alt

Για το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου Λεσβία (εκδ. Κέδρος).

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Πρόκειται για το 26ο βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου και διαβάζεται με μιαν ανάσα, μιας και ο συγγραφέας ξέρει πώς να πιάνει απ’ την ανάσα τον αναγνώστη του – το ξέρουμε δα καλά όσοι τον διαβάζουμε από την εποχή που η κεφαλή του καλυπτόταν από νεανική κόμη.

Μια Αλεξανδρινή γιατρός μικροβιολόγος φαίνεται να κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο της συγγραφέως Ντόρας Ρωζέττη, τη γυναίκα που κρύβεται πίσω από το χαμένο βιβλίο του Μεσοπολέμου H ερωμένη της (εκδ. Μεταίχμιο), που έφερε στο φως η πανεπιστημιακός Χριστίνα Ντουνιά. «Το βιβλίο της δ. Ντόρας Ρωζέττη, όπως το δείχνει αμέσως κι ο τίτλος του, εξιστορεί τον έρωτα μεταξύ ομοφύλων –δυο κοριτσιών, στην Αθήνα–, κι έναν έρωτα που δεν ήταν μόνο ψυχικός... Τι πιο αφύσικο, τι πιο παράνομο, τι πιο παράξενο πράγμα; Κι όμως, διαβάζοντας την ιστορία, το βρίσκει κανείς και φυσικό και νόμιμο. Γιατί; Γιατί είναι αληθινό... Τέτοιο βιβλίο ερωτικού πάθους μόνο άλλο ένα διάβασα στη ζωή μου· κι αυτό, κατά σύμπτωση, γραμμένο από γυναίκα. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Η δ. Ρωζέττη ξέρει να γράφει. Έχει τη σκέψη λεπτή και βαθιά, η πινελιά της αποδίδει γραμμή, χρώμα κι ατμόσφαιρα. Αιστάνθηκε, φαίνεται, στη ζωή της ένα μεγάλο πόνο κι έγραψε ένα θαυμάσιο βιβλίο». (Γρηγόριος Ξενόπουλος).

Έπρεπε ν΄ αλλάξει ο αιώνας για να έχουμε μυθιστορήματα ενηλικίωσης (cross over) και συγγραφείς που θα τολμήσουν να φωτίσουν ζητήματα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και φυσιολογίας, δίχως αυτολογοκρισία.

Το μυθιστόρημα Η ερωμένη της, που επαινέθηκε από τον Ξενόπουλο, εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από το προσκήνιο μετά την έκδοση του 1929, ώσπου να το ξαναφέρει η Ντουνιά στο προσκήνιο πριν από λίγα χρόνια. Κι έκτοτε έπρεπε ν΄αλλάξει ο αιώνας για να έχουμε μυθιστορήματα ενηλικίωσης (cross over) και συγγραφείς που θα τολμήσουν να φωτίσουν ζητήματα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και φυσιολογίας, δίχως αυτολογοκρισία.

Η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα ειλικρινές και αγαπητικό κείμενο για δύο κορίτσια που η επιλογή αυτοδιάθεσης του κορμιού τους τις έφερε αντιμέτωπες με τα λοξά βλέμματα του περίγυρού τους, κι αν θέλετε και το βιβλίο του Ραπτόπουλου κίνησε σίγουρα πολλά ειρωνικά βλέμματα αποδοκιμασίας, ωστόσο οι άνθρωποι με ανοιχτό μυαλό και καθαρό ορίζοντα, οφείλουμε να επικοινωνούμε με τα κείμενα που πλησιάζουν και φωτίζουν επιλογές συνανθρώπων που γίνονται συνήθως αντικείμενο χλεύης κι αποτροπιασμού από τα «χρηστά» ήθη.

Σε μιαν ερώτηση δημοσιογράφου για το αν ο τίτλος του βιβλίου είναι προκλητικός ηθελημένα ο συγγραφέας απαντά αφοπλιστικά και βάζει τα πράγματα στη θέση τους, αναφερόμενος και στο μυθιστόρημά του Λούλα, της δεκαετίας του 1990, το οποίο πρόσφατα ανέβηκε στο θέατρο. Λέει ο Ραπτόπουλος: «Δεν τον έχω βάλει καθόλου προβοκατόρικα. Και με την Λούλα δεν πίστευα ότι σκανδαλίζω. Δεν ξέρω αν είναι αφέλεια δική μου. Θυμάμαι ήταν μια εποχή που άνοιγε την τηλεόραση στο σπίτι η οικογένεια και έδειχνε διαφήμιση του ΝITRO με τον κώλο της Μαστροκώστα που έλεγε "η πιο διάσημη πίσω πόρτα της Αθήνας". Αυτό το έβλεπε και η γιαγιά και τα παιδιά όταν τρώγανε την Κυριακή το μεσημέρι. Επίσης είμαστε μια χώρα που βρίζουν οι πάντες στο δρόμο, αλλά παραμένει τρομερά σεμνότυφη η λογοτεχνία μας. Το ίδιο και το σινεμά. Στις χολυγουντιανές ταινίες πέφτει τρελό βρισίδι, εν ονόματι του ρεαλισμού. Εδώ, πέραν του Νικολαϊδη, στις ταινίες μια χώρας που βρίζουν ασταμάτητα οι άνθρωποι, οι κινηματογραφικοί ήρωες δεν βρίζουν καθόλου».

Η ηρωίδα δεν είναι μια λεσβία με κατασταλαγμένη επιλογή, αλλά ένα κορίτσι που η ζωή το οδήγησε να δοκιμάσει την τρυφερότητα μιας αγκαλιάς ομόφυλης για ένα διάστημα της ζωής της.

Στο μυθιστόρημα έχουμε ένα κορίτσι που έχει επιλέξει ξεκάθαρα τη σεξουαλική του φύση ως λεσβία και ένα άλλο κορίτσι που έχει σεξουαλική σχέση με άντρες αλλά διάφορα ανάποδα τα οποία συμβαίνουν στη ζωή του, με αποκορύφωμα τον βιασμό του από έναν χούλιγκαν, παίζουν το ρόλο τους ώστε να στραφεί στην λεσβιακή επιλογή για ένα σύντομο διάστημα μιας 4ετίας. Ουσιαστικά η ηρωίδα δεν είναι μια λεσβία με κατασταλαγμένη επιλογή, αλλά ένα κορίτσι που η ζωή το οδήγησε να δοκιμάσει την τρυφερότητα μιας αγκαλιάς ομόφυλης για ένα διάστημα της ζωής της.

Ο Ραπτόπουλος προσεγγίζει ουσιαστικά το μεγάλο, το τεράστιο θέμα της μοναξιάς που βιώνουν τα νέα παιδιά τα τελευταία χρόνια, τη δυσκολία της σύναψης ψυχικών σχέσεων στην εποχή της κυριαρχίας του «φασώματος» στα σκοτεινά και στις τουαλέτες των κέντρων διασκέδασης, την απόλυτη στέγνη των συναισθημάτων και την εξάντληση της σεξουαλικής έκφρασης, πολλάκις, στη θέαση του youporn και του «καυλαντίσματος» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

alt
    Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος
 

Προσεγγίζει την υποκρισία της ελληνικής κοινωνίας να θέλει να αποσιωπήσει την γυναικεία ομοφυλοφιλία που ωστόσο είναι παρούσα, είναι υπαρκτή και είναι μια τάση που ίσως γιγαντωθεί στο άμεσο μέλλον. Όπως υπαρκτή είναι και η διαρκώς αυξανόμενη έκφραση θηλυκότητας των αγοριών, με την ατολμία τους να φλερτάρουν τα κορίτσια, με την αποτρίχωση του κορμιού τους, με την όλο και περισσότερο εξωτερίκευση της θηλυκής τους πλευράς, στα πρότυπα που τους χορήγησε η ιδιωτική τηλεόραση των εκπομπών life style δύο δεκαετίες τώρα.

Στο μυθιστόρημα το αρσενικό εκπροσωπείται κυρίως από τον βιαστή της ηρωίδας, έναν μισοπαράφρονα χούλιγκαν της θύρας 7. Το προφίλ του άντλησε ο συγγραφέας από το βιβλίο του ψυχιάτρου Ιωάννη Νέστορος Στον κόσμο της ψύχωσης. Παρετυμολογώντας τη λέξη «λεσβία» ο Ραπτόπουλος, τη σπάει στα δύο και βρίσκει εκεί τη λέξη «βία» που παραπέμπει άμεσα στον βιαστή της κοπέλας μα και έμμεσα στην κοινωνική βία που υφίστανται όλες οι περιθωριακές ομάδες ανθρώπινων επιλογών.

Η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα μυθιστόρημα αγάπης για μια κατηγορία ανθρώπων με ομοφυλόφιλη επιλογή, και το οποίο απευθύνεται κυρίως σ’ εκείνους που δεν έχουν αυτή την επιλογή.

Η ηρωίδα, η Μελίνα, είναι πρωτοετής στην Αγγλική φιλολογία. Μπαίνοντας στη σχολή γνωρίζει κι ερωτεύεται τη Βιβή, τη συμφοιτήτριά της. Συνάπτουν σχέση έντονη και η ένωσή τους αναστατώνεται από τον βιασμό της Μελίνας και εντέλει διακόπτεται μετά από την έντονη απαίτηση της οικογένειάς της όταν μαθαίνουν οι δικοί της ότι η Μελίνα έχει παρεκλίνει ερωτικά. Η ανδροκρατική συνεπώς δομή της κοινωνίας μας, η σκληροπυρηνική ελληνική οικογένεια, δίνει ντε φάκτο το πρόταγμα των δικαιωμάτων στους αρσενικούς είτε είναι πατέρας, είτε γιος, είτε αδελφός, είτε σύζυγος, είτε γκόμενος είτε προϊστάμενος. Με όλους αυτούς τους ρόλους ο άντρας αντλεί απ’ αιώνων δικαίωμα πάνω στο γυναικείο σώμα και είναι αυτός που αποφασίζει τι και πότε να επιτρέψει και να κάνει αποδεκτό και τι όχι. Και είναι ο ίδιος που ως άντρας θεατής πορνό αρέσκεται και ερεθίζεται στη θέαση λεσβιακών συνευρέσεων, αρκεί να μην πρόκειται για την κόρη του ή την αδελφή του.

Συμπερασματικά η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα μυθιστόρημα αγάπης για μια κατηγορία ανθρώπων με ομοφυλόφιλη επιλογή, και το οποίο απευθύνεται κυρίως σ’ εκείνους που δεν έχουν αυτή την επιλογή. Ένα κείμενο πρόσκληση ν’ αναθεωρήσουν και να γίνουν όχι απλά ανεκτικοί αλλά υποστηρικτικοί της διαφορετικότητας – πόσω μάλλον σήμερα που επιτέλους η ελληνική πολιτεία εδέησε να νομοθετήσει το Σύμφωνο Συμβίωσης για τους ομοφυλόφιλους συνανθρώπους μας.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ είναι ποιητής.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Όπως ήταν φυσικό, κατά τα τέλη Μαρτίου άρχισαν να νιώθουν κάτι σαν κορεσμό. Είχαν περάσει γύρω στον ενάμιση μήνα κλεισμένες σχεδόν μονίμως μες στο διαμέρισμα της Βιβής, κι απ' όλες εκείνες τις ώρες, τις πιο πολλές ήταν οριζοντιωμένες στο ημίδιπλο κρεβάτι, σφηνωμένες μες στη σπηλιά με τους αντικριστούς καθρέφτες. Το πράγμα είχε φτάσει στα όριά του κι έπρεπε οπωσδήποτε να κάνουν κάτι άλλο, χρειάζονταν και οι δυο μια αλλαγή, κι έτσι άρχισαν να βγαίνουν έξω.

Απ' όλη εκείνη την περιπλάνησή τους, απ' όλον αυτό τον οργασμό εξωστρέφειας, ένα ήταν το μέρος που της είχε κάνει την πιο βαθιά εντύπωση, όχι θετική, το αντίθετο ακριβώς. Επρόκειτο για ένα μπαρ, κάπου κοντά στο κέντρο της Αθήνας, όπου σύχναζαν αποκλειστικά και μόνο λεσβίες. Φυσικά, μερικές φορές τύχαινε να δεις και τίποτε άντρες ομοφυλόφιλους, συνήθως φίλους κάποιας γυναίκας, ενδεχομένως ακόμα και συνοδευόμενους από ένα τεκνό, αλλά σε γενικές γραμμές το ανδρικό φύλο σπάνιζε απελπιστικά. Ως επί το πλείστον, σ' εκείνο το μπαρ έβλεπες μόνο γυναίκες».


 

altΛέσβια
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
Κέδρος 2016
Σελ. 216, τιμή εκδότη €12,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Το νέο εκδοτικό πρόγραμμα των εκδόσεων Καστανιώτη για την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε πρόσφατα. Με σημαντικά έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, νέες αναγνωστικές προτάσεις που συνδυάζουν την πολυφωνία με την ποιοτική γραφή, δοκίμια και μελέτες που αναδεικνύουν τους προβληματισμούς της εποχής, βιβλία γι...

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ