zaxariadis 700

Για το μυθιστόρημα του Κώστα Κουτσομύτη και του Ευάγγελου Μαυρουδή Το κόκκινο τανγκό. Νίκος Ζαχαριάδης: Η άνοδος και η πτώση ενός ηγέτη (εκδ. Κέδρος).

Του Μιχάλη Πιτένη

Μπορεί, άραγε, ο κινηματογράφος να γεννήσει λογοτεχνία; Μ' αυτό το ερώτημα ξεκινά ο Κώστας Κουτσομύτης τον πρόλογό του στο βιβλίο Το κόκκινο τανγκό, που συνέγραψε με τον Ευάγγελο Μαυρουδή, ελπίζοντας να απαντηθεί, μέσω του κειμένου που ακολουθεί, το οποίο είναι αφιερωμένο σ' ένα μεγάλο διάστημα της ζωής μιας αμφιλεγόμενης ιστορικής προσωπικότητας, του Νίκου Ζαχαριάδη. Του ανθρώπου που από ίνδαλμα και λατρεμένος αρχηγός του ΚΚΕ, κατέληξε με το στίγμα του προδότη και του ενόχου για μια σειρά από λανθασμένες αποφάσεις με ολέθρια αποτελέσματα, εξόριστος στο Σουργκούτ της Σιβηρίας, όμηρος του Κ.Κ. Σοβιετικής Ένωσης.

Το ερώτημα ήταν προφανώς ρητορικό καθώς ο Κουτσομύτης γνώριζε πάρα πολύ καλά πως η σχέση κινηματογράφου λογοτεχνίας ήταν και παραμένει αμφίδρομη. Ο πρώτος πήρε και παίρνει πολλά απ' τη λογοτεχνία, έδωσε όμως και δίνει κι εκείνος πολλές ευκαιρίες έμπνευσης τις οποίες αξιοποίησαν με εξαιρετικό τρόπο διάφοροι συγγραφείς. Εξάλλου, ένα καλό πρωτότυπο κινηματογραφικό σενάριο μπορεί να θεωρηθεί και ως λογοτεχνικό κείμενο.

Στα 17 τηλεοπτικά σήριαλ που πρόλαβε να μας αφήσει ως πολύτιμη παρακαταθήκη ο Κουτσομύτης, φρόντισε να «διαβάσει» πολύ καλά τα λογοτεχνικά έργα στα οποία βασίστηκαν αυτά τα σήριαλ και να αναδείξει σχεδόν όλες τις πτυχές τους.

Ο ίδιος ενόσω ζούσε μας έδειξε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο πώς ο λόγος γεννά εικόνα, και μάλιστα υψηλής ποιότητας και έμπλεη νοημάτων, αλλά και ότι η εικόνα ενίοτε πυροδοτεί τη φαντασία που καταφεύγει στις λέξεις για να ενσαρκωθεί. Στα 17 τηλεοπτικά σήριαλ που πρόλαβε να μας αφήσει ως πολύτιμη παρακαταθήκη ο Κουτσομύτης, φρόντισε να «διαβάσει» πολύ καλά τα λογοτεχνικά έργα στα οποία βασίστηκαν αυτά τα σήριαλ και να αναδείξει σχεδόν όλες τις πτυχές τους. Μπορεί από ορισμένους να θεωρήθηκε ότι αυθαιρέτησε, κινηματογραφική αδεία, δίνοντας βαρύτητα σε κάποιες λεπτομέρειες που ίσως ο συγγραφέας να μην είχε τονίσει ιδιαίτερα και διευρύνοντας κάποιους ρόλους που απέκτησαν υπόσταση στην εικόνα και ας ήταν απλή αναφορά στο κείμενο, επί της ουσίας όμως απλώς άσκησε έτσι το δικαίωμα να βάλει και τη δική του υπογραφή σε κάτι που πλέον είχε και τη σφραγίδα του.   

Σε μια πρόσφατη συνέντευξή του (εφημ. των Συντακτών) ο έτερος συγγραφέας του Κόκκινου τανγκό Ευάγγελος Μαυρουδής είπε πως «ό,τι ήταν ο Μίκης Θεοδωράκης για την ποίηση, ήταν ο Κουτσομύτης για τη λογοτεχνία. Όπως ο Μίκης με τη μουσική του έκανε όλο τον κόσμο να τραγουδάει ποίηση, έτσι και ο Κουτσομύτης κατόρθωσε με την κάμερα και το ταλέντο του να μας μάθει την καλή λογοτεχνία». Δεν πρόκειται για υπερβολή. Κάθε Έλληνας μυθιστοριογράφος θα 'θελε να επιλέξει το βιβλίο του ο Κουτσομύτης και ας διαφωνούσε με το τελικό αποτέλεσμα, γιατί όπως σωστά έλεγε ο πρόσφατα εκλιπών σκηνοθέτης «ακόμα και αν εγώ κάνω ένα κακό σήριαλ, το βιβλίο δεν πρόκειται να πάθει τίποτα». Αντιθέτως, τα βιβλία γίνονταν γνωστά σε μεγαλύτερο κοινό και έμπαιναν στις λίστες των ευπώλητων.

Κακά σήριαλ φυσικά δεν έκανε αφού δίνοντας σημασία ακόμα και στην παραμικρή λεπτομέρεια, μπορεί να ξέφευγε λίγο ή περισσότερο απ' το βιβλίο, το τελικό αποτέλεσμα, όμως, ήταν μια αρμονική σύνθεση μεταξύ λόγου, εικόνας, μουσικής και υποκριτικής. Με τα σήριαλ που παρήγαγε στην ελληνική τηλεόραση ο Κουτσομύτης, μαζί φυσικά με κάποιους άλλους, εξίσου σημαντικούς σκηνοθέτες, που προηγήθηκαν ή ακολούθησαν, για να μην αδικήσουμε κανένα, έγραψαν ιστορία και συνέθεσαν τις καλύτερες σελίδες της ελληνικής τηλεόρασης, έστω και αν ατυχώς και δυστυχώς δεν ήταν οι περισσότερες. Θα είναι σίγουρα αυτές που θα μείνουν.

Από την κάμερα στο στυλό

Μετά, λοιπόν, από τόσα σήριαλ ο σκηνοθέτης ενδύεται το ρόλο του συγγραφέα και αφήνει πίσω του, ως κύκνειο άσμα, ένα βιβλίο, το οποίο συνέγραψε με τη συνδρομή του γιατρού και καλού του φίλου Ευάγγελου Μαυρουδή, ο οποίος είχε ήδη δοκιμαστεί με επιτυχία στην ιστορική έρευνα και τη συγγραφή (τέσσερα έργα του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος).

Μια πολυσχιδής προσωπικότητα που δεν έχει διερευνηθεί και αποσαφηνιστεί ακόμα όσο θα έπρεπε, καθώς οι αποφάσεις του σε μια κρίσιμη περίοδο της πρόσφατης ιστορίας μας υπήρξαν καθοριστικές πρωτίστως για τη χώρα μας και δευτερευόντως για το κόμμα του.

Πρωταγωνιστής του Κόκκινου τανγκό ο Νίκος Ζαχαριάδης, για άλλους δαίμονας και για άλλους Θεός, όπως σημειώνει ο Κουτσομύτης στον πρόλογο του. Σίγουρα πάντως μια πολυσχιδής προσωπικότητα που δεν έχει διερευνηθεί και αποσαφηνιστεί ακόμα όσο θα έπρεπε, καθώς οι αποφάσεις του σε μια κρίσιμη περίοδο της πρόσφατης ιστορίας μας υπήρξαν καθοριστικές πρωτίστως για τη χώρα μας και δευτερευόντως για το κόμμα του. Βλέποντας το συγκεκριμένο έργο μέσα απ' αυτή τη σκοπιά, αντιλαμβάνεται κανείς τις δυσκολίες και τους κινδύνους που κρύβει το όλο εγχείρημα. Κάτι που προφανώς οι συγγραφείς του είχαν συνειδητοποιήσει και προσπάθησαν να τις αντιπαρέλθουν με την εκτεταμένη έρευνα που πραγματοποίησαν, καταφεύγοντας σε μαρτυρίες και συνεντεύξεις κάποιων εκ των όσων τον γνώρισαν, καθως και σε αρχεία και ιστορικά ντοκουμέντα. Παράλληλα, αξιοποίησαν και την προσωπική τους εμπειρία καθώς κατέγραψαν και οι ίδιοι μια πορεία στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς.

Η ανάγνωση του κειμένου μαρτυρά τον πλούτο του συγκεντρωμένου υλικού, που η διαχείρισή του μόνο εύκολη δεν ήταν, καθώς απ' τη μια μεριά φαίνεται καθαρά πως ήθελαν να σεβαστούν τους κανόνες μιας μυθιστορηματικής ψυχογραφίας και από την άλλη να φωτίσουν ένα ιστορικό πρόσωπο που αν και δεν χάνεται στα βάθη της ιστορίας είναι απ' τα λιγότερο γνωστά στις νεότερες γενιές και από εκείνα που σχεδόν ξεχάστηκαν και απ' τις παλιότερες, για διάφορους λόγους.

Για να το πετύχουν αυτό, εκτός απ' το ίδιο το πρόσωπο-πρωταγωνιστή έπρεπε να αναπαραστήσουν και το κλίμα της εποχής και ιδιαίτερα του πολιτικού χώρου στον οποίο κινούταν. Ένα χώρο που θύμιζε κινούμενη άμμο τόσο λόγω των πολλών και αιφνίδιων αλλαγών που συνέβαιναν ακόμα και από τη μια μέρα στην άλλη, όσο και επειδή κατάπινε συχνά πυκνά και τους ίδιους τους πρωταγωνιστές του. Γι' αυτό επέλεξαν κάτι που ίσως σε ορισμένους φανεί κουραστικό, να επιμείνουν στη λεπτομερή εξιστόρηση ορισμένων γεγονότων, ακόμη και καθημερινών, επιλογή που τελικά λειτουργεί υπέρ του συνολικού αποτελέσματος.

alt

Στην όλη προσπάθειά τους οι συγγραφείς εκτός απ' τα ιστορικά πρόσωπα και τα γεγονότα, χρησιμοποίησαν και κάποιους ήρωες-προϊόντα μυθοπλασίας, που δεν αλλοιώνουν ούτε παραχαράζουν τα αληθινά στοιχεία, αλλά βοηθούν στην εξέλιξη της αφήγησής τους. 

Μια αφήγηση που επιλέγει να εστιάσει σε τρεις κρίσιμες περιόδους της ζωής του Ζαχαριάδη. Η πρώτη ξεκινά με την επιστροφή του απ' το Νταχάου, όπου ήταν φυλακισμένος των Ναζί και φτάνει μέχρι το τέλος του Εμφυλίου· η δεύτερη περιγράφει τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια στη Ρουμανία με τις ανακατατάξεις-ξεκαθάρισμα λογαριασμών στο κόμμα· και η τρίτη αναφέρεται στα χρόνια της πτώσης και του εκτοπισμού του στη Σιβηρία. Μια πορεία 28 χρόνων (1945-1973) που ξεκινά με την αποθέωση και τη λατρεία για να καταλήξει στην πλήρη απαξίωση και την απομόνωση.

Μόνος κι απομονωμένος

Ο «αρχηγός», ο αγαπημένος όλων «Νίκος», μόνος και έρημος στο μακρινό και παγωμένο Σουργκούτ προσπαθεί μέσω άρθρων, επιστολών και εκκλήσεων προς πρώην συντρόφους, αλλά και απεργιών πείνας, να αποκατασταθεί το όνομα του. Μάταια.

Ο «αρχηγός», ο αγαπημένος όλων «Νίκος», μόνος και έρημος στο μακρινό και παγωμένο Σουργκούτ προσπαθεί μέσω άρθρων, επιστολών και εκκλήσεων προς πρώην συντρόφους, αλλά και απεργιών πείνας, να αποκατασταθεί το όνομά του. Μάταια. Από την ημέρα της αποκαθήλωσής του μέχρι το τραγικό του τέλος δεν είχε μαζί του ούτε καν την παρηγοριά ότι τον άκουγαν και πολύ περισσότερο πως τον πίστευαν. Ο Ντοστογιέφκσι στους Δαιμονισμένους γράφει: «Οι μικροί φανατικοί δεν μπορούν να υπηρετήσουν μια ιδέα παρά μόνο αν τη συνταυτίσουν με το πρόσωπο που, κατά την αντίληψη τους, την εκπροσωπεί».

Όπως φαίνεται και απ' το Κόκκινο τανγκό, ο Ζαχαριάδης επεδίωξε και πέτυχε στα μάτια όλων που κάποτε τον στήριζαν και τον ακολουθούσαν πιστά να ταυτιστεί με την ιδέα, για την οποία όλοι αγωνίζονταν. Μόλις έπαψε αυτό να ισχύει, καθώς η μοίρα του ανταπέδωσε όσα και ο ίδιος έκανε σε άλλους, ξεχάστηκε απ' τους πολλούς και έμεινε ως ένα πρόβλημα για τους λίγους, εκείνους που έκαναν πια κουμάντο, το οποίο αργά ή γρήγορα θα 'πρεπε να λυθεί.  

Το βιβλίο κλείνει με ένα κεφάλαιο που έχει ως ημερομηνία 28 Δεκεμβρίου 1991. Την ημέρα που η σωρός του Ζαχαριάδη έρχεται, 18 χρόνια μετά την αυτοκτονία του, για να ταφεί στην Ελλάδα. Αν ο Κώστας Κουτσομύτης ζούσε και κατάφερνε να μετουσιώσει το βιβλίο σε σήριαλ, όπως ήταν και ο αρχικός του στόχος, τολμώ να υποθέσω πως αυτή θα ήταν η εναρκτήρια σκηνή. Και η πιο δυνατή.  

Ο φανατισμός στον οποίο οδηγεί η τυφλή πεποίθηση πως το δίκιο είναι σταθερά με το μέρος μας, έστω και αν η ιστορία μας έχει διαψεύσει, είναι πάντα παρόν και έχει μεταλαμπαδευτεί και στις νέες γενιές.

Δεκαοκτώ χρόνια μετά, με τεράστιες αλλαγές στον κόσμο και τη χώρα μας, που γκρέμισαν τείχη και απομυθοποίησαν ιδεολογίες και συστήματα, η σκηνή αυτή καταδεικνύει πως μπορεί οι παλιές σφοδρές αντιπαλότητες και η μισαλλοδοξία να έχουν καταλαγιάσει, δεν εξέλιπαν όμως. Ο φανατισμός στον οποίο οδηγεί η τυφλή πεποίθηση πως το δίκιο είναι σταθερά με το μέρος μας, έστω και αν η ιστορία μας έχει διαψεύσει, είναι πάντα παρόν και έχει μεταλαμπαδευτεί και στις νέες γενιές. Ίσως επειδή: «ο φανατισμός είναι ένα διαρκές συστατικό της ανθρώπινης φύσης. Είναι κάτι σαν ένα κακό γονίδιο», όπως είπε κάποτε ο ισραηλινός συγγραφέας Άμος Οζ. Ένα γονίδιο που φαίνεται πως δεν καταφέραμε να το εξαλείψουμε ούτε στις μέρες μας.

Η σκηνή όμως με τον ουσιαστικότερο συμβολισμό είναι εκείνη στην οποία περιγράφεται το τανγκό που χορεύει ο Ζαχαριάδης με τη δεύτερη γυναίκα του, τη Ρούλα, τη βραδιά του γάμου τους, εν μέσω του εμφυλίου, στην περιοχή των Πρεσπών. Το ζεύγος λικνίζεται πάνω στην παγωμένη λίμνη υπό τους ήχους του ακορντεόν που παίζει το τραγούδι «κόκκινο τανγκό». Άγνωστο αν πρόκειται για γεγονός ή μυθοπλασία. Μπορούμε πάντως να εικάσουμε πως μ' αυτή οι συγγραφείς θέλησαν να μας υπενθυμίσουν πως σε μια εμφύλια σύρραξη, σαν αυτή που κόστισε τόσες ζωές στην πατρίδα μας, υπάρχουν πάντα δύο μέρη. Όπως και στο τανγκό που χορεύεται υποχρεωτικά από δύο. 

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. 

altΤο κόκκινο τανγκό
Νίκος Ζαχαριάδης: Η άνοδος και η πτώση ενός ηγέτη
Κώστας Κουτσομύτης, Ευάγγελος Μαυρουδής
Κέδρος 2016
Σελ. 566, τιμή εκδότη €17,50

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

Μάθημα ανατομίας, του Ηλία Κουτσούκου

Μάθημα ανατομίας, του Ηλία Κουτσούκου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Ηλία Κουτσούκου «Μάθημα ανατομίας» (εκδ. Μελάνι).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

Ο Σταντάλ χαρακτηρίζει το μυθιστόρημα ως έναν καθρέφτη που αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Ο Μπαλζάκ δήλωνε ότι στα έργ...

Ιστορικός ενεστώς, του Θανάση Χατζόπουλου

Ιστορικός ενεστώς, του Θανάση Χατζόπουλου

Για τη συλλογή αφηγηματικών κειμένων του Θανάση Χατζόπουλου «Ιστορικός ενεστώς» (εκδ. Πόλις).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Όσοι ακολουθούμε συστηματικά, ή έστω περιστασιακά, τον Θανάση Χατζόπουλο στην πολυετή δημιουργική διαδρομή ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

Η Κορίνα Καλούδη με την πρώτη της ποιητική συλλογή «Και βέβαια τους φοβάμαι» (εκδ. Περισπωμένη) ξεχωρίζει για την ισορροπία που κρατάει ανάμεσα στην ενδοσκόπιση και τον κοινωνικό προβληματισμό. Χαμηλόφωνη, ευθύβολη και αληθινή.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τι απαντάτε σε όσ...

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της πανδημίας του COVID-19, η διοργάνωση επικεντρώνεται σε ένα εξ ολοκλήρου διαδικτυακό πρόγραμμα διάρκειας έντεκα ημερών (19-29 Νοεμβρίου) με αιχμή τη συμμετοχή σημαντικών συγγραφέων και την ψηφιακή διοργάνωση των προγραμματιζόμενων φεστιβάλ, εκδηλώσεων και δράσεων, καθώς και των επαγγ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Απόσπασμα μιας ενότητας και μέρος των επιλεγομένων από την ανθολογία του Walter Benjamin «Νο 13 – Εξήντα πέντε θέσεις για τα βιβλία και τις πόρνες, το γράψιμο, την κριτική, τους σνομπ και την επιτυχία», σε μετάφραση και επιλεγόμενα του Κώστα Κουτσουρέλη. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσ...

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φένιας Τσανάκα «Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη» το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ