1 Marco Rios700

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιάννη Ευσταθιάδη Μαύρο εκλεκτό (εκδ. Μελάνι).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Το «πιο εκλεκτό μαύρο χρώμα», ως μια μοναδική εικαστική διατύπωση, καλύπτει την περιοχή-ισοτοπία ανάμεσα στον θάνατο και στη γέννηση, ορίζει το χωροχρονικό σημείο σύμπτωσης ή ταύτισης θανάτου και ζωής, αποτυπώνει την ατελείωτη σειρά των κύκλων της ζωής, όπου ο θάνατος αποδίδεται ως επιστροφή στην ασφάλεια «μιας μήτρας μακρινής» με αντίστροφη πορεία οπισθοχώρησης στον χρόνο και διολίσθησης «σ’ ένα πυκνό νεφέλωμα παρελθόντος».

Παράλληλα, το εκλεκτό μαύρο χρώμα σηματοδοτεί την έξοδο από τον κειμενικό κόσμο του βιβλίου ως συνόλου που αντιστοιχεί στη συγχρονική παράθεση-σειρά των δεκατεσσάρων διηγημάτων (ανεξάρτητα από εξωκειμενικές συνθήκες συγγραφής και πρώτης δημοσίευσης), και περαιτέρω δηλώνει το σημασιολογικό περιεχόμενο για τον τερματισμό μιας μακράς πορείας που ο εσωτερικός αλλά και ο κοινωνικός άνθρωπος ακολουθεί καθώς διασχίζει «τις παρυφές της ζωής», και χαρτογραφεί ο Γιάννης Ευσταθιάδης.

Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας με αυτές τις προϋποθέσεις αποτυπώνονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις, η εξ υποκειμένου και εξ αντικειμένου αντιπαράθεση με τον θάνατο, η σχέση ανάμεσα στην εξωτερική και στην υποκειμενική πραγματικότητα ή ανάμεσα στο αντικειμενικό περιβάλλον και στη φαντασία, το σημασιολογικό αντίκρισμα των αισθήσεων, ο διάλογος (ενίοτε με αντεγκλήσεις) της ζωής με την τέχνη (συμπεριλαμβανομένης της λογοτεχνίας), το φορτίο της μνήμης, το υλικό των αναμνήσεων και το περιεχόμενο της νοσταλγίας, κυρίως η παλινδρομική ροή του προσωπικού χρόνου.

Καθημερινές καταστάσεις με υπερρεαλιστικούς ενίοτε προσανατολισμούς και συμβάντα που ορίζει το τρίπτυχο ζωή-θάνατος-έρως, με την ισχυρή εμπλοκή της μνήμης κυρίως ενώπιον του θανάτου.

Στο πλαίσιο αυτό εντοπίζονται καθημερινές καταστάσεις με υπερρεαλιστικούς ενίοτε προσανατολισμούς και συμβάντα που ορίζει το τρίπτυχο ζωή-θάνατος-έρως, με την ισχυρή εμπλοκή της μνήμης κυρίως ενώπιον του θανάτου, μέσα σε συνθέσεις εσωτερικών τοπίων που κατάγονται από το αντικειμενικό, αστικό και φυσικό περιβάλλον.

Αφηγηματικός λόγος πνευματώδης, παραστατικός, πυκνός και ελλειπτικός που αποτελεί πρόκληση για τη δημιουργική ανάγνωση, σαρκαστικός, στοχαστικός και ενίοτε αφοριστικός, κυρίως απροσδόκητος έως κυνικά ανατρεπτικός σε ό,τι αφορά τη συσχέτιση των σημαινομένων και τις κειμενικές κορυφώσεις-εξόδους, αντιπροσωπεύει το ευρηματικό όχημα του Γιάννη Ευσταθιάδη για τη σταθερή επικοινωνία του με την κοινότητα των αναγνωστών: όπως έχει πολλαπλώς αποδειχθεί (ας συνεκτιμήσουμε π.χ. μεταξύ άλλων το βιβλίο Πορσελάνη / Διηγήματα για νεκρές φύσεις 2008, ή το βιβλίο Καθρέφτης 2010), πρόκειται για επικοινωνία με ιδιαιτέρως υψηλή αισθητική, που δεν περιορίζεται στην επιφανειακή μετάδοση πληροφοριών, αλλά αναδεικνύει το μεγαλύτερο δυνατό βάθος στη διαστρωμάτωση των δεδομένων.

alt
    Ο Γιάννης Ευσταθιάδης
 

Με αυτή την προϋπόθεση, ιδιαίτερα υφολογικά στοιχεία που προσδιορίζουν την αισθητική του συγγραφέα, αναγνωρίζονται στη χρήση της μεταφοράς, όπως: «στην υπεριώδη συννεφιά του χρόνου», «για τις εσωστρεφείς καταιγίδες», «Ίχνη αγάπης σαπισμένης», «θάλλει η χρυσαύγεια του μη χρόνου», «Πόσο σιωπηλή η ταπετσαρία». Ομόλογη είναι και η συνακόλουθη σύνθεση των γραμματικών εικόνων ως πεδίων προβολής σημαινομένων με την πολυεστιακή αξιοποίηση ενός ευρύτατου φάσματος λεπτομερειών, όπου συμμετέχουν και οι πλέον επουσιώδεις στο επίπεδο μιας πρώτης ανάγνωσης, όπως: μια οδοντόβουρτσα, ένα αντηλιακό, αναπτήρες και κεριά γενεθλίων, μικρές βελόνες βελονισμού, μια ταινία στο βίντεο, ένας αιχμηρός χαρτοκόπτης, ογκώδη κιάλια, ένα μαύρο φόρεμα, το δοξάρι του βιολιού και η χορδή του πιάνου ως φονικά όπλα, ένα μαγνητόφωνο, μια φωτογραφία, ο αυτόματος τηλεφωνητής και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, μια αξονική τομογραφία, μια μαύρη κηλίδα στο μέτωπο ως προϊόν από τις «ακτίνες ενός ήλιου πολύ παλιού», το τελευταίο κουμπί σακακιού «έτοιμο να πέσει, με την κλωστή να εξέχει», μια μπαλίτσα χαρτί, ένα στυλό διαρκείας, ένα λαστιχάκι, ένα κινητό τηλέφωνο παλαιάς τεχνολογίας, μια αρμαθιά κλειδιά, μια τούρτα γενεθλίων.

Στην πινακοθήκη των γραμματικών εικόνων η αυτο-/προσωπογραφία αποτυπώνει όχι την εξωτερική πραγματικότητα αλλά την επιθυμία, ενώ τη ροή του προσωπικού χρόνου μετρούν «Επέτειοι του ελαχίστου, …, επέτειοι των μπλε ματιών, επέτειοι αντιφάσεων και κορεσμού, επέτειοι άχρηστης ομορφιάς και σιωπής πολύτροπης».

Στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου εντοπίζονται μεταγλωσσικά στοιχεία τόσο στη διάσταση μιας κυριολεκτικής όσο και ανατρεπτικά σαρκαστικής αυτοαναφορικότητας της γραφής.

Εξάλλου, στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου εντοπίζονται μεταγλωσσικά στοιχεία τόσο στη διάσταση μιας κυριολεκτικής όσο και ανατρεπτικά σαρκαστικής αυτοαναφορικότητας της γραφής (του ίδιου του συγγραφέα Ευσταθιάδη), π.χ.: «Σας ζητώ να γράψετε ένα κείμενο για τον θάνατό μου… ή μάλλον να περιγράψετε τον θάνατό μου. Μου έχουν πει πως έχετε ιδιαίτερη ικανότητα στην περιγραφή. Αναδεικνύετε λεπτομέρειες, καταγράφετε χρωματισμούς, γενικώς η πένα σας είναι ολοζώντανη», όσο και στη διάσταση της αξιοποίησης γλωσσικών στοιχείων για τη θεματική οργάνωση των κειμένων, π.χ.: «Με τα σημεία στίξεως προσπαθεί να δώσει την έμφαση που λείπει από το διαλυμένο συντακτικό των περασμένων του χρόνων».

Παράλληλα, ποικίλες διακειμενικές και γενικότερα διαγνωσιακές (αναπόφευκτη η παραπομπή στον Γιάννη Ξενάκη) αναφορές διατρέχουν τα κείμενα του βιβλίου, από τον Αντόν Τσέχωφ μέχρι τον Ρολάν Μπαρτ και περαιτέρω μέχρι τον Βασίλη Βασιλικό, τον Αχιλλέα Κυριακίδη, τον Κώστα Μαυρουδή, και από τον Τζουζέππε Ταρτίνι και τον Ρίχαρντ Βάγκνερ μέχρι την Κάρλα Μπρούνι, ενώ παρεμβαίνει και ο Άλφρεντ Χίτσκοκ.

Με αυτές τις συνθήκες, ο Γιάννης Ευσταθιάδης έχει οργανώσει για την κοινότητα των αναγνωστών ένα ακόμα εντυπωσιακό, σημασιολογικό και αισθητικό τοπίο που εξασφαλίζει ελεύθερες δημιουργικές περιηγήσεις εντός και εκτός του βιβλίου, καθώς μάλιστα υπάρχουν μοναδικοί συναισθηματικοί οδοδείκτες (για να παραπέμψω και στον Βάγκνερ), όπως εντοπίζονται π.χ. στα διηγήματα «Μαύρο κουτί», «Επ’ αμοιβή», «Μαύρο φόρεμα», «Η Τρίλια του Διαβόλου», ή στην απαράμιλλη κατακλείδα «Μαύρο εκλεκτό».

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.

altΜαύρο εκλεκτό
Γιάννης Ευσταθιάδης
Μελάνι 2015
Σελ. 112, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ