OriginsChildrenLit

Για τη μελέτη των Ελένης Κονταξή και Τασούλας Τσιλιμένη «Εισαγωγή στην παιδική και εφηβική λογοτεχνία της Ευρώπης – Εργα και συγγραφείς» (εκδ. Ροπή).

Της Βασιλικής Λαλαγιάννη

H συγγραφή μιας Ιστορίας της ευρωπαϊκής παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας η οποία θα δίνει σφαιρικά τις τάσεις κάθε εθνικής λογοτεχνίας και τις διαδράσεις της με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές, θα παρουσιάζει ρεύματα, έργα και συγγραφείς και θα καλύπτει το διάστημα από τη γένεσή της, τον 17ο αιώνα, μέχρι και τις μέρες μας, αποτελεί ένα εγχείρημα δύσκολο αλλά και ριψοκίνδυνο. Οι δύο συγγραφείς του βιβλίου Ελένη Κονταξή και Τασούλα Τσιλιμένη, με πολυετή εμπειρία στον χώρο της μελέτης της παιδικής λογοτεχνίας, έθεσαν τα κριτήρια και τα όρια στη μελέτη και τις επιλογές αυτού του ογκοδέστατου υλικού, με στόχο, όπως πληροφορούν τον αναγνώστη στην Εισαγωγή τους, αφενός να αναδειχθούν τα κομβικά έργα της ευρωπαïκής παιδικής και εφηβικής λογοτεχνικής παραγωγής, και αφετέρου να υπογραμμιστούν οι πολιτισμικές αξίες και οι πνευματικές δημιουργίες που απολαμβάνουν από κοινού οι λαοί της Ευρώπης. Στον ελληνόφωνο χώρο, μετά τη μετάφραση, το 1995, από τη Στέση Αθήνη του σημαντικού βιβλίου της Ντενίζ Εσκαρπί Η παιδική και νεανική λογοτεχνία στην Ευρώπη, δεν είχαμε μία νεότερη ιστορία που να περιλαμβάνει σύγχρονα ρεύματα, να μελετά νέα λογοτεχνικά είδη, όπως για παράδειγμα το graphic novel, αλλά και να περιλαμβάνει και σύγχρονους Ευρωπαίους και Έλληνες δημιουργούς τόσο στον χώρο του μυθιστορήματος όσο και σε αυτόν του θεάτρου και της ποίησης.

Οι δύο συγγραφείς έθεσαν τα κριτήρια και τα όρια στη μελέτη και τις επιλογές αυτού του ογκοδέστατου υλικού, με στόχο αφενός να αναδειχθούν τα κομβικά έργα της ευρωπαïκής παιδικής και εφηβικής λογοτεχνικής παραγωγής, και αφετέρου να υπογραμμιστούν οι πολιτισμικές αξίες και οι πνευματικές δημιουργίες που απολαμβάνουν από κοινού οι λαοί της Ευρώπης.

Το πρώτο τμήμα του βιβλίου καλύπτει το χρονικό διάστημα από τα μέσα του 17ου μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, εποχή κατά την οποία στην Ευρώπη δεν θεωρούνταν απαραίτητα τα παιδικά βιβλία, με τα παιδιά να καταφεύγουν σε αναγνώσματα ενηλίκων, στη Βίβλο και σε θρησκευτικές ιστορίες. Όταν προέκυψε αυτή η ανάγκη στις αρχές του 18ου αιώνα, η εμφάνισή τους περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην εκπαίδευση. Στον αιώνα όμως αυτόν θεωρείται ότι εμφανίζεται η λογοτεχνία για παιδιά καθώς δημοσιεύονται περιπετειώδη αφηγήματα, παραμυθικές ιστορίες και άλλα είδη, με σαφή την απομάκρυνση από τον ηθικοδιδακτισμό. Τα Ο Ροβινσώνας Κρούσος και Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ παρόλο που σύγχρονοι μελετητές τούς αποδίδουν ένα αποικιοκρατικό πνεύμα, υπήρξαν την εποχή εκείνη επαναστατικές δημιουργίες, που, μαζί με τα παραμύθια του Σαρλ Περό, έβαλαν τη σφραγίδα τους στον 18ο αιώνα και αποτέλεσαν τα πρώτα έργα της παιδικής λογοτεχνίας. Το κίνημα του Διαφωτισμού και ειδικότερα οι απόψεις των Τζον Λοκ και Ζαν-Ζακ Ρουσό βοήθησαν σε αυτή την ανατροπή. Όλη αυτή η λογοτεχνική παραγωγή, από τον Δον Κιχώτη μέχρι την ποίηση για παιδιά του Γουίλιαμ Μπλέικ, παρουσιάζεται στο πρώτο μέρος του βιβλίου, συγχρόνως με τα ιδεολογικά ρεύματα που χαρακτηρίζουν τους υπό εξέταση αιώνες.

Ο «χρυσός αιώνας» της παιδικής λογοτεχνίας

Το δεύτερο μέρος εστιάζει στον «χρυσό αιώνα» της παιδικής λογοτεχνίας, τον 19ο αιώνα, όπου, στον απόηχο της τεχνολογικής και επιστημονικής εξέλιξης και των νέων συνθηκών διαβίωσης που χαρακτηρίζουν τον αιώνα αυτό, εμφανίζονται νέα λογοτεχνικά είδη, όπως το ιστορικό μυθιστόρημα και η αυτοβιογραφία, και δημοσιεύονται πολλά από τα αριστουργήματα της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Στο δεύτερο μισό του αιώνα, η νεανική λογοτεχνία αποτινάζει τον ηθικολογικό και γνωσιολογικό της χαρακτήρα. Έτσι, τα παραμύθια του Άντερσεν αλλά και η Αλίκη, ο Πινόκιο και άλλοι ήρωες θα κατοικήσουν μια για πάντα στο φαντασιακό των παιδιών, καθιερώνοντας τον 19ο αιώνα ως τη σπουδαιότερη περίοδο τροφοδότησης, μεταλλαγής και ανάπτυξης της παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας στον ευρωπαϊκό χώρο. Στο κεφάλαιο αυτό οι συγγραφείς του βιβλίου αναφέρονται και στις περιοδικές εκδόσεις και στους εκδότες τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα και στην εισαγωγή της εικόνας στον περιοδικό νεανικό Τύπο. Ένα άλλο πολύ σημαντικό σημείο είναι και η αναφορά στις μεταφράσεις ευρωπαïκών έργων στα ελληνικά, για τον 19ο όσο και για τον 20ό αιώνα που ακολουθεί. Έτσι έχουμε σε ένα σύγγραμμα συγκεντρωμένες τις πληροφορίες για τις μεταφραστικές διαδρομές γνωστών έργων της ευρωπαϊκής γραμματείας και την πρόσληψή τους στον ελληνικό χώρο.

Έχουμε σε ένα σύγγραμμα συγκεντρωμένες τις πληροφορίες για τις μεταφραστικές διαδρομές γνωστών έργων της ευρωπαϊκής γραμματείας και την πρόσληψή τους στον ελληνικό χώρο.

Το τρίτο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στην παιδική και νεανική λογοτεχνική παραγωγή του 20ού και του 21ου αιώνα, μια εποχή που σηματοδότησε αλλαγές στον τρόπο που εκφράζεται, απεικονίζεται και μελετάται η παιδική ηλικία. Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, το Ολοκαύτωμα, η πτώση των Αυτοκρατοριών, οι νέες πολιτικές ιδεολογίες, έστρεψαν το νεανικό λογοτέχνημα σε ένα ιστορικό και κοινωνικό προβληματισμό και επέβαλαν, γενικότερα, μια ρεαλιστική προσέγγιση της πραγματικότητας. Από το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ μέχρι τον Μεγάλο περίπατο του Πέτρου, το κεφάλαιο αυτό βλέπει διεξοδικά το ιστορικό αφήγημα, καθώς και τη λογοτεχνία του φανταστικού, από τον θεατρικό Πίτερ Παν μέχρι τη μεταμυθοπλαστική αφήγηση στη Μαίρη Πόπινς. Οι περιπέτειες του Χάρι Πότερ και ο Άρχοντας των δακτυλιδιών που κυριάρχησαν στη λογοτεχνία του φανταστικού, εξετάζονται από τις συγγραφείς εκτενώς, όπως και τα κόμικς και τα graphic novel, λογοτεχνικά δημιουργήματα της σύγχρονης εποχής.

Βιβλίο άρτια υπομνηματισμένο και σχεδιασμένο

Το εποπτικό υλικό του βιβλίου, άρτια υπομνηματισμένο, περιλαμβάνει εξώφυλλα των πρώτων εκδόσεων, σπάνιες γκραβούρες, φωτογραφίες ή έγχρωμες εικονογραφήσεις που κοσμούσαν τα εσώφυλλα των βιβλίων, από τον 17ο αιώνα μέχρι τα πλέον πρόσφατα. Το υλικό αυτό συνομιλεί με το κείμενο και παρέχει στοιχεία για την εκδοτική διαδρομή των βιβλίων αλλά και για την εκδοτική και καλλιτεχνική κίνηση κάθε εποχής και κάθε χώρας. Η βιβλιογραφία, ξενόγλωσση κατά βάση, συμπληρώνει αυτή τη μελέτη, η οποία αποτελεί πηγή γνώσεων για τον αναγνώστη και τον ερευνητή της παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας στην Ευρώπη των νεώτερων χρόνων.

* Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΑΛΑΓΙΑΝΝΗ είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.

 


paidiki logotexnia evropi ROPIΕισαγωγή στην παιδική και εφηβική λογοτεχνία της Ευρώπης
Έργα και συγγραφείς
Ελένη Κονταξή & Τασούλα Τσιλιμένη
Ροπή 2020
Σελ. 328, τιμή εκδότη €18,00

 

 

politeia link more

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΤΣΙΛΙΜΕΝΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Φόβος» του Κόρεϊ Ρόμπιν (κριτική) – Η πολιτική λειτουργία του φόβου στο διάβα της ιστορίας

«Φόβος» του Κόρεϊ Ρόμπιν (κριτική) – Η πολιτική λειτουργία του φόβου στο διάβα της ιστορίας

Για το βιβλίο του Κόρεϊ Ρόμπιν [Corey Robin] «Φόβος» (μτφρ. Ιουλία Πεντάζου, εκδ. Αλεξάνδρεια). Kεντρική εικόνα: Ο Λεβιάθαν κατά Χομπς © Wikimedia Commons.

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης 

Στόχος του παρόντος βιβλίο...

«Παρηγορητικοί λόγοι για τη διαχείριση του πένθους και της απώλειας» (κριτική) – Με τα κατευναστικά λόγια του Μεγάλου Βασιλείου και του Πλουτάρχου

«Παρηγορητικοί λόγοι για τη διαχείριση του πένθους και της απώλειας» (κριτική) – Με τα κατευναστικά λόγια του Μεγάλου Βασιλείου και του Πλουτάρχου

Για το βιβλίο «Πλούταρχος–Μέγας Βασίλειος. Παρηγορητικοί Λόγοι. Για τη διαχείριση του πένθους και της απώλειας» (μτφρ. Ιωάννης Πλεξίδας, εκδ. Γραφή). Kεντρική εικόνα: η διάσημη Madonna della Pietà του Μιχαήλ Άγγελου © Wikipedia. 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάν...

Δύο βιβλία που εξηγούν τις περίπλοκες σχέσεις της επιστήμης με τον Χριστιανισμό

Δύο βιβλία που εξηγούν τις περίπλοκες σχέσεις της επιστήμης με τον Χριστιανισμό

Για τα βιβλία των Ρόναλντ Νάμπερς [Ronald Numbers] «Ο Γαλιλαίος στη φυλακή» (εκδ. Λογείον) και Πίτερ Χάρισον [Peter Harrison] «Η πτώση και η ανάδυση της επιστήμης» (εκδ. Ροπή). Κεντρική εικόνα: ο πίνακας του Joseph Nicolas Robert Fleury «Ο Γαλιλαίος μπρος στα μέλη της Ιεράς Εξέτασης». 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ