alt

Για το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου Λεσβία (εκδ. Κέδρος).

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Πρόκειται για το 26ο βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου και διαβάζεται με μιαν ανάσα, μιας και ο συγγραφέας ξέρει πώς να πιάνει απ’ την ανάσα τον αναγνώστη του – το ξέρουμε δα καλά όσοι τον διαβάζουμε από την εποχή που η κεφαλή του καλυπτόταν από νεανική κόμη.

Μια Αλεξανδρινή γιατρός μικροβιολόγος φαίνεται να κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο της συγγραφέως Ντόρας Ρωζέττη, τη γυναίκα που κρύβεται πίσω από το χαμένο βιβλίο του Μεσοπολέμου H ερωμένη της (εκδ. Μεταίχμιο), που έφερε στο φως η πανεπιστημιακός Χριστίνα Ντουνιά. «Το βιβλίο της δ. Ντόρας Ρωζέττη, όπως το δείχνει αμέσως κι ο τίτλος του, εξιστορεί τον έρωτα μεταξύ ομοφύλων –δυο κοριτσιών, στην Αθήνα–, κι έναν έρωτα που δεν ήταν μόνο ψυχικός... Τι πιο αφύσικο, τι πιο παράνομο, τι πιο παράξενο πράγμα; Κι όμως, διαβάζοντας την ιστορία, το βρίσκει κανείς και φυσικό και νόμιμο. Γιατί; Γιατί είναι αληθινό... Τέτοιο βιβλίο ερωτικού πάθους μόνο άλλο ένα διάβασα στη ζωή μου· κι αυτό, κατά σύμπτωση, γραμμένο από γυναίκα. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Η δ. Ρωζέττη ξέρει να γράφει. Έχει τη σκέψη λεπτή και βαθιά, η πινελιά της αποδίδει γραμμή, χρώμα κι ατμόσφαιρα. Αιστάνθηκε, φαίνεται, στη ζωή της ένα μεγάλο πόνο κι έγραψε ένα θαυμάσιο βιβλίο». (Γρηγόριος Ξενόπουλος).

Έπρεπε ν΄ αλλάξει ο αιώνας για να έχουμε μυθιστορήματα ενηλικίωσης (cross over) και συγγραφείς που θα τολμήσουν να φωτίσουν ζητήματα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και φυσιολογίας, δίχως αυτολογοκρισία.

Το μυθιστόρημα Η ερωμένη της, που επαινέθηκε από τον Ξενόπουλο, εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από το προσκήνιο μετά την έκδοση του 1929, ώσπου να το ξαναφέρει η Ντουνιά στο προσκήνιο πριν από λίγα χρόνια. Κι έκτοτε έπρεπε ν΄αλλάξει ο αιώνας για να έχουμε μυθιστορήματα ενηλικίωσης (cross over) και συγγραφείς που θα τολμήσουν να φωτίσουν ζητήματα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και φυσιολογίας, δίχως αυτολογοκρισία.

Η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα ειλικρινές και αγαπητικό κείμενο για δύο κορίτσια που η επιλογή αυτοδιάθεσης του κορμιού τους τις έφερε αντιμέτωπες με τα λοξά βλέμματα του περίγυρού τους, κι αν θέλετε και το βιβλίο του Ραπτόπουλου κίνησε σίγουρα πολλά ειρωνικά βλέμματα αποδοκιμασίας, ωστόσο οι άνθρωποι με ανοιχτό μυαλό και καθαρό ορίζοντα, οφείλουμε να επικοινωνούμε με τα κείμενα που πλησιάζουν και φωτίζουν επιλογές συνανθρώπων που γίνονται συνήθως αντικείμενο χλεύης κι αποτροπιασμού από τα «χρηστά» ήθη.

Σε μιαν ερώτηση δημοσιογράφου για το αν ο τίτλος του βιβλίου είναι προκλητικός ηθελημένα ο συγγραφέας απαντά αφοπλιστικά και βάζει τα πράγματα στη θέση τους, αναφερόμενος και στο μυθιστόρημά του Λούλα, της δεκαετίας του 1990, το οποίο πρόσφατα ανέβηκε στο θέατρο. Λέει ο Ραπτόπουλος: «Δεν τον έχω βάλει καθόλου προβοκατόρικα. Και με την Λούλα δεν πίστευα ότι σκανδαλίζω. Δεν ξέρω αν είναι αφέλεια δική μου. Θυμάμαι ήταν μια εποχή που άνοιγε την τηλεόραση στο σπίτι η οικογένεια και έδειχνε διαφήμιση του ΝITRO με τον κώλο της Μαστροκώστα που έλεγε "η πιο διάσημη πίσω πόρτα της Αθήνας". Αυτό το έβλεπε και η γιαγιά και τα παιδιά όταν τρώγανε την Κυριακή το μεσημέρι. Επίσης είμαστε μια χώρα που βρίζουν οι πάντες στο δρόμο, αλλά παραμένει τρομερά σεμνότυφη η λογοτεχνία μας. Το ίδιο και το σινεμά. Στις χολυγουντιανές ταινίες πέφτει τρελό βρισίδι, εν ονόματι του ρεαλισμού. Εδώ, πέραν του Νικολαϊδη, στις ταινίες μια χώρας που βρίζουν ασταμάτητα οι άνθρωποι, οι κινηματογραφικοί ήρωες δεν βρίζουν καθόλου».

Η ηρωίδα δεν είναι μια λεσβία με κατασταλαγμένη επιλογή, αλλά ένα κορίτσι που η ζωή το οδήγησε να δοκιμάσει την τρυφερότητα μιας αγκαλιάς ομόφυλης για ένα διάστημα της ζωής της.

Στο μυθιστόρημα έχουμε ένα κορίτσι που έχει επιλέξει ξεκάθαρα τη σεξουαλική του φύση ως λεσβία και ένα άλλο κορίτσι που έχει σεξουαλική σχέση με άντρες αλλά διάφορα ανάποδα τα οποία συμβαίνουν στη ζωή του, με αποκορύφωμα τον βιασμό του από έναν χούλιγκαν, παίζουν το ρόλο τους ώστε να στραφεί στην λεσβιακή επιλογή για ένα σύντομο διάστημα μιας 4ετίας. Ουσιαστικά η ηρωίδα δεν είναι μια λεσβία με κατασταλαγμένη επιλογή, αλλά ένα κορίτσι που η ζωή το οδήγησε να δοκιμάσει την τρυφερότητα μιας αγκαλιάς ομόφυλης για ένα διάστημα της ζωής της.

Ο Ραπτόπουλος προσεγγίζει ουσιαστικά το μεγάλο, το τεράστιο θέμα της μοναξιάς που βιώνουν τα νέα παιδιά τα τελευταία χρόνια, τη δυσκολία της σύναψης ψυχικών σχέσεων στην εποχή της κυριαρχίας του «φασώματος» στα σκοτεινά και στις τουαλέτες των κέντρων διασκέδασης, την απόλυτη στέγνη των συναισθημάτων και την εξάντληση της σεξουαλικής έκφρασης, πολλάκις, στη θέαση του youporn και του «καυλαντίσματος» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

alt
    Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος
 

Προσεγγίζει την υποκρισία της ελληνικής κοινωνίας να θέλει να αποσιωπήσει την γυναικεία ομοφυλοφιλία που ωστόσο είναι παρούσα, είναι υπαρκτή και είναι μια τάση που ίσως γιγαντωθεί στο άμεσο μέλλον. Όπως υπαρκτή είναι και η διαρκώς αυξανόμενη έκφραση θηλυκότητας των αγοριών, με την ατολμία τους να φλερτάρουν τα κορίτσια, με την αποτρίχωση του κορμιού τους, με την όλο και περισσότερο εξωτερίκευση της θηλυκής τους πλευράς, στα πρότυπα που τους χορήγησε η ιδιωτική τηλεόραση των εκπομπών life style δύο δεκαετίες τώρα.

Στο μυθιστόρημα το αρσενικό εκπροσωπείται κυρίως από τον βιαστή της ηρωίδας, έναν μισοπαράφρονα χούλιγκαν της θύρας 7. Το προφίλ του άντλησε ο συγγραφέας από το βιβλίο του ψυχιάτρου Ιωάννη Νέστορος Στον κόσμο της ψύχωσης. Παρετυμολογώντας τη λέξη «λεσβία» ο Ραπτόπουλος, τη σπάει στα δύο και βρίσκει εκεί τη λέξη «βία» που παραπέμπει άμεσα στον βιαστή της κοπέλας μα και έμμεσα στην κοινωνική βία που υφίστανται όλες οι περιθωριακές ομάδες ανθρώπινων επιλογών.

Η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα μυθιστόρημα αγάπης για μια κατηγορία ανθρώπων με ομοφυλόφιλη επιλογή, και το οποίο απευθύνεται κυρίως σ’ εκείνους που δεν έχουν αυτή την επιλογή.

Η ηρωίδα, η Μελίνα, είναι πρωτοετής στην Αγγλική φιλολογία. Μπαίνοντας στη σχολή γνωρίζει κι ερωτεύεται τη Βιβή, τη συμφοιτήτριά της. Συνάπτουν σχέση έντονη και η ένωσή τους αναστατώνεται από τον βιασμό της Μελίνας και εντέλει διακόπτεται μετά από την έντονη απαίτηση της οικογένειάς της όταν μαθαίνουν οι δικοί της ότι η Μελίνα έχει παρεκλίνει ερωτικά. Η ανδροκρατική συνεπώς δομή της κοινωνίας μας, η σκληροπυρηνική ελληνική οικογένεια, δίνει ντε φάκτο το πρόταγμα των δικαιωμάτων στους αρσενικούς είτε είναι πατέρας, είτε γιος, είτε αδελφός, είτε σύζυγος, είτε γκόμενος είτε προϊστάμενος. Με όλους αυτούς τους ρόλους ο άντρας αντλεί απ’ αιώνων δικαίωμα πάνω στο γυναικείο σώμα και είναι αυτός που αποφασίζει τι και πότε να επιτρέψει και να κάνει αποδεκτό και τι όχι. Και είναι ο ίδιος που ως άντρας θεατής πορνό αρέσκεται και ερεθίζεται στη θέαση λεσβιακών συνευρέσεων, αρκεί να μην πρόκειται για την κόρη του ή την αδελφή του.

Συμπερασματικά η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα μυθιστόρημα αγάπης για μια κατηγορία ανθρώπων με ομοφυλόφιλη επιλογή, και το οποίο απευθύνεται κυρίως σ’ εκείνους που δεν έχουν αυτή την επιλογή. Ένα κείμενο πρόσκληση ν’ αναθεωρήσουν και να γίνουν όχι απλά ανεκτικοί αλλά υποστηρικτικοί της διαφορετικότητας – πόσω μάλλον σήμερα που επιτέλους η ελληνική πολιτεία εδέησε να νομοθετήσει το Σύμφωνο Συμβίωσης για τους ομοφυλόφιλους συνανθρώπους μας.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ είναι ποιητής.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Όπως ήταν φυσικό, κατά τα τέλη Μαρτίου άρχισαν να νιώθουν κάτι σαν κορεσμό. Είχαν περάσει γύρω στον ενάμιση μήνα κλεισμένες σχεδόν μονίμως μες στο διαμέρισμα της Βιβής, κι απ' όλες εκείνες τις ώρες, τις πιο πολλές ήταν οριζοντιωμένες στο ημίδιπλο κρεβάτι, σφηνωμένες μες στη σπηλιά με τους αντικριστούς καθρέφτες. Το πράγμα είχε φτάσει στα όριά του κι έπρεπε οπωσδήποτε να κάνουν κάτι άλλο, χρειάζονταν και οι δυο μια αλλαγή, κι έτσι άρχισαν να βγαίνουν έξω.

Απ' όλη εκείνη την περιπλάνησή τους, απ' όλον αυτό τον οργασμό εξωστρέφειας, ένα ήταν το μέρος που της είχε κάνει την πιο βαθιά εντύπωση, όχι θετική, το αντίθετο ακριβώς. Επρόκειτο για ένα μπαρ, κάπου κοντά στο κέντρο της Αθήνας, όπου σύχναζαν αποκλειστικά και μόνο λεσβίες. Φυσικά, μερικές φορές τύχαινε να δεις και τίποτε άντρες ομοφυλόφιλους, συνήθως φίλους κάποιας γυναίκας, ενδεχομένως ακόμα και συνοδευόμενους από ένα τεκνό, αλλά σε γενικές γραμμές το ανδρικό φύλο σπάνιζε απελπιστικά. Ως επί το πλείστον, σ' εκείνο το μπαρ έβλεπες μόνο γυναίκες».


 

altΛέσβια
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
Κέδρος 2016
Σελ. 216, τιμή εκδότη €12,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

«Ένα για το δρόμο» του Θεοδόση Μίχου (κριτική) – Τα μπαρ, τα ναυάγια της νύχτας και το ξόρκι του ποτού

«Ένα για το δρόμο» του Θεοδόση Μίχου (κριτική) – Τα μπαρ, τα ναυάγια της νύχτας και το ξόρκι του ποτού

Για τη συλλογή διηγημάτων του Θεοδόση Μίχου «Ένα για το δρόμο» (εκδ. Μεταίχμιο). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«βλέπω όνειρα φριχτά / στον Πόρο /&n...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ