thessaloniki retouche 700

Για το μυθιστόρημα του Σίμου Οφλίδη και της Λένας Καλαϊτζή-Οφλίδη «Ρετούς – Το τρυφερό χάδι του ψέματος» (εκδ. Νησίδες).

Του Κώστα Δρουγαλά

«Ρετούς» είναι μία λέξη με την οποία είναι εξοικειωμένοι όσοι ασχολούνται με τη φωτογραφία: είναι η διόρθωση μικρών ατελειών με το χέρι προκειμένου να εμφανίζεται πεντακάθαρο και πιο γοητευτικό το αποτέλεσμα. Γύρω από τη φωτογραφική τέχνη και το αποτύπωμά της στον 20ό και στον 21ο αιώνα περιστρέφεται το καινούργιο βιβλίο της Λένας Καλαϊτζή-Οφλίδη και του Σίμου Οφλίδη, με τίτλο Ρετούς.

Από το βιβλίο παρελαύνουν όλα τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη συμπρωτεύουσα και την Ελλάδα εν γένει: Κατοχή, Εμφύλιος, οι δολοφονίες του Πολκ, του Λαμπράκη, του Παγκρατίδη, τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια, τα ξερονήσια, η μετανάστευση στη Γερμανία, η Χούντα, η μεταπολίτευση, το περιβόητο μιλένιουμ και η απατηλή υπόσχεση της ευτυχίας.

Η αφήγηση του μυθιστορήματος κινείται σε δύο άξονες: ο ένας στο παρελθόν και ο άλλος στο παρόν. Η παρελθοντική αφήγηση ξεκινάει από το χωριό Ζαράκοβο το 1934· παρακολουθούμε την πρόσμειξη των ντόπιων με τους πρόσφυγες, το ανακάτεμα της ποντιακής διαλέκτου με το χαρακτηριστικό σλαβομακεδονικό γλωσσικό ιδίωμα. Οι πρωταγωνιστές μας είναι δύο δίδυμα αδέλφια, ο Αλέκος κι ο Παναγής, που αναγκάζονται να αφήσουν τη γενέτειρά τους για τη Θεσσαλονίκη, προκειμένου να επιβιώσουν στα δύσκολα εμφυλιακά χρόνια. Στην πόλη τα δύο αδέρφια εργάζονται σε ένα ανήλιαγο πασουμάδικο για πολλές ώρες κάθε μέρα, μέχρι που ένας φωτογράφος τούς βλέπει έξω απ’ το μαγαζί να χαζεύουν τη βιτρίνα του· από εκεί κι έπειτα η ζωή τους αλλάζει με ραγδαίο τρόπο: μαθαίνουν τη δουλειά του φωτογράφου κι ύστερα από πέντε χρόνια ανοίγουν το δικό τους φωτογραφείο, το «Φώτο Μιστράλ». Στις δεκαετίες που ακολουθούν, οι ζωές τους αλλάζουν, εξελίσσονται: παντρεύονται, κάνουν παιδιά, βλέπουν το φωτογραφείο να παρακμάζει, απόλυτα παραδομένο στις αλλαγές της κοινωνίας. Μαζί τους γνωρίζουμε και τους ανθρώπους που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στις ζωές τους: ο Αργυριάδης με τις παράλογες απαιτήσεις ενός αφεντικού, βγαλμένου από τις σελίδες του Στάινμπεκ· η Αρμένισσα Ναΐρα με τα εντυπωσιακά αμυγδαλωτά μάτια· η Εσπερία, η Μπίλη, η Κορτέσσα· και φυσικά, ο καλύτερος όλων, ο τσιγγάνος Βασίλαγας με τη συγκινητική ιστορία του μετανάστη πατέρα του.

Στην αφήγηση του παρόντος βρισκόμαστε στο 2013, κι η Ναΐρα, η εγγονή του Αλέκου, χαροπαλεύει σε δημόσιο νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης ύστερα από πυροβολισμό που δέχτηκε στο στήθος. Σε αυτό το κομμάτι της αφήγησης η φωτογραφική μηχανή γίνεται όπλο στα χέρια του κυνηγού Αλέκου, που βγαίνει σε αναζήτηση αυτών που πυροβόλησαν την εγγονή του.

Από το βιβλίο παρελαύνουν όλα τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη συμπρωτεύουσα και την Ελλάδα εν γένει: Κατοχή, Εμφύλιος, οι δολοφονίες του Πολκ, του Λαμπράκη, του Παγκρατίδη, τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια, τα ξερονήσια, η μετανάστευση στη Γερμανία, η Χούντα, η μεταπολίτευση, το περιβόητο μιλένιουμ και η απατηλή υπόσχεση της ευτυχίας.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη (οι ζωές των αδερφών εξιστορούνται από τον Αλέκο, τον έναν από τους δίδυμους), ενώ συνολικά θα λέγαμε πως το βιβλίο είναι θεατρικά γραμμένο· έχει την απαραίτητη ζωντάνια που χαρακτηρίζει το «σανίδι». Και δεν κάνουμε λόγο μόνο για τους διαλόγους, αλλά και για την αφήγηση και την περιγραφή: οι ήρωες ζωντανεύουν στα μάτια του αναγνώστη, με το λαϊκό ιδίωμα, το χιούμορ τους. Μεγάλο ενδιαφέρον από άποψη περιεχομένου παρουσιάζει η αισθητική πρόσληψη της φωτογραφίας: πώς μετακινούμαστε από το ασπρόμαυρο στο έγχρωμο κι από εκεί στη γρήγορη, ψηφιακή αποτύπωση με σύντομη διάρκεια ζωής, όσο χρειάζεται για να ανασάνει και να πεθάνει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποτυπώνοντας με ενάργεια τη δυστοπική κοινωνία του θεάματος.

Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση, καλό θα ήταν να σταθούμε και στο αρνητικό στοιχείο του βιβλίου, που δεν είναι άλλο από το «οικονομικό» μέγεθός του: τα ιστορικά και μυθιστορηματικά γεγονότα με τα οποία καταπιάνεται, μοιάζουν να ασφυκτιούν στις περίπου τριακόσιες σελίδες του μυθιστορήματος, που δεν θα ήταν υπερβολή, εάν υποστηρίζαμε πως το βιβλίο θα μπορούσε να είναι διπλάσιο σε μέγεθος. Ίσως, ακόμη καλύτερα, θα μπορούσε το Ρετούς να αποτελεί μία συλλογή διηγημάτων με ομόκεντρη θεματική-αφήγηση την τέχνη της φωτογραφίας και την πόλη της Θεσσαλονίκης.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν» (εκδ. Πικραμένος).

altΡετούς
Το τρυφερό χάδι του ψέματος
Λένα Καλαϊτζή-Οφλίδη, Σίμος Οφλίδης
Νησίδες 2018
Σελ. 292, τιμή εκδότη €12,72

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΙΜΟΥ ΟΦΛΙΔΗ

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΚΑΛΑΪΤΖΗ-ΟΦΛΙΔΗ

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ