thessaloniki retouche 700

Για το μυθιστόρημα του Σίμου Οφλίδη και της Λένας Καλαϊτζή-Οφλίδη «Ρετούς – Το τρυφερό χάδι του ψέματος» (εκδ. Νησίδες).

Του Κώστα Δρουγαλά

«Ρετούς» είναι μία λέξη με την οποία είναι εξοικειωμένοι όσοι ασχολούνται με τη φωτογραφία: είναι η διόρθωση μικρών ατελειών με το χέρι προκειμένου να εμφανίζεται πεντακάθαρο και πιο γοητευτικό το αποτέλεσμα. Γύρω από τη φωτογραφική τέχνη και το αποτύπωμά της στον 20ό και στον 21ο αιώνα περιστρέφεται το καινούργιο βιβλίο της Λένας Καλαϊτζή-Οφλίδη και του Σίμου Οφλίδη, με τίτλο Ρετούς.

Από το βιβλίο παρελαύνουν όλα τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη συμπρωτεύουσα και την Ελλάδα εν γένει: Κατοχή, Εμφύλιος, οι δολοφονίες του Πολκ, του Λαμπράκη, του Παγκρατίδη, τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια, τα ξερονήσια, η μετανάστευση στη Γερμανία, η Χούντα, η μεταπολίτευση, το περιβόητο μιλένιουμ και η απατηλή υπόσχεση της ευτυχίας.

Η αφήγηση του μυθιστορήματος κινείται σε δύο άξονες: ο ένας στο παρελθόν και ο άλλος στο παρόν. Η παρελθοντική αφήγηση ξεκινάει από το χωριό Ζαράκοβο το 1934· παρακολουθούμε την πρόσμειξη των ντόπιων με τους πρόσφυγες, το ανακάτεμα της ποντιακής διαλέκτου με το χαρακτηριστικό σλαβομακεδονικό γλωσσικό ιδίωμα. Οι πρωταγωνιστές μας είναι δύο δίδυμα αδέλφια, ο Αλέκος κι ο Παναγής, που αναγκάζονται να αφήσουν τη γενέτειρά τους για τη Θεσσαλονίκη, προκειμένου να επιβιώσουν στα δύσκολα εμφυλιακά χρόνια. Στην πόλη τα δύο αδέρφια εργάζονται σε ένα ανήλιαγο πασουμάδικο για πολλές ώρες κάθε μέρα, μέχρι που ένας φωτογράφος τούς βλέπει έξω απ’ το μαγαζί να χαζεύουν τη βιτρίνα του· από εκεί κι έπειτα η ζωή τους αλλάζει με ραγδαίο τρόπο: μαθαίνουν τη δουλειά του φωτογράφου κι ύστερα από πέντε χρόνια ανοίγουν το δικό τους φωτογραφείο, το «Φώτο Μιστράλ». Στις δεκαετίες που ακολουθούν, οι ζωές τους αλλάζουν, εξελίσσονται: παντρεύονται, κάνουν παιδιά, βλέπουν το φωτογραφείο να παρακμάζει, απόλυτα παραδομένο στις αλλαγές της κοινωνίας. Μαζί τους γνωρίζουμε και τους ανθρώπους που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στις ζωές τους: ο Αργυριάδης με τις παράλογες απαιτήσεις ενός αφεντικού, βγαλμένου από τις σελίδες του Στάινμπεκ· η Αρμένισσα Ναΐρα με τα εντυπωσιακά αμυγδαλωτά μάτια· η Εσπερία, η Μπίλη, η Κορτέσσα· και φυσικά, ο καλύτερος όλων, ο τσιγγάνος Βασίλαγας με τη συγκινητική ιστορία του μετανάστη πατέρα του.

Στην αφήγηση του παρόντος βρισκόμαστε στο 2013, κι η Ναΐρα, η εγγονή του Αλέκου, χαροπαλεύει σε δημόσιο νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης ύστερα από πυροβολισμό που δέχτηκε στο στήθος. Σε αυτό το κομμάτι της αφήγησης η φωτογραφική μηχανή γίνεται όπλο στα χέρια του κυνηγού Αλέκου, που βγαίνει σε αναζήτηση αυτών που πυροβόλησαν την εγγονή του.

Από το βιβλίο παρελαύνουν όλα τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη συμπρωτεύουσα και την Ελλάδα εν γένει: Κατοχή, Εμφύλιος, οι δολοφονίες του Πολκ, του Λαμπράκη, του Παγκρατίδη, τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια, τα ξερονήσια, η μετανάστευση στη Γερμανία, η Χούντα, η μεταπολίτευση, το περιβόητο μιλένιουμ και η απατηλή υπόσχεση της ευτυχίας.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη (οι ζωές των αδερφών εξιστορούνται από τον Αλέκο, τον έναν από τους δίδυμους), ενώ συνολικά θα λέγαμε πως το βιβλίο είναι θεατρικά γραμμένο· έχει την απαραίτητη ζωντάνια που χαρακτηρίζει το «σανίδι». Και δεν κάνουμε λόγο μόνο για τους διαλόγους, αλλά και για την αφήγηση και την περιγραφή: οι ήρωες ζωντανεύουν στα μάτια του αναγνώστη, με το λαϊκό ιδίωμα, το χιούμορ τους. Μεγάλο ενδιαφέρον από άποψη περιεχομένου παρουσιάζει η αισθητική πρόσληψη της φωτογραφίας: πώς μετακινούμαστε από το ασπρόμαυρο στο έγχρωμο κι από εκεί στη γρήγορη, ψηφιακή αποτύπωση με σύντομη διάρκεια ζωής, όσο χρειάζεται για να ανασάνει και να πεθάνει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποτυπώνοντας με ενάργεια τη δυστοπική κοινωνία του θεάματος.

Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση, καλό θα ήταν να σταθούμε και στο αρνητικό στοιχείο του βιβλίου, που δεν είναι άλλο από το «οικονομικό» μέγεθός του: τα ιστορικά και μυθιστορηματικά γεγονότα με τα οποία καταπιάνεται, μοιάζουν να ασφυκτιούν στις περίπου τριακόσιες σελίδες του μυθιστορήματος, που δεν θα ήταν υπερβολή, εάν υποστηρίζαμε πως το βιβλίο θα μπορούσε να είναι διπλάσιο σε μέγεθος. Ίσως, ακόμη καλύτερα, θα μπορούσε το Ρετούς να αποτελεί μία συλλογή διηγημάτων με ομόκεντρη θεματική-αφήγηση την τέχνη της φωτογραφίας και την πόλη της Θεσσαλονίκης.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν» (εκδ. Πικραμένος).

altΡετούς
Το τρυφερό χάδι του ψέματος
Λένα Καλαϊτζή-Οφλίδη, Σίμος Οφλίδης
Νησίδες 2018
Σελ. 292, τιμή εκδότη €12,72

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΙΜΟΥ ΟΦΛΙΔΗ

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΚΑΛΑΪΤΖΗ-ΟΦΛΙΔΗ

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ