koritsia pou geloun

Για τη συλλογή διηγημάτων της Εύας Στάμου «Τα κορίτσια που γελούν» (εκδ. Αρμός).

Της Διώνης Δημητριάδου

Συλλογή με έξι ιστορίες, επικεντρωμένες (κυρίως) στη γυναικεία στάση και ψυχολογία, το νέο βιβλίο της Εύας Στάμου. Είναι συχνά παρακινδυνευμένη η προβολή του θηλυκού στοιχείου στη λογοτεχνία, καθώς εύκολα μπορεί να παρασυρθεί ο αναγνώστης σε μια συγκεκριμένη ματιά στον κόσμο με συνακόλουθη μετουσίωση των εικόνων σε μια διασπασμένη (ως προς την κοσμοαντίληψη των δύο φύλων) εκδοχή των πραγμάτων – γεγονός τουλάχιστον αμφισβητήσιμο. Η επιστημονική όμως κατάρτιση της Εύας Στάμου, όπως προκύπτει από τις σπουδές και τις ενασχολήσεις της με το αντικείμενο της ψυχολογίας, καθιστά το συγκεκριμένο εγχείρημα ενδιαφέρον και σοβαρό. Η ανάγνωση των διηγημάτων οδηγεί σε επαλήθευση της αρχικής αυτής εκτίμησης. Οι ιστορίες του βιβλίου προσεγγίζουν τους χαρακτήρες τους με την προσοχή που απαιτεί η γραφή, όταν φιλοδοξεί (και το κατορθώνει) να αναχθεί πέρα και πάνω από το επιφανειακό περίβλημα των προσώπων και επιχειρεί μια καταβύθιση στον εσωτερικό τους κόσμο – με τις ομοιότητες αλλά και τις διαφορές που χαρακτηρίζουν και συχνά κατηγοριοποιούν τα δύο φύλα.

Το πιο ασθενές στη θεματική του διήγημα της συλλογής Τα κορίτσια που γελούν στεγάζει κάτω από τον τίτλο του και τα υπόλοιπα αδικώντας στο μερίδιο της προβολής το πολύ ενδιαφέρον «Δείπνο» και την άριστα γραμμένη (σε θεματική, επεξεργασία και δομή) «Βοστώνη». Εκτός αν η επιλογή του τίτλου της συλλογής είχε ως κριτήριο τον έμμεσο σχολιασμό της γυναικείας στάσης απέναντι στη ζωή – κάτι που παραδόξως έρχεται σε αντίθεση με τη σκιαγράφηση των γυναικείων χαρακτήρων των διηγημάτων. Στην προσωπική μου ανάγνωση οι γυναίκες αυτών των ιστοριών καθόλου δεν γελούν.

Το «Ένα τέλειο έγκλημα» εστιάζει στη διαταραγμένη προσωπικότητα μια γυναίκας, τα αντικοινωνικά αισθήματα της οποίας την ωθούν στον σχεδιασμό ενός εγκλήματος χωρίς καμία απολύτως αιτιολογία που θα το έκανε τουλάχιστον κατανοητό αν όχι και αποδεκτό.

Στη «Θερμοκοιτίδα» (εύστοχος ο τίτλος) δίνεται η ευκαιρία να συνεκτιμηθεί ο εγκλεισμός σε ένα δημόσιο ψυχιατρείο με τον διφορούμενο ανάλογο περιορισμό σε ένα «στρατόπεδο» προσφύγων. Ενδιαφέρον μέσα στη συντομία του.

Στο «Δείπνο», από τα καλύτερα της συλλογής, οι χαρακτήρες μέσα από συγκρούσεις φθάνουν σε αποκαλύψεις που αναιρούν τις επιφανειακές εκτιμήσεις τους για την αλήθεια των προσώπων.

Στο άνισο σε σχέση με τα υπόλοιπα «Τα κορίτσια που γελούν» το θέμα της ηλικίας, που γράφει πάνω στα πρόσωπα, θα παρουσιαστεί σημειολογικά με το γέλιο (ανέμελο τάχα ή μήπως αγχωτικό και αμήχανο;) της νεαρής ηλικίας σε αντίστιξη με την ωριμότητα.

Στο «Δείπνο», από τα καλύτερα της συλλογής, οι χαρακτήρες μέσα από συγκρούσεις φθάνουν σε αποκαλύψεις που αναιρούν τις επιφανειακές εκτιμήσεις τους για την αλήθεια των προσώπων. Το πλέον σημαντικό είναι πως η διάρκεια ενός δείπνου (ευκαιρία για να αναδειχθεί το ταλέντο της Στάμου ως προς την οικονομία του χρόνου της αφήγησης) αρκεί για να ανιχνευθούν οι προσχηματικές διαπροσωπικές σχέσεις και να έρθει στην επιφάνεια η μοναξιά των ηρώων.

Έριξε μια ματιά στους υπόλοιπους και διαπίστωσε ότι ήταν όλοι απορροφημένοι σε κάτι διαφορετικό, και χωρίς διάθεση για επικοινωνία: η Άννε κρυμμένη πίσω από το βιβλίο, ο Λίο ξαπλωμένος σε έναν από τους καναπέδες με τα μάτια κλειστά απολαμβάνοντας τη μουσική –ένα σιντί του Μπιλ Έβανς με τίτλο «YoumustbelieveinSpring» που είχε ο ίδιος επιλέξει–, η Χριστίνα καθισμένη στο πάτωμα ξεφυλλίζοντας ένα άλμπουμ με φωτογραφίες της οικογένειας του Λαρς και εκείνος στην άλλη άκρη του δωματίου καπνίζοντας δίπλα στο ανοιχτό παράθυρο, με το βλέμμα προσηλωμένο στο κινητό του.

Ευρηματική η «Κυρία με το καπέλο» εν συντομία αφήνει να αναδυθεί η δύναμη των συνειρμών.

Η Εύα Στάμου αξιοποιεί τις γνώσεις της στην Ψυχολογία για να δώσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα στις ιστορίες της, χωρίς όμως να τις φορτώνει με το βάρος της επιστήμης της. Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται με έναν επιφανειακά εύκολο τρόπο, ωστόσο δεν αργείς να αντιληφθείς πως υπάρχουν πολλά που αποκαλύπτονται για τη συμπεριφορά τους.

Τέλος η «Βοστώνη», που θα αρκούσε μόνον αυτή για να έχουμε μια αξιοπρόσεκτη έκδοση. Το θέμα αντλείται από την πανεπιστημιακή κοινότητα και τις σχέσεις καθηγητών και φοιτητών. Ωστόσο, ενώ στα χέρια ενός ατάλαντου συγγραφέα θα κατέληγε να δοθεί σαν μια ιστορία ερωτική (αν και μονόπλευρη) που θα προσέλκυε το φιλοπερίεργο αναγνωστικό κοινό, εδώ εξελίσσεται με μια πλοκή καταιγιστική αλλά παράλληλα εξαιρετική ως προς τη συγγραφική ανατομία των χαρακτήρων. Να προστεθεί εδώ και ο άψογος χειρισμός του απρόβλεπτου παράγοντα, των ανατροπών και του ατελούς σεναρίου, στοιχείο αυτό το τελευταίο που αναδεικνύει τη μη αναγκαιότητα καταγραφής του αυτονόητου. Αν ήταν κινηματογραφική ταινία, η καταληκτική ερώτηση: Ποια είναι η Σοφία Μο; θα αποτελούσε το άψογο τελείωμα της ιστορίας.

Αυτό που τον πείραζε περισσότερο ήταν ο τρόπος που τον είχε ξεγελάσει ο Διευθυντής, αφήνοντάς τον να πιστεύει πως όλα είχαν τελειώσει προς όφελός του, την ίδια στιγμή που υποσχόταν την τιμωρία του στη Μο και τους υποστηρικτές της. Τι απαίσια ιστορία!

Η Εύα Στάμου αξιοποιεί τις γνώσεις της στην Ψυχολογία για να δώσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα στις ιστορίες της, χωρίς όμως να τις φορτώνει με το βάρος της επιστήμης της. Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται με έναν επιφανειακά εύκολο τρόπο, ωστόσο δεν αργείς να αντιληφθείς πως υπάρχουν πολλά που αποκαλύπτονται για τη συμπεριφορά τους, έτσι ώστε να μπορούν να αποτελέσουν αντιπροσωπευτικό ο καθένας τύπο για περιπτώσεις που κατηγοριοποιούνται στην Ψυχολογία. Σαν να πρόκειται για κλινικές περιπτώσεις που η συγγραφέας απομόνωσε και κατόπιν ενέταξε μέσα στο μυθοπλαστικό της τοπίο. Επειδή, όμως, η μυθοπλασία αναδεικνύεται ισχυρότερη από την όποια πραγματικότητα, αρκεί να ειπωθεί πως η πείρα της Στάμου στις πολλές κλινικές περιπτώσεις αποτέλεσε το πρόσφορο υπόβαθρο για τη δημιουργική της φαντασία. Αυτή είναι μια ικανή συνθήκη για την καλή λογοτεχνία, που ως γνωστόν αντλεί από βιώματα, δεν είναι όμως αυτοβιογραφική, με τα όρια της μυθοπλασίας να αγγίζουν τις αληθινές ιστορίες χωρίς φυσικά να τις αντιγράφουν. Μια τέτοια περίπτωση είναι αυτή της Εύας Στάμου, που δίνει εδώ έξι ιστορίες στη μικρή φόρμα και με μία από αυτές (τη «Βοστώνη») να φέρει επάξια τον τίτλο της νουβέλας. Όχι για την έκτασή της (αυτό ας αποτελεί το άνευ ουσίας επιπρόσθετο και επιφανειακό χαρακτηριστικό του είδους) αλλά για το εύρος του αφηγηματικού χρόνου, τη διαπλοκή των σχέσεων των ηρώων και φυσικά την άριστη ψυχογραφία των προσώπων. Πέντε διηγήματα, λοιπόν, και μία νουβέλα η νέα συγγραφική κατάθεση της Εύας Στάμου.

Η εικόνα του εξωφύλλου σε μια ενδιαφέρουσα συνομιλία με τις ιστορίες του βιβλίου, με τη γυναικεία φιγούρα να γυρνά την πλάτη και να απομακρύνεται, αδιάφορη ίσως για τα γεγονότα που διαδραματίζονται ερήμην της ή με την ηθελημένη απουσία της. Αν στρεφόταν προς το μέρος μας, θα βλέπαμε πως δεν γελά.

* Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ο ευτυχισμένος Σίσυφος» (εκδ. ΑΩ).


altΤα κορίτσια που γελούν
Εύα Στάμου
Αρμός 2018
Σελ. 224, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΣΤΑΜΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

Για το μυθιστόρημα της Ελίζας Παναγιωτάτου «Διακοπές στην Αβησσυνία» (εκδ. Αντίποδες). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Βρίσκονται εκεί έξω. Περπατούν στους ίδιους δρόμους μ’ εμάς, αναζητώντας ωσ...

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

Για το βιβλίο του Θανάση Σκρουμπέλου «Σα μαγεμένο το μυαλό μου – Ιστορίες και εικόνες, ταξίμια της λαϊκής ψυχής» (εκδ. Τόπος). Κεντρική εικόνα: Ο Βασίλης Αυλωνίτης από την ταινία «Ο θησαυρός του μακαρίτη» (1959) σε σενάριο και σκηνοθεσία του Νίκου Τσιφόρου.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Τι ζητούν τα σημερινά κορίτσια; Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι φόβοι τους και πώς τοποθετούνται απέναντι στα αιτήματα του φεμινισμού, αλλά και την έμφυλη βία; Με αφορμή το βιβλίο «Μικρές επικίνδυνες - 100 ιστορίες από 100 γενναία κορίτσια» (εκδ. Key Books) συνομιλήσαμε με τις Μαριάννα Σκυλακάκη και Στέλλα Κάσδαγλη που μ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ