alt

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη «Ο ταχυδρόμος» (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό που σίγουρα έχει μείνει από τον ρεαλισμό είναι η ανάγκη για στρωτές αφηγήσεις, αμιγείς μυθοπλασίες, που έχουν καθαρά περιγράμματα, σαφείς άξονες και δομή με αρχή, μέση και τέλος. Σ’ αυτό το σύνολο, η χαρά της ανάγνωσης πηγάζει από την αναζήτηση μιας θελκτικής ιστορίας με χαρακτήρες, με ζωντανή ατμόσφαιρα και με τη συγκίνηση που προκύπτει από τη γραφή.

Η διπλή αμφιταλαντευόμενη φύση του τον οδηγεί σε έναν γάμο, στον οποίο του φόρτωσαν μια κοπέλα που δεν είχε καν δει, την οποία όμως παντρεύτηκε, αγάπησε παρά τις παραξενιές της κι έκανε μαζί της δύο παιδιά.

Σ’ αυτά όλα ευδοκιμεί πολύ ικανοποιητικά το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη, που αναφέρεται στην Κρήτη της δεκαετίας του ’50. Ο αφηγητής Αλέξης Δαφέρμος είναι ταχυδρόμος, ένας μάλλον φιλήσυχος άνθρωπος, και ταυτόχρονα δραστήριος και διορατικός. Η όλη του προσωπικότητα, όπως φαίνεται από πολλά μικρά στιγμιότυπα, είναι μετριοπαθής και εν μέρει άβουλη, αλλά συνάμα δεν στερείται βαθύτερων σκέψεων και πυγμής, όταν νιώθει ότι είναι ανάγκη. Αυτή η διπλή αμφιταλαντευόμενη φύση του τον οδηγεί σε έναν γάμο, στον οποίο του φόρτωσαν μια κοπέλα που δεν είχε καν δει, την οποία όμως παντρεύτηκε, αγάπησε παρά τις παραξενιές της κι έκανε μαζί της δύο παιδιά.

Ώς εδώ φαίνεται ένα επίπεδο, ράθυμο βιβλίο για τα πολυπαιγμένα σενάρια της οικογένειας και μάλιστα μιας εποχής και μιας κοινωνίας όπου η παράδοση βαραίνει αφάνταστα. Φυσικά δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε τη δυναμική της αναπαράστασης μιας περιόδου, όπου ο άνθρωπος εντάσσεται –άλλοτε ομαλά κι άλλοτε ασφυκτικά– στο κοινωνικό πλαίσιο, με τα ήθη και τα έθιμα, τους άγραφους νόμους και τις άρρητες παραδόσεις, και μέσα σ’ αυτό διαμορφώνει τον χαρακτήρα του και την ιδιοσυγκρασία του. Αυτή η αλληλεπίδραση του ατομικού με το κοινωνικό, δείγμα της ελληνικής επαρχίας σίγουρα παλιότερων εποχών –ίσως ακόμα και του σήμερα–, σηματοδοτεί και τη σύγκρουση ανάμεσα στο ορατό και στο υπόγειο, τον προσωπικό παλμό και την κοινωνική μέγγενη.

Ο Γιώργος Παπαδάκης εμπλουτίζει όλο αυτό με το μυστήριο της νύφης που δεν έχει παρελθόν, που εμφανίστηκε στον γάμο πιθανότατα στη θέση μιας άλλης, η οποία είχε εμφανιστεί κουκουλωμένη στο τυφλό προξενιό, και με τον νόμο της οικογένειάς της η οποία επιβάλλει με τους νόμους του βουνού τα θέλω της. Έτσι, με κλειδί την αναζήτηση μυστικών και ψεμάτων ο αναγνώστης διατρέχει την κρητική επαρχία, περιδιαβαίνει τα κοινωνικά στοιχεία της εποχής και διερευνά το ήθος ανθρώπων και νοοτροπιών. Βασικός άξονας αυτής της ηθογραφίας είναι ο ίδιος ο ταχυδρόμος, που απορροφά κραδασμούς, διαθλά τις πιέσεις και δείχνει το ψυχολογικό βάθος ενός ανθρώπου ο οποίος δεν είναι μονοσήμαντος και αναποφάσιστος, όπως μερικές φορές φαίνεται.

Μικρές προτάσεις, σαφείς εικόνες και σκέψεις, ενίοτε λέξεις και φράσεις του κρητικού ιδιώματος, ακριβείς περιγραφές, έμφαση στη λεπτομέρεια συνθέτουν το λεκτικό σκηνικό.

Το αποκορύφωμα δεν είναι ο φόνος, ο οποίος ως είθισται αποτελεί την κορύφωση και οδηγεί στην αναγνωστική ένταση. Ο φόνος είναι η ορατή πλευρά του παγόβουνου, ενώ το πιο ουσιαστικό κομμάτι του έργου κρύβεται στα μισόλογα που κάποια στιγμή ξεχειλίζουν κι αποκαλύπτονται όσα η κοινωνία προσπαθεί να κρύψει κάτω από το χαλί. Ακόμα και η καταληκτική μοιραία πράξη του δολοφόνου αφηγητή είναι δείγμα μιας νοοτροπίας που δεν θέλει να κουβαλά δημόσια το άγος μιας ψυχικής ασθένειας. Όλα τα άλλα φαίνεται ότι υπηρετούν αυτό το άγος, οι άγραφοι νόμοι, οι διακριτικές σχέσεις, η σιωπή και η ανοχή, κρύβουν εντέλει το ντροπιαστικό και ντροπιασμένο πρόσωπο μιας κοινωνίας, που δεν ξέρει να αντιμετωπίζει με θάρρος τα προβλήματά της.

Το όλο εγχείρημα στηρίζεται σε μια αφτιασίδωτη γλώσσα, η οποία μένει στην αφάνεια, μολονότι διαθέτει τη δική της δυναμική. Μικρές προτάσεις, σαφείς εικόνες και σκέψεις, ενίοτε λέξεις και φράσεις του κρητικού ιδιώματος, ακριβείς περιγραφές, έμφαση στη λεπτομέρεια συνθέτουν το λεκτικό σκηνικό, το οποίο είναι τόσο σημαντικό για την απόδοση του κλίματος που μυεί τον αναγνώστη τόσο στην ψυχογραφία όσο και στην ηθογραφία ανθρώπων και κοινωνίας αντίστοιχα.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.
Τελευταίο του βιβλίο, η «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

→ Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία © από το αρχείο του Αντώνη Γενναράκη (Προξενιό στον Μυλοπόταμο).


altΟ ταχυδρόμος
Γιώργος Παπαδάκης
Εστία 2018
Σελ. 232, τιμή εκδότη €15,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

Για το μυθιστόρημα της Ελίζας Παναγιωτάτου «Διακοπές στην Αβησσυνία» (εκδ. Αντίποδες). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Βρίσκονται εκεί έξω. Περπατούν στους ίδιους δρόμους μ’ εμάς, αναζητώντας ωσ...

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

Για το βιβλίο του Θανάση Σκρουμπέλου «Σα μαγεμένο το μυαλό μου – Ιστορίες και εικόνες, ταξίμια της λαϊκής ψυχής» (εκδ. Τόπος). Κεντρική εικόνα: Ο Βασίλης Αυλωνίτης από την ταινία «Ο θησαυρός του μακαρίτη» (1959) σε σενάριο και σκηνοθεσία του Νίκου Τσιφόρου.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Πρόσωπα από τον χώρο των τεχνών, των ιδέων και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Μάριος Κρητικόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press 

...
H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

Η προβολή της καλτ ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα, που στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του «Βασιλιά» Στίβεν Κινγκ, θα γίνει στον κινηματογράφο Δαναό την Παρασκευή, 19 Απριλίου (9.45 μ.μ.)

Επιμέλεια: Book Press

Είναι από τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολ...

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές ζήτησαν να αποσυρθούν οι υποψηφιότητές τους από βραβεία που αναμένεται να δώσει η PEN America το επόμενο διάστημα θεωρώντας πως δεν έχει πάρει θέση για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Κεντρική εικόνα: η συγγραφέας και ποιήτρια Camonghne Felix, η οποία είναι μεταξύ των διαμαρτυρόμενων.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ