Sphere Mirrors

Για το μυθιστόρημα του Τεύκρου Μιχαηλίδη Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο τρόπος με τον οποίο γράφει ο Τεύκρος Μιχαηλίδης, όχι μόνο στο παρόν μυθιστόρημα αλλά και σε πολλά άλλα, ανταποκρίνεται στο πρότυπο του homo universalis, αφού στα έργα του συναιρούνται η λογοτεχνία, τα μαθηματικά, η ιστορία, η πολιτική, το έγκλημα… Αυτό μπορεί να θυμίζει τη σχολή Νταν Μπράουν, αλλά ευτυχώς το λογοτεχνικό φορτίο του προκείμενου βιβλίου είναι σαφώς μεγαλύτερο.

Το έργο ωσμώνει δύο επίπεδα, χρονικά και αφηγηματικά, που παίζουν πινγκ πονγκ ανάμεσα στη δεκαετία του 1950 στην αγγλοκρατούμενη Κύπρο και στο τέλος του 12ου αιώνα, όταν το νησί είχε πέσει στα χέρια του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου.

Το έργο ωσμώνει δύο επίπεδα, χρονικά και αφηγηματικά, που παίζουν πινγκ πονγκ ανάμεσα στη δεκαετία του 1950 στην αγγλοκρατούμενη Κύπρο και στο τέλος του 12ου αιώνα, όταν το νησί είχε πέσει στα χέρια του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου. Τότε, η αφηγήτρια Εστεφάνα, που είναι γιατρός στην υπηρεσία της βασίλισσας Βερεγγάριας, αφενός αποτρέπει τις μηχανορραφίες της ερωμένης του βασιλιά, της Λωρ ντε Γκρεναντίν Μπουατέζ, η οποία βρίσκεται δηλητηριασμένη, με αποτέλεσμα οι υπόνοιες να πέσουν πάνω στην νεαρή γιατρό· αφετέρου, επειδή ξέρει αραβικά, μεταφράζει στα λατινικά το περίφημο «Εγχειρίδιο της Όρασης» του άραβα σοφού Αλ Χασάν ιμπν αλ Χαϊτάμ.

Το χειρόγραφο συνδέει τις δύο εποχές, επειδή ανακαλύπτεται σε κυπριακό μοναστήρι οκτώ αιώνες αργότερα και γίνεται η αφορμή, ώστε οι τρεις εμπειρογνώμονες που καλούνται να το μελετήσουν να βρεθούν άκοντες αυτόπτες μάρτυρες στον φόνο του άγγλου συνταγματάρχη Νίκολς. Και στους δύο χρόνους έχουμε έναν φόνο, της Λωρ τότε, του Νίκολς τον 20ό αιώνα, και στις δύο εποχές μια ομοφυλόφιλη σχέση παίζει καθοριστικό ρόλο, και στις δύο ιστορίες τα μαθηματικά αποτελούν διαφυγή από τη σκληρή πραγματικότητα και μάλιστα στη δεκαετία του 1950 γίνονται το μέσο για να διαλευκανθεί ο φόνος.

Η ανάγνωση κυλάει ακώλυτα, καθώς, πέρα από το μυστήριο για το ποιος δηλητηρίασε τη Λωρ και ποιος σκότωσε τον άγγλο αξιωματούχο, ο Τεύκρος Μιχαηλίδης ξέρει να αφηγείται με άνεση αλλά και να προσελκύει την προσοχή του αναγνώστη με το ιστορικό πλαίσιο, την ατμόσφαιρα, και τις δόσεις μαθηματικών που συνδέουν τη λογοτεχνία με την επιστήμη. Η πλοκή κρίνεται έντεχνη, παρόλο που θα μπορούσαν να λείπουν μερικά επεισόδια και οι χαρακτήρες είναι σχετικά αδρά απεικονισμένοι (νιώθει κανείς ότι ο συγγραφέας θα μπορούσε να αξιοποιούσε περισσότερο πτυχές που έμειναν εκκρεμείς, από τον συγγραφέα Λόρενς Ντάρελ, που βρισκόταν στην Κύπρο, ώς τον επαναστατικό αναβρασμό του νησιού).

alt
    Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης
 

Τελικά, μέσα στον πολιτικό λόγο της κατάκτησης της Κύπρου από τους Άγγλους, άλλοτε και νυν, και τον επιστημονικό της γεωμετρίας, το έγκλημα διαπράττεται με μηχανορραφίες εκκλησιαστικοπολιτικής υφής τον 12ο αιώνα, ενώ τον 20ό προκρίνονται τα προσωπικά κίνητρα και οι ερωτικές αντιζηλίες. Το έγκλημα, που απλώνεται αιώνες μέσα στην ανθρώπινη Ιστορία, επιλέγεται ως λύση σε πολιτικά αδιέξοδα αλλά και ως ψυχολογική αποφόρτιση από ερωτικές απαρνήσεις και προσβολές. Ο κόσμος αλλάζει, αλλά οι δύο αυτές σφαίρες, η δημόσια και η ιδιωτική, εξακολουθούν να κανοναρχούν το ανθρώπινο γίγνεσθαι. Το εγώ δεν παύει να εγείρεται μέσα σε πλείστα σοβαρά κοινωνικά θέματα και να διεκδικεί, ακόμα και με τον θάνατο του άλλου, τα δικά του… δικαιώματα.

Και τα μαθηματικά, αυτή η επιστήμη της απόλυτης –γεωμετρικής– λογικής, μπορεί να δώσουν λύση σε αστυνομικά αινίγματα, που επιλύονται με συλλογισμούς σαν αυτούς που επιλύουν τα μαθηματικά προβλήματα. Είναι κοινός τόπος και σε άλλα έργα που συνδέουν μαθηματικά και αστυνομική λογοτεχνία ότι ο ντετέκτιβ, επαγγελματίας ή ερασιτέχνης, πρέπει να σκέφτεται με μαθηματικό τρόπο, να συνδέει παραμέτρους και να συνυπολογίζει μεταβλητές, ώστε να βρει τον άγνωστο Χ.

Όποιος ελκύεται από το κράμα μυστήριο και Ιστορία, λογοτεχνία και μαθηματικά, θα βρει στα Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι μερικές ώρες θελκτικής ανάγνωσης. Θα δει σαν σε κάτοπτρο τον έναν τομέα να αντανακλάται στον άλλο, την Ιστορία να πέφτει θύμα των προσωπικών φιλοδοξιών, το μυστήριο να εξιχνιάζεται από τα μαθηματικά και τη λογοτεχνία να πηγαινοέρχεται σαν μπάλα φλίπερ από το ένα στο άλλο.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

 

altΣφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι
Τεύκρος Μιχαηλίδης
Πόλις 2016
Σελ. 328, τιμή εκδότη €16,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΤΕΥΚΡΟΥ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

30 χρόνια από την ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού – Βραβεύτηκε η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

30 χρόνια από την ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού – Βραβεύτηκε η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

Την Πέμπτη 22 Σεπτεμβρίου, στον κήπο του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, στον αναγεννημένο χώρο της οικίας Μποδοσάκη, πραγματοποιήθηκε η επετειακή εκδήλωση για τον εορτασμό των τριάντα χρόνων από την ίδρυση του ΕΙΠ (1992-2022). Κεντρική εικόνα: Ο Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, Νίκος Α. Κούκης, προ...

Ελίζαμπεθ Στράουτ: «Στην πανδημία, ο χρόνος έπαψε να υπάρχει»

Ελίζαμπεθ Στράουτ: «Στην πανδημία, ο χρόνος έπαψε να υπάρχει»

Σε συνέντευξή της στον Guardian, η Αμερικανίδα πεζογράφος Ελίζαμπεθ Στράουτ (Elizabeth Strout) μίλησε για το μυθιστόρημά της «Lucy by the Sea», στο οποίο επανεμφανίζονται οι πρωταγωνίστριες των παλαιότερων μυθιστορημάτων της «Το όνομά μου είναι Λούσυ Μπάρτον» και «Όλιβ Κίττριτζ». Αμφότερα κυκλοφορούν από τις εκδόσει...

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

Για το βιβλίο του Μάκη Τσίτα «Έρχεται ο γίγαντας» (εικόνες: Νικόλας Χατζησταμούλος, εκδ. Μεταίχμιο), μια ιστορία για τις ψεύτικες ειδήσεις που τρομοκρατούν τον πληθυσμό. 

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Μάκης Τσίτας σίγουρα είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στη...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ