alt

Για το μυθιστόρημα της Ευδοκίας Κιμωλιάτη Παράλληλοι κόσμοι (εκδ. Studio aMID).

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Η Μαργαρίτα είναι μια από τις εκατομμύρια γυναίκες του κόσμου που ένιωσε να ακολουθεί μια μοίρα που δεν ήταν δική της. Τόλμησε να αποδράσει ή πίστεψε ότι απέδρασε. Η Μάσα, η κόρη που άφησε πίσω της, μεγαλώνει και την αναζητά. Φτιάχνει ιστορίες στις οποίες πρωταγωνιστεί η μητέρα της, απευθύνεται σ’ εκείνην νοητικά, κυρίως μέσω ενός μπλογκ, αλλά και από άλλες ηλεκτρονικές διόδους που καθρεφτίζουν τα ανάμικτα συναισθήματά της: την άκρατη αγάπη και τον θαυμασμό αλλά και το κενό που έχει δημιουργήσει μέσα της η αίσθηση της απώλειας και της εγκατάλειψης. Η μάνα – Μαργαρίτα, άφησε τον πατέρα – άντρα  της και την κόρη της Μάσα (13χρονη) κι έφυγε στο Παρίσι να γίνει συγγραφέας. Ζει στο δωμάτιο 046, στις πίσω αυλή ενός 5ορόφου κτηρίου στο ανατολικό Παρίσι. Ο πατέρας εμφανίζεται ως μορφή σποραδικά στην αφήγηση. Κυριαρχεί η μορφή της μάνας.

Η Μάσα δεν σπούδασε επιλέγοντας να καθαρίζει δωμάτια ξενοδοχείων, σε μια προσπάθεια να βρίσκεται σε χώρους που ξενοδοχούνται άνθρωποι που φεύγουν από την εστία τους, όπως η μάνα της.

Η Μάσα μένει στο υπόγειο διαμέρισμα της οδού Κω στην Κυψέλη, στην Αθήνα, στο διαμέρισμα που ζούσε και η Μαργαρίτα πριν το εγκαταλείψει. Η Μάσα δεν σπούδασε επιλέγοντας να καθαρίζει δωμάτια ξενοδοχείων, σε μια προσπάθεια να βρίσκεται σε χώρους που ξενοδοχούνται άνθρωποι που φεύγουν από την εστία τους, όπως η μάνα της. Τα σωθικά της Μάσα καίγονται από τα κάρβουνα μνήμης της μάνας της. Βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση αποδοχής από τη μητέρα της και διακτινίζεται νοητικά στο διαμέρισμα 046 του Παρισιού για να διαβάσει τα χειρόγραφα των μυθιστορηματικών σχεδιασμάτων της Μαργαρίτας, οι δοκιμές της οποίας απευθύνονται στη Μάσα. Ωστόσο ούτε η Μάσα γνωρίζει ποιος είναι ο συγγραφέας των χειρογράφων, αφού υποτίθεται ότι μπαίνει στο δωμάτιο να καθαρίσει σε χρόνο που λείπει ο ένοικος, ούτε η Μαργαρίτα γνωρίζει ότι η κόρη της έχει ένα τρόπο υπερβατικό ώστε να διαβάζει τα χειρόγραφα που έχουν αυτήν δυνητικό ποθητό αναγνώστη. Και δεν αποκλείεται όλο αυτό, ακόμη και τα κείμενα στα χειρόγραφα, να μη συμβαίνει πιο πέρα από τη φαντασία της Μάσα.

Στο υπόγειο διαμέρισμα της Κυψέλης μεγάλωσε και η Μαργαρίτα.

Τα δύο μοναδικά παράθυρα του σπιτιού άνοιγαν από την πίσω μεριά, κάτω απ’ την οδό Δροσοπούλου, αυτός άλλωστε ήταν κι ο λόγος που έμεναν μονίμως κλειστά. Η Μαργαρίτα χανόταν πίσω από την διακριτικότητα του υπογείου και μάθαινε τον κόσμο. Στην Μαργαρίτα άρεσε να παρακολουθεί τον κόσμο με δόσεις. Η Μαργαρίτα είχε βάλει για τίτλο στην έκθεση με ελεύθερο θέμα, «Ο Μερικός κόσμος». Παρακολουθούσε στιγμιότυπα από ρόδες αυτοκινήτων, αντί για αυτοκίνητα, γάμπες αντί για πόδια, μπατζάκια αντί για παντελόνια, μια επιλογή απ’ τις καλύτερες στιγμές της μέρας. Και της άρεσε. Ήταν σαν να έβλεπε ό,τι οι άλλοι δεν μπορούσαν να δουν, τα μικρά μυστικά μιας βιαστικής καθημερινότητας. Τα υπόλοιπα έπρεπε να τα φαντάζεται.

Φανταζόταν λοιπόν ότι ζούσε σ’ ένα υποβρύχιο κάτω απ’ το νερό και ότι κοιτούσε απ’ το παρατηρητήριο τα ψάρια να κολυμπούν στους μολυσμένους ρυθμούς της πόλης, μεταφέροντας ανύποπτα μέσα στα χαρακώματα τα προδομένα τους μυστικά: μια μαύρη ελιά στο εσωτερικό ενός μηρού, μια τρύπα στην καλτσοδέτα, πρόχειρα στερεωμένη με λίγο βερνίκι, ένα χέρι χωμένο σε μια τσέπη – χειροβομβίδα. Κι ακόμα ένα πείσμα καρφιτσωμένο σ’ ένα δυνατό χτύπημα τακουνιού, ένας θυμός δεμένος κόμπο στο λαρύγγι ενός αστραγάλου, μια πρόκληση στο καλοκαιρινό βαμμένο νυχάκι του ποδιού, μια τριχωτή παράκληση…

Το πιο πάνω απόσπασμα δίνει μιαν αίσθηση του αφηγηματικού τρόπου της Εύης Κιμωλιάτη, και λέω μιαν αίσθηση γιατί μετέρχεται διάφορους αφηγηματικούς τρόπους η συγγραφέας. Έχοντας μελετήσει, η ίδια, το Νέο Μυθιστόρημα -αφού διδάσκει φιλολογία στη Σορβόννη (Paris Ι) και η ειδίκευσή της αφορά στην υφολογία και την λογοτεχνία του 20ου αι. καθώς και στο Νέο Μυθιστόρημα- υποθέτω πως ήταν επόμενο να έλκεται από τους αφηγηματικούς τρόπους των θεμελιωτών του.

Το Νέο Μυθιστόρημα έτρωσε θεμελιώδεις πυρήνες του ρεαλιστικού μυθιστορήματος: την παντοκρατορία του συγγραφέα-αφηγητή, την ολοκληρωμένη ψυχολογική παρουσίαση ενός κεντρικού μυθιστορηματικού προσώπου και τη δέσμευση της παρουσίασης του αφηγηματικού υλικού με χρονολογική αλληλουχία.

Το Νέο Μυθιστόρημα εμφανίστηκε στη γαλλική λογοτεχνία με τα έργα της Ναταλί Σαρρώτ και έφτασε στην ακμή του κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 με κυριότερους εκπροσώπους του την Μαργκερίτ Ντυράς, τον Κλωντ Μωριάκ, τον Ζαν Ρικαρντού, τον Κλωντ Σιμόν και τον πολυσχιδή Αλαίν Ρομπ-Γκριγιέ, ο οποίος θεμελίωσε την ομάδα η οποία εκφράστηκε μέσα από τις Εκδόσεις του Μεσονυχτίου. Οι πεζογράφοι αυτής της ομάδας ήρθαν σε ρήξη με την παραδοσιακή μυθιστορηματική γραφή και με τον μοντερνισμό, που κυριαρχούσε από τον Μεσοπόλεμο στην Τέχνη. Το Νέο Μυθιστόρημα έτρωσε θεμελιώδεις πυρήνες του ρεαλιστικού μυθιστορήματος: την παντοκρατορία του συγγραφέα-αφηγητή, την ολοκληρωμένη ψυχολογική παρουσίαση ενός κεντρικού μυθιστορηματικού προσώπου και τη δέσμευση της παρουσίασης του αφηγηματικού υλικού με χρονολογική αλληλουχία. Ως προς την πλοκή και το θέμα, οι συγγραφείς του Νέου Μυθιστορήματος επιδίωξαν την αφαίρεση, τη συσκότιση και εν τέλει την αβεβαιότητα. Το πετυχαίνουν με την ελαχιστοποίηση της δράσης και την εξάντληση της πλοκής σε στιγμιότυπα ζωής. Ο μινιμαλιστικός Αλαίν Ρομπ-Γκριγιέ, μάλιστα, παραθέτει επεισόδια, αντί ν’ απλώνει την αφήγηση γραμμικά.

Στην Ελλάδα συγγραφείς που επηρεάστηκαν και στο έργο τους ανιχνεύονται δομές και τρόποι του νέου μυθιστορήματος είναι οι: Τατιάνα Γκρίτση – Μιλλιέξ, Κωστούλα Μητροπούλου, Γιώργος Χειμωνάς, Επαμεινώνδας Γονατάς κι ως ένα βαθμό η Μαργαρίτα Λυμπεράκη αλλά και ο Χριστόφορος Μηλιώνης της πρώιμης περιόδου.

Οι Παράλληλοι Κόσμοι της Εύης Κιμωλιάτη δομούνται, ως έναν βαθμό, σε φόρμες του Νέου Μυθιστορήματος. Η αφήγηση δεν είναι γραμμική, οι αφηγηματικοί τρόποι είναι περισσότεροι του ενός. Υπάρχει τριτοπρόσωπος αφηγητής αλλά ο αφηγηματικός τρόπος της Μάσα γίνεται μέσα από ηλεκτρονικά μηνύματα, με το σταθερά πανομοιότυπο μήνυμα κραυγή / έκκληση: Ελάτε να με πάρετε, και μέσα από ιστολόγια, η δε Μαργαρίτα στις μυθιστορηματικές δοκιμές της χρησιμοποιεί γραμμική αφήγηση, με λόγο ευθύ, κι έχουμε ένα μυθιστόρημα, ή αν θέλετε ψήγματά του, μέσα στο μυθιστόρημα. Τέλος το ίδιο το μυθιστόρημα σπάει ως και την κλασσική έκταση αυτού του είδους και ολοκληρώνεται σε μέγεθος κλασσικής νουβέλας.

Μπροστά στο μυθιστόρημά της η Μαργαρίτα παλεύει με τις αναμνήσεις του μέλλοντος της άγνωστης κόρης της. Το λευκό φως πάνω στο ανοιγμένο τετράδιο κάνει τα μαύρα γράμματα να γυαλίζουν από ευτυχία. Χοροπηδούν οι αισθήσεις μπροστά στα μάτια της χωρίς να μπορεί να τις πιάσει. Την κοροϊδεύει η έμπνευση. Γελάει με την ψυχή της.

Φεύγοντας, άφησε πίσω της ένα πλάσμα κι έναν λόγο, τον ευθύ. Δεν είχε φίλους κι ήταν σίγουρη. Δεν είχε όμως γλώσσα κι ήταν συγγραφέας. Αυτήν την γλώσσα πάλευε τώρα να την εφεύρει απ’ την αρχή. Είχε πλαγιάσει ο λόγος και δυσκολευόταν να τον ορθώσει στα πόδια του για να μην πέσει. Μα γιατί δεν γράφεις στα γαλλικά; Η δυτική λογοτεχνία είναι πολύ πιο ευέλικτη σε τέτοιες νεοτερικές δομές.

alt
    Η Ευδοκία Κιμωλιάτη
 

Μπορούμε να εντοπίσουμε στο κείμενο αντιμεταθέσεις λέξεων που διαφοροποιούν το νόημα μέσα στη φράση, π.χ.: Η Μάσα κρατάει το χειρόγραφο που τρέμει σαν φυλλοκάρδι μέσα στην τσαλακωμένη χούφτα της. Η ευθεία παράταξη, όπως γίνεται αντιληπτό, θα ήταν: Η Μάσα κρατάει το τσαλακωμένο χειρόγραφο στη χούφτα της και τρέμει το φυλλοκάρδι της.

Γεννιέται κι ένα ερώτημα ως προς το πόσο αυτοβιογραφικό είναι το μυθιστόρημα της Εύης Κιμωλιάτη ή αν προτιμάτε πόσο έχουν ενταχθεί στοιχεία της αυτοβιογραφίας της στο κείμενο. Κι όχι μονάχα από το απόσπασμα που παρέθεσα κι από το ότι και η ίδια ξενιτεύτηκε. Υπάρχουν ακόμη δύο αναφορές που οδηγούν στο ερώτημα: Στη σ. 83 γράφει

Δεν σκεφτόταν το μέλλον. Σκεφτόταν τ’ αξεδιάλυτα και σκόρπια κομμάτια που άφηνε πίσω της. Μια κόρη μουτζουρωμένη σ’ ένα φύλλο χαρτί και πεταμένη στα σκουπίδια από την ίδια της τη μάνα, […] ένα απλήρωτο δωμάτιο ξενοδοχείου, μια ξεχαρβαλωμένη γέφυρα πίστης κι ελπίδας, κάτι κατειλημμένες υποχρεώσεις. […] Όχι δεν υπήρχαν άσπρα σπίτια παρά μόνο στην νοσταλγία της. Υπήρχαν ασβεστωμένες προσευχές που ήπιαν τον αμίλητο θεό. Πόλεις που αναβοσβήνουν σαν σινιάλα στον ορίζοντα. Κι ο εγωισμός που ζεσταίνει την πλάτη των ψευδαισθήσεων για να χουχουλιάζουν σε άδεια σεντούκια.

Όταν ήταν μικρή, έφτιαχνε καραβάκια από χαρτί που απόθετε κάθε πρωί στο ιδιότροπο ακρογιάλι, στον δρόμο για το σχολείο. Στο κατάρτι, το ίδιο πάντα μήνυμα: Ελάτε να με πάρετε. Ο γλυκός ήχος του Κορινθιακού άφηνε στα πόδια της χίλιες δυο υποσχέσεις.

Όσο κι αν η γραφή είναι πεζογράμματη, η νοσταλγία των Άσπρων Σπιτιών είναι και στην Εύη κεφαλαιογράμματη, όπως σε όλους όσους έζησαν στην πόλη που σχεδίασε το 1960 ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης, στη βόρεια ακτή του Κορινθιακού. Και στη σ. 85 η περιγραφή για τα παιδικά χρόνια της Μάσα είναι χαρακτηριστική. Διαβάζουμε: Όταν ήταν μικρή, έφτιαχνε καραβάκια από χαρτί που απόθετε κάθε πρωί στο ιδιότροπο ακρογιάλι, στον δρόμο για το σχολείο. Στο κατάρτι, το ίδιο πάντα μήνυμα: Ελάτε να με πάρετε. Ο γλυκός ήχος του Κορινθιακού άφηνε στα πόδια της χίλιες δυο υποσχέσεις.

Και παίρνοντας αφορμή από τις ασβεστωμένες προσευχές που ήπιαν τον αμίλητο θεό, θα ήθελα να επισημάνω και το στοιχείο της χρήσης γνωστών γνωμικών φράσεων ή εκφράσεων σε αναδιάταξη ή σε αντιστροφή ενοιολογική ή ακόμη και αφορισμών αλλά και παρηχήσεων που πλουτίζουν την αφήγηση. Παραθέτω: Τελειώματα κάπου μεταξύ τόπου και χρόνου, μες σε καθρέφτες δίχως μνήμη, αναζητώντας μάταια ένα καινούργιο παρελθόν, έστω και μεταχειρισμένο. Εδώ έχουμε τον εμβληματικό στίχο του Τάσου Σαμαρτζή από το τραγούδι του Νότη Μαυρουδή. Τα ηθικά διδάγματα της νιότης της πήγαινε καιρός που η Μασούλα τα είχε θάψει στον κήπο με τ’ αγάλματα. Κι εδώ έχουμε τον τίτλο του υπέροχου βιβλίου της Ελένης Σαραντίτη που μεταφέρθηκε στην τηλεόραση από τον Παντελή Βούλγαρη και προβλήθηκε όταν η Κιμωλιάτη ήταν έφηβη. Στη σ. 56: Εκεί που σκαλώνει η ερμηνεία γεννιέται η τέχνη. Και στη σ. 82 κάτι που αποτελεί την καρδιά του μυθιστορήματος: Αυτή που γέννησα δεν έφτασε να πει τα βάσανά μου. Την έντυσα τα χρυσαφιά μου όνειρα, δυνάστευσα τη σκέψη της, της φόρεσα δικά μου μέτρα και σταθμά. Ο εγωισμός κύλησε απ’ τα σκέλια μου σαν μια τεράστια χνουδωτή μπάλα. Τ’ αγκάθια του μου ξέσκισαν τα γεννητικά όργανα. Τον έπλασα σαν ψωμί και τον έραψα να μου μοιάζει. Τερατογέννεση κατ’ εικόνα. Μίμηση πράξεως σπουδαίας και τελείας, η μητρότητα. Φοβήθηκε την ομοιότητα του ίδιου της του παιδιού και το έβαλε στα πόδια. Γύρισε την πλάτη στον πειρασμό του έργου της, για να μην αντικρύσει την επίμονη εικόνα των δικών της λαθών. Ορίζεται συνεπώς η μητρότητα ως τραγωδία, αφού η συγγραφέας την προσδιορίζει με τον χαρακτηρισμό του Αριστοτέλη για την τραγωδία.

Απλήρωτοι κάματοι καμωμένοι από χαρτί, ή τέλος, Κι εκεί, στο ίδιο τραπεζάκι της κουζίνας, έκανε ολόκληρο ταξίδι από Γαλαξία σε γαλαξία κι από ελευθερία σε Ελευθερίτσα, στην κόψη πάντα της γραφής. Κενά τα κενά από κενά σε κενά να πέφτουν, την όψη να χαράξει για να χαραχτεί, να την απεικονίσει μήπως κι απεικονιστεί.

Το μυθιστόρημα γέμει παρηχήσεων και συνηχήσεων: Σκουντουφλάνε στο χάος της ανυπαρξίας τους, νομίζοντας πως προχωράνε, πως χωράνε και παραχωράνε στ’ ακατάληπτα ίχνη που αφήνουν από πέσιμο σε πέσιμο […], ή Αναδύονται σαν ξεριζωμένα φύκια οι χώροι όπου δεν χώρεσε, ή ακόμη, Απλήρωτοι κάματοι καμωμένοι από χαρτί, ή τέλος, Κι εκεί, στο ίδιο τραπεζάκι της κουζίνας, έκανε ολόκληρο ταξίδι από Γαλαξία σε γαλαξία κι από ελευθερία σε Ελευθερίτσα, στην κόψη πάντα της γραφής. Κενά τα κενά από κενά σε κενά να πέφτουν, την όψη να χαράξει για να χαραχτεί, να την απεικονίσει μήπως κι απεικονιστεί.

Κι αν εδώ έχουμε ένα πολιτικό σχόλιο πάνω στον εθνικό μας ύμνο και στο αίτημα της ελευθερίας, είναι ακόμη πιο ισχυρός και καθοριστικός ο τρόπος με τον οποίο η συγγραφέας δίνει, σε αρκετά σημεία του κειμένου, το βάθος του εθνικού μας δράματος που έχει την αφετηριακή του εκκίνηση στην πτώση της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας το 1453. Έτσι στη σ. 31 έχουμε την εξής αποτύπωση: Καθώς απομακρύνεται η ακτή, βουλιάζει η μνήμη. Καταπίνει σκυλιά δάκρυα και χάρυβδες πόνους τους αποχωρισμούς. Σε χωνιά τους διυλίζει. Εδώ και πεντακόσια εξήντα χρόνια ρεύεται το ωμό τους κρέας και το αίμα των προγόνων της. Δεδομένου του ότι ο μυθιστορηματικός χρόνος έναρξης της αφήγησης είναι το 2013, αν αφαιρέσουμε τον αριθμό 560 που αναφέρεται στο παράθεμα έχουμε το έτος της Άλωσης: 1453. Και στη σ. 104: -Μαμά ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι οι κακοί; Ένωσε τα σημεία απ’ το χίλια τετρακόσια πενήντα τρία ως το δύο χιλιάδες δεκατέσσερα για να δεις ποιοι είναι οι κακοί και ποιοι οι καλοί. Κι ακόμη στη σ. 35: Σαν πράσινη πλαστική λεκάνη της μπουγάδας γέμισε η κοιλιά της με βρωμόνερα όπου πλατσούριζε περιμένοντας το εννιάμηνο να περάσει μια ιδέα παιδιού. Και τι ιδέα! Σαν την Μεγάλη Ελλάδα. Νααα σαν μολυσμένη πληγή!

Μία ακόμη επισήμανση. Στη σ. 37 διαβάζουμε: Δεν είχε συνειδητοποιήσει αμέσως πως ήταν έγκυος. Έτσι κι αλλιώς, ποτέ δεν τα ‘χε καλά μ’ αυτή την ειδεχθή συνήθεια του σώματός της να κατεβάζει κομμάτια από ερείπια σαρκών κάθε λίγο και λιγάκι. Μηνιαίες τρομοκρατικές ενέργειες. Ανακοινώσεις σε δισέλιδα πανιά κι εφημερίδες. Μηνιαίοι θάνατοι, λίγοι. Γεννοκτονίες τυλιγμένες σε χαρτί. Κόκκινα και μαύρα μυθιστορήματα που μύριζαν ψαρίλα. Σωρηδόν πεθαίναν μέσα της τα ασύλληπτα. Η απουσία λαβώνει μήτρες.

Το μυθιστόρημα αυτό δεν είναι μια γραμμική ιστορία για τον ισχυρότερο δεσμό ανάμεσα στα είδη, αυτόν της μάνας με το παιδί της, αλλά και μια σύνθεση, ένας διάλογος μεταξύ των αντιφάσεων της ελληνικής πραγματικότητας.

Εδώ, όσο κι αν η αφήγηση αναφέρεται στα έμμηνα των γυναικών, αυτή η διατύπωση κόκκινα και μαύρα μυθιστορήματα, με κάνει να σκέφτομαι ότι η Εύη Κιμωλιάτη κάνει ένα κλείσιμο του ματιού στον αναγνώστη και τον οδηγεί στον Σταντάλ και στο μυθιστόρημά του Το κόκκινο και το μαύρο. Αποδίδει μιαν ελάχιστη τιμή στον συγγραφέα που στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα περιφρονεί, στην καρδιά του ρομαντισμού, τον αισθητισμό και τον αισθηματισμό και τη μεγαλοστομία και παρουσιάζει τη δράση με έναν ρεαλισμό όχι ντοκουμενταρισμένο αλλά ψυχολογικό. Έτσι κάπως όπως η Ευδοκία Κιμωλιάτη στους Παράλληλους Κόσμους της.

Το μυθιστόρημα αυτό δεν είναι μια γραμμική ιστορία για τον ισχυρότερο δεσμό ανάμεσα στα είδη, αυτόν της μάνας με το παιδί της, αλλά και μια σύνθεση, ένας διάλογος μεταξύ των αντιφάσεων της ελληνικής πραγματικότητας, της ελληνικής έκφρασης, της ελληνικής ιδιοσυγκρασίας, της άκρατης αγάπης για την πατρίδα και το αίσθημα της καταπίεσης που αποδιώχνει, εξορίζει, αυτοεξορίζεται και μετατρέπει την πατρίδα από μάνα σε μητριά. Η έκδοση είναι audio book και το έντυπο συνοδεύεται από δίσκο ακτίνας. Το αφηγημένο, από ηθοποιούς και την εκδότρια Νατάσα Μποζίνη, κείμενο είναι ντυμένο με πρωτότυπη μουσική του Μιχάλη Αβραμίδη.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ είναι ποιητής.

altΠαράλληλοι κόσμοι
Ευδοκία Κιμωλιάτη
Studio aMID 2015


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του ...

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων «Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: Λεπτομέρεια του πίνακα του John Collier «Κλυταιμνήστρα» (1914) © Worcester City Museums.

Της Λεύκης Σαραντινού

Στο μυαλό δύο διάσημων «φ...

«Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού», του Μισέλ Φάις: Πινγκ πονγκ στο σκοτεινό δάσος

«Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού», του Μισέλ Φάις: Πινγκ πονγκ στο σκοτεινό δάσος

Για τη νουβέλα του Μισέλ Φάις «Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: «Βάκχες» (1986), θέατρο Άττις, σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου.

Της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου

Στο υλικό των Βακχών, του τελευταίου, οριακού και ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Ελλάδα τιμώμενη χώρα της 53ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Καΐρου

Η Ελλάδα τιμώμενη χώρα της 53ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Καΐρου

Η Ελλάδα θα είναι η τιμώμενη χώρα της 53ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Καΐρου, που θα πραγματοποιηθεί από τις 26 Ιανουαρίου μέχρι τις 7 Φεβρουαρίου και η οποία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πολιτιστικά γεγονότα στον αραβικό κόσμο και σε όλη την Μέση Ανατολή. Στην φωτογραφία, ο Έλληνας πρέσβης στην Αίγυπτο, Νίκος ...

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο «Διαφωτισμός τώρα: Λογική, επιστήμη και ουμανισμός για μια καλύτερη ζωή» (μτφρ. Παναγιώτης Δρεπανιώτης), του Στίβεν Πίνκερ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το βιβλίο ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Την ώρα της αλλαγής του χρόνου, τη μαγική στιγμή που φέρει την υπόσχεση της επανεκκίνησης και την ελπίδα πως αυτή τη νέα χρονιά όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, το ωραιότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας είναι ένα βιβλίο. Επιλέξαμε και προτείνουμε δεκαπέντε όμορφα, εμπνευσμένα, ξεχωριστά βιβλία, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ