alt

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη «Ο ταχυδρόμος» (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό που σίγουρα έχει μείνει από τον ρεαλισμό είναι η ανάγκη για στρωτές αφηγήσεις, αμιγείς μυθοπλασίες, που έχουν καθαρά περιγράμματα, σαφείς άξονες και δομή με αρχή, μέση και τέλος. Σ’ αυτό το σύνολο, η χαρά της ανάγνωσης πηγάζει από την αναζήτηση μιας θελκτικής ιστορίας με χαρακτήρες, με ζωντανή ατμόσφαιρα και με τη συγκίνηση που προκύπτει από τη γραφή.

Η διπλή αμφιταλαντευόμενη φύση του τον οδηγεί σε έναν γάμο, στον οποίο του φόρτωσαν μια κοπέλα που δεν είχε καν δει, την οποία όμως παντρεύτηκε, αγάπησε παρά τις παραξενιές της κι έκανε μαζί της δύο παιδιά.

Σ’ αυτά όλα ευδοκιμεί πολύ ικανοποιητικά το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη, που αναφέρεται στην Κρήτη της δεκαετίας του ’50. Ο αφηγητής Αλέξης Δαφέρμος είναι ταχυδρόμος, ένας μάλλον φιλήσυχος άνθρωπος, και ταυτόχρονα δραστήριος και διορατικός. Η όλη του προσωπικότητα, όπως φαίνεται από πολλά μικρά στιγμιότυπα, είναι μετριοπαθής και εν μέρει άβουλη, αλλά συνάμα δεν στερείται βαθύτερων σκέψεων και πυγμής, όταν νιώθει ότι είναι ανάγκη. Αυτή η διπλή αμφιταλαντευόμενη φύση του τον οδηγεί σε έναν γάμο, στον οποίο του φόρτωσαν μια κοπέλα που δεν είχε καν δει, την οποία όμως παντρεύτηκε, αγάπησε παρά τις παραξενιές της κι έκανε μαζί της δύο παιδιά.

Ώς εδώ φαίνεται ένα επίπεδο, ράθυμο βιβλίο για τα πολυπαιγμένα σενάρια της οικογένειας και μάλιστα μιας εποχής και μιας κοινωνίας όπου η παράδοση βαραίνει αφάνταστα. Φυσικά δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε τη δυναμική της αναπαράστασης μιας περιόδου, όπου ο άνθρωπος εντάσσεται –άλλοτε ομαλά κι άλλοτε ασφυκτικά– στο κοινωνικό πλαίσιο, με τα ήθη και τα έθιμα, τους άγραφους νόμους και τις άρρητες παραδόσεις, και μέσα σ’ αυτό διαμορφώνει τον χαρακτήρα του και την ιδιοσυγκρασία του. Αυτή η αλληλεπίδραση του ατομικού με το κοινωνικό, δείγμα της ελληνικής επαρχίας σίγουρα παλιότερων εποχών –ίσως ακόμα και του σήμερα–, σηματοδοτεί και τη σύγκρουση ανάμεσα στο ορατό και στο υπόγειο, τον προσωπικό παλμό και την κοινωνική μέγγενη.

Ο Γιώργος Παπαδάκης εμπλουτίζει όλο αυτό με το μυστήριο της νύφης που δεν έχει παρελθόν, που εμφανίστηκε στον γάμο πιθανότατα στη θέση μιας άλλης, η οποία είχε εμφανιστεί κουκουλωμένη στο τυφλό προξενιό, και με τον νόμο της οικογένειάς της η οποία επιβάλλει με τους νόμους του βουνού τα θέλω της. Έτσι, με κλειδί την αναζήτηση μυστικών και ψεμάτων ο αναγνώστης διατρέχει την κρητική επαρχία, περιδιαβαίνει τα κοινωνικά στοιχεία της εποχής και διερευνά το ήθος ανθρώπων και νοοτροπιών. Βασικός άξονας αυτής της ηθογραφίας είναι ο ίδιος ο ταχυδρόμος, που απορροφά κραδασμούς, διαθλά τις πιέσεις και δείχνει το ψυχολογικό βάθος ενός ανθρώπου ο οποίος δεν είναι μονοσήμαντος και αναποφάσιστος, όπως μερικές φορές φαίνεται.

Μικρές προτάσεις, σαφείς εικόνες και σκέψεις, ενίοτε λέξεις και φράσεις του κρητικού ιδιώματος, ακριβείς περιγραφές, έμφαση στη λεπτομέρεια συνθέτουν το λεκτικό σκηνικό.

Το αποκορύφωμα δεν είναι ο φόνος, ο οποίος ως είθισται αποτελεί την κορύφωση και οδηγεί στην αναγνωστική ένταση. Ο φόνος είναι η ορατή πλευρά του παγόβουνου, ενώ το πιο ουσιαστικό κομμάτι του έργου κρύβεται στα μισόλογα που κάποια στιγμή ξεχειλίζουν κι αποκαλύπτονται όσα η κοινωνία προσπαθεί να κρύψει κάτω από το χαλί. Ακόμα και η καταληκτική μοιραία πράξη του δολοφόνου αφηγητή είναι δείγμα μιας νοοτροπίας που δεν θέλει να κουβαλά δημόσια το άγος μιας ψυχικής ασθένειας. Όλα τα άλλα φαίνεται ότι υπηρετούν αυτό το άγος, οι άγραφοι νόμοι, οι διακριτικές σχέσεις, η σιωπή και η ανοχή, κρύβουν εντέλει το ντροπιαστικό και ντροπιασμένο πρόσωπο μιας κοινωνίας, που δεν ξέρει να αντιμετωπίζει με θάρρος τα προβλήματά της.

Το όλο εγχείρημα στηρίζεται σε μια αφτιασίδωτη γλώσσα, η οποία μένει στην αφάνεια, μολονότι διαθέτει τη δική της δυναμική. Μικρές προτάσεις, σαφείς εικόνες και σκέψεις, ενίοτε λέξεις και φράσεις του κρητικού ιδιώματος, ακριβείς περιγραφές, έμφαση στη λεπτομέρεια συνθέτουν το λεκτικό σκηνικό, το οποίο είναι τόσο σημαντικό για την απόδοση του κλίματος που μυεί τον αναγνώστη τόσο στην ψυχογραφία όσο και στην ηθογραφία ανθρώπων και κοινωνίας αντίστοιχα.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.
Τελευταίο του βιβλίο, η «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

→ Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία © από το αρχείο του Αντώνη Γενναράκη (Προξενιό στον Μυλοπόταμο).


altΟ ταχυδρόμος
Γιώργος Παπαδάκης
Εστία 2018
Σελ. 232, τιμή εκδότη €15,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κβάντι, του Μίνου Ευσταθιάδη

Κβάντι, του Μίνου Ευσταθιάδη

Για το μυθιστόρημα του Μίνου Ευσταθιάδη «Κβάντι» (εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Από την καμπάνια ενημέρωσης, της ΜΚΟ «Enough is Enough».

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το προηγούμενο βιβλίο του συγγραφέα, Ο δύτης (Ίκαρος, 2018), πρέπει πλέον να θ...

Πέτρινα πλοία, της Μαρίας Ξυλούρη

Πέτρινα πλοία, της Μαρίας Ξυλούρη

Για τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Ξυλούρη «Πέτρινα πλοία» (εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Ρενέ Μαγκρίτ «Το νησί των θησαυρών» (1942)

Του Διονύση Μαρίνου

Μια παράξενη ρωγμή, ύστερα μια δεύτερη, μια τρίτη και, αίφνης, η Χερσόνησο...

Τζίντιλι, του Δημήτρη Χριστόπουλου – Ιστορίες ανθρώπων που χάθηκαν

Τζίντιλι, του Δημήτρη Χριστόπουλου – Ιστορίες ανθρώπων που χάθηκαν

Για το σπονδυλωτό μυθιστόρημα του Δημήτρη Χριστόπουλου «Τζίντιλι» (εκδ. Τo Ροδακιό). Κεντρική εικόνα: Οικογενειακή φωτογραφία κατοίκων του χωριού Καστανόφυτο.

Της Χρύσας Φάντη

«Γιατί έστω ότι υπάρχει ένα χρέος στον άνθρωπο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάκης Βαρβιτσιώτης: «Ο ποιητής, αυτός ο αθώος, αυτός ο μάγος»

Τάκης Βαρβιτσιώτης: «Ο ποιητής, αυτός ο αθώος, αυτός ο μάγος»

Μια μέρα σαν σήμερα, 17 Απριλίου 1916, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης

Του Λεωνίδα Καλούση

Αυτός ο μικρός θεός που μιλά

Ο ποιητής
Αυτός ο αθώος
Αυτός ο μάγος
Ο θαυματοποιός
Ο μυστηριώδη...



Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Απριλίου 1844, γεννήθηκε στο Παρίσι ο Γάλλος συγγραφέας και κριτικός, βραβευμένος με Νόμπελ το 1921, Ανατόλ Φρανς. 

Του Λεωνίδα Καλούση 

Ο Ζακ Φρανσουά Ανατόλ-Τιμπώ γεννήθηκε σε μια οικογένεια από γονείς μέτριας μόρφωσ...

Ένας διαφορετικός τυμπανιστής, του Γουίλιαμ Μέλβιν Κέλι

Ένας διαφορετικός τυμπανιστής, του Γουίλιαμ Μέλβιν Κέλι

Για το μυθιστόρημα του William M. Kelley «Ένας διαφορετικός τυμπανιστής» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Καθαριστήριο στην οδό Φίλμορ, στο Χάρλεμ τη δεκαετία του '50. David Johnson/Harlem of the West©

Του Διονύση Μαρίνου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ευσταθίας Ματζαρίδου «Φτερά στο τσιμέντο», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[…] Τις ώρες που αυτοί κοιμούνται, αν εξαιρέσω, το ροχαλητό το...

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τον συλλογικό τόμο «Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση», σε επιμέλεια του Ιωάννη Βαρτζόπουλου, που κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι στη φύση του ανθρώπου η δυνατότ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ