koritsia pou geloun

Για τη συλλογή διηγημάτων της Εύας Στάμου «Τα κορίτσια που γελούν» (εκδ. Αρμός).

Της Διώνης Δημητριάδου

Συλλογή με έξι ιστορίες, επικεντρωμένες (κυρίως) στη γυναικεία στάση και ψυχολογία, το νέο βιβλίο της Εύας Στάμου. Είναι συχνά παρακινδυνευμένη η προβολή του θηλυκού στοιχείου στη λογοτεχνία, καθώς εύκολα μπορεί να παρασυρθεί ο αναγνώστης σε μια συγκεκριμένη ματιά στον κόσμο με συνακόλουθη μετουσίωση των εικόνων σε μια διασπασμένη (ως προς την κοσμοαντίληψη των δύο φύλων) εκδοχή των πραγμάτων – γεγονός τουλάχιστον αμφισβητήσιμο. Η επιστημονική όμως κατάρτιση της Εύας Στάμου, όπως προκύπτει από τις σπουδές και τις ενασχολήσεις της με το αντικείμενο της ψυχολογίας, καθιστά το συγκεκριμένο εγχείρημα ενδιαφέρον και σοβαρό. Η ανάγνωση των διηγημάτων οδηγεί σε επαλήθευση της αρχικής αυτής εκτίμησης. Οι ιστορίες του βιβλίου προσεγγίζουν τους χαρακτήρες τους με την προσοχή που απαιτεί η γραφή, όταν φιλοδοξεί (και το κατορθώνει) να αναχθεί πέρα και πάνω από το επιφανειακό περίβλημα των προσώπων και επιχειρεί μια καταβύθιση στον εσωτερικό τους κόσμο – με τις ομοιότητες αλλά και τις διαφορές που χαρακτηρίζουν και συχνά κατηγοριοποιούν τα δύο φύλα.

Το πιο ασθενές στη θεματική του διήγημα της συλλογής Τα κορίτσια που γελούν στεγάζει κάτω από τον τίτλο του και τα υπόλοιπα αδικώντας στο μερίδιο της προβολής το πολύ ενδιαφέρον «Δείπνο» και την άριστα γραμμένη (σε θεματική, επεξεργασία και δομή) «Βοστώνη». Εκτός αν η επιλογή του τίτλου της συλλογής είχε ως κριτήριο τον έμμεσο σχολιασμό της γυναικείας στάσης απέναντι στη ζωή – κάτι που παραδόξως έρχεται σε αντίθεση με τη σκιαγράφηση των γυναικείων χαρακτήρων των διηγημάτων. Στην προσωπική μου ανάγνωση οι γυναίκες αυτών των ιστοριών καθόλου δεν γελούν.

Το «Ένα τέλειο έγκλημα» εστιάζει στη διαταραγμένη προσωπικότητα μια γυναίκας, τα αντικοινωνικά αισθήματα της οποίας την ωθούν στον σχεδιασμό ενός εγκλήματος χωρίς καμία απολύτως αιτιολογία που θα το έκανε τουλάχιστον κατανοητό αν όχι και αποδεκτό.

Στη «Θερμοκοιτίδα» (εύστοχος ο τίτλος) δίνεται η ευκαιρία να συνεκτιμηθεί ο εγκλεισμός σε ένα δημόσιο ψυχιατρείο με τον διφορούμενο ανάλογο περιορισμό σε ένα «στρατόπεδο» προσφύγων. Ενδιαφέρον μέσα στη συντομία του.

Στο «Δείπνο», από τα καλύτερα της συλλογής, οι χαρακτήρες μέσα από συγκρούσεις φθάνουν σε αποκαλύψεις που αναιρούν τις επιφανειακές εκτιμήσεις τους για την αλήθεια των προσώπων.

Στο άνισο σε σχέση με τα υπόλοιπα «Τα κορίτσια που γελούν» το θέμα της ηλικίας, που γράφει πάνω στα πρόσωπα, θα παρουσιαστεί σημειολογικά με το γέλιο (ανέμελο τάχα ή μήπως αγχωτικό και αμήχανο;) της νεαρής ηλικίας σε αντίστιξη με την ωριμότητα.

Στο «Δείπνο», από τα καλύτερα της συλλογής, οι χαρακτήρες μέσα από συγκρούσεις φθάνουν σε αποκαλύψεις που αναιρούν τις επιφανειακές εκτιμήσεις τους για την αλήθεια των προσώπων. Το πλέον σημαντικό είναι πως η διάρκεια ενός δείπνου (ευκαιρία για να αναδειχθεί το ταλέντο της Στάμου ως προς την οικονομία του χρόνου της αφήγησης) αρκεί για να ανιχνευθούν οι προσχηματικές διαπροσωπικές σχέσεις και να έρθει στην επιφάνεια η μοναξιά των ηρώων.

Έριξε μια ματιά στους υπόλοιπους και διαπίστωσε ότι ήταν όλοι απορροφημένοι σε κάτι διαφορετικό, και χωρίς διάθεση για επικοινωνία: η Άννε κρυμμένη πίσω από το βιβλίο, ο Λίο ξαπλωμένος σε έναν από τους καναπέδες με τα μάτια κλειστά απολαμβάνοντας τη μουσική –ένα σιντί του Μπιλ Έβανς με τίτλο «YoumustbelieveinSpring» που είχε ο ίδιος επιλέξει–, η Χριστίνα καθισμένη στο πάτωμα ξεφυλλίζοντας ένα άλμπουμ με φωτογραφίες της οικογένειας του Λαρς και εκείνος στην άλλη άκρη του δωματίου καπνίζοντας δίπλα στο ανοιχτό παράθυρο, με το βλέμμα προσηλωμένο στο κινητό του.

Ευρηματική η «Κυρία με το καπέλο» εν συντομία αφήνει να αναδυθεί η δύναμη των συνειρμών.

Η Εύα Στάμου αξιοποιεί τις γνώσεις της στην Ψυχολογία για να δώσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα στις ιστορίες της, χωρίς όμως να τις φορτώνει με το βάρος της επιστήμης της. Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται με έναν επιφανειακά εύκολο τρόπο, ωστόσο δεν αργείς να αντιληφθείς πως υπάρχουν πολλά που αποκαλύπτονται για τη συμπεριφορά τους.

Τέλος η «Βοστώνη», που θα αρκούσε μόνον αυτή για να έχουμε μια αξιοπρόσεκτη έκδοση. Το θέμα αντλείται από την πανεπιστημιακή κοινότητα και τις σχέσεις καθηγητών και φοιτητών. Ωστόσο, ενώ στα χέρια ενός ατάλαντου συγγραφέα θα κατέληγε να δοθεί σαν μια ιστορία ερωτική (αν και μονόπλευρη) που θα προσέλκυε το φιλοπερίεργο αναγνωστικό κοινό, εδώ εξελίσσεται με μια πλοκή καταιγιστική αλλά παράλληλα εξαιρετική ως προς τη συγγραφική ανατομία των χαρακτήρων. Να προστεθεί εδώ και ο άψογος χειρισμός του απρόβλεπτου παράγοντα, των ανατροπών και του ατελούς σεναρίου, στοιχείο αυτό το τελευταίο που αναδεικνύει τη μη αναγκαιότητα καταγραφής του αυτονόητου. Αν ήταν κινηματογραφική ταινία, η καταληκτική ερώτηση: Ποια είναι η Σοφία Μο; θα αποτελούσε το άψογο τελείωμα της ιστορίας.

Αυτό που τον πείραζε περισσότερο ήταν ο τρόπος που τον είχε ξεγελάσει ο Διευθυντής, αφήνοντάς τον να πιστεύει πως όλα είχαν τελειώσει προς όφελός του, την ίδια στιγμή που υποσχόταν την τιμωρία του στη Μο και τους υποστηρικτές της. Τι απαίσια ιστορία!

Η Εύα Στάμου αξιοποιεί τις γνώσεις της στην Ψυχολογία για να δώσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα στις ιστορίες της, χωρίς όμως να τις φορτώνει με το βάρος της επιστήμης της. Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται με έναν επιφανειακά εύκολο τρόπο, ωστόσο δεν αργείς να αντιληφθείς πως υπάρχουν πολλά που αποκαλύπτονται για τη συμπεριφορά τους, έτσι ώστε να μπορούν να αποτελέσουν αντιπροσωπευτικό ο καθένας τύπο για περιπτώσεις που κατηγοριοποιούνται στην Ψυχολογία. Σαν να πρόκειται για κλινικές περιπτώσεις που η συγγραφέας απομόνωσε και κατόπιν ενέταξε μέσα στο μυθοπλαστικό της τοπίο. Επειδή, όμως, η μυθοπλασία αναδεικνύεται ισχυρότερη από την όποια πραγματικότητα, αρκεί να ειπωθεί πως η πείρα της Στάμου στις πολλές κλινικές περιπτώσεις αποτέλεσε το πρόσφορο υπόβαθρο για τη δημιουργική της φαντασία. Αυτή είναι μια ικανή συνθήκη για την καλή λογοτεχνία, που ως γνωστόν αντλεί από βιώματα, δεν είναι όμως αυτοβιογραφική, με τα όρια της μυθοπλασίας να αγγίζουν τις αληθινές ιστορίες χωρίς φυσικά να τις αντιγράφουν. Μια τέτοια περίπτωση είναι αυτή της Εύας Στάμου, που δίνει εδώ έξι ιστορίες στη μικρή φόρμα και με μία από αυτές (τη «Βοστώνη») να φέρει επάξια τον τίτλο της νουβέλας. Όχι για την έκτασή της (αυτό ας αποτελεί το άνευ ουσίας επιπρόσθετο και επιφανειακό χαρακτηριστικό του είδους) αλλά για το εύρος του αφηγηματικού χρόνου, τη διαπλοκή των σχέσεων των ηρώων και φυσικά την άριστη ψυχογραφία των προσώπων. Πέντε διηγήματα, λοιπόν, και μία νουβέλα η νέα συγγραφική κατάθεση της Εύας Στάμου.

Η εικόνα του εξωφύλλου σε μια ενδιαφέρουσα συνομιλία με τις ιστορίες του βιβλίου, με τη γυναικεία φιγούρα να γυρνά την πλάτη και να απομακρύνεται, αδιάφορη ίσως για τα γεγονότα που διαδραματίζονται ερήμην της ή με την ηθελημένη απουσία της. Αν στρεφόταν προς το μέρος μας, θα βλέπαμε πως δεν γελά.

* Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ο ευτυχισμένος Σίσυφος» (εκδ. ΑΩ).


altΤα κορίτσια που γελούν
Εύα Στάμου
Αρμός 2018
Σελ. 224, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΣΤΑΜΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ