«Είμαι το τέρας που σας μιλά» του Πωλ Μπ. Πρεθιάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο για τις δυσκολίες της φυλομετάβασης

Για το βιβλίο του Πωλ Μπ. Πρεθιάδο «Είμαι το τέρας που σας μιλά: Αναφορά σε μια ακαδημία ψυχαναλυτών» (μτφρ. Αναστασία Μελία Ελευθερίου, εκδ. Αντίποδες). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Το κορίτσι από τη Δανία» (2015). 

Γράφει η Ελένη Αβδούλου

Στο βιβλίο Είμαι το τέρας που σας μιλά: Αναφορά σε μια ακαδημία ψυχαναλυτών παρουσιάζεται η ομιλία του ψυχαναλυτή Πρεθιάδο ενώπιον 3.500 ψυχαναλυτών στο Παρίσι το 2019. Η ομιλία του αποτελεί ένα μανιφέστο για το μέλλον της ψυχανάλυσης: αν η τελευταία επιθυμεί να προσαρμοστεί στην νέα εποχή οφείλει να μετασχηματίσει την επιστημολογία της, καθώς δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε ένα ετεροκανονικό πλήθος.

Μιλά για την προσωπική του εμπειρία

Ο Πρεθιάδο μιλάει για την προσωπική του εμπειρία σχετικά με το φύλο και την φυλομετάβασή του. Αποκαλεί τον εαυτό του τέρας, για να περιγράψει το μη δυαδικό σώμα του. Αρωγός στην προσπάθειά κατανόησης του εαυτού του και καταπολέμησης των κοινωνικών στερεοτύπων στάθηκε η ανάγνωση βιβλίων. Ο Πρεθιάδο επιστρέφει σε αυτό το θέμα συχνά μέσα στην ομιλία του. Αναφέρω χαρακτηριστικά το εξής: «Όλα κι όλα, όταν πρέπει να μάθεις, μαθαίνεις· όταν πρέπει να βρεις μια διαφυγή, μαθαίνεις ανελέητα!»

Ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε να περιγράψει με καλύτερο τρόπο το σώμα του: αποτελεί ένα μωσαϊκό που εξελίσσεται διαρκώς και θυμίζει μια ελληνική πόλη.

Ο Πρεθιάδο αναφέρεται στις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά τη φυλομετάβασή του. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, μια τέτοια διαδικασία, η οποία αμφισβητεί το δίπολο άνδρας-γυναίκα, επισύρει μια σωρεία διαγνώσεων από τους ψυχαναλυτές, οι οποίοι σπεύδουν να εντοπίσουν με γελοιωδώς απλουστευτικό τρόπο τις απαρχές της «αρρώστιας» του στην βρεφική και παιδική ηλικία.

Ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε να περιγράψει με καλύτερο τρόπο το σώμα του: αποτελεί ένα μωσαϊκό που εξελίσσεται διαρκώς και θυμίζει μια ελληνική πόλη. Στο ζωντανό του σώμα συνυπάρχουν ποικίλες στρώσεις: «τα σύγχρονα τρανς κτήρια, μια μεταμοντέρνα λεσβιακή αρχιτεκτονική και οι όμορφες αρ ντεκό κατοικίες ...». Οι αναμνήσεις του παρελθόντος δεν εξανεμίζονται. Τουναντίον δίνουν νέο νόημα στο παρόν πυροδοτώντας νέους μετασχηματισμούς αυτοαντίληψης.

Πωλ Μπ. Πρεθιάδο

Ο Πωλ Μπ. Πρεθιάδο είναι φιλόσοφος, συγγραφέας και εικαστικός επιμελητής. Γεννήθηκε το 1970 στο Μπούργκος της Ισπανίας ως Μπεατρίς Πρεθιάδο. Σπούδασε φιλοσοφία στο New School της Νέας Υόρκης, όπου συνδέθηκε με τον Ζακ Ντερριντά και την Άγκνες Χέλλερ. Είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους στοχαστές στο πεδίο του φύλου και του σώματος. Αρθρογραφεί τακτικά σε γαλλικές και ξένες εφημερίδες και περιοδικά, ενώ τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε όλο τον κόσμο (Manifeste contra–sexuel, 2011. Testo-junkie: sexe, drogue et biopolitique, 2008. Pornotopie, 2011. Un appartement sur Uranus, 2019). Έχει διδάξει στο Paris VIII, στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και το Princeton και ήταν ο επιμελητής της έκθεσης documenta14 στο Κάσσελ και την Αθήνα. Αυτοπροσδιοριζόταν ως γυναίκα μέχρι το 2014, που ανακοίνωσε ότι ξεκινάει τη φυλομετάβαση και άλλαξε το όνομά του σε Πωλ.

Σημειωτέον ότι κατά τον Πρεθιάδο το σώμα δεν αποτελεί μονάχα έναν έμβιο οργανισμό, αλλά κατέχει και μια ιστορική και πολιτική ταυτότητα. Τα σώματά μας γίνονται αποδέκτες της βίας της πολιτείας και πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην δική μας αυτοαντίληψη και στις κοινωνικές επιταγές και στα έμφυλα στερεότυπα που βρίσκουν έρεισμα στα ΜΜΕ, στην ψυχανάλυση, στη φαρμακοβιομηχανία, στην πολιτική κλπ. Αλήθεια, κατά πόσο είναι εφικτό να ζούμε σε ένα σώμα αποικιοκρατημένο που μοιάζει να μη μας ανήκει πλέον; Τελικά τί είναι πιο δύσκολο και πιο επώδυνο από τη φυλομετάβαση, αν όχι το να αντέχει ένας άνθρωπος να ζει σε ένα σώμα αποξενωμένο από τον ίδιο;

Η δύσκολη εγχείρηση δεν έγκειται στην αφαίρεση των γεννητικών οργάνων, αλλά στην «αφαίρεση» όλων των στερεοτύπων

Είμαι το τέρας που σας μιλά: Αναφορά σε μια ακαδημία ψυχαναλυτώνΟ Πρεθιάδο είναι σαφής: η επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς είναι πολιτικά και ιστορικά μεταβαλλόμενη. Αυτό συνεπάγεται δύο πράγματα: αφενός η έμφυλη διαφορά δεν πηγάζει ούτε από την φύση ούτε αποτελεί συμβολική τάξη, αφετέρου έχει έρθει η ώρα να αλλάξει αυτή η επιστημολογία, η οποία μέχρι στιγμής αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ψυχανάλυσης. Η εποχή μας θέτει νέα ερωτήματα, τα οποία η ξεπερασμένη επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς, οι βάσεις της οποίας τέθηκαν κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, δεν δύναται να απαντήσει. Όπως η επιστημολογία του ενός φύλου παραχώρησε τη θέση της στην επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς, έτσι τώρα η τελευταία οφείλει να δώσει χώρο σε μια νέα επιστημολογία που αντιμετωπίζει το φύλο ως κάτι πολύπλοκο και μεταβαλλόμενο.

Ο Πρεθιάδο καλεί τους ψυχαναλυτές να αναλογιστούν τα παραπάνω και να αναθεωρήσουν την επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς, η οποία κρίνει ως παθολογική οποιαδήποτε παρέκκλιση που αφορά στο φύλο ή στη σεξουαλικότητα. Τους προτρέπει να μην ακολουθούν τυφλά τα θεωρητικά εργαλεία των μεγάλων ψυχαναλυτών, ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν άτομα που ανήκουν στο μη δυαδικό φάσμα.

Σύμφωνα με τον Πρεθιάδο, η δύσκολη εγχείρηση δεν έγκειται στην αφαίρεση των γεννητικών οργάνων, αλλά στην «αφαίρεση» όλων των στερεοτύπων που η κοινωνία φροντίζει εξ απαλών ονύχων να φορτώσει στις πλάτες μας.


* Η ΕΛΕΝΗ ΑΒΔΟΥΛΟΥ είναι Δρ. κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κολωνίας.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Ξεκινώντας από το βιβλίο του David Held «Μοντέλα δημοκρατίας» (μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, Κατερίνα Κέη, Γιάννης Βογιατζής, εκδ. Πολύτροπον) και του Andrew Heywood «Εισαγωγή στην Πολιτική» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Πόλις), παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε το βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα...

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Για τα βιβλία «Περί έρωτος» (μτφρ. Ρεβέκκα Πεσσάχ, εκδ. Ηριδανός) και «Περιπλάνηση στη νεωτρικότητα» (μτφρ. Γιώργος Σαγκριώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια) του Γκέοργκ Ζίμελ [George Simmel] και «Γιατί το σεξ είναι διασκεδαστικό;» (μτφρ. Κλείτος Παρασκευόπουλος, εκδ. Κάτοπτρο) του Τζάρεντ Ντάιμοντ [Jared Diamond]. Κεντρική εικ...

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

Για το βιβλίο του Στέφανου Τραχανά «Ο Κύκλος – Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές που πλέον δεν αρνούνται μόνο τη δημοκρατία, αλλά κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ