«Είμαι το τέρας που σας μιλά» του Πωλ Μπ. Πρεθιάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο για τις δυσκολίες της φυλομετάβασης

Για το βιβλίο του Πωλ Μπ. Πρεθιάδο «Είμαι το τέρας που σας μιλά: Αναφορά σε μια ακαδημία ψυχαναλυτών» (μτφρ. Αναστασία Μελία Ελευθερίου, εκδ. Αντίποδες). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Το κορίτσι από τη Δανία» (2015). 

Γράφει η Ελένη Αβδούλου

Στο βιβλίο Είμαι το τέρας που σας μιλά: Αναφορά σε μια ακαδημία ψυχαναλυτών παρουσιάζεται η ομιλία του ψυχαναλυτή Πρεθιάδο ενώπιον 3.500 ψυχαναλυτών στο Παρίσι το 2019. Η ομιλία του αποτελεί ένα μανιφέστο για το μέλλον της ψυχανάλυσης: αν η τελευταία επιθυμεί να προσαρμοστεί στην νέα εποχή οφείλει να μετασχηματίσει την επιστημολογία της, καθώς δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε ένα ετεροκανονικό πλήθος.

Μιλά για την προσωπική του εμπειρία

Ο Πρεθιάδο μιλάει για την προσωπική του εμπειρία σχετικά με το φύλο και την φυλομετάβασή του. Αποκαλεί τον εαυτό του τέρας, για να περιγράψει το μη δυαδικό σώμα του. Αρωγός στην προσπάθειά κατανόησης του εαυτού του και καταπολέμησης των κοινωνικών στερεοτύπων στάθηκε η ανάγνωση βιβλίων. Ο Πρεθιάδο επιστρέφει σε αυτό το θέμα συχνά μέσα στην ομιλία του. Αναφέρω χαρακτηριστικά το εξής: «Όλα κι όλα, όταν πρέπει να μάθεις, μαθαίνεις· όταν πρέπει να βρεις μια διαφυγή, μαθαίνεις ανελέητα!»

Ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε να περιγράψει με καλύτερο τρόπο το σώμα του: αποτελεί ένα μωσαϊκό που εξελίσσεται διαρκώς και θυμίζει μια ελληνική πόλη.

Ο Πρεθιάδο αναφέρεται στις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά τη φυλομετάβασή του. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, μια τέτοια διαδικασία, η οποία αμφισβητεί το δίπολο άνδρας-γυναίκα, επισύρει μια σωρεία διαγνώσεων από τους ψυχαναλυτές, οι οποίοι σπεύδουν να εντοπίσουν με γελοιωδώς απλουστευτικό τρόπο τις απαρχές της «αρρώστιας» του στην βρεφική και παιδική ηλικία.

Ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε να περιγράψει με καλύτερο τρόπο το σώμα του: αποτελεί ένα μωσαϊκό που εξελίσσεται διαρκώς και θυμίζει μια ελληνική πόλη. Στο ζωντανό του σώμα συνυπάρχουν ποικίλες στρώσεις: «τα σύγχρονα τρανς κτήρια, μια μεταμοντέρνα λεσβιακή αρχιτεκτονική και οι όμορφες αρ ντεκό κατοικίες ...». Οι αναμνήσεις του παρελθόντος δεν εξανεμίζονται. Τουναντίον δίνουν νέο νόημα στο παρόν πυροδοτώντας νέους μετασχηματισμούς αυτοαντίληψης.

Πωλ Μπ. Πρεθιάδο

Ο Πωλ Μπ. Πρεθιάδο είναι φιλόσοφος, συγγραφέας και εικαστικός επιμελητής. Γεννήθηκε το 1970 στο Μπούργκος της Ισπανίας ως Μπεατρίς Πρεθιάδο. Σπούδασε φιλοσοφία στο New School της Νέας Υόρκης, όπου συνδέθηκε με τον Ζακ Ντερριντά και την Άγκνες Χέλλερ. Είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους στοχαστές στο πεδίο του φύλου και του σώματος. Αρθρογραφεί τακτικά σε γαλλικές και ξένες εφημερίδες και περιοδικά, ενώ τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε όλο τον κόσμο (Manifeste contra–sexuel, 2011. Testo-junkie: sexe, drogue et biopolitique, 2008. Pornotopie, 2011. Un appartement sur Uranus, 2019). Έχει διδάξει στο Paris VIII, στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και το Princeton και ήταν ο επιμελητής της έκθεσης documenta14 στο Κάσσελ και την Αθήνα. Αυτοπροσδιοριζόταν ως γυναίκα μέχρι το 2014, που ανακοίνωσε ότι ξεκινάει τη φυλομετάβαση και άλλαξε το όνομά του σε Πωλ.

Σημειωτέον ότι κατά τον Πρεθιάδο το σώμα δεν αποτελεί μονάχα έναν έμβιο οργανισμό, αλλά κατέχει και μια ιστορική και πολιτική ταυτότητα. Τα σώματά μας γίνονται αποδέκτες της βίας της πολιτείας και πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην δική μας αυτοαντίληψη και στις κοινωνικές επιταγές και στα έμφυλα στερεότυπα που βρίσκουν έρεισμα στα ΜΜΕ, στην ψυχανάλυση, στη φαρμακοβιομηχανία, στην πολιτική κλπ. Αλήθεια, κατά πόσο είναι εφικτό να ζούμε σε ένα σώμα αποικιοκρατημένο που μοιάζει να μη μας ανήκει πλέον; Τελικά τί είναι πιο δύσκολο και πιο επώδυνο από τη φυλομετάβαση, αν όχι το να αντέχει ένας άνθρωπος να ζει σε ένα σώμα αποξενωμένο από τον ίδιο;

Η δύσκολη εγχείρηση δεν έγκειται στην αφαίρεση των γεννητικών οργάνων, αλλά στην «αφαίρεση» όλων των στερεοτύπων

Είμαι το τέρας που σας μιλά: Αναφορά σε μια ακαδημία ψυχαναλυτώνΟ Πρεθιάδο είναι σαφής: η επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς είναι πολιτικά και ιστορικά μεταβαλλόμενη. Αυτό συνεπάγεται δύο πράγματα: αφενός η έμφυλη διαφορά δεν πηγάζει ούτε από την φύση ούτε αποτελεί συμβολική τάξη, αφετέρου έχει έρθει η ώρα να αλλάξει αυτή η επιστημολογία, η οποία μέχρι στιγμής αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ψυχανάλυσης. Η εποχή μας θέτει νέα ερωτήματα, τα οποία η ξεπερασμένη επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς, οι βάσεις της οποίας τέθηκαν κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, δεν δύναται να απαντήσει. Όπως η επιστημολογία του ενός φύλου παραχώρησε τη θέση της στην επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς, έτσι τώρα η τελευταία οφείλει να δώσει χώρο σε μια νέα επιστημολογία που αντιμετωπίζει το φύλο ως κάτι πολύπλοκο και μεταβαλλόμενο.

Ο Πρεθιάδο καλεί τους ψυχαναλυτές να αναλογιστούν τα παραπάνω και να αναθεωρήσουν την επιστημολογία της έμφυλης διαφοράς, η οποία κρίνει ως παθολογική οποιαδήποτε παρέκκλιση που αφορά στο φύλο ή στη σεξουαλικότητα. Τους προτρέπει να μην ακολουθούν τυφλά τα θεωρητικά εργαλεία των μεγάλων ψυχαναλυτών, ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν άτομα που ανήκουν στο μη δυαδικό φάσμα.

Σύμφωνα με τον Πρεθιάδο, η δύσκολη εγχείρηση δεν έγκειται στην αφαίρεση των γεννητικών οργάνων, αλλά στην «αφαίρεση» όλων των στερεοτύπων που η κοινωνία φροντίζει εξ απαλών ονύχων να φορτώσει στις πλάτες μας.


* Η ΕΛΕΝΗ ΑΒΔΟΥΛΟΥ είναι Δρ. κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κολωνίας.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Για τα βιβλία «Η θεραπεία της ψυχής – Πατέρες και ψυχολόγοι σε διάλογο», του Αλέξιου Ιερομόναχου Καρακαλλινού, και «Τα θεμέλια της βιοηθικής – Μια χριστιανική θεώρηση» (μτφρ. Πολυξένη Τσαλίκη-Κιοσόγλου), του Τρίσταμ Χ. Ένγκελχαρτ (Tristam H. Engelhardt Jr), που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αρμός.

Γ...

«Η ιστορία της αθεΐας» του Ζορζ Μινουά (κριτική) – Μια περιδιάβαση στις περιπέτειες του αθεϊσμού στον Δυτικό κόσμο

«Η ιστορία της αθεΐας» του Ζορζ Μινουά (κριτική) – Μια περιδιάβαση στις περιπέτειες του αθεϊσμού στον Δυτικό κόσμο

Για το βιβλίο του Ζορζ Μινουά [Georges Minois] «Η ιστορία της αθεΐας – η αθεΐα στον Δυτικό κόσμο» (μτφρ. Βάλια Σερέτη, εκδ. Νάρκισσος).

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

Ο αθεϊσμός είναι ένα ίσως από τα επιδραστικά πνευματικά κινήματα του σύγχρονου κό...

«Ο δρόμος της ομορφιάς» του Βίτο Μανκούζο – Αναζητώντας έναν τρόπο να βλέπουμε

«Ο δρόμος της ομορφιάς» του Βίτο Μανκούζο – Αναζητώντας έναν τρόπο να βλέπουμε

Για το βιβλίο του Βίτο Μανκούζο [Vito Mancuso] «Ο δρόμος της ομορφιάς» (μτφρ. Παναγιώτης Αρ. Υφαντής, εκδ. Αρμός). Κεντρική εικόνα: ο πίνακας του William Turner “Dutch Boats in a Gale” [«Ολλανδικές βάρκες σε θύελλα»], 1801 © The Capricorn Foundation.

Γράφει ο Διονύση...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ