alt

Για το βιβλίο του Κώστα Γ. Παπαγεωργίου Των αγίων πάντων (εκδ. Γκοβόστη).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ένα αγόρι στην αρχή της εφηβείας, καθώς οδεύει ακάθεκτα προς την ενηλικίωση, επιδιώκει απεγνωσμένα να γνωρίσει το σώμα και την ψυχή του μέσα από την αφύπνιση των αισθήσεων, ενίοτε με ιδιαιτέρως δραματικό τρόπο.

Με αυτές τις προϋποθέσεις, το αγόρι-έφηβος έχει αναπτύξει βιωματική σχέση με το άμεσο περιβάλλον και με ό,τι θετικό αλλά πρωτίστως αρνητικό ή τραυματικό αυτή η σχέση συνεπάγεται, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τη σύνθεση του ανθρώπινου τοπίου μέσα στο ατομικό μικροσύμπαν του και κάτω από το βάρος των παραγόντων και των καταστάσεων της ευρύτερης κοινωνίας, εντέλει αγωνίζεται να επικοινωνήσει με την εξωτερική, αντικειμενική πραγματικότητα που συνθέτουν καταστάσεις, όπου κυριαρχούν το δέος, ο φόβος, η προδοσία, η βία, η αγωνία, ο πόνος, αλλά και οι λεπτές ισορροπίες αφενός ανάμεσα στον άνθρωπο και στο περιβάλλον και αφετέρου ανάμεσα στον εσωτερικό άνθρωπο και στη φυσική/κοινωνική παρουσία του. Στο πλαίσιο αυτό, ο έφηβος έρχεται σε άμεση, σωματική επαφή με έννοιες, όπως: η συνοδοιπορία ζωής και θανάτου, ο έρως και η αμηχανία, η απόκλιση από την κοινή λογική, τα πάθη και οι πόθοι, οι δεισιδαιμονίες, τα όνειρα και οι εφιάλτες, τα ανθρώπινα όρια, η ροή του ατομικού και του γενικού χρόνου. Τα δεδομένα αυτά συνθέτουν τον κειμενικό κόσμο του Κώστα Γ. Παπαγεωργίου, όπως αναγνωρίζεται στη νέα έκδοση του βιβλίου του με τον τίτλο Των αγίων πάντων (πρώτη έκδοση: 1992).

Στο βιβλίο αποτυπώνεται η αγωνιώδης προσπάθεια του εσωτερικού ανθρώπου, και μάλιστα καθώς ξεκινά τη μεγάλη περιπέτεια του βίου, να διασχίσει τον ζόφο της αντικειμενικής πραγματικότητας αλώβητος από αθλιότητες και εγκλήματα χωρίς τιμωρία (ακολουθούμενα από κατάρες και μοιρολόγια).

Ανεξάρτητα από δεδομένα πραγματολογικά που αφορούν ιστορικο-πολιτικές καταστάσεις της νεώτερης Ελλάδας και τις συνέπειες αυτών στο πλαίσιο διαπροσωπικών και ευρύτερα κοινωνικών σχέσεων, στο βιβλίο αποτυπώνεται η αγωνιώδης προσπάθεια του εσωτερικού ανθρώπου, και μάλιστα καθώς ξεκινά τη μεγάλη περιπέτεια του βίου, να διασχίσει τον ζόφο της αντικειμενικής πραγματικότητας αλώβητος από αθλιότητες και εγκλήματα χωρίς τιμωρία (ακολουθούμενα από κατάρες και μοιρολόγια). Στο πλαίσιο της δομής του βιβλίου τα προϊόντα αυτής της προσπάθειας στο σύνολό τους, απαλλαγμένα από χωροχρονικές παραμέτρους, αποθησαυρίζονται ως υλικό της συνείδησης και συνιστούν πολύτιμα, ιερά και όσια πεδία προσφυγής και παραμυθίας, όπου πάντως δεσπόζουσα θέση κατέχουν ως τιμαλφή και οι αχρειότητες, το άγος, τα ανοσιουργήματα, οι αποτρόπαιες πράξεις. Επομένως, κατά την ανάγνωση του τίτλου Των αγίων πάντων στη βαθύτερη δυνατή σημασιολογική διαστρωμάτωσή του, θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι η σύνθεση του περιεχομένου στο επίθετο άγιος (θα μπορούσε να) υπονοεί/προϋποθέτει πληροφορίες, σε μια παρηχητική διάσταση και σε αντιθετική σχέση, και από το περιεχόμενο επιθέτων, όπως: εναγής ή εξάγιστος.

Όχημα για τη διατύπωση και τη διεκπεραίωση αυτών των δεδομένων αντιπροσωπεύει η πρωτοπρόσωπη αφήγηση από την οπτική του εφήβου ως κεντρικού, δρώντος χαρακτήρα του κειμενικού κόσμου. Πρόκειται για λόγο παραστατικό, βιωματικό, πλήρη συναισθήματος, με την αμεσότητα του λόγου προς εαυτόν που αποτυπώνει την ανάπτυξη του περιεχομένου της συνείδησης, καθώς ελέγχει την εξέλιξη της σχέσης του εφήβου με τον εαυτό του και με την εξωτερική πραγματικότητα. Κυρίως πρόκειται για τη συνεχή, ακατάσχετη, καταιγιστική, παλινδρομική, κυματοειδή ροή του λόγου που αποδίδει τη σχεδόν βίαιη εξόρυξη υλικού από τα βαθύτερα στρώματα του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου.

Ο ασθμαίνων έφηβος-εσωτερικός άνθρωπος επείγεται να αποθέσει ενώπιον της κοινότητας των αναγνωστών το βαρύ φορτίο της συνείδησής του με όσα έχει συμπαρασύρει η ροή του ατομικού και του γενικού χρόνου. Η σύνθεση του λόγου όπως αποτυπώνεται στο βιβλίο, μετρά το λαχάνιασμα του εφήβου, με τις ελάχιστες αναπνοές που αποδίδει η ιδιαιτέρως αραιή χρήση της στίξης, και με τον έντονο ρυθμό που εξασφαλίζει η εναλλαγή ελλείψεων (χωρίς πάντως νοηματικά κενά) και επαναλήψεων.

alt

Ο λόγος του εφήβου σε αντιστικτική παράθεση προς τον λόγο του οικείου ανθρώπινου τοπίου, όπως αυτός ο λόγος προσλαμβάνεται από τον έφηβο.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, η οργάνωση του κειμένου στο βιβλίο αντιστοιχεί στη σύνθεση μιας πλούσιας πινακοθήκης γραμματικών εικόνων με ποικίλη θεματική και κυρίως με ιδιαιτέρως υψηλή ένταση. Κυριαρχούν οι προσωπογραφίες που αποδίδουν λεπτομέρειες από εσωτερικές/υποκειμενικές και από κοινωνικές καταστάσεις. Εδώ εντάσσεται και μια πλήρης σειρά αυτοπροσωπογραφιών του εφήβου ως κεντρικού παράγοντος και διεκπεραιωτή του λόγου του κειμενικού κόσμου στο σύνολό του. Πράγμα που σημαίνει: ο λόγος του εφήβου σε αντιστικτική παράθεση προς τον λόγο του οικείου ανθρώπινου τοπίου, όπως αυτός ο λόγος προσλαμβάνεται από τον έφηβο. Η πινακοθήκη συμπληρώνεται με τοπιογραφίες που αποδίδουν τη χαρτογράφηση του κοινωνικού και του φυσικού περιβάλλοντος κάτω από τη σταθερή οπτική του εφήβου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάπτυξη της βαρειάς εικαστικής ατμόσφαιρας, η οποία επικρατεί στην πινακοθήκη με αυτά τα δεδομένα και αποδίδει ακριβώς τη σταδιακή ανάπτυξη της έντασης που χαρακτηρίζει τον κειμενικό κόσμο σε ό,τι αφορά ανθρώπινες συμπεριφορές και καταστάσεις. Για την ένταση αυτή προειδοποιεί η γραμματική εικόνα με θέμα τον θάνατο, η οποία εισάγει τη δομή του βιβλίου, και η οποία ορίζει την έξοδο από αυτό σε μία καταληκτική παραλλαγή της.

Υπακούοντας στα σημασιολογικά αυτά όρια, ο θάνατος διασχίζει τον κειμενικό κόσμο με ποικίλα προσωπεία: της γαλήνης και της βίας, της νεότητας και της ωριμότητας, της εκδίκησης και της τύψης, της φυσικής κατάληξης και της αυτοχειρίας, της ανθρώπινης κοινότητας και του ζωικού βασιλείου. Με αυτές τις μορφές ο θάνατος ακολουθεί ατραπούς συνοδοιπορίας με όλες τις εκφάνσεις της ατομικής, οικογενειακής, κοινωνικής ζωής, δηλώνοντας την ποιότητα του κειμενικού κόσμου.

Για άλλη μία φορά, και με επιλεκτική συμπεριφορά, ο Κώστας Γ. Παπαγεωργίου αποδεικνύει τις διεργασίες της μακράς λειτουργίας ενός παραγωγικού εργαστηρίου με προϊόντα εντυπωσιακού, πλούσιου σε σημασιολογικά και υφολογικά δεδομένα, εντέλει ενιαίου δημιουργικού λόγου. Η νέα έκδοση του βιβλίου Των αγίων πάντων αποτελεί μια καλή ευκαιρία να αναγνωρίσουμε ότι τα προϊόντα αυτά ανταποκρίνονται με άνεση στις απαιτήσεις της δημιουργικής ανάγνωσης και της κριτικής πρόσληψης σε συγχρονική και σε διαχρονική διάσταση.

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Αθέατο ζώο το μίσος μου κουβέντιαζα μαζί του σαν με τον εαυτό μου και με ακολούθαγε παντού όπου πήγαινα μουγγρίζοντας βουβά μην προδοθεί σε ανήξερους για να είναι έτοιμο τη μέρα εκείνη που το αίμα θα υψωθεί τεράστιο κύμα το περίμενα εγώ πότε θα υψωθεί και υπάκουα έτρωγε ό,τι του έδινα από το υστέρημά μου σαν τετράποδο και οι φίλοι μου που δεν ήταν ακριβώς γιατί δεν είχα φίλους οι γνωστοί της γειτονιάς γελούσανε μαζί μου όταν μ’ έβλεπαν να σκύβω που επίτηδες το έκανα και έσκυβα συχνά δήθεν να το χαϊδέψω αλλά δεν το έβλεπαν και με περνούσαν για τρελό έτσι όπως μ’ έβλεπαν με το βελούδινο γιλέκο μου το κοροϊδεύανε κι αυτό».


altΤων αγίων πάντων
Κώστας Γ. Παπαγεωργίου
Εκδ. Γκοβόστη 2017
Σελ. 208, τιμή εκδότη €9,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ