le-goff

Ο σημαντικότερος Γάλλος ιστορικός ερευνητής του Μεσαίωνα Ζακ Λε Γκοφ πέθανε σε ηλικία 90 ετών. Το έργο του αποτελεί αναφορά για όλους τους ιστορικούς, ειδικότερα τους μελετητές του Μεσαίωνα. Ανάμεσα στα πολυάριθμα βιβλία του (αρκετά από τα οποία κυκλοφορούν και στα ελληνικά) υπάρχει ένα βιβλίο του Ζακ Λε Γκοφ το οποίο απευθύνεται στα παιδιά: «Ο Μεσαίωνας, μια ιστορία για παιδιά» (Νεφέλη, 2008).

Της Ελένης Κορόβηλα 

 

«Η Ιστορία δεν μπορεί να είναι αντικειμενική, είναι μια σχεδόν ακούσια διαδικασία εκλογίκευσης»

Πρόθεση του μεσαιωνολόγου ήταν με το βιβλίο αυτό να εξηγήσει στα παιδιά για ποιο λόγο αξίζει να μάθουν για τον Μεσαίωνα. Λέει, μεταξύ άλλων, στο εισαγωγικό του σημείωμα «προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την εποχή στην οποία ζούμε, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε το παρελθόν». Και συμπληρώνει: «άλλωστε, ο Μεσαίωνας υπήρξε η εποχή κατά την οποία οικοδομήθηκε η Ευρώπη».

Ο Μεσαίωνας υπήρξε η εποχή κατά την οποία οικοδομήθηκε η Ευρώπη

Μεσαίωνας αποκαλείται η σκοτεινή, στο μυαλό των περισσοτέρων, χιλιετής περίοδος της Ιστορίας η έναρξη της οποίας τοποθετείται στα τέλη της Αρχαιότητας και η λήξη της στον 15ο αιώνα – αν και ο Λε Γκοφ υποστήριξε την άποψη πως ουσιαστικά ολοκληρώθηκε τον 18ο αιώνα με την έναρξη  της Βιομηχανικής Επανάστασης. Η πτώση της Ρώμης (476), η εξάπλωση του Χριστιανισμού, η αναχαίτιση των μωαμεθανών, η επικράτηση της χρήσης τοπικών διαλέκτων αντί της λατινικής γλώσσας, η συστηματοποιημένη καλλιέργεια της γης, η φεουδαρχία, τα κάστρα, οι ιππότες και οι δέσποινες, οι μοναχοί αλλά και οι αιρετικοί και οι καταδίκες στην πυρά, το Σχίσμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας (1054), οι Σταυροφορίες και η γέννηση του αντισημιτισμού, η Γρηγοριανή μεταρρύθμιση, ο γοτθικός ρυθμός στην αρχιτεκτονική και η οικοδόμηση επιβλητικών καθεδρικών ναών, τα βιτρώ, οι ταπισερί, οι γιορτές, οι τροβαδούροι και οι βάρδοι, οι θρύλοι και το Άγιο Δισκοπότηρο, η Ιερά Εξέταση, η νομική και η θεολογία, η λογική που υποτάσσεται στην πίστη και ο φόβος που πηγάζει από την άγνοια, οι διωγμοί των Εβραίων, οι λοιμοί, η λέπρα και η πανώλη, οι σχολαστικοί φιλόσοφοι και οι πρώτοι ανθρωπιστές, ο Δάντης και η Θεία Κωμωδία (1307-1321), τα επικά τραγούδια και τα ιπποτικά «μυθιστορήματα», η Ιωάννα της Λωρραίνης (1431), ο Γουτεμβέργιος και η εκτύπωση της Βίβλου (1455), η ίδρυση των πρώτων πανεπιστημίων,  η ανακάλυψη του «Νέου Κόσμου»: αυτά είναι εν συντομία τα «συστατικά» της ενδιάμεσης περιόδου ανάμεσα στην Αρχαιότητα και τη Σύγχρονη Εποχή που οι ιστορικοί ονομάζουν Μεσαίωνα.

Το 1472 ο Μποτιτσέλλι ζωγραφίζει την Αφροδίτη, έναν ύμνο στην ομορφιά και τη δύναμη της ζωής, που δύσκολα μπορεί κανείς να τη συνδέσει με την ευρύτερη πρόσληψη για τον Μεσαίωνα κι ευκολότερα με τη γεμάτη υποσχέσεις Αναγέννηση όταν οι άνθρωποι στρεφόμενοι στην εξιδανικευμένη Αρχαιότητα επιχειρούν την (ανα)γέννηση των πάντων. Ο Λε Γκοφ ανήκε όμως σε εκείνους τους ιστορικούς που διατύπωσαν διαφορετική άποψη για τα όρια του Μεσαίωνα και είχαν μια περισσότερο διευρυμένη εικόνα για τις ασυνέχειες ή τα επιτεύγματα της εποχής.

Ο «καλός» και ο «κακός» Μεσαίωνας 

Ο αφηγηματικός του λόγος σε αυτό το μικρό βιβλίο αναδεικνύει έναν σπουδαίο παραμυθά

Ο Ζακ Λε Γκοφ κάνει τη διάκριση ανάμεσα στον «καλό» και τον «κακό» Μεσαίωνα, μιλά για την πρόοδο που συντελέστηκε στις επιστήμες, τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία, την υποστήριξη του θεσμού του γάμου με την συγκατάθεση της γυναίκας, την συγκρότηση για πρώτη φορά κοινού πολιτικού και θρησκευτικού χώρου. Οι εξηγήσεις που δίνει μέσω των απαντήσεων που θέτει σε κάθε κεφάλαιο δημιουργούν εικόνες και λύνουν απορίες: γιατί τα κάστρα, οι πύργοι και οι καθεδρικοί ναοί χτίζονταν πολύ ψηλοί, τι εξυπηρέτησε η τέχνη του βιτρώ, πώς ζούσαν οι άνθρωποι, πόσο σκληρή ήταν η ζωή των υποτελών, πώς ζούσαν τα παιδιά, γιατί έγιναν οι Σταυροφορίες, πώς αναπτύχθηκαν οι πόλεις, πώς δημιουργήθηκαν οι τράπεζες, τι ρόλο έπαιζε η Εκκλησία στη ζωή των ανθρώπων; Ο καταξιωμένος ιστορικός έγραψε το 2006, σε ηλικία 82 ετών πλέον, ένα βιβλίο για να εξηγήσει στα παιδιά τις παρανοήσεις σχετικά με τον Μεσαίωνα καθώς επίσης και για να τα παροτρύνει να μελετήσουν την Ιστορία πέρα από το σχολικό πρίσμα, με φιλεύρευνο και κριτικό πνεύμα. Ο αφηγηματικός του λόγος σε αυτό το μικρό βιβλίο αναδεικνύει έναν σπουδαίο παραμυθά καθώς από κάθε του περιγραφή ξεπηδά μια ολοζώντανη εικόνα.

le-goff-photo390Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου με τίτλο «Η Γέννηση της Ευρώπης» ο Ζακ Λε Γκοφ λέει πως η μακρά περίοδος που ονομάστηκε Μεσαίωνας «είχε ως αποστολή να γεννήσει την Ευρώπη». Εκεί βρίσκονται, όπως εξηγεί στα παιδιά, οι βάσεις για τα σημαντικότερα συστατικά στοιχεία που συγκροτούν την ευρωπαϊκή ιδέα: η αποδοχή της διαφορετικότητας και έννοια της ενότητας. Χωρίς προγονολατρεία, συμβουλεύει τα παιδιά να διαβάσουν για τον Μεσαίωνα ώστε να γνωρίσουν τις ρίζες τους και την καταγωγή τους. Αν τα παιδιά στην Ελλάδα διδάσκονται πως ο Μεσαίωνας υπήρξε μόνο περίοδος σκοταδισμού, βίας και θρησκοληψίας, το βιβλίο αποτελεί ευκαιρία για να εμπλουτίσουν την αντίληψή τους για την εποχή και να κατανοήσουν καλύτερα μέσα σε ποιες κοινωνίες οικοδομήθηκε η σύγχρονη Ευρώπη, μέρος της οποίας θέλουμε να είμαστε.

Το πάθος του για τη μελέτη του μεσαιωνικού κόσμου ξεκίνησε όταν στα 12 του χρόνια διάβασε τον Ιβανόη του Sir Walter Scott

Ο Ζακ Λε Γκοφ (Τουλόν, 1924 – Παρίσι, 2014) πέθανε χθες, 1η Απριλίου 2014. Σπούδασε Ιστορία, τον απογοήτευσαν οι σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης της εποχής και τελικά αποφοίτησε από την Ecole Normale Superieure, επέλεξε την έρευνα από τη διδασκαλία, εργάστηκε στο CNRS (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας) και το 1962 έγινε διευθυντής σπουδών της Ecole Pratique des Hautes Etudes και στη συνέχεια διατέλεσε πρόεδρος της μετεξέλιξής τής σε Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales. Κατέδειξε νέες πτυχές του Μεσαίωνα κάνοντας μια κοινωνική και ανθρωπολογική προσέγγιση, μελετώντας την πόλη, τις συνήθειες και τις νοοτροπίες των ανθρώπων της κατά τον Μεσαίωνα, μίλησε για τον μεσαιωνικό πολιτισμό, κι επαναπροσδιόρισε τα όρια της περιόδου.

Και μια βιβλιοφιλική λεπτομέρεια: Ο Ζακ Λε Γκοφ συνήθιζε να λέει πως το πάθος του για τη μελέτη του μεσαιωνικού κόσμου ξεκίνησε όταν δώδεκα χρονών διάβασε για πρώτη φορά τον Ιβανόη (1819) του Sir Walter Scott.


le-gof-mesaionas-exofylloΟ Μεσαίωνας, μια ιστορία για παιδιά
Jacques Le Goff
Μτφρ. Έφη Κορομηλά
Εικονογράφηση: Anne Niederstadt
Νεφέλη, 2008
Σελ. 160, τιμή εκδότη: €12,68

politeia-link

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JACQUES LE GOFF 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δέκα βιβλία για εφήβους

Δέκα βιβλία για εφήβους

Δέκα προτάσεις από την Book Press για μεγάλα παιδιά και εφήβους. 

Της Ελένης Κορόβηλα 

Μέχρι να τελειώσουν το δημοτικό τα παιδιά καταφέρνουν συνήθως ένα...

Σκουπίδια

Σκουπίδια

Κάθε εβδομάδα η Book Press προτείνει ένα βιβλίο για παιδιά ή για εφήβους

Της Ελένης Κορόβηλα 

Αυτή την εβδομάδα το μυθιστ...

Το κάστρο της Ωριάς, του Παντελή Σταματελόπουλου & της Μαρίας Ηλιοπούλου

Το κάστρο της Ωριάς, του Παντελή Σταματελόπουλου & της Μαρίας Ηλιοπούλου

Κάθε εβδομάδα η Book Press προτείνει ένα βιβλίο για παιδιά ή για εφήβους.

Της Ελένης Κορόβηλα

Αυτή την εβδομάδα το ιστορικό μυθιστόρημα «Το κάστρο της Ωριάς», του Παντελή Σταματελόπουλου και της Μαρίας Ηλιοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ