορθολογικότητα και ωριμότητά του, τις υποτιθέμενες λύσεις του απέναντι στα μεγάλα προβλήματα – κι όλα αυτά, ας μην το ξεχνάμε, προτού ξεσπάσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Όπως σημειώνει: «Η αφετηρία μου είναι παραπλανητικά απλοϊκή: Υποκρινόμαστε όλοι μας ότι είμαστε πιο έξυπνοι και πιο ώριμοι από ό,τι είμαστε στην πραγματικότητα».  

Όσον αφορά το παράλογο, τα πράγματα είναι λίγο πιο σαφή, τουλάχιστον από ιστορική άποψη: μεγαλώνοντας στον Μεσοπόλεμο, στην πιο ενδιαφέρουσα και ταραγμένη εποχή του 20ού αιώνα, ο Γκομπρόβιτς ένιωσε βαθιά μέσα του το παράλογο της ύπαρξης, όπως το ένιωσαν όχι μόνο οι άλλοι δύο κορυφαίοι πεζογράφοι του πολωνικού μοντερνισμού (Βίτκιεβιτς, Σουλτς), αλλά και οι «συνάδελφοί» τους στο Παρίσι (Μπέκετ, Ιονέσκο, Καμύ, Σαρτρ), στη Βιέννη, στο Βερολίνο, στο Λονδίνο και στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε όλα τα έργα του Γκομπρόβιτς, πεζογραφικά και θεατρικά, αυτό το παράλογο, ένα παράλογο που σχετίζεται ιδιαίτερα με τη θεμελιώδη έννοια της αποτυχίας (όπως τη βλέπουμε κυρίως στο έργο του Μπέκετ και του Σιοράν), ξεδιπλώνεται με χιούμορ, διορατικότητα και έναν καλά κρυμμένο, αλλά υπαρκτό, ανθρωπισμό. Ο δικός του ανθρωπισμός, ωστόσο, δεν ενέχει την ευκολία, την κολακεία, τον λαϊκισμό του συνηθισμένου ανθρωπισμού: πόσοι συγγραφείς έχουν τα κότσια να δηλώνουν πως γράφουν «μόνο για λόγους εγωιστικούς» επειδή δεν διαθέτουν το «πτυχίο» που τους λέει ότι οφείλουν «να καθοδηγούν την ανθρωπότητα»;

alt

Η Διαθήκη ενός πολιτισμένου βαρβάρου

Στη Διαθήκη του ο Γκομπρόβιτς μάς μιλά για ένα σωρό ανθρώπους, πράγματα και καταστάσεις: για την Πολωνία ως μια χώρα στις παρυφές του νεότερου ευρωπαϊκού πνεύματος, όπου «τα μεγάλα κινήματα της ευρωπαϊκής κουλτούρας» έφταναν μόνο ως «μια εξασθενημένη ηχώ» (εδώ, όσα επισημαίνει θυμίζουν την Ελλάδα με τρόπο ιλαροτραγικό). Θα αναφερθεί στις νεανικές εξεγέρσεις της δεκαετίας του ΄60, για τις οποίες επιφυλάσσει δηκτικά σχόλια: «Οι φοιτητικές ταραχές στην Ανατολική Ευρώπη δεν μοιάζουν καθόλου με αυτές της Δύσης. Οι πρώτες είναι αποτέλεσμα δυστυχίας, οι δεύτερες κορεσμού». Θα πει πως «η λογοτεχνία του μέλλοντος εξαρτάται από τον επανανθρωπισμό του απάνθρωπου» και πως «ο πρωταρχικός στόχος της δημιουργικής λογοτεχνίας είναι να δώσει νέα πνοή στα προβλήματά μας […] Περιμένω από τη νέα γενιά μια αλλαγή στον τόνο».

Όλες τις απόψεις τις διατυπώνει σε ένα ύφος παιγνιώδες, προκλητικό, παραδοξολογικό, σαρκαστικό και αυτοσαρκαστικό.

Σε άλλο σημείο θα επισημάνει ότι «σε πολύ λίγο καιρό η επιστήμη και η τεχνολογία θα καταργήσουν τη διάκριση μεταξύ δεξιάς και αριστεράς και θα μας θέσουν άλλα, ριζικά διαφορετικά προβλήματα»: πρόβλεψη εύστοχη και προχωρημένη για την εποχή της, την οποία μισό αιώνα μετά οι περισσότεροι διανοούμενοι, συγγραφείς και καλλιτέχνες, ιδίως στα καθ’ ημάς, αδυνατούν να κατανοήσουν, ενόσω τσακώνονται τσαλαβουτώντας ακόμα σε παρωχημένες έννοιες και ιδέες. Όλες αυτές τις απόψεις, ωστόσο, τις διατυπώνει σε ένα ύφος παιγνιώδες, προκλητικό, παραδοξολογικό, σαρκαστικό και αυτοσαρκαστικό: «Εγώ είμαι χιουμορίστας, γελωτοποιός, ακροβάτης, προβοκάτορας. Τα έργα μου κάνουν διπλές κωλοτούμπες για να διασκεδάσουν το κοινό μου. Εγώ είμαι τσίρκο, λυρισμός, ποίηση, τρόμος, καβγάς, παιχνίδια, τι άλλο θέλετε;»         

Η ελληνική έκδοση της Διαθήκης συνοδεύεται από εκτενές «Παράρτημα» με εισαγωγικά κείμενα του ντε Ρου και του Μορίς Ναντό (ο Γκομπρόβιτς είναι «επαγγελματίας έφηβος» σημειώνει ο πρώτος, είναι ένας «πολιτισμένος Βάρβαρος» διαπιστώνει ο δεύτερος), αυτό- και εργοβιογραφία, καθώς και πολλές επιστολές μεταξύ Γκομπρόβιτς και ντε Ρου, που αναλώνονται κυρίως σε πρακτικά, εκδοτικά θέματα. Σε αυτές, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πολεμικές απόψεις του ντε Ρου για τη γαλλική διανόηση («Οι νέοι συγγραφείς είναι ένας μύθος. Υπάρχουν οι συγγραφείς κι αυτοί που δεν είναι συγγραφείς»), ενώ και ο Γκομπρόβιτς δεν μασάει τα λόγια του: «Θα απαντήσω στην ερώτησή σας σχετικά με την οργισμένη νεολαία (εάν ήμουν ο Στρατηγός [ενν., ο ντε Γκωλ], θα τους έβαζα όλους φυλακή για αλητεία, ιδίως τους μουσάτους)».

Σε μια παλαιότερη κριτική μας για το τελευταίο μυθιστόρημα του Πολωνού συγγραφέα («Ένας συνηθισμένος, ασυνήθιστος κόσμος», Bookpress, 10/3/2013), είχαμε σημειώσει τα εξής: «Το παράλογο, το γκροτέσκο, η βλακεία, ο ειρωνικός σκεπτικισμός, η ριζική απορία, η ετερογονία των σκοπών, η εναλλαγή έκπληξης και πλήξης, η αμφιθυμία μεταξύ ασημαντότητας και πανσημίας, το ανοίκειο προσώπων και πραγμάτων, η χιουμοριστική μπουρδολογία συνθέτουν ένα πολύσημο και παραδόξως συγκινητικό μυθιστόρημα». Τα ίδια ισχύουν και για την παρούσα πνευματική του διαθήκη. Όσοι γνωρίζουν ήδη τον Γκομπρόβιτς, αξίζει να τον μάθουν καλύτερα και διά στόματος του ιδίου. Για όσους δεν τον γνωρίζουν, η Διαθήκη είναι μια καλή αρχή ώστε στη συνέχεια να περάσουν πιο ομαλά στα ίδια τα λογοτεχνικά έργα, που συνιστούν, όπως πάντα, την ουσία.  

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα ««Αίμα μηχανή» (εκδ. Γαβριηλίδη)


gombrowiczΔιαθήκη
Συνομιλίες με τον Ντομινίκ Ντε Ρου
Witold Gombrowicz
Μτφρ. Θεόφιλος Τραμπούλης
Πατάκης 2014
Σελ. 398, τιμή € 17,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ WITOLD GOMBROWICZ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ταυτότητα, του Φράνσις Φουκουγιάμα – για την πολιτική των ταυτοτήτων στον σύγχρονο κόσμο

Ταυτότητα, του Φράνσις Φουκουγιάμα – για την πολιτική των ταυτοτήτων στον σύγχρονο κόσμο

Για το βιβλίο του Φράνσις Φουκουγιάμα «Ταυτότητα - Η απαίτηση για αξιοπρέπεια και η πολιτική της μνησικακίας» (μτφρ. Σταύρος Γαβαλάς, εκδ. Ροπή).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο Φράνσις Φουκουγιάμα είναι πολύ παρεξηγημένος. Θεωρείται πως η πρόβλεψή του γ...

Νίκος Καρούζος: Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος, της Κλεοπάτρας Λυμπέρη

Νίκος Καρούζος: Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος, της Κλεοπάτρας Λυμπέρη

Για το βιβλίο της Κλεοπάτρας Λυμπέρη «Νίκος Καρούζος: Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος» (εκδ. Ίκαρος).

Της Εύας Στάμου

Κάθε ποίημα ζωοδοτείται από τον ικανό αναγνώστη του. Κάποιες φορές, όμως, η ποίηση ενός δημιουργού ενέχει τόσες διαστάσεις, και εγεί...

Ο Αυγουστίνος σε δύο βιβλία (μέρος πρώτο)

Ο Αυγουστίνος σε δύο βιβλία (μέρος πρώτο)

Για το βιβλίο του Edmund Husserl «Για τη φαινομενολογία της συνείδησης του εσωτερικού χρόνου» (μτφρ. Νίκος Σουελτζής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Το έχω δει πράγματι αυτό; Το έχω αντιληφθεί; Είχα ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στους Χάγκεν Φλάισερ & Ρόντρικ Μπίτον τα Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων

Στους Χάγκεν Φλάισερ & Ρόντρικ Μπίτον τα Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων

Στον Χάγκεν Φλάισερ & στον Ρόντρικ Μπίτον τα Βραβεία Διδώ Σωτηρίου και Δαίδαλος της Εταιρείας Συγγραφέων καθώς και οι βραχείς κατάλογοι για τα Βραβεία Γιάννη Βαρβέρη και Μένη Κουμανταρέα σε πρωτοεμφανιζόμενη/ο ποιήτρια/ποιητή και πεζογράφο.

Επιμέλεια: Book Press

...
Συμβουλές σε νέο λογοτέχνη

Συμβουλές σε νέο λογοτέχνη

«Βλέπε μπροστά. Δεν είναι το φευγαλέο παρόν, είναι το αύριο και το μέλλον που μετράνε. Αν θεωρείς πως στο ξεκίνημα οι συναναστροφές και οι παρέες είναι το παν, κάνεις λάθος. Στα γεράματα θα χρειαστείς ακόμη περισσότερο την ανεκτίμητη βοήθεια των Φίλων».

Του Κώστα Κουτσουρέλη...

5 λεπτά με τον Γιάννη Μπότση

5 λεπτά με τον Γιάννη Μπότση

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Μπότσης, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Ο κλέφτης των μυστικών», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το μυθιστόρημά σας; Θυμάστε το α...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

Ένα πιάτο λιγότερο, της Μαριλένας Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Ένα πιάτο λιγότερο, της Μαριλένας Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαριλένας Παπαϊωάννου «Ένα πιάτο λιγότερο», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Γιάννη Ευσταθιάδη «Ανοιχτό μικρόφωνο – Μονόλογοι και ομολογίες» το οποίο κυκλοφορεί στις 15 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ξανθός άγγελος

Έτσι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Περιήγηση στο επιδραστικό έργο του Edgar Allan Poe μέσα από πέντε σχετικά πρόσφατα βιβλία, τέσσερα με δικά του έργα και ένα με κείμενα εμπνευσμένα από την τόσο ιδιαίτερη λογοτεχνία του. 

Του Δημήτρη Αργασταρά

Κοιν...

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

 

...
Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

05 Νοεμβρίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Η ανάγνωση είναι ζωή: Τα βιβλιοπωλεία πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά

Η Σύμπραξη των Εκδοτών απευθύνει έκκληση στην κυβέρνηση, μέσω επιστολής της στον Πρωθυπουργό, να παραμείνουν ανοιχτά τα βιβλιοπωλεία στη διάρκεια της εφαρμογής των μέτρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ