alt

Για το μυθιστόρημα του Κωστή Γκιμοσούλη «Όλες μία» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Ποιητής κατά βάσιν ο Κωστής Γκιμοσούλης, καίτοι τα περισσότερα βιβλία του ακουμπούν μιαν ιδιότυπη πεζογραφία, διαλέγει έναν στίχο του Τάκη Σινόπουλου από τις Σημειώσεις Ι (Συλλογή ΙΙ, 1965-1980) για να συμπυκνώσει την αίσθηση που αποκομίζει κανείς από το καινούργιο του μυθιστόρημα – ή «σαν μυθιστόρημα», όπως ο ίδιος αποφασίζει να το χαρακτηρίσει.

Το μυθιστόρημα του Γκιμοσούλη φέρει την ξεχωριστή ιδιότητα του “σαν” λόγω του ιδιοσυγκρασιακού τρόπου με τον οποίο είναι γραμμένο. Κάτι μεταξύ αυτοβιογραφικών σημειώσεων, προσωπικών στιγμών που ο συγγραφέας ανασκάβει από τα βάθη του παρελθόντος, fragmenta μιας ζωής που δεν έχει φτάσει στο σημείο να συγκεφαλαιωθεί.

«Στον παρόντα χρόνο στον ενεστώτα χρόνο. Όλα παρόντα. Και τα παρελθόντα και τα παρόντα και τ’ απόντα» είχε γράψει ο ποιητής από την Ηλεία. Κι όμως, ο στίχος του Γιώργη Παυλόπουλου από τη ποίημα «Στης Κίρκης» έρχεται να φανερώσει μιαν άλλη πτυχή, ερωτόπληκτη το δίχως άλλο, που διατρέχει όλο το βιβλίο: «Και το καράβι μου στον κήπο της / δεμένο κι άγρυπνο / σαν ένα μεγάλο μαύρο σκυλί / μου θύμιζε κάποτε τους σύντροφους που χάθηκαν / ή τις παράξενες αφορμές της αγάπης». Το μυθιστόρημα του Γκιμοσούλη φέρει την ξεχωριστή ιδιότητα του «σαν» λόγω του ιδιοσυγκρασιακού τρόπου με τον οποίο είναι γραμμένο. Κάτι μεταξύ αυτοβιογραφικών σημειώσεων, προσωπικών στιγμών που ο συγγραφέας ανασκάβει από τα βάθη του παρελθόντος, fragmenta μιας ζωής που δεν έχει φτάσει στο σημείο να συγκεφαλαιωθεί (κάτι που κάνουν συνήθως οι συγγραφείς στα έσχατα έργα τους), αλλά που κατά τον ίδιο αξίζει να καταχωρηθούν σε ένα βιβλίο διότι όλα μαζί συνιστούν τη δική του αυτοβιολογία. Κι όλα τούτα δίχως τη διάθεση να προβεί σε αποκαλύψεις που θα συνεγείρουν τα ταπεινά αναγνωστικά ένστικτα (βλ. ο συγγραφέας που τραβάει την κουρτίνα και εμφανίζεται εν μέση οδώ γυμνός), αλλά με πρόθεση να συγκεραστούν σε ένα βιβλίο όλες εκείνες οι σπάνιες στιγμές έρωτα, αγάπης, κλινοπάλης, αγωνιώδους σχέσης με το άλλο φύλο, αναζήτησης του ιδανικού και ταυτόχρονα απώλειάς του.

Όπως σημειώνει ο Γκιμοσούλης σε κάποιο σημείο: «Ζητούσα το αδύνατο μια πιστή γυναίκα: Πήρα αυτό που μου άξιζε – αφού ήμουν άπιστος επίσης». Όμως, τούτο δεν συνιστά μια μορφή αυτοοικτιρμού ή αυτοπάθειας. Για τον ήρωα του βιβλίου που φέρει το όνομα Κωστής Γκιμοσούλης (δηλώνεται εξαρχής) το έτερο άλλο είναι ο ζωτικός καταλύτης κάθε ουσιαστικής στιγμής. Ακόμη κι εκείνων όπου δεν υπάρχει ευόδωση, όπου η λύση του δεσμού είναι επικείμενη και η ζεύξη με το θήλυ είναι καταδικασμένη να μην επιτευχθεί. Τα πάντα κινούνται γύρω από μια Μαίρη, μια Ρωξάνη, μια Ρίτα, μια Λίζα, αρκετές άλλες ανώνυμες, κάποιες υποφωτισμένες και μερικές με την άλω της γοητείας και του θάλπους να τις κυκλώνει. Ο «ήρωας Γκιμοσούλης» δεν είναι ένας ακόμη ηδονοθήρας που αποζητάει την επιβεβαίωση διά της «τριβής» με τον γυναικείο κόσμο. Δεν είναι ένας Δον Ζουάν που εκκινεί την «καριέρα» του ακατέργαστος με σκοπό να γίνει μέγας πλάνης. Άλλωστε, πώς θα μπορούσε να είναι ένας τέτοιος από τη στιγμή που κρατάει για τον εαυτό του τον ρόλο του πιθήκου και του σκύλου. «Είμαι ο πίθηκος σε αυτή την ιστορία» γράφει χαρακτηριστικά.

Το μυθιστόρημα δομείται σε 55 σταγόνες – με την τελευταία να ξεχειλίζει το ποτήρι. Όμως, αυτό ακριβώς δεν αποτελεί μέρος της υπαρξιακής μαθητείας; Να φτάνεις ως το τέλος, να λαμβάνεις όλους τους χυμούς, να μεθάς από έρωτα, να προσεγγίζεις την αγάπη; Ακόμη κι αν στο τέλος, το ποτήρι δεν αντέχει άλλο και αφήνει το περιττό να τρέξει. Στη ζωή, το περίσσιο είναι πάντα προτιμότερο από το λίγο που οδηγεί στην ξηρασία. Ή, αλλιώς, με τα λόγια του Γκιμοσούλη, αυτό που υπάρχει πάντα είναι «το αίμα της αγάπης». Το πιο ακριβό υγρό. Όλες οι σταγόνες είναι στην πραγματικότητα μία και μοναδική. Όλες οι γυναίκες που παρελαύνουν από το βιβλίο κι από τη ζωή του «ήρωα Γκιμοσούλη» αποτελούν η μία το παραπλήρωμα της άλλης κι όλες μαζί σχηματίζουν τη μία και μοναδική. Την ιδανική; Ίσως αυτή που ποτέ δεν μπορεί κανείς να προσεγγίσει διότι πάντα μια Κίρκη (να πώς ταιριάζει ο Παυλόπουλος) θα μεταμορφώνει τη μια γυναίκα σε μια παρελθούσα ή σε μια μελλοντική και τέλος δεν θα έχει αυτό το γαϊτανάκι από θηλυκά.

O Γκιμοσούλης, δίχως να έχει διαστρέψει εντελώς την οπτική της γραφής του, την έχει μπολιάσει με μιαν υπαρξιακή αναζήτηση του αυθεντικού που συχνάκις χάνεται μέσα στην καθημερινή τύρβη. Βέβαια, δεν προσφέρει καμία θυμοσοφική γνώση, ούτε κανόνες ευ ζην. Ωστόσο, η αναζήτησή του είναι σημαίνουσα και διαρκής.

Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας, ο Γκιμοσούλης προσεγγίζει ολοένα και περισσότερο, σχεδόν κυκλώνει, ένα σημείο της ζωής του που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωσή του. Η σχέση του με τις γυναίκες ήταν καίρια, ουσιαστική. Με δραματικά βάρη, αλλά και συναισθηματικές ανατάσεις. Με ονειρικές προσμονές και ηδονικές πλησμονές, αλλά και με καταβυθίσεις σχεδόν δραματικές. Ο Γκιμοσούλης de profundis; Θα έλεγε κανείς πως από το βιβλίο του Για να μάθεις να πετάς και εντεύθεν, ο Γκιμοσούλης, δίχως να έχει διαστρέψει εντελώς την οπτική της γραφής του, την έχει μπολιάσει με μιαν υπαρξιακή αναζήτηση του αυθεντικού που συχνάκις χάνεται μέσα στην καθημερινή τύρβη. Βέβαια, δεν προσφέρει καμία θυμοσοφική γνώση, ούτε κανόνες ευ ζην. Ωστόσο, η αναζήτησή του είναι σημαίνουσα και διαρκής. Γράφει ο ίδιος: «Δεν ζω με την ελπίδα. Εκτιμώ την εμπιστοσύνη. Η μόνη σωτηρία είναι να ζητήσεις συγχώρεση από όλες και από όλους. Ακόμα και απ’ τον εαυτό σου». Μια ζωή γεμάτη εντάσεις, με τη δύναμη της μηχανής του να τον πηγαίνει από το ένα σημείο της χώρας στο άλλο, με συναντήσεις απρόσμενες και αντισυμβατικές, με τα γυρίσματα της τύχης να είναι αλλεπάλληλα, ο Γκιμοσούλης βρίσκεται πλέον στο σημείο όπου μπορεί να διοπτεύσει τα περασμένα από το ύψος που του προσφέρει η τωρινή γνώση (ή η αναζήτηση μιας γνώσης ζωτικής).

Αξιοσημείωτη είναι και η σχέση με τον πατέρα του, όσο ζούσε, αλλά κι όταν απεβίωσε. Ο Γκιμοσούλης γράφει γι’ αυτήν με τρόπο άλλοτε συναισθηματικά φορτισμένο κι άλλοτε με μια συγκατάβαση στωική. Πρόκειται για μια σχέση δύσκολη όπως συμβαίνει πάντα μεταξύ πατέρα και γιου. Επίσης, γεμάτη αυθεντική αγάπη είναι η σκηνή που περιγράφει με τον Γιώργο Χειμωνά και τη Λούλα Αναγνωστάκη. Ο τρόπος που βλέπει τον Χειμωνά είναι τόσο σκοτεινά ποιητικός όσο ήταν κι ο «Άμλετ της Σελήνης». Τέλος, ενδιαφέρουσα θέση έχουν στο βιβλίο τα μικρά ποιήματα-ιντερλούδια που παρεμβάλλει μεταξύ των κεφαλαίων ή και εντός αυτών. Άλλοτε παιγνιώδη, άλλοτε συμπερασματικά κι ενίοτε δονούμενα από μιαν ισχύ αυτοφυή, αυτά τα έμμετρα δίνουν έναν διαφορετικό τόνο στην αφήγηση. Ο πλάνης Γκιμοσούλης, ο ερωτευμένος, ο ατενίζων, ο ποιητής, ο στοχαστικός, ο περιπαιχτικός: ο Γκιμοσούλης σε όλες τις πιθανές εκδοχές του. Τελικά, όπως και οι γυναίκες-σταγόνες, βρίσκεται παντού, στο σύνολο των επιμέρους κομματιών του· είναι κι αυτός «όλοι ένας».

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

altΌλες μία
Κωστής Γκιμοσούλης
Καστανιώτης 2018
Σελ. 224, τιμή εκδότη €12,72

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΓΚΙΜΟΣΟΥΛΗ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ