1 Marco Rios700

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιάννη Ευσταθιάδη Μαύρο εκλεκτό (εκδ. Μελάνι).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Το «πιο εκλεκτό μαύρο χρώμα», ως μια μοναδική εικαστική διατύπωση, καλύπτει την περιοχή-ισοτοπία ανάμεσα στον θάνατο και στη γέννηση, ορίζει το χωροχρονικό σημείο σύμπτωσης ή ταύτισης θανάτου και ζωής, αποτυπώνει την ατελείωτη σειρά των κύκλων της ζωής, όπου ο θάνατος αποδίδεται ως επιστροφή στην ασφάλεια «μιας μήτρας μακρινής» με αντίστροφη πορεία οπισθοχώρησης στον χρόνο και διολίσθησης «σ’ ένα πυκνό νεφέλωμα παρελθόντος».

Παράλληλα, το εκλεκτό μαύρο χρώμα σηματοδοτεί την έξοδο από τον κειμενικό κόσμο του βιβλίου ως συνόλου που αντιστοιχεί στη συγχρονική παράθεση-σειρά των δεκατεσσάρων διηγημάτων (ανεξάρτητα από εξωκειμενικές συνθήκες συγγραφής και πρώτης δημοσίευσης), και περαιτέρω δηλώνει το σημασιολογικό περιεχόμενο για τον τερματισμό μιας μακράς πορείας που ο εσωτερικός αλλά και ο κοινωνικός άνθρωπος ακολουθεί καθώς διασχίζει «τις παρυφές της ζωής», και χαρτογραφεί ο Γιάννης Ευσταθιάδης.

Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας με αυτές τις προϋποθέσεις αποτυπώνονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις, η εξ υποκειμένου και εξ αντικειμένου αντιπαράθεση με τον θάνατο, η σχέση ανάμεσα στην εξωτερική και στην υποκειμενική πραγματικότητα ή ανάμεσα στο αντικειμενικό περιβάλλον και στη φαντασία, το σημασιολογικό αντίκρισμα των αισθήσεων, ο διάλογος (ενίοτε με αντεγκλήσεις) της ζωής με την τέχνη (συμπεριλαμβανομένης της λογοτεχνίας), το φορτίο της μνήμης, το υλικό των αναμνήσεων και το περιεχόμενο της νοσταλγίας, κυρίως η παλινδρομική ροή του προσωπικού χρόνου.

Καθημερινές καταστάσεις με υπερρεαλιστικούς ενίοτε προσανατολισμούς και συμβάντα που ορίζει το τρίπτυχο ζωή-θάνατος-έρως, με την ισχυρή εμπλοκή της μνήμης κυρίως ενώπιον του θανάτου.

Στο πλαίσιο αυτό εντοπίζονται καθημερινές καταστάσεις με υπερρεαλιστικούς ενίοτε προσανατολισμούς και συμβάντα που ορίζει το τρίπτυχο ζωή-θάνατος-έρως, με την ισχυρή εμπλοκή της μνήμης κυρίως ενώπιον του θανάτου, μέσα σε συνθέσεις εσωτερικών τοπίων που κατάγονται από το αντικειμενικό, αστικό και φυσικό περιβάλλον.

Αφηγηματικός λόγος πνευματώδης, παραστατικός, πυκνός και ελλειπτικός που αποτελεί πρόκληση για τη δημιουργική ανάγνωση, σαρκαστικός, στοχαστικός και ενίοτε αφοριστικός, κυρίως απροσδόκητος έως κυνικά ανατρεπτικός σε ό,τι αφορά τη συσχέτιση των σημαινομένων και τις κειμενικές κορυφώσεις-εξόδους, αντιπροσωπεύει το ευρηματικό όχημα του Γιάννη Ευσταθιάδη για τη σταθερή επικοινωνία του με την κοινότητα των αναγνωστών: όπως έχει πολλαπλώς αποδειχθεί (ας συνεκτιμήσουμε π.χ. μεταξύ άλλων το βιβλίο Πορσελάνη / Διηγήματα για νεκρές φύσεις 2008, ή το βιβλίο Καθρέφτης 2010), πρόκειται για επικοινωνία με ιδιαιτέρως υψηλή αισθητική, που δεν περιορίζεται στην επιφανειακή μετάδοση πληροφοριών, αλλά αναδεικνύει το μεγαλύτερο δυνατό βάθος στη διαστρωμάτωση των δεδομένων.

alt
    Ο Γιάννης Ευσταθιάδης
 

Με αυτή την προϋπόθεση, ιδιαίτερα υφολογικά στοιχεία που προσδιορίζουν την αισθητική του συγγραφέα, αναγνωρίζονται στη χρήση της μεταφοράς, όπως: «στην υπεριώδη συννεφιά του χρόνου», «για τις εσωστρεφείς καταιγίδες», «Ίχνη αγάπης σαπισμένης», «θάλλει η χρυσαύγεια του μη χρόνου», «Πόσο σιωπηλή η ταπετσαρία». Ομόλογη είναι και η συνακόλουθη σύνθεση των γραμματικών εικόνων ως πεδίων προβολής σημαινομένων με την πολυεστιακή αξιοποίηση ενός ευρύτατου φάσματος λεπτομερειών, όπου συμμετέχουν και οι πλέον επουσιώδεις στο επίπεδο μιας πρώτης ανάγνωσης, όπως: μια οδοντόβουρτσα, ένα αντηλιακό, αναπτήρες και κεριά γενεθλίων, μικρές βελόνες βελονισμού, μια ταινία στο βίντεο, ένας αιχμηρός χαρτοκόπτης, ογκώδη κιάλια, ένα μαύρο φόρεμα, το δοξάρι του βιολιού και η χορδή του πιάνου ως φονικά όπλα, ένα μαγνητόφωνο, μια φωτογραφία, ο αυτόματος τηλεφωνητής και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, μια αξονική τομογραφία, μια μαύρη κηλίδα στο μέτωπο ως προϊόν από τις «ακτίνες ενός ήλιου πολύ παλιού», το τελευταίο κουμπί σακακιού «έτοιμο να πέσει, με την κλωστή να εξέχει», μια μπαλίτσα χαρτί, ένα στυλό διαρκείας, ένα λαστιχάκι, ένα κινητό τηλέφωνο παλαιάς τεχνολογίας, μια αρμαθιά κλειδιά, μια τούρτα γενεθλίων.

Στην πινακοθήκη των γραμματικών εικόνων η αυτο-/προσωπογραφία αποτυπώνει όχι την εξωτερική πραγματικότητα αλλά την επιθυμία, ενώ τη ροή του προσωπικού χρόνου μετρούν «Επέτειοι του ελαχίστου, …, επέτειοι των μπλε ματιών, επέτειοι αντιφάσεων και κορεσμού, επέτειοι άχρηστης ομορφιάς και σιωπής πολύτροπης».

Στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου εντοπίζονται μεταγλωσσικά στοιχεία τόσο στη διάσταση μιας κυριολεκτικής όσο και ανατρεπτικά σαρκαστικής αυτοαναφορικότητας της γραφής.

Εξάλλου, στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου εντοπίζονται μεταγλωσσικά στοιχεία τόσο στη διάσταση μιας κυριολεκτικής όσο και ανατρεπτικά σαρκαστικής αυτοαναφορικότητας της γραφής (του ίδιου του συγγραφέα Ευσταθιάδη), π.χ.: «Σας ζητώ να γράψετε ένα κείμενο για τον θάνατό μου… ή μάλλον να περιγράψετε τον θάνατό μου. Μου έχουν πει πως έχετε ιδιαίτερη ικανότητα στην περιγραφή. Αναδεικνύετε λεπτομέρειες, καταγράφετε χρωματισμούς, γενικώς η πένα σας είναι ολοζώντανη», όσο και στη διάσταση της αξιοποίησης γλωσσικών στοιχείων για τη θεματική οργάνωση των κειμένων, π.χ.: «Με τα σημεία στίξεως προσπαθεί να δώσει την έμφαση που λείπει από το διαλυμένο συντακτικό των περασμένων του χρόνων».

Παράλληλα, ποικίλες διακειμενικές και γενικότερα διαγνωσιακές (αναπόφευκτη η παραπομπή στον Γιάννη Ξενάκη) αναφορές διατρέχουν τα κείμενα του βιβλίου, από τον Αντόν Τσέχωφ μέχρι τον Ρολάν Μπαρτ και περαιτέρω μέχρι τον Βασίλη Βασιλικό, τον Αχιλλέα Κυριακίδη, τον Κώστα Μαυρουδή, και από τον Τζουζέππε Ταρτίνι και τον Ρίχαρντ Βάγκνερ μέχρι την Κάρλα Μπρούνι, ενώ παρεμβαίνει και ο Άλφρεντ Χίτσκοκ.

Με αυτές τις συνθήκες, ο Γιάννης Ευσταθιάδης έχει οργανώσει για την κοινότητα των αναγνωστών ένα ακόμα εντυπωσιακό, σημασιολογικό και αισθητικό τοπίο που εξασφαλίζει ελεύθερες δημιουργικές περιηγήσεις εντός και εκτός του βιβλίου, καθώς μάλιστα υπάρχουν μοναδικοί συναισθηματικοί οδοδείκτες (για να παραπέμψω και στον Βάγκνερ), όπως εντοπίζονται π.χ. στα διηγήματα «Μαύρο κουτί», «Επ’ αμοιβή», «Μαύρο φόρεμα», «Η Τρίλια του Διαβόλου», ή στην απαράμιλλη κατακλείδα «Μαύρο εκλεκτό».

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.

altΜαύρο εκλεκτό
Γιάννης Ευσταθιάδης
Μελάνι 2015
Σελ. 112, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον βραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τιμήν...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ