alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Λουκίας Δέρβη Αλλού, στο πουθενά (εκδ. Μελάνι).

Της Έλενας Μαρούτσου

Ένας κλασικός ορισμός του διηγήματος θέλει τη συντομία να είναι το βασικό χαρακτηριστικό του. Η συντομία αυτή, η ολιγοσέλιδη δηλαδή έκταση, υπαγορεύει και μια σειρά από αντίστοιχους «περιορισμούς»: περιορισμό στο χρόνο και στο χώρο (συνήθως ένα διήγημα διαδραματίζεται σε έναν τόπο και σε περιορισμένο χρόνο), ενώ εξίσου «σφιγμένη» είναι και η πλοκή, που πλέκεται συχνά γύρω από ένα επεισόδιο και δεν εμπλέκει παρά λίγους ανθρώπους. Αν θέλαμε να κάνουμε μια παρομοίωση από τον χώρο της ζωγραφικής, το διήγημα είναι ένας πίνακας ενώ το μυθιστόρημα μια ολόκληρη τοιχογραφία.

Φυσικά, αυτό που κάνουν οι ορισμοί είναι να προσπαθούν να πιάσουν με το λάσο τους ένα ζωντανό είδος που τρέχει, και όσο η εποχή μας τείνει να πειραματίζεται με όλο και μεγαλύτερη ελευθερία στην τέχνη, τόσο πιο «αχαλίνωτη» μοιάζει η τελευταία, τόσο πιο δύσκολο να πιαστεί στο λάσο των ορισμών που επιχειρούν οι μελετητές της. Έτσι πλέον έχουμε διηγήματα που ανοίγονται στον χώρο και το χρόνο, φλερτάροντας σε έκταση με τη νουβέλα, άλλα που συρρικνώνονται πετυχαίνοντας μέσω της πύκνωσης ένα ποιητικό συχνά αποτέλεσμα όπου η πλοκή είναι υποτυπώδης και ως κύριος πρωταγωνιστής αναδεικνύεται η γλώσσα.

Οι ιστορίες της Δέρβη συνδέουν με χαμηλόφωνο τρόπο το προσωπικό με το συλλογικό, τοποθετώντας τον άνθρωπο να κολυμπάει στα κύματα που προκαλεί η Ιστορία, άλλοτε προσπαθώντας κάπου να επιστρέψει, άλλοτε απλώς να επιπλεύσει κι άλλοτε να φτάσει κάπου, τις περισσότερες φορές αλλού από τον τόπο για τον οποίο ξεκίνησε.

Η Λουκία Δέρβη, με το τέταρτο βιβλίο της επιστρέφει στη μικρή φόρμα (όπως είθισται πια να ονομάζεται η ευρεία κατηγορία σύντομων κειμένων) η οποία υπήρξε και συγγραφική αφετηρία της. Τα δώδεκα ολιγοσέλιδα διηγήματα που συνιστούν τη συλλογή Αλλού, στο πουθενά (εκδ. Μελάνι), κινούνται στο χώρο του κλασσικού διηγήματος, με την πλοκή να εκτυλίσσεται στο παρόν ή το πρόσφατο παρελθόν και τους άσημους ήρωές της σπαρμένους σε διάφορα σημεία του χάρτη. Ένας Έλληνας στρατιωτικός προσφέρει για λίγο τον χαρταετό που κρατάει ο γιος του στην Ανδρούλα, ένα κορίτσι 14 χρονών στο Πέντε Μίλι, μια παραλία στην Κύπρο όπου αργότερα έγινε η απόβαση. Η Ντιλιάννα, ένα κοριτσάκι από τη Βουλγαρία, μετά από τον ξαφνικό θάνατο των γονιών της πάει να ζήσει σε μια θεία της στην Ελλάδα. Η Ντόνι από τη Σάμο ονειρεύεται όλη της τη ζωή να ταξιδέψει στο Τζιμπουτί να βρει τον πατέρα της και την αδελφή της που είχαν ριζώσει εκεί. Ο Στρατής, συνταξιούχος ψιλικατζής και ο Κρις, νεαρός από τη Βουλγαρία που τον βοηθάει στις δουλειές, ξεκινούν για ένα ταξίδι όπου θα αντικρίσει ο ένας το πραγματικό πρόσωπο του άλλου.

Το ταξίδι, είτε ως ξαφνική ανατροπή, είτε ως όνειρο προορισμένο για διάψευση ή ματαίωση, μοιάζει να είναι το μοτίβο που κυριαρχεί σε όλες αυτές τις ιστορίες. Άνθρωποι που έρχονται από αλλού και πάνε αλλού, οι περισσότεροι καταλήγοντας πουθενά: σε αυτό το πουθενά που κουβαλάμε όλοι δυνητικά ως μαύρη τρύπα μέσα στις ζωές μας κι απειλεί κάποτε να τις καταπιεί. Οι ιστορίες της Δέρβη συνδέουν με χαμηλόφωνο τρόπο το προσωπικό με το συλλογικό, τοποθετώντας τον άνθρωπο να κολυμπάει στα κύματα που προκαλεί η Ιστορία, άλλοτε προσπαθώντας κάπου να επιστρέψει άλλοτε απλώς να επιπλεύσει κι άλλοτε να φτάσει κάπου, τις περισσότερες φορές αλλού από τον τόπο για τον οποίο ξεκίνησε.

alt
   Η Λουκία Δέρβη
 

Το θέμα είναι πράγματι ελκυστικό και η Δέρβη προσπαθεί να σταθεί στο ύψος του, με γλώσσα απλή, ρέουσα, που συχνά χρωματίζεται με ένα ιδιότυπο χιούμορ ή μια υπόκωφη μελαγχολία σχεδόν αδιόρατη. Κατά τη γνώμη μου το συγγραφικό αποτέλεσμα είναι πολύ πιο ενδιαφέρον όταν η συγγραφέας τοποθετεί την ιστορία της μέσα σε μια λεπτή φέτα χρόνου και εστιάζει σε ένα επεισόδιο ή μια μικρή περίοδο στη ζωή των ηρώων της. Όταν, αντίθετα, μέσα σε λίγες σελίδες προσπαθεί να καλύψει σχεδόν μια ολόκληρη ζωή, το αποτέλεσμα μοιάζει ρηχό, κάπως βιαστικά και επιδερμικά δοσμένο. Αυτό πιστεύω πως είναι αναπόφευκτο, μια που ένα διήγημα όσο μεγαλύτερη χρονική έκταση προσπαθεί να καλύψει στη ζωή των ηρώων, όσο πιο πολλές περιπέτειες και ανατροπές προσπαθεί να χωρέσει μέσα, τόσο χάνει σε βάθος και καθαρότητα εστίασης.

Από τα καλύτερα διηγήματα της συλλογής είναι, κατά τη γνώμη μου, το «2109613655», όπου η ηρωίδα θυμάται σε μια έκλαμψη τον τηλεφωνικό αριθμό του χρόνια πια πεθαμένου πατέρα της και τον καλεί. Στη συνέχεια επισκέπτεται με μια πρόφαση το παλιό του διαμέρισμα. Την υποδέχονται οι νέοι ενοικιαστές, μια οικογένεια αλλοδαπών με ένα μωράκι στην κούνια. Εδώ το «αλλού» και το «πουθενά» αφορούν στο θάνατο, την αδυναμία επιστροφής των αγαπημένων προσώπων, το κενό που αφήνουν και πώς τελικά καλύπτεται αυτό από άλλα πρόσωπα σε αυτή την πολύβουη αίθουσα αφίξεων κι αναχωρήσεων που είναι ο κόσμος.

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΑλλού, στο πουθενά
Λουκία Δέρβη
Μελάνι 2015
Σελ. 100, τιμή εκδότη €12,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΥΚΙΑΣ ΔΕΡΒΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Για το τελευταίο βιβλίο της Κατερίνας Ζαρόκωστα, η οποία έφυγε χθες από τη ζωή στα εβδομήντα της χρόνια, τη συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη).

Της Έλενας Χουζούρη

Τρία χρόνια μετά το μυθιστόρημά της Οι αδελφές Ραζή ...

Θηριόμορφοι, της Έλενας Μαρούτσου – το θηρίο μέσα μας

Θηριόμορφοι, της Έλενας Μαρούτσου – το θηρίο μέσα μας

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Μαρούτσου «Θηριόμορφοι» (εκδ. Πόλις). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Laura Makabresku. Η παρουσία πτηνών και ζώων στις συνθέσεις της Πολωνής φωτογράφου είναι βασική συνιστώσα του ύφους της. 

Της Διώνης Δημητριάδου

...
Ο τελευταίος φύλακας, του Δημήτρη Οικονόμου – υπέρ βωμών και εστιών

Ο τελευταίος φύλακας, του Δημήτρη Οικονόμου – υπέρ βωμών και εστιών

Για το μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου «Ο τελευταίος φύλακας» (εκδ. Ίκαρος). Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία της Βούλας Παπαϊωάννου με τίτλο «Η λίμνη των Ιωαννίνων» - 1960 © Συλλογή Μουσείου Μπενάκη.

Της Χριστίνας Μουκούλη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σπουδές – χάρτης ενός νέου ψηφιακού χώρου

Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σπουδές – χάρτης ενός νέου ψηφιακού χώρου

Για τον συλλογικό τόμο «Εισαγωγή στις ψηφιακές σπουδές» (εκδ. Ροπή), σε επιμέλεια του Μανώλη Πατηνιώτη. Στην κεντρική εικόνα, Digital art από τη ρωσίδα καλλιτέχνιδα Mignon Zakuga.

Του Δημήτρη Πετάκου

Ο συλλογικός τόμος Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σ...

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Για τη μυθιστορηματική βιογραφία του Jack Fairweather «Ο εθελοντής – Η αληθινή ιστορία του ήρωα της αντίστασης που διείσδυσε στο Άουσβιτς» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, ο ήρωας του βιβλίου Βιτόλντ Πιλέτσκι σε μια φωτογραφία ντοκουμέντο από το 1941, κατά την εισαγωγή του στο στρα...

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Για το τελευταίο βιβλίο της Κατερίνας Ζαρόκωστα, η οποία έφυγε χθες από τη ζωή στα εβδομήντα της χρόνια, τη συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη).

Της Έλενας Χουζούρη

Τρία χρόνια μετά το μυθιστόρημά της Οι αδελφές Ραζή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Ιανουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Πέθανε ο αγαπητός σε Ελλάδα και Γαλλία συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης

Σε ηλικία 77 ετών και έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια, πέθανε ο συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, όπως έγινε γνωστό από τον εκδοτικό του οίκο, τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ