alt

Για το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου Λεσβία (εκδ. Κέδρος).

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Πρόκειται για το 26ο βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου και διαβάζεται με μιαν ανάσα, μιας και ο συγγραφέας ξέρει πώς να πιάνει απ’ την ανάσα τον αναγνώστη του – το ξέρουμε δα καλά όσοι τον διαβάζουμε από την εποχή που η κεφαλή του καλυπτόταν από νεανική κόμη.

Μια Αλεξανδρινή γιατρός μικροβιολόγος φαίνεται να κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο της συγγραφέως Ντόρας Ρωζέττη, τη γυναίκα που κρύβεται πίσω από το χαμένο βιβλίο του Μεσοπολέμου H ερωμένη της (εκδ. Μεταίχμιο), που έφερε στο φως η πανεπιστημιακός Χριστίνα Ντουνιά. «Το βιβλίο της δ. Ντόρας Ρωζέττη, όπως το δείχνει αμέσως κι ο τίτλος του, εξιστορεί τον έρωτα μεταξύ ομοφύλων –δυο κοριτσιών, στην Αθήνα–, κι έναν έρωτα που δεν ήταν μόνο ψυχικός... Τι πιο αφύσικο, τι πιο παράνομο, τι πιο παράξενο πράγμα; Κι όμως, διαβάζοντας την ιστορία, το βρίσκει κανείς και φυσικό και νόμιμο. Γιατί; Γιατί είναι αληθινό... Τέτοιο βιβλίο ερωτικού πάθους μόνο άλλο ένα διάβασα στη ζωή μου· κι αυτό, κατά σύμπτωση, γραμμένο από γυναίκα. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Η δ. Ρωζέττη ξέρει να γράφει. Έχει τη σκέψη λεπτή και βαθιά, η πινελιά της αποδίδει γραμμή, χρώμα κι ατμόσφαιρα. Αιστάνθηκε, φαίνεται, στη ζωή της ένα μεγάλο πόνο κι έγραψε ένα θαυμάσιο βιβλίο». (Γρηγόριος Ξενόπουλος).

Έπρεπε ν΄ αλλάξει ο αιώνας για να έχουμε μυθιστορήματα ενηλικίωσης (cross over) και συγγραφείς που θα τολμήσουν να φωτίσουν ζητήματα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και φυσιολογίας, δίχως αυτολογοκρισία.

Το μυθιστόρημα Η ερωμένη της, που επαινέθηκε από τον Ξενόπουλο, εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από το προσκήνιο μετά την έκδοση του 1929, ώσπου να το ξαναφέρει η Ντουνιά στο προσκήνιο πριν από λίγα χρόνια. Κι έκτοτε έπρεπε ν΄αλλάξει ο αιώνας για να έχουμε μυθιστορήματα ενηλικίωσης (cross over) και συγγραφείς που θα τολμήσουν να φωτίσουν ζητήματα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και φυσιολογίας, δίχως αυτολογοκρισία.

Η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα ειλικρινές και αγαπητικό κείμενο για δύο κορίτσια που η επιλογή αυτοδιάθεσης του κορμιού τους τις έφερε αντιμέτωπες με τα λοξά βλέμματα του περίγυρού τους, κι αν θέλετε και το βιβλίο του Ραπτόπουλου κίνησε σίγουρα πολλά ειρωνικά βλέμματα αποδοκιμασίας, ωστόσο οι άνθρωποι με ανοιχτό μυαλό και καθαρό ορίζοντα, οφείλουμε να επικοινωνούμε με τα κείμενα που πλησιάζουν και φωτίζουν επιλογές συνανθρώπων που γίνονται συνήθως αντικείμενο χλεύης κι αποτροπιασμού από τα «χρηστά» ήθη.

Σε μιαν ερώτηση δημοσιογράφου για το αν ο τίτλος του βιβλίου είναι προκλητικός ηθελημένα ο συγγραφέας απαντά αφοπλιστικά και βάζει τα πράγματα στη θέση τους, αναφερόμενος και στο μυθιστόρημά του Λούλα, της δεκαετίας του 1990, το οποίο πρόσφατα ανέβηκε στο θέατρο. Λέει ο Ραπτόπουλος: «Δεν τον έχω βάλει καθόλου προβοκατόρικα. Και με την Λούλα δεν πίστευα ότι σκανδαλίζω. Δεν ξέρω αν είναι αφέλεια δική μου. Θυμάμαι ήταν μια εποχή που άνοιγε την τηλεόραση στο σπίτι η οικογένεια και έδειχνε διαφήμιση του ΝITRO με τον κώλο της Μαστροκώστα που έλεγε "η πιο διάσημη πίσω πόρτα της Αθήνας". Αυτό το έβλεπε και η γιαγιά και τα παιδιά όταν τρώγανε την Κυριακή το μεσημέρι. Επίσης είμαστε μια χώρα που βρίζουν οι πάντες στο δρόμο, αλλά παραμένει τρομερά σεμνότυφη η λογοτεχνία μας. Το ίδιο και το σινεμά. Στις χολυγουντιανές ταινίες πέφτει τρελό βρισίδι, εν ονόματι του ρεαλισμού. Εδώ, πέραν του Νικολαϊδη, στις ταινίες μια χώρας που βρίζουν ασταμάτητα οι άνθρωποι, οι κινηματογραφικοί ήρωες δεν βρίζουν καθόλου».

Η ηρωίδα δεν είναι μια λεσβία με κατασταλαγμένη επιλογή, αλλά ένα κορίτσι που η ζωή το οδήγησε να δοκιμάσει την τρυφερότητα μιας αγκαλιάς ομόφυλης για ένα διάστημα της ζωής της.

Στο μυθιστόρημα έχουμε ένα κορίτσι που έχει επιλέξει ξεκάθαρα τη σεξουαλική του φύση ως λεσβία και ένα άλλο κορίτσι που έχει σεξουαλική σχέση με άντρες αλλά διάφορα ανάποδα τα οποία συμβαίνουν στη ζωή του, με αποκορύφωμα τον βιασμό του από έναν χούλιγκαν, παίζουν το ρόλο τους ώστε να στραφεί στην λεσβιακή επιλογή για ένα σύντομο διάστημα μιας 4ετίας. Ουσιαστικά η ηρωίδα δεν είναι μια λεσβία με κατασταλαγμένη επιλογή, αλλά ένα κορίτσι που η ζωή το οδήγησε να δοκιμάσει την τρυφερότητα μιας αγκαλιάς ομόφυλης για ένα διάστημα της ζωής της.

Ο Ραπτόπουλος προσεγγίζει ουσιαστικά το μεγάλο, το τεράστιο θέμα της μοναξιάς που βιώνουν τα νέα παιδιά τα τελευταία χρόνια, τη δυσκολία της σύναψης ψυχικών σχέσεων στην εποχή της κυριαρχίας του «φασώματος» στα σκοτεινά και στις τουαλέτες των κέντρων διασκέδασης, την απόλυτη στέγνη των συναισθημάτων και την εξάντληση της σεξουαλικής έκφρασης, πολλάκις, στη θέαση του youporn και του «καυλαντίσματος» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

alt
    Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος
 

Προσεγγίζει την υποκρισία της ελληνικής κοινωνίας να θέλει να αποσιωπήσει την γυναικεία ομοφυλοφιλία που ωστόσο είναι παρούσα, είναι υπαρκτή και είναι μια τάση που ίσως γιγαντωθεί στο άμεσο μέλλον. Όπως υπαρκτή είναι και η διαρκώς αυξανόμενη έκφραση θηλυκότητας των αγοριών, με την ατολμία τους να φλερτάρουν τα κορίτσια, με την αποτρίχωση του κορμιού τους, με την όλο και περισσότερο εξωτερίκευση της θηλυκής τους πλευράς, στα πρότυπα που τους χορήγησε η ιδιωτική τηλεόραση των εκπομπών life style δύο δεκαετίες τώρα.

Στο μυθιστόρημα το αρσενικό εκπροσωπείται κυρίως από τον βιαστή της ηρωίδας, έναν μισοπαράφρονα χούλιγκαν της θύρας 7. Το προφίλ του άντλησε ο συγγραφέας από το βιβλίο του ψυχιάτρου Ιωάννη Νέστορος Στον κόσμο της ψύχωσης. Παρετυμολογώντας τη λέξη «λεσβία» ο Ραπτόπουλος, τη σπάει στα δύο και βρίσκει εκεί τη λέξη «βία» που παραπέμπει άμεσα στον βιαστή της κοπέλας μα και έμμεσα στην κοινωνική βία που υφίστανται όλες οι περιθωριακές ομάδες ανθρώπινων επιλογών.

Η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα μυθιστόρημα αγάπης για μια κατηγορία ανθρώπων με ομοφυλόφιλη επιλογή, και το οποίο απευθύνεται κυρίως σ’ εκείνους που δεν έχουν αυτή την επιλογή.

Η ηρωίδα, η Μελίνα, είναι πρωτοετής στην Αγγλική φιλολογία. Μπαίνοντας στη σχολή γνωρίζει κι ερωτεύεται τη Βιβή, τη συμφοιτήτριά της. Συνάπτουν σχέση έντονη και η ένωσή τους αναστατώνεται από τον βιασμό της Μελίνας και εντέλει διακόπτεται μετά από την έντονη απαίτηση της οικογένειάς της όταν μαθαίνουν οι δικοί της ότι η Μελίνα έχει παρεκλίνει ερωτικά. Η ανδροκρατική συνεπώς δομή της κοινωνίας μας, η σκληροπυρηνική ελληνική οικογένεια, δίνει ντε φάκτο το πρόταγμα των δικαιωμάτων στους αρσενικούς είτε είναι πατέρας, είτε γιος, είτε αδελφός, είτε σύζυγος, είτε γκόμενος είτε προϊστάμενος. Με όλους αυτούς τους ρόλους ο άντρας αντλεί απ’ αιώνων δικαίωμα πάνω στο γυναικείο σώμα και είναι αυτός που αποφασίζει τι και πότε να επιτρέψει και να κάνει αποδεκτό και τι όχι. Και είναι ο ίδιος που ως άντρας θεατής πορνό αρέσκεται και ερεθίζεται στη θέαση λεσβιακών συνευρέσεων, αρκεί να μην πρόκειται για την κόρη του ή την αδελφή του.

Συμπερασματικά η Λεσβία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου είναι ένα μυθιστόρημα αγάπης για μια κατηγορία ανθρώπων με ομοφυλόφιλη επιλογή, και το οποίο απευθύνεται κυρίως σ’ εκείνους που δεν έχουν αυτή την επιλογή. Ένα κείμενο πρόσκληση ν’ αναθεωρήσουν και να γίνουν όχι απλά ανεκτικοί αλλά υποστηρικτικοί της διαφορετικότητας – πόσω μάλλον σήμερα που επιτέλους η ελληνική πολιτεία εδέησε να νομοθετήσει το Σύμφωνο Συμβίωσης για τους ομοφυλόφιλους συνανθρώπους μας.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ είναι ποιητής.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Όπως ήταν φυσικό, κατά τα τέλη Μαρτίου άρχισαν να νιώθουν κάτι σαν κορεσμό. Είχαν περάσει γύρω στον ενάμιση μήνα κλεισμένες σχεδόν μονίμως μες στο διαμέρισμα της Βιβής, κι απ' όλες εκείνες τις ώρες, τις πιο πολλές ήταν οριζοντιωμένες στο ημίδιπλο κρεβάτι, σφηνωμένες μες στη σπηλιά με τους αντικριστούς καθρέφτες. Το πράγμα είχε φτάσει στα όριά του κι έπρεπε οπωσδήποτε να κάνουν κάτι άλλο, χρειάζονταν και οι δυο μια αλλαγή, κι έτσι άρχισαν να βγαίνουν έξω.

Απ' όλη εκείνη την περιπλάνησή τους, απ' όλον αυτό τον οργασμό εξωστρέφειας, ένα ήταν το μέρος που της είχε κάνει την πιο βαθιά εντύπωση, όχι θετική, το αντίθετο ακριβώς. Επρόκειτο για ένα μπαρ, κάπου κοντά στο κέντρο της Αθήνας, όπου σύχναζαν αποκλειστικά και μόνο λεσβίες. Φυσικά, μερικές φορές τύχαινε να δεις και τίποτε άντρες ομοφυλόφιλους, συνήθως φίλους κάποιας γυναίκας, ενδεχομένως ακόμα και συνοδευόμενους από ένα τεκνό, αλλά σε γενικές γραμμές το ανδρικό φύλο σπάνιζε απελπιστικά. Ως επί το πλείστον, σ' εκείνο το μπαρ έβλεπες μόνο γυναίκες».


 

altΛέσβια
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
Κέδρος 2016
Σελ. 216, τιμή εκδότη €12,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Γκόζη «Ο νυχτερινός στο βάθος» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νεφέλη το 2002. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από τον μεγάλο σεισμό στη Θεσσαλονίκη το 1978. 

Του Παναγιώτη Γούτα

Σε αρκετές περιπτώσεις το π...

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του ...

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων «Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: Λεπτομέρεια του πίνακα του John Collier «Κλυταιμνήστρα» (1914) © Worcester City Museums.

Της Λεύκης Σαραντινού

Στο μυαλό δύο διάσημων «φ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Νίκο Ορφανό

Διαβάζοντας με τον Νίκο Ορφανό

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Νίκος Ορφανός απαντά σε 18 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Book Press

...
«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Γκόζη «Ο νυχτερινός στο βάθος» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νεφέλη το 2002. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από τον μεγάλο σεισμό στη Θεσσαλονίκη το 1978. 

Του Παναγιώτη Γούτα

Σε αρκετές περιπτώσεις το π...

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Ο Γιανούλης Χαλεπάς, η ασκητική μορφή της ελληνικής γλυπτικής που κάποιοι τον αποκάλεσαν «Ροντέν της Ελλάδας» και κάποιοι άλλοι «άγιο, τρελό και καταραμένο καλλιτέχνη», συναντά το σκηνοθετικό βλέμμα της Αργυρώς Χιώτη και τη γραφή του The Boy από τις 10 μέχρι και τις 27 Φεβρουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Το 2021 ήταν αναμφίβολα η χρονιά του George Orwell. Ο λόγος; Η απελευθέρωση των δικαιωμάτων του, αφού στα τέλη του 2020 συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από τον θάνατό του, που επήλθε, σαν σήμερα, στις 20 Ιανουαρίου του 1950. 

Επιμέλεια: Book Press

Από τις πρώτες μέ...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ