alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Στάθη Κοψαχείλη Η δρακοντιά (εκδ. Μελάνι).

Του Κώστα Δρουγαλά

Η Δρακοντιά είναι η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Στάθη Κοψαχείλη (Πιερία 1957) μετά τα Παραμιλητά (Θερμαϊκός, 2011). Η συλλογή αποτελείται από δώδεκα διηγήματα ίδιας περίπου έκτασης. Οι ιστορίες που περικλείονται στη συλλογή είναι περισσότερο κομμάτια μιας γενικής ζωής παρά «αισθηματική βιογραφία ορισμένων προσώπων», όπως θα έλεγε ο Παύλος Νιρβάνας. Η προμετωπίδα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από το «Όνειρο στο κύμα» είναι άκρως δηλωτική του περιεχομένου των διηγημάτων.

Οι ιστορίες που περικλείονται στη συλλογή είναι περισσότερο κομμάτια μιας γενικής ζωής παρά «αισθηματική βιογραφία ορισμένων προσώπων».

Η ιστορία «Άσπονδοι εχθροί», που ανοίγει τη συλλογή, είναι κυριολεκτικά μία ιστορία για αγρίους. Ο αφηγητής είναι ένας νεαρός γιατρός σε ένα ορεινό χωριό του Ολύμπου. Ανάμεσα στα πρόσωπα, γνωρίζουμε από τη μία τον Κολιό, έναν πενηντάρη που κάνει παρέα με την εξημερωμένη κουρούνα του, και από την άλλη τον Βάιο με τον σκύλο του, που είναι άσπονδοι εχθροί. Οι καρτουνίστικες φιγούρες τους μοιάζουν βγαλμένες από διήγημα του Βουτυρά: η θλίψη και ο θάνατος, που θα είναι οι μοναδικοί νικητές αυτής της σύγκρουσης, θα φέρουν εκ νέου στο μυαλό τον μεγάλο διηγηματογράφο.

Στην ιστορία «Κόρακας κοράκου...» ο αφηγητής επιστρέφει στα παιδικά του χρόνια και στην αναζήτηση του Κόρακα, ενός βοσκού που ήταν μόνιμα ντυμένος με μαύρα ρούχα. Ο βίος του Κόρακα σε συμβολικό επίπεδο αντικατοπτρίζει το χρώμα των ρούχων του: νέος είχε ενταχθεί σε εθνικιστικές οργανώσεις κατά τη διάρκεια της Κατοχής· η διαχείριση της εξουσίας που είχε στα χέρια του δεν διέφερε από την εξουσία που ασκούσε στα αδέρφια του. Στον επίλογο, η φυσική του μοίρα θα τον οδηγήσει στον χαμό του ανάμεσα στα κοράκια.

Στο «Πριν σαραντίσει» ο αφηγητής μας βρίσκεται μαζί με μια χούφτα ανθρώπους έξω από το σπίτι μιας γριάς γειτόνισσας. Αποσβολωμένοι κοιτούν το αναμμένο φως σε ένα από τα δωμάτια του σπιτιού, παρότι η γριά γυναίκα ζει ολομόναχη. Το διήγημα διατηρεί τη μεταφυσική παρουσία, παρότι στον αναγνώστη δίνει την εντύπωση της ανατροπής της κατάστασης.

Στο διήγημα «Τα χελωνάκια ανάποδα» το παιδί-αφηγητής επιθυμεί την ένταξή του στους Προσκόπους, μόνο και μόνο για να μπορέσει να φορέσει το μαντίλι που συγκρατείται στον λαιμό με το καύκαλο από ένα χελωνάκι.

Στο διήγημα «Τα χελωνάκια ανάποδα» το παιδί-αφηγητής επιθυμεί την ένταξή του στους Προσκόπους, μόνο και μόνο για να μπορέσει να φορέσει το μαντίλι που συγκρατείται στον λαιμό με το καύκαλο από ένα χελωνάκι. Όταν ο πατέρας του αφηγητή αντιδράσει στην επιθυμία του γιου του, θα διαφανεί το τραύμα του πολέμου, της Κατοχής και της μάστιγας των δωσιλόγων.

Στο «Καφέ-μπαρ "Τα κουκλάκια"» συναντούμε έναν άντρα, τον Κώστα, που μπαίνει σε ένα μπαρ με μια διπλωμένη σακούλα παραμάσχαλα. Ο Κώστας είναι άνθρωπος ασυμβίβαστος και μανιώδης αναγνώστης, που παράτησε τις σπουδές και την άνετη ζωή για να αφοσιωθεί στη μόρφωση. Στο σκοτεινό επαρχιακό μπαρ που συχνάζει εργάζονται δύο μετανάστριες από τη Βουλγαρία, η Ιβάνκα και η Κάτια. Ο ήρωας του διηγήματος αρέσκεται να διαβάζει τη θλίψη πίσω από τα στημένα χαμόγελα των κοριτσιών και προσπαθεί να μαντέψει το παρελθόν και τα όνειρά τους. Το άνοιγμα της σακούλας στο τέλος της ιστορίας θα φανερώσει την ανθρώπινη συμπόνια επανανοηματοδοτώντας παράλληλα την ίδια την ύπαρξη του αναγνώστη.

Στη «Δρακοντιά» ο αφηγητής συναντά στο διάβα του ένα παράξενο θέαμα: έναν κάβουρα να τρώει μια νεκρή οχιά και μετά να πηγαίνει μέχρι μια δρακοντιά και να μασάει τα φύλλα της. Αυτή η εικόνα κινητοποιεί τη μνήμη του αφηγητή: θυμάται τον πρακτικό γιατρό της γειτονιάς του, που για όλες τις παθήσεις χρησιμοποιούσε το συγκεκριμένο βότανο, τη δρακοντιά.

Στο διήγημα «Χάθηκε η κλήρα του» συναντούμε μια παρέα παιδιών που παρακολουθεί την πράξη του ευνουχισμού ενός γαϊδάρου από τον χασάπη του χωριού. Η ιστορία με τον λύκο, που διηγείται ο παππούς του αφηγητή, αφήνει μια γλυκόπικρη αίσθηση στον αναγνώστη.

Στο «Αυγό» ο συγγραφέας κάνει έμμεση αναφορά στο «αυγό του φιδιού» - όχι σε αυτό του Σαίξπηρ και στα λόγια του Βρούτου από τον Ιούλιο Καίσαρα, αλλά στον φασισμό του τότε και του τώρα. Βρισκόμαστε στη διάρκεια της Κατοχής και ο πεινασμένος πρωταγωνιστής της ιστορίας βρίσκει στο κοτέτσι του ένα φίδι, που σφίγγει ανάμεσα στα δόντια του το μοναδικό αυγό της κότας του. Όταν το κρατήσει στα χέρια του και εντοπίσει μια μικρή ραγισματιά, θα παλέψει μέσα του μέχρι να αποφασίσει αν θα πρέπει να το φάει ή να το πετάξει. 

Στην ιστορία «Μόνο ένα παγούρι» ο αφηγητής βγάζει από μέσα του ένα περιστατικό που κρατούσε κρυμμένο για περισσότερα από σαράντα χρόνια. Έτσι μεταφερόμαστε σε μία άλλη εποχή, όπου στο φόντο βρίσκεται ένα παραδοσιακό κουρείο της εποχής κάποιο χειμωνιάτικο απόγευμα. Ένας πελάτης του κουρείου διηγείται την ιστορία ενός τραυλού λαθρέμπορου καπνού, το κυνηγητό του από τους χωροφύλακες και τον τρόπο του θανάτου του.

Tο ψήσιμο των μανιταριών ένα μεσημέρι από μια χούφτα παλιούς συμμαθητές γίνεται η αιτία για την εξιστόρηση ενός περιστατικού από τον γιο ενός πρώην αντάρτη του Εμφυλίου Πολέμου.

Στη «Φοβία για τα μανιτάρια» το ψήσιμο των μανιταριών ένα μεσημέρι από μια χούφτα παλιούς συμμαθητές γίνεται η αιτία για την εξιστόρηση ενός περιστατικού από τον γιο ενός πρώην αντάρτη του Εμφυλίου Πολέμου: έτσι ξυπνάει μια άλλη εποχή, για έναν άλλον Οδυσσέα, ντυμένο αντάρτη αυτή τη φορά, με τον φόβο των σειρήνων να πλανάται γύρω από τον Όλυμπο.

Στο «Σφαχτό» ένας ασθενής του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ζητάει από τους ανθρώπους να τον σφάξουν, κάθε φορά που τον πιάνει κρίση. Καθώς ξετυλίγεται η ιστορία του, μαθαίνουμε για ένα δυσεπίλυτα άβολο ψυχικό τραύμα που δεν επουλώθηκε ποτέ. Το σφιχταγκάλιασμα του σφαγμένου κόκκορα στην τέλεση ενός αγιασμού είναι μία από τις πιο καλύτερες στιγμές του βιβλίου.

alt
    Ο Στάθης Κοψαχείλης
 

Ο «Τσουτσουλιάνος», το διήγημα που κλείνει τη συλλογή, δεν είναι μόνο το δυνατότερο διήγημα αλλά και το αντιπροσωπευτικότερο του βιβλίου. Το θέαμα δύο κορυδαλλών που τσιμπούν σπόρους από το χώμα οδηγεί τον αφηγητή στην παιδική του ηλικία και να θυμηθεί την παγίδα που έστησε με τον πατέρα του για να πιάσουν έναν κορυδαλλό· πώς, παρά τον ενθουσιασμό του μικρού αγοριού, ο πατέρας του δεν μπορούσε να τον αιχμαλωτίσει, για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: το λοφίο των κορυδαλλών τού θύμιζε το δίκοχο των μαχητών του ΕΛΑΣ. Ο πατέρας του αφηγητή, ως φορέας δράματος, αποδεικνύεται εκ νέου η πιο γοητευτική φιγούρα του βιβλίου: είναι ο άνθρωπος που δεν μπορεί να βυθίσει τον νου του στην επόμενη μέρα χωρίς να αναπνεύσει τον αέρα του παρελθόντος. Στο πρόσωπό του συναντούμε εκείνο το σημείο όπου η μεγάλη ιστορία συναντάει την προσωπική τραγωδία.

Η αφήγηση του Στάθη Κοψαχείλη είναι απλή και ανεπιτήδευτη, για να μπορέσει να τονιστεί το βίωμα, που μέσα του εγκιβωτίζεται το πονεμένο της ανθρώπινης ύπαρξης. Σωματικές και ψυχικές καταστάσεις μπλέκονται αξεδιάλυτα, κυριολεκτικά και μεταφορικά τραύματα βαραίνουν τους πρωταγωνιστές των ιστοριών, που σαλεύουν σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο ξένος, καμιά φορά και απόλυτα εχθρικός.

Η τυπική συμμετρία της διηγηματογραφίας δεν υπάρχει στη συλλογή του Κοψαχείλη· η αρχιτεκτονική των λέξεων καταρρέει μπροστά στο μοιρασμένο βάρος που έχουν η λαχτάρα και η δυστυχία καθημερινών ανθρώπων και λησμονημένων προσώπων. Αυτή η αμορφία της συλλογής είναι ωστόσο και το ζητούμενο από την πρώτη σελίδα: ο συγγραφέας έχει τα μάτια ανοιχτά, το μυαλό ακονισμένο και την ψυχή απλή.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι εκπαιδευτικός και βιβλιοκριτικός.

altΗ δρακοντιά
Στάθης Κοψαχείλης
Μελάνι 2015
Σελ. 112, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΑΘΗ ΚΟΨΑΧΕΙΛΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ