train robbery pennsylvania700

Για το μυθιστόρημα του Βασίλη Δανέλλη Άνθρωπος στο τρένο (εκδ. Καστανιώτη)

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Βασική επιδίωξη της αστυνομικής λογοτεχνίας, τουλάχιστον στην κλασική της μορφή, είναι να ανακαλύψει την αλήθεια πίσω από τον φόνο. Από το πρώτο λοιπόν μυθιστόρημα που έγραψε ο νεαρός συγγραφέας, τη «Μαύρη μπίρα» (Καστανιώτης, 2011) μέχρι τα διηγήματά του με αστυνομική δράση, ξεπροβάλλει αυτός ο προβληματισμός για την αλήθεια και τη δυνατότητα ανακάλυψής της μέσω της αξιοπιστίας των μαρτύρων. 

Αυτό που έγινε είναι αδύνατο να διαπιστωθεί χωρίς τις υποκειμενικές σκοπιές των μαρτύρων, οι οποίοι απλώνουν τις εικασίες τους από την αυτοκτονία έως τη δολοφονία κι από τη γνωριμία των δύο προσώπων ώς τη φευγαλέα συνύπαρξή τους. 

Τώρα, λοιπόν, που δεν γράφει ένα τέτοιου είδους μυθιστόρημα, ένα αμιγώς δηλαδή αστυνομικό, αλλά πραγματεύεται έναν θάνατο (ή μάλλον δύο) με τη ματιά του δημοσιογράφου ο οποίος προσεγγίζει το θέμα υπό τη σύγχυση των ετερόκλητων καταθέσεων, η αλήθεια φαντάζει ακόμη περισσότερο ένα άπιαστο επίτευγμα. Ο άνθρωπος που πέφτει στις γραμμές του τραίνου κι ένας άλλος που λιποθυμά, ώσπου καταλήγει στο νοσοκομείο, αποτελεί το «αντικειμενικό» δεδομένο, του οποίου τη διερεύνηση αναλαμβάνει ο παρευρισκόμενος αφηγητής, που τυγχάνει να είναι ρεπόρτερ. Ένα τέτοιο συμβάν θα γινόταν άρθρο –ίσως στα ψιλά των εφημερίδων– και δεν θα άξιζε την περαιτέρω προσοχή μας, αν δεν διασταυρώνονταν πάνω του πέντε διαφορετικές ματιές. Ο αφηγητής, άπειρος ρεπόρτερ που έχει ακόμα ανησυχίες και δεν έχει ενσωματωθεί πλήρως στην ωφελιμιστική λογική του Τύπου, παίρνει την πρωτοβουλία, σε συνεννόηση με τον αρχισυντάκτη του, να καλύψει το γεγονός, αλλά προσκρούει σε αλληλοσυγκρουόμενες εκτιμήσεις.

Κι αν η πραγματικότητα είναι μία, όπως λένε οι φιλόσοφοι, οι αλήθειες που την προσεγγίζουν είναι πολλές και συχνά αντίθετης φοράς. Αυτό το ασύμπτωτο μεταξύ του ενός κέντρου και των πολλών έκκεντρων δυνάμεων, μυθιστορηματοποιεί ο Βασίλης Δανέλλης, με τον δημοσιογράφο του να ακούει πέντε, εν μέρει ή εν όλω αποκλίνουσες μεταξύ τους, μαρτυρίες. Όμως τι απ’ όλα ισχύει; Αυτό που έγινε είναι αδύνατο να διαπιστωθεί χωρίς τις υποκειμενικές σκοπιές των μαρτύρων, οι οποίοι απλώνουν τις εικασίες τους από την αυτοκτονία έως τη δολοφονία κι από τη γνωριμία των δύο προσώπων ώς τη φευγαλέα συνύπαρξή τους.

danellisΟ νεαρός συγγραφέας γράφει ίσως το πιο ώριμο μυθιστόρημά του. Πιο συγκεκριμένα, η υπόθεση δένει από πολλές πλευρές και η αφήγησή της εξελίσσεται με σταθερό χέρι, τόσο πλησιάζοντας το κέντρο των γεγονότων, που αποτέλεσαν την αφορμή, όσο και απομακρυνόμενη από αυτά, καθώς εξίσου σημαντικές, αν όχι σημαντικότερες, αποδεικνύονται οι προσεγγίσεις των αυτοπτών μαρτύρων. Το οπτικό ερέθισμα γίνεται η σκανδάλη η οποία πυροδοτεί μια σειρά από εικασίες, προσωπικές ιστορίες, αφηγήσεις που περισσότερο αφορμώνται από τη ζωή και τις σκέψεις των μαρτύρων παρά από τα συμβάντα καθαυτά.

Ο μικρόκοσμος του σταθμού, αποκομμένος από την υπόλοιπη κοινωνία, συγκεντρώνει το νόημα της μυθιστορηματικής αλήθειας. Οι ιστορίες που ακούγονται, προφορικά ή γραπτά, δείχνουν πως σε όλη τη ζωή κυριαρχούν τα ευφάνταστα σενάρια, που γεννά το επινοητικό μυαλό των ανθρώπων, είτε από αθώο υποκειμενισμό είτε από διάθεση των μικρο-αφηγητών να αναπλάσουν την πραγματικότητα. Οι περισσότεροι φαίνεται να βλέπουν αυτό που συμβαίνει στη ζωή τους, φαντάζονται πράγματα που δεν εξάγονται άμεσα από το συμβάν, προεκτείνουν αυτό που είδαν με αυτό που οραματίστηκαν…

Ανάμεσα στη μεταμοντέρνα προσέγγιση, που πιστεύει ότι τίποτα δεν είναι πραγματικό αν δεν προσεγγιστεί από τον άνθρωπο, ότι όλα δηλαδή είναι αφηγήσεις, και τη μοντέρνα, που πιστεύει στην πραγματικότητα, αλλά ότι αυτή είναι άπιαστη, ο Β. Δανέλλης τείνει προς την πρώτη.

 * Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

anthropos sto trenoΆνθρωπος στο τρένο
Βασίλης Δανέλλης
Εκδ. Καστανιώτη 2016
Σελ. 144, τιμή εκδότη €8,48
 
politeia link
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κβάντι, του Μίνου Ευσταθιάδη

Κβάντι, του Μίνου Ευσταθιάδη

Για το μυθιστόρημα του Μίνου Ευσταθιάδη «Κβάντι» (εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Από την καμπάνια ενημέρωσης, της ΜΚΟ «Enough is Enough».

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το προηγούμενο βιβλίο του συγγραφέα, Ο δύτης (Ίκαρος, 2018), πρέπει πλέον να θ...

Πέτρινα πλοία, της Μαρίας Ξυλούρη

Πέτρινα πλοία, της Μαρίας Ξυλούρη

Για τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Ξυλούρη «Πέτρινα πλοία» (εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Ρενέ Μαγκρίτ «Το νησί των θησαυρών» (1942)

Του Διονύση Μαρίνου

Μια παράξενη ρωγμή, ύστερα μια δεύτερη, μια τρίτη και, αίφνης, η Χερσόνησο...

Τζίντιλι, του Δημήτρη Χριστόπουλου – Ιστορίες ανθρώπων που χάθηκαν

Τζίντιλι, του Δημήτρη Χριστόπουλου – Ιστορίες ανθρώπων που χάθηκαν

Για το σπονδυλωτό μυθιστόρημα του Δημήτρη Χριστόπουλου «Τζίντιλι» (εκδ. Τo Ροδακιό). Κεντρική εικόνα: Οικογενειακή φωτογραφία κατοίκων του χωριού Καστανόφυτο.

Της Χρύσας Φάντη

«Γιατί έστω ότι υπάρχει ένα χρέος στον άνθρωπο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάκης Βαρβιτσιώτης: «Ο ποιητής, αυτός ο αθώος, αυτός ο μάγος»

Τάκης Βαρβιτσιώτης: «Ο ποιητής, αυτός ο αθώος, αυτός ο μάγος»

Μια μέρα σαν σήμερα, 17 Απριλίου 1916, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης

Του Λεωνίδα Καλούση

Αυτός ο μικρός θεός που μιλά

Ο ποιητής
Αυτός ο αθώος
Αυτός ο μάγος
Ο θαυματοποιός
Ο μυστηριώδη...



Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Απριλίου 1844, γεννήθηκε στο Παρίσι ο Γάλλος συγγραφέας και κριτικός, βραβευμένος με Νόμπελ το 1921, Ανατόλ Φρανς. 

Του Λεωνίδα Καλούση 

Ο Ζακ Φρανσουά Ανατόλ-Τιμπώ γεννήθηκε σε μια οικογένεια από γονείς μέτριας μόρφωσ...

Ένας διαφορετικός τυμπανιστής, του Γουίλιαμ Μέλβιν Κέλι

Ένας διαφορετικός τυμπανιστής, του Γουίλιαμ Μέλβιν Κέλι

Για το μυθιστόρημα του William M. Kelley «Ένας διαφορετικός τυμπανιστής» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Καθαριστήριο στην οδό Φίλμορ, στο Χάρλεμ τη δεκαετία του '50. David Johnson/Harlem of the West©

Του Διονύση Μαρίνου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ευσταθίας Ματζαρίδου «Φτερά στο τσιμέντο», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[…] Τις ώρες που αυτοί κοιμούνται, αν εξαιρέσω, το ροχαλητό το...

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τον συλλογικό τόμο «Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση», σε επιμέλεια του Ιωάννη Βαρτζόπουλου, που κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι στη φύση του ανθρώπου η δυνατότ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ