alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου Τραμπάλα (εκδ. Μελάνι).

Της Μέμης Κατσώνη

Με το τρίτο του βιβλίο, ο Χρήστος Αρμάντο Γκέζος μας δίνει πια αρκετά ερείσματα ώστε να μιλήσουμε για ένα είδος ανθρώπου που κατοικεί τον συγγραφικό του τόπο: τον Homo Gezi. Τον συναντήσαμε στην ποίησή του (Ανεκπλήρωτοι Φόβοι) και τον γνωρίσαμε από την κόψη στο μυθιστόρημά του Λάσπη. Οι άνθρωποι του Γκέζου δεν έχουν ανοσοποιητικό. Ό,τι άλλους τους δροσίζει, εκείνους τους τσακίζει. «...της χλόης το πράσινο / μου τσάκισε το στομάχι». Δεν έχει ούτε καν δέρμα, του λείπει το μεγαλύτερο, το σωτήριο όργανο, η ασπίδα του ανοσοποιητικού, ό,τι μας χαρίζει την αφή του έχει αφαιρεθεί, είναι γδαρμένος. Τα πάντα τον πονάνε, τα πάντα τον απειλούν.

Στην Τραμπάλα, μας ενημερώνει από το πρώτο διήγημα «Κεφάλι στο τζάμι», απολογείται από την πρώτη σελίδα: «συγγνώμη για την ενόχληση αλλά έχω ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας...» και εξηγεί πως δεν μπορεί να μοιραστεί τον αέρα με άλλα άτομα. Ζει βαθιά μέσα του, κατοικεί στο στομάχι του και συχνά προσπαθεί να επικοινωνήσει μέσα απ’ αυτό, μέσα από την τροφή και την έμμεση. Δεν καταλαβαίνει τι λέμε όταν μιλάμε, αν μιλάμε, φαίνεται αποσυνάγωγος αλλά και υπερόπτης κι όμως δεν είναι στην ουσία ούτε το ένα ούτε το άλλο. Δεν είναι καν ο «άλλος».

Οι εκφάνσεις και οι εντάσεις θυμίζουν συχνά τους ήρωες του Saul Bellow που γδαρμένοι κι αυτοί παλεύουν για τη χαμένη τους ομοιόσταση, μόνο που εκείνοι έχουν ιδιωτική ζωή, ο Homo Gezi δεν μπορεί να έχει, δεν είναι ιδιώτης.

Έχει πικρότατη και ουσιαστικότατη αίσθηση χιούμορ και σχεδόν κυριολεκτικό αυτοσαρκασμό αφού όποτε τρώει, ό,τι κι αν τρώει, τρώει τις σάρκες του. Και κατά βάθος φταίει, φταίει για όλα, και γι’ αυτά που του έκαναν, και γι’ αυτά που δεν συνέβησαν, γι’ αυτά που δεν τον αφορούν, για τα περασμένα και τα μελλούμενα. Οι μυρωδιές τον τρυπούν σαν καρφιά, πράγματα που ούτε καν προσέχουμε πια όπως η λέξη Αρτοποιητής τον (συν)θλίβουν, τον γονατίζουν. Γιατί ξέρει πως είναι απροστάτευτος: ο Homo Gezi θα εισπράξει –αν και άκαπνος– στο διήγημα «Το δώρο» τον καρκίνο που γλίτωσε ο καπνιστής πατέρας του. Θα ταυτιστεί με το λιωμένο σκαντζοχοιράκι, «ένα μωρό ρε με πατουσάκια και μεγάλα μάτια από μαύρο κεχριμπάρι», θα θρηνήσει για τα δεδομένα, θα θρηνήσει για το τίποτα.

Γιατί κάποιος επιτέλους πρέπει να το κάνει: η ένταση στη γραφή του Γκέζου είναι απολύτως δικαιολογημένη, υπάρχει λόγος σοβαρός για αυτές τις σελίδες που τις γυρίζεις σαν να παρακολουθείς τον Τζέιμς Μποντ αλλά εδώ πρωταγωνιστεί ο μόνος πόνος. Οι εκφάνσεις και οι εντάσεις θυμίζουν συχνά τους ήρωες του Saul Bellow που γδαρμένοι κι αυτοί παλεύουν για τη χαμένη τους ομοιόσταση, μόνο που εκείνοι έχουν ιδιωτική ζωή, ο Homo Gezi δεν μπορεί να έχει, δεν είναι ιδιώτης. Χωρίς δέρμα είναι δημόσιο θέαμα, δεν έχει προσωπική ζωή, σε μερικά μόνο διηγήματα (π.χ. «Κλεμμένο Λουλούδι») διαβλέπουμε πως κάποτε ίσως είχε.

alt
   Ο Χρήστος Αρμάντο Γκέζος
 

Ο ρυθμός των ιστοριών συμβαδίζει με τις περιπέτειες αυτού του Προμηθέα που τρώει τα συκώτια του μέσα από ρουτίνες και ανατροπές, περιβαλλόμενος από σκιώδεις συνήθως άλλους, «ευκαιριακές φιγούρες που αφήνουν το σχήμα τους στα μαξιλάρια» – εξαίρεση «Οι καρδιές για φάγωμα» όπου σκιώδης είναι ο ίδιος. Είναι ο ρυθμός της τραμπάλας που, όσο κι αν τραμπαλίζεται, θα φέρει εν τέλει τα πιο πολλά παιδιά στο απέναντι κάθισμα, στην αντίπερα μεριά. Κι ο Homo Gezi θα αιωρείται με την τρίχινη γραβάτα στο λαιμό μέχρι να φύγουν τα παιδιά και τότε η τραμπάλα θα προσγειωθεί και η γραβάτα θα γίνει αγχόνη. 

Για να μην παρεξηγηθώ, ο Homo Gezi δεν είναι ο Μεσσίας που σταυρώναμε, η φωνή της συνείδησής μας. Μπορεί να γίνει ακόμα και χειριστικός όπως στο troll διήγημα της συλλογής, «Το χασμουρητό» όπου ο ήρωας στο τέλος έμαθε να πλασάρει το γδαρμένο του εγώ, να εκμεταλλεύεται το χάσμα ανάμεσα σ’ εκείνον και τους άλλους, να κάνει απόσβεση.

Θα ξαναγυρίσει όμως στη φρίκη, φρίκη για όλους τους παρόντες αυτή τη φορά, στην τελευταία ιστορία όπου είναι ο μόνος που δεν κλαίει, ένα παιδί μπροστά στο όπλο, μπροστά στον λευκό σχολικό πίνακα που γίνεται έργο αιματηρής τέχνης. Κι αν σέρνει το τραύμα του στους ψυχιάτρους μας λέει πως έτσι κι αλλιώς εκεί θα κατέληγε, διαλέγει αυτή την ιστορία για να μας πει πως αγαπάει μόνο τον εαυτό του και δεν μας εκπλήσσει. Αφού μόνο αυτόν έχει.

Γι’ άλλη μια φορά στην τραμπάλα, με όλα τα παιδιά απ’ την άλλη μεριά, αιωρείται ο Homo Gezi, ακόμα κι ο φίλος του ο Δημήτρης, το τοτέμ της αταραξίας τώρα κλαίει γοερά αλλά ο ίδιος δεν ρίχνει ούτε ένα δάκρυ και νιώθει ενοχές για ό,τι διαδραματίστηκε, ενοχές που δεν μας εξηγεί αλλά τις καταλαβαίνουμε γιατί τώρα πια γνωριζόμαστε και τότε μας κλείνει το μάτι, λύνει την τρίχινη γραβάτα, προσγειώνεται και αποδραματοποιείται.

* Η ΜΕΜΗ ΚΑΤΣΩΝΗ είναι συγγραφέας.


Απόσπασμα από το διήγημα Σκαντζόχοιρος.

Ούτε που ξέρω γιατί μάζεψα εκείνον τον σκοτωμένο σκαντζόχοιρο από την άκρη του δρόμου. Πολλές ακόμα φορές στους καθημερινούς βραδινούς μου περιπάτους έξω από το χωριό κι ανάμεσα στα περιβόλια είχα πετύχει ζωάκια χτυπημένα από αυτοκίνητα ή μηχανάκια, αλεπούδες γάτες σκυλιά, αλλά όλα ήταν πατημένα και λιωμένα, ενώ αυτό εδώ δεν ξέρω πώς αλλά είχε μείνει σχεδόν άθικτο, μόνο με ένα μπουκέτο γυαλιστερά κόκκινα άντερα να βγαίνουν από την κοιλιά του και να απλώνονται σαν ζωγραφιά από κιμωλία πάνω στην άσφαλτο. Τώρα τον έχω μέσα σε ένα μαύρο κουτί παπουτσιών πάνω στο τραπεζάκι του σαλονιού, κι όταν φεύγω για τη δουλειά τού λέω καλημέρα κι όταν επιστρέφω από τη δουλειά του λέω καλησπέρα, μου αρέσει να ξέρω ότι είναι εκεί κουλουριασμένος και με το ακάνθινο καπέλο του καθώς εγώ διαβάζω ή γράφω ή βλέπω ταινία ή κοιμάμαι, πιστός κι αμετακίνητος όσο κανένας άνθρωπος ή σκύλος.


altΤραμπάλα
Χρήστος Αρμάντο Γκέζος
Μελάνι 2016
Σελ. 112, τιμή εκδότη €9,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΑΡΜΑΝΤΟ ΓΚΕΖΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ