asfalis poli

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ηρώς Νικοπούλου Ασφαλής πόλη (εκδ. Γαβριηλίδη).

Της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Τα πάθη, οι συγκρούσεις, το παράδοξο και γενικά ό,τι αποκαλύπτει το κακό, τη σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου, ανασκάπτει και φέρνει στην επιφάνεια, μέσα από τα 22 διηγήματα του βιβλίου της, η Ηρώ Νικοπούλου. Παίρνουμε μια γερή δόση της γνώσης του καλού και του κακού, κάτι που εισχωρεί βαθιά μέσα μας, συγκινεί και προβληματίζει. Η διερεύνηση των δοκιμασιών, πληγών, αδιεξόδων των πρωταγωνιστών στις ιστορίες, είναι μια μύηση στο απόκρυφο υπόστρωμα του εαυτού τους, και μύηση σημαίνει λαχτάρα για γνώση της δαιμονικής φύσης του ανθρώπου, που είναι πολυσύνθετη κι αντιφατική.

Ο τίτλος του βιβλίου Ασφαλής πόλη μοιάζει με πικρή ειρωνεία, καθώς η βία, ο κυνισμός, η διαστροφή, η ηδονή για κυριαρχία, κινούν τα νήματα κι αναπόφευκτα σκιαγραφούν μια ατμόσφαιρα κινδύνου.

Πολιτικά διηγήματα

Έτσι ο τίτλος του βιβλίου Ασφαλής πόλη μοιάζει με πικρή ειρωνεία, καθώς η βία, ο κυνισμός, η διαστροφή, η ηδονή για κυριαρχία, κινούν τα νήματα κι αναπόφευκτα σκιαγραφούν μια ατμόσφαιρα κινδύνου, απειλής -κι επομένως ανασφάλειας- στον χώρο της μεγαλούπολης. Τίποτα δεν μπορεί να αποτρέψει τη διείσδυση των πιο φοβερών ιδεών, αντιλήψεων και πράξεων. Από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το πρώτο διήγημα της συλλογής, τόσο συγκλονιστικό και τόσο ασυνήθιστο, που αναμφίβολα ξεχωρίζει. Μέσα από την αφήγηση παρακολουθούμε ότι ο έρωτας των δύο πρωταγωνιστών κινδυνεύει να διαλυθεί λόγω της επιμονής του Σαρακατσάνου άνδρα να τηρήσει ένα φρικτό για τα σημερινά δεδομένα έθιμο της καταγωγής του. Ενώ το ζευγάρι ζει αρμονικά σε μια υπερσύγχρονη πόλη, ξαφνικά η γυναίκα αντιλαμβάνεται το χάος που τους χωρίζει. Με τον θάνατο του πρόωρα γεννημένου παιδιού τους, η εμμονή και απαίτηση του άνδρα να της επιβάλει ένα βασανιστικό έθιμο της πιο νοσηρής δεισιδαιμονίας, την οδηγεί στα άκρα της ψυχικής και σωματικής αντοχής της.

Το κέντρο της πόλης -εδώ αναφέρεται ρητά η πλατεία Συντάγματος- επίσης γίνεται το σκηνικό όπου συμβαίνουν εν ψυχρώ φόνοι μισαλλοδοξίας σε «μελαμψούς» μετανάστες από άτομο που διαπνέεται από ρατσιστικό μένος. Κι ενώ τα θύματα σφαδάζουν ανυπεράσπιστα, το πλήθος γύρω τους μένει εξοργιστικά αδιάφορο. Σε αντίστιξη όμως, σε άλλο διήγημα, εγκληματικό χτύπημα σε δυτική μεγαλούπολη αναλαμβάνουν φανατικοί μουσουλμάνοι καμικάζι. Η Νικοπούλου δίνει έντονα το στίγμα της συγκρουσιακής υφής στον πολυπολιτισμικό κόσμο μας, αγγίζοντας ένα ακανθώδες πρόβλημα της εποχής μας.

Ερωτικά διηγήματα

Ζεστασιά, ζωντάνια και φως διοχετεύουν στο βιβλίο τα διηγήματα που περιέχουν ερωτική λαγνεία. Σε κατάμεστα από κόσμο τραμ, μετρό και λεωφορεία, η ηδονοθηρία βλεμμάτων κι αγγιγμάτων ενορχηστρώνουν τον αδιάπτωτο κυματισμό της αισθησιακής πλευράς της πόλης. Η συγγραφέας δίνει εκπληκτικά το ψυχογράφημα της ανδρικής δίψας για εκτόνωση της ηδυπάθειας, χωρίς να παραλείπει όμως το ψυχικό ρίγος, τον σεβασμό, που εκδηλώνεται μπροστά σε μια γυναικεία ομορφιά που καθηλώνει. Σαγηνευτική επίσης είναι και η προσέγγισή της σε ιστορίες που συμπλέκονται ο ερωτισμός και ο θάνατος, όπου η τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας παίρνει το μερίδιο της στη χαρά μέσα από τη λατρεία του αγαπημένου ή έστω μέσα από τη ευφροσύνη που δίνει η περιπάθεια των αισθήσεων.

Μορφές βίας

Παράλληλα, το ερωτικό στοιχείο δίνει την ευκαιρία στη Νικοπούλου να προχωρήσει σε αναδίφηση ακραίων ενδοοικογενειακών καταστάσεων. Με ευστοχία ως προς τις κινήσεις και αντιδράσεις των πρωταγωνιστών, ξετυλίγει το οιδιπόδειο σύμπλεγμα που δένει μάνα και γιο στο διήγημα «Μικρές εξομολογήσεις». Όμως η αποκορύφωση του σκότους του κακού περνάει κυρίως από τα δύο διηγήματα όπου εξιστορείται η φρικτά βασανιστική συμπεριφορά μιας σατανικής μάνας προς την μικρή κόρη της, όταν υποπτεύεται ότι μπορεί να μαρτυρήσει την εξωσυζυγική σχέση της, και αργότερα στην εφηβεία του κοριτσιού όταν άδικα το κατηγορεί ότι ερωτικά προσελκύει τον πατριό της. Εξίσου ακραία και σκληρή είναι και η ιστορία του ανάλγητου δασκάλου, που ερωτικά ηδονίζεται να υποβάλει σε δοκιμασία και σαδιστική ταπείνωση τους μαθητές του.

Το θέμα της βίας η Νικοπούλου το πλησιάζει με αποστασιοποίηση, καταβύθιση στην ουσία των πραγμάτων και λεπτό χρωματισμό στις λεπτομέρειες.

Κεντρικό θέμα των διηγημάτων είναι η βία που γεννάει βία. Στη χειρότερη μορφή της αυτό συμβαίνει συνειδητά από τον εκάστοτε ισχυρό προς τον πιο αδύναμο. Αυτές οι εκδηλώσεις αμείλικτης εξουσίας, που σαν τη Λερναία Ύδρα σηκώνει κεφάλι και ρίχνει δηλητήρια, αναφύονται σε ένα μεγάλο φάσμα σχέσεων στο βιβλίο. Το θέμα της βίας η Νικοπούλου το πλησιάζει με αποστασιοποίηση, καταβύθιση στην ουσία των πραγμάτων και λεπτό χρωματισμό στις λεπτομέρειες. Οι χαρακτήρες είναι ολοζώντανοι, οι καταστάσεις αποφλοιώνουν και εκθέτουν παραστατικά την παθογένεια της ανθρώπινης φύσης, να απολαμβάνει και την παραμικρή πλεονεκτική θέση, έτσι ώστε να ικανοποιεί τον αδηφάγο εγωκεντρισμό της.

Ως βυθομέτρης της ανθρώπινης ψυχής και των αναγκών της, η συγγραφέας εστιάζει στην έλλειψη στοργής. Την εντοπίζει στην οικογένεια, τη φιλία, στην περίθαλψη ασθενών ή ηλικιωμένων ατόμων, καθώς υπερτερεί η παγερή αδιαφορία, συμπλέγματα κατωτερότητας που γυρεύουν εκδίκηση, και η στυγνή ιδιοτέλεια. Παρόλα αυτά, ως νησίδες θετικών αισθημάτων, παρεμβάλλονται κάποια διηγήματα που αποκαθιστούν την τάση των πρωταγωνιστών για αλληλοκατανόηση, συμπάθεια, αναγνώριση λαθών, έκκληση για συγχώρεση. Ακόμα και στις πιο ζοφερές καταστάσεις υπάρχει είτε εμφανής είτε υποδόρια, η αίσθηση ότι τα πρόσωπα που δοκιμάζονται μάχονται για τη διατήρηση της αξιοπρέπειάς τους, ακόμη κι αν χρειαστεί να πληρώσουν οδυνηρό τίμημα.

Η συλλογή της Νικοπούλου περιλαμβάνει διηγήσεις που μας εντυπώνονται για τη συναισθηματική τους σφοδρότητα και τη λιτή και ώριμη γλώσσα τους.

* Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΑ είναι ποιήτρια.

altΑσφαλής πόλη
Ηρώ Νικοπούλου
Γαβριηλίδης 2015
Σελ. 176, τιμή εκδότη €10,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΗΡΩΣ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ντροπή διήγημα της Χαράς Κούππα

Ντροπή διήγημα της Χαράς Κούππα

Ο κεντρικός πεζόδρομος έχει για τα καλά ησυχάσει. Μοναδική παραφωνία ο ήχος μιας πλαστικής σακούλας που σουσουρίζει δίπλα από τον σκουπιδοτενεκέ, παραδομένη στη δίνη μιας ξαφνικής ριπής ανέμου.

Της Χαράς Κούππα

Ο μήνας είναι Μάρτιος κι η ατμόσφαιρα ίσα ...

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ο «Γυάλινος Κόσμος» του Tennessee Williams, σε σκηνοθεσία του Ivo van Hove, με την Isabelle Huppert, παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης για μόνο 3 παραστάσεις στις 13 & 14 Νοεμβρίου.

Επιμέλεια: Book Press

Δυο σταρ του θεάτρου, ο Ίβο ...

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ