the pursuit of happiness

Για το βιβλίο του Μαρτίν Μπερασάιν [Martin Berasain] «Η τρυφερότητα του πατέρα - Τι συμβαίνει με τη στοργή του άντρα» (μτφρ. Γιώτα Ποταμιάνου, εκδ. Μέλλον). Κεντρική εικόνα: Aπό την ταινία «The Pursuit of happyness» με πρωταγωνιστή τον Will Smith. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Τοποθετημένος στο «άρμα» της προστασίας από εξωτερικούς κινδύνους, της τροφοδοσίας της οικογένειας με τα χρειώδη και της εκ του μακρόθεν συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών του, για αιώνες ο πατέρας, ακόμη κι αυτός που θα μπορούσε να θεωρηθεί «καλός», πόρρω απείχε από την τρυφερότητα.

Σε μια εποχή που οι κοινωνικοί ρόλοι αναμορφώνονται ως προς το ποιοι έχουν τη δυνατότητα να τους φέρουν και ακόμη πιο συγκεκριμένα η διεκδκητικότητα των γυναικών σε πολλά πεδία καθίσταται δεδομένη και χρήσιμη, ο άντρας οφείλει να δει το κομμάτι του συναισθήματος όχι ως κάτι τρωτό και μη εντάξιμο στην εικόνα του, αλλά ως κάτι απόλυτα συναφές με την εγγενή ιδιοσυστασία του.

to mellon berasain htryferothta tou patera

Μια σχέση που χτίζεται 

Ο Αργεντινός ψυχαναλυτής Μαρτίν Μπερασάιν με το βιβλίο του Η τρυφερότητα του πατέρα (μτφρ. Γιώτα Ποταμιάνου, εκδ. Μέλλον) εστιάζει σ’ αυτή την ιδιαίτερη σχέση που χτίζεται μέρα μερα ανάμεσα στον πατέρα και τα παιδιά του. Ή, μάλλον, χτίζεται όταν ο πατέρας ξεπερνάει τον κοινωνικό «σκόπελο», απόρροια της πατριαρχικής δομής των κοινωνιών μας που θέλει τους άντρες ισχυρούς, άρα συναισθηματικά αποστασιοποιημένους έως και πάγωμένους, αλλιώς όχι μόνο δεν χτίζεται, αλλά γκρεμίζεται αυτομάτως.

Το βιβλίο του Μπερασάιν είναι μια διευρυμένη επανέκδοση του βιβλίου που είχε γράψει το 2012 με τα κυρίαρχα ζητήματα και τα συμπέρασματα εκείνου του βιβλίου να ακολουθούν και να ορίζουν και το παρόν.

Είναι οι κοινωνικές επιταγές, φαλλοκρατικές, αν μη τι άλλο, που μετατρέπουν τον άντρα σε ένα παγωμένο συναισθηματικά ον, αφήνοντας την πρωτοκαθεδρία του συναισθήματος στις γυναίκες.

Κατά τον Μπερασάιν, ενώ υπάρχουν αρκετές μελέτες και ογκώδης βιβλιογραφία (όπως φυσικά και επιστημονικές παρατηρήσεις) ως προς την επίδραση που έχει στα παιδιά η μητρική αγάπη και θαπλωρή, κάτι αντίστοιχο δεν βρίσκει κανείς εύκολα όταν προσπαθεί να βρει συσχετίσεις ανάμεσα στον πατέρα και τα παιδιά.

Τα συναισθήματα δεν έχουν φύλο 

Κι όμως, τα συναισθήματα δεν έχουν φύλο, όπως μπορεί να κατανοήσει κανείς διαβάζοντας το βιβλίο. Μπορεί οι κοινωνίες μας να θεωρούν πως τα συναισθήματα, ως κάτι πηγαίο, ανήκουν στο γυναικείο «οπλοστάσιο», εντούτοις, πάνω από όλα είναι ανθρώπινες ιδιότητες, άρα εκπτορεύονται τόσο από τις ανδρικές εσωτερικές «ορμές» όσο και τις γυναικείες.

Αυτό μας δείχνει πως δεν χρειάζεται να καταφύγουμε σε λογής ανθρωπολιγικές μελέτες για να κατανοήσουμε το φαινόμενο της απουσίας (παντελούς ή μέρους) συναισθήματος ή ενσυναίσθησης από τους άντρες. Κανένας Δαρβίνος δεν θα «προστρέξει» να μας επιβεβαιώσει μια τέτοια θεωρία. Πολύ απλά διότι δεν μπορεί να στηριχθεί επιστημονικά.

martin berasain

Ο Μαρτίν Μπερασάιν έχει σπουδάσει Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άιρες και η εκπαίδευσή του περιλαμβάνει την ψυχανάλυση και τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Έχει επηρεαστεί επίσης από τη Θετική Ψυχολογία. Έχει ασχοληθεί ενδελεχώς με την αντιμετώπιση αγχωδών διαταραχών, κρίσεων πανικού, φοβιών και κατάθλιψης. Η κλινική του εμπειρία και τα προσωπικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με τη θεραπεία της παχυσαρκίας, των διατροφικών διαταραχών και των ψυχοσωματικών διαταραχών.

Είναι οι κοινωνικές επιταγές, φαλλοκρατικές, αν μη τι άλλο, που μετατρέπουν τον άντρα σε ένα παγωμένο συναισθηματικά ον, αφήνοντας την πρωτοκαθεδρία του συναισθήματος στις γυναίκες.

Κι αν αυτό το μοντέλο «περπάτησε» για αιώνες, με τις γυναίκες να περιορίζονται σε οικιακές δεσμεύσεις, απέχοντας από την αγορά εργασίας ή άλλου τύπου κοινωνικές εκδηλώσεις, σήμερα κάτι τέτοιο δεν μπορεί να επιβληθεί ως κυρίαρχο μοντέλο.

Ο Μπερασάιν σημειώνει με επίταση τις αλλαγές που επισυμβαίνουν στις σύγχρονες οικογένειες όπου οι χωρισμοί είναι περισσότεροι ή οι γυναίκες αποφασίζουν πιο εύκολα να αφήσουν κατά μέρος τη μητρότητα προς χάρη της επαγγελματικής τους ανέλιξης.

Ο Μπερασάιν σημειώνει με επίταση τις αλλαγές που επισυμβαίνουν στις σύγχρονες οικογένειες όπου οι χωρισμοί είναι περισσότεροι ή οι γυναίκες αποφασίζουν πιο εύκολα να αφήσουν κατά μέρος τη μητρότητα προς χάρη της επαγγελματικής τους ανέλιξης. Ως εκ τούτου, σε αυτή τη νέα συνθήκη ο άντρας δεν γίνεται να ορίζεται με παλαιού τύπου συναισθηματικές ενσαρκώσεις. Το δείγμα του άντρα που θεωρεί ότι η τρυφερότητα είναι συνώνυμη της τρωτότητας ή της απουσίας ανδρισμού, στις μέρες μας δεν γίνεται να θεωρηθεί αποδοτικό.

Ο Μπερασάιν επιμένει, όσο σημαντική είναι η αγάπη που δείχνει μια μητέρα προς τα παιδιά της για την ψυχολογική και συναισθηματική τους ανάπτυξη (τουλάχιστον έως τα δέκα χρόνια, εκεί όπου αναπτύσσονται όλα αυτά τα χαρακτηριστικά), άλλο τόσο είναι κι αυτή του πατέρα. Μπορεί να μην υπερτονίζεται ή ακόμη και να υποτιμάται η σπουδαιότητά της, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν υφίσταται.

Σαν την επίγευση του κεραυνού 

Φυσικά, η αγάπη του πατέρα προς τα παιδιά του υπήρχε σε όλους τους πολιτισμούς, αλλά όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας, είχε την επίγευση της σιωπής και τη φωνή του κεραυνού. Ήταν ένα θέμα για το οποίο ουδείς μιλούσε. Ωσάν να μην υπήρχε ή να μην χρειαζόταν να υπάρξει.

Προφανώς κάτι τέτοιο αλλάζει δραστικά στον 21ο αιώνα, όπως και κάμποσες άλλες από τις παλαιές σταθερές που όριζαν τις ανθρώπινες σχέσεις. Κατά τον Μπερασάιν, στο μέλλον το νέο κύρος του άντρα δεν θα προέρχεται από το πόσο δυναμικός είναι ή πόση ασφάλεια δύναται να προσφέρει στα μέλη της οικογένειάς του (όχι αμελητέο, αλλά σίγουρα όχι κυρίαρχο), αλλά από το πόση τρυφερότητα μπορεί να δείξει.

Θα έλεγε κανείς πως απευθύνεται σε εκείνους τους άντρες που αναζητούν τον τρόπο, αλλά δεν βρίσκουν το έρμα να κάνουν το πρώτο βήμα.

Το βιβλίο, αν και προέρχεται από ψυχαναλυτή που στηρίζει πολλά από τα συμπεράσματά του στις συνεδρίες που κάνει με τους ασθενείς του, δεν απευθύνεται μόνο σε ειδικούς, αλλά και στον απλό αναγνώστη. Θα έλεγε κανείς πως απευθύνεται σε εκείνους τους άντρες που αναζητούν τον τρόπο, αλλά δεν βρίσκουν το έρμα να κάνουν το πρώτο βήμα. Αν διαβάσουν το βιβλίο με ανοιχτό μυαλό και με διάθεση να υπερβούν τα στεγανά τους, τότε σίγουρα θα αναβαπτιστούν εσωτερικά. Σ’ αυτή την περίπτωση το κέρδος θα είναι διπλό: για τους ίδιους και τα παιδιά τους.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Φιλοσοφία της Τεχνολογίας» (κριτική) – Μια κριτική επισκόπηση της τεχνολογίας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

«Φιλοσοφία της Τεχνολογίας» (κριτική) – Μια κριτική επισκόπηση της τεχνολογίας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Για το συλλογικό βιβλίο «Φιλοσοφία της Τεχνολογίας – Μια κριτική επισκόπηση», επιμέλεια Χαράλαμπος Κόκκινος, Μανώλης Πατηνιώτης (μτφρ. Χαράλαμπος Κόκκινος, εκδ. Ροπή). 

Γράφει η Λήδα Αρνέλλου

Τα ερωτήματα είναι πυρηνικ...

«Digital detox» της Τρίνε Σίβερτσεν (κριτική) – Μήπως ήρθε η ώρα να «αποτοξινωθούμε»;

«Digital detox» της Τρίνε Σίβερτσεν (κριτική) – Μήπως ήρθε η ώρα να «αποτοξινωθούμε»;

Για το βιβλίο της Τρίνε Σίβερτσεν [Trine Syvertsen] «Digital Detox» (μτφρ. Ελίνα Αντωνοπούλου, Βανέσα Ματσούκα, Έφη Ματσούκα, εκδ. Δίαυλος). Κεντρική εικόνα: Σκηνή από την ταινία «Παράσιτα» του Πονγκ Τσουν–χο. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Εμείς και η ψυχή μας» των Σάββα Σαββόπουλου και Κώστα Γιαννακίδη – «Όλα όσα θα θέλατε να ρωτήσετε έναν ψυχίατρο-ψυχαναλυτή»

«Εμείς και η ψυχή μας» των Σάββα Σαββόπουλου και Κώστα Γιαννακίδη – «Όλα όσα θα θέλατε να ρωτήσετε έναν ψυχίατρο-ψυχαναλυτή»

Για το βιβλίο του Σάββα Σαββόπουλου και του Κώστα Γιαννακίδη «Εμείς και η ψυχή μας» (εκδ. Παπαδόπουλος). Kεντρική εικόνα: «Η ψυχή ζωντανεύει ξανά με το φιλί του ερωτιδέα» [1787–1793], του Antonio Canova [Παρίσι, Λούβρο].

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ