1 Marco Rios700

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιάννη Ευσταθιάδη Μαύρο εκλεκτό (εκδ. Μελάνι).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Το «πιο εκλεκτό μαύρο χρώμα», ως μια μοναδική εικαστική διατύπωση, καλύπτει την περιοχή-ισοτοπία ανάμεσα στον θάνατο και στη γέννηση, ορίζει το χωροχρονικό σημείο σύμπτωσης ή ταύτισης θανάτου και ζωής, αποτυπώνει την ατελείωτη σειρά των κύκλων της ζωής, όπου ο θάνατος αποδίδεται ως επιστροφή στην ασφάλεια «μιας μήτρας μακρινής» με αντίστροφη πορεία οπισθοχώρησης στον χρόνο και διολίσθησης «σ’ ένα πυκνό νεφέλωμα παρελθόντος».

Παράλληλα, το εκλεκτό μαύρο χρώμα σηματοδοτεί την έξοδο από τον κειμενικό κόσμο του βιβλίου ως συνόλου που αντιστοιχεί στη συγχρονική παράθεση-σειρά των δεκατεσσάρων διηγημάτων (ανεξάρτητα από εξωκειμενικές συνθήκες συγγραφής και πρώτης δημοσίευσης), και περαιτέρω δηλώνει το σημασιολογικό περιεχόμενο για τον τερματισμό μιας μακράς πορείας που ο εσωτερικός αλλά και ο κοινωνικός άνθρωπος ακολουθεί καθώς διασχίζει «τις παρυφές της ζωής», και χαρτογραφεί ο Γιάννης Ευσταθιάδης.

Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας με αυτές τις προϋποθέσεις αποτυπώνονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις, η εξ υποκειμένου και εξ αντικειμένου αντιπαράθεση με τον θάνατο, η σχέση ανάμεσα στην εξωτερική και στην υποκειμενική πραγματικότητα ή ανάμεσα στο αντικειμενικό περιβάλλον και στη φαντασία, το σημασιολογικό αντίκρισμα των αισθήσεων, ο διάλογος (ενίοτε με αντεγκλήσεις) της ζωής με την τέχνη (συμπεριλαμβανομένης της λογοτεχνίας), το φορτίο της μνήμης, το υλικό των αναμνήσεων και το περιεχόμενο της νοσταλγίας, κυρίως η παλινδρομική ροή του προσωπικού χρόνου.

Καθημερινές καταστάσεις με υπερρεαλιστικούς ενίοτε προσανατολισμούς και συμβάντα που ορίζει το τρίπτυχο ζωή-θάνατος-έρως, με την ισχυρή εμπλοκή της μνήμης κυρίως ενώπιον του θανάτου.

Στο πλαίσιο αυτό εντοπίζονται καθημερινές καταστάσεις με υπερρεαλιστικούς ενίοτε προσανατολισμούς και συμβάντα που ορίζει το τρίπτυχο ζωή-θάνατος-έρως, με την ισχυρή εμπλοκή της μνήμης κυρίως ενώπιον του θανάτου, μέσα σε συνθέσεις εσωτερικών τοπίων που κατάγονται από το αντικειμενικό, αστικό και φυσικό περιβάλλον.

Αφηγηματικός λόγος πνευματώδης, παραστατικός, πυκνός και ελλειπτικός που αποτελεί πρόκληση για τη δημιουργική ανάγνωση, σαρκαστικός, στοχαστικός και ενίοτε αφοριστικός, κυρίως απροσδόκητος έως κυνικά ανατρεπτικός σε ό,τι αφορά τη συσχέτιση των σημαινομένων και τις κειμενικές κορυφώσεις-εξόδους, αντιπροσωπεύει το ευρηματικό όχημα του Γιάννη Ευσταθιάδη για τη σταθερή επικοινωνία του με την κοινότητα των αναγνωστών: όπως έχει πολλαπλώς αποδειχθεί (ας συνεκτιμήσουμε π.χ. μεταξύ άλλων το βιβλίο Πορσελάνη / Διηγήματα για νεκρές φύσεις 2008, ή το βιβλίο Καθρέφτης 2010), πρόκειται για επικοινωνία με ιδιαιτέρως υψηλή αισθητική, που δεν περιορίζεται στην επιφανειακή μετάδοση πληροφοριών, αλλά αναδεικνύει το μεγαλύτερο δυνατό βάθος στη διαστρωμάτωση των δεδομένων.

alt
    Ο Γιάννης Ευσταθιάδης
 

Με αυτή την προϋπόθεση, ιδιαίτερα υφολογικά στοιχεία που προσδιορίζουν την αισθητική του συγγραφέα, αναγνωρίζονται στη χρήση της μεταφοράς, όπως: «στην υπεριώδη συννεφιά του χρόνου», «για τις εσωστρεφείς καταιγίδες», «Ίχνη αγάπης σαπισμένης», «θάλλει η χρυσαύγεια του μη χρόνου», «Πόσο σιωπηλή η ταπετσαρία». Ομόλογη είναι και η συνακόλουθη σύνθεση των γραμματικών εικόνων ως πεδίων προβολής σημαινομένων με την πολυεστιακή αξιοποίηση ενός ευρύτατου φάσματος λεπτομερειών, όπου συμμετέχουν και οι πλέον επουσιώδεις στο επίπεδο μιας πρώτης ανάγνωσης, όπως: μια οδοντόβουρτσα, ένα αντηλιακό, αναπτήρες και κεριά γενεθλίων, μικρές βελόνες βελονισμού, μια ταινία στο βίντεο, ένας αιχμηρός χαρτοκόπτης, ογκώδη κιάλια, ένα μαύρο φόρεμα, το δοξάρι του βιολιού και η χορδή του πιάνου ως φονικά όπλα, ένα μαγνητόφωνο, μια φωτογραφία, ο αυτόματος τηλεφωνητής και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, μια αξονική τομογραφία, μια μαύρη κηλίδα στο μέτωπο ως προϊόν από τις «ακτίνες ενός ήλιου πολύ παλιού», το τελευταίο κουμπί σακακιού «έτοιμο να πέσει, με την κλωστή να εξέχει», μια μπαλίτσα χαρτί, ένα στυλό διαρκείας, ένα λαστιχάκι, ένα κινητό τηλέφωνο παλαιάς τεχνολογίας, μια αρμαθιά κλειδιά, μια τούρτα γενεθλίων.

Στην πινακοθήκη των γραμματικών εικόνων η αυτο-/προσωπογραφία αποτυπώνει όχι την εξωτερική πραγματικότητα αλλά την επιθυμία, ενώ τη ροή του προσωπικού χρόνου μετρούν «Επέτειοι του ελαχίστου, …, επέτειοι των μπλε ματιών, επέτειοι αντιφάσεων και κορεσμού, επέτειοι άχρηστης ομορφιάς και σιωπής πολύτροπης».

Στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου εντοπίζονται μεταγλωσσικά στοιχεία τόσο στη διάσταση μιας κυριολεκτικής όσο και ανατρεπτικά σαρκαστικής αυτοαναφορικότητας της γραφής.

Εξάλλου, στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου εντοπίζονται μεταγλωσσικά στοιχεία τόσο στη διάσταση μιας κυριολεκτικής όσο και ανατρεπτικά σαρκαστικής αυτοαναφορικότητας της γραφής (του ίδιου του συγγραφέα Ευσταθιάδη), π.χ.: «Σας ζητώ να γράψετε ένα κείμενο για τον θάνατό μου… ή μάλλον να περιγράψετε τον θάνατό μου. Μου έχουν πει πως έχετε ιδιαίτερη ικανότητα στην περιγραφή. Αναδεικνύετε λεπτομέρειες, καταγράφετε χρωματισμούς, γενικώς η πένα σας είναι ολοζώντανη», όσο και στη διάσταση της αξιοποίησης γλωσσικών στοιχείων για τη θεματική οργάνωση των κειμένων, π.χ.: «Με τα σημεία στίξεως προσπαθεί να δώσει την έμφαση που λείπει από το διαλυμένο συντακτικό των περασμένων του χρόνων».

Παράλληλα, ποικίλες διακειμενικές και γενικότερα διαγνωσιακές (αναπόφευκτη η παραπομπή στον Γιάννη Ξενάκη) αναφορές διατρέχουν τα κείμενα του βιβλίου, από τον Αντόν Τσέχωφ μέχρι τον Ρολάν Μπαρτ και περαιτέρω μέχρι τον Βασίλη Βασιλικό, τον Αχιλλέα Κυριακίδη, τον Κώστα Μαυρουδή, και από τον Τζουζέππε Ταρτίνι και τον Ρίχαρντ Βάγκνερ μέχρι την Κάρλα Μπρούνι, ενώ παρεμβαίνει και ο Άλφρεντ Χίτσκοκ.

Με αυτές τις συνθήκες, ο Γιάννης Ευσταθιάδης έχει οργανώσει για την κοινότητα των αναγνωστών ένα ακόμα εντυπωσιακό, σημασιολογικό και αισθητικό τοπίο που εξασφαλίζει ελεύθερες δημιουργικές περιηγήσεις εντός και εκτός του βιβλίου, καθώς μάλιστα υπάρχουν μοναδικοί συναισθηματικοί οδοδείκτες (για να παραπέμψω και στον Βάγκνερ), όπως εντοπίζονται π.χ. στα διηγήματα «Μαύρο κουτί», «Επ’ αμοιβή», «Μαύρο φόρεμα», «Η Τρίλια του Διαβόλου», ή στην απαράμιλλη κατακλείδα «Μαύρο εκλεκτό».

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.

altΜαύρο εκλεκτό
Γιάννης Ευσταθιάδης
Μελάνι 2015
Σελ. 112, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ