vardia

Για το μυθιστόρημα της Μαρίας Ξυλούρη Η νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου (εκδ. Καλέντης).

Της Έλενας Μαρούτσου

Ένας κατακλυσμός που κρατάει δεκατρείς ημέρες. Ένα χωριό που αρχίζει να ολισθαίνει προς τη θάλασσα. Ένα νησί που πλέει στο πέλαγος. Ένας γιος που κόβει τέσσερα δάχτυλα από το χέρι του πατέρα του. Ένας λαβύρινθος από πουλιά. Στη Νυχτερινή Βάρδια του καλλιγράφου η Μαρία Ξυλούρη παίρνει στα χέρια της παράξενα και παράταιρα υλικά και τα δένει σε ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε χώρο φανταστικό και χρόνο πραγματικό.

Η Μαρία Ξυλούρη παίρνει στα χέρια της παράξενα και παράταιρα υλικά και τα δένει σε ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε χώρο φανταστικό και χρόνο πραγματικό.

Ολισθήματα ανθρώπων και τόπων

Το Νιόφυτο, ένα χωριό χτισμένο στην πλαγιά ενός βουνού γίνεται μάρτυρας μιας κατακλυσμιαίας βροχής και μιας ματωμένης ιστορίας. Η βροχή θα σκάψει τα θεμέλιά του και θα το γλιστρήσει μέχρι την ακτή. Η ματωμένη του ιστορία είναι καλύτερα ριζωμένη στο χώμα: ο Λουκάς Ραγκούδης, ή αλλιώς το τέρας, όπως τον ονομάζει το χωριό, δοσίλογος και προδότης, έχει διαπράξει εγκλήματα τα οποία βαραίνουν τους ώμους του γιου του, Ραγκούδη – σκέτου, χωρίς μικρό όνομα, λες και όλη του η ύπαρξη έχει ζυμωθεί με την ιστορία και το όνομα του πατέρα. Γι' αυτό κι ενώ ο Λουκάς Ραγκούδης είχε φύγει χρόνια από το Νιόφυτο και μεγάλωνε τους δυο γιους του σε ένα νησί που έπλεε στο πέλαγος, ο Ραγκούδης τον επιστρέφει με τη βία στα ολισθαίνοντα πάτρια εδάφη. Εκεί, τον εκθέτει και τον παραδίδει στο βλέμμα των συγχωριανών του.

Η ιστορία μιας οικογένειας γίνεται στο μυθιστόρημα της Ξυλούρη ο καμβάς για να κεντήσει με την ιδιότυπη πένα της θέματα που έχουν απασχολήσει τη λογοτεχνία από τον καιρό του αρχαίου δράματος: Πόσο παιδεύουν τα τέκνα οι αμαρτίες των γονέων; Ποιο είναι το τίμημα του αίματος και πόσοι πρέπει να θυσιαστούν για να γεννηθεί και πάλι μια αθώα ύπαρξη; Η τρέλα συνορεύει με την σοφία; Η τέχνη μπορεί να αναπληρώσει την απώλεια; Να θεραπεύσει τον πόνο; Η μοίρα τελικά ενός ανθρώπου μπορεί να συμπαρασύρει στο χαλασμό έναν ολόκληρο τόπο ή το αντίστροφο;

alt
    Η Μαρία Ξυλούρη
 

Απλώνοντας το χέρι στην ποίηση

Το ενδιαφέρον βέβαια με τη λογοτεχνία είναι πως αν και η πηγή απ’ όπου αντλεί τα θέματά της είναι κοινή, ο τρόπος του κάθε συγγραφέα να μας τα προσφέρει στις παλάμες του είναι κάθε φορά μοναδικός. Ή έστω: αυτό είναι το ζητούμενο. Από αυτή την άποψη η Ξυλούρη μας έχει δώσει ένα πολύ φρέσκο μυθιστόρημα, με ένα ύφος ολόδικό της, μια γραφή που ενώ χοντρικά θα μπορούσαμε να την εντάξουμε στο μαγικό ρεαλισμό, αντιστέκεται στις κατηγοριοποιήσεις μια που το ίχνος, η σφραγίδα της είναι ξεχωριστή. Η συγγραφέας έχει βρει τη δική της γλώσσα κι έχει χτίσει με αυτήν το δικό της κόσμο, έναν κόσμο που ενώ απλώνει το χέρι προς την ποίηση και την αλληγορία, τα πόδια του είναι βυθισμένα στο χώμα της πραγματικότητας απ’ όπου και αντλούν την αλήθεια τους τα αισθήματα κι οι καταστάσεις.

Με γνώμονα την πυκνότητα

Όσοι διαβάσουν τη Νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου θα απολαύσουν –είμαι βέβαιη– τον αφηγηματικό οίστρο μιας εμπνευσμένης «παραμυθούς» που ξέρει να μας διηγείται σκοτεινά και συγκινητικά σύγχρονα παραμύθια.

Θα έλεγα μάλιστα πως στο πρώτο μισό του βιβλίου, εκεί όπου η αφήγηση επικεντρώνεται στην ιστορία του πατέρα, γιου και εγγονού Ραγκούδη, το κείμενο έχει ζηλευτή πυκνότητα που στο δεύτερο μισό, κατά την γνώμη μου, την χάνει. Πιστεύω πως η επιλογή της συγγραφέως να φέρει στη σκηνή μια σειρά από δευτερεύοντα πρόσωπα με τις μικρές τους ιστορίες που αλληλοδιαπλέκονται με φόντο τη σύγχρονη εκδοχή του Νιόφυτου, καθώς αυτό έχει μετατραπεί σε παραθαλάσσιο θέρετρο (και μαστίζεται από όλες τις πληγές που πλήττουν παρόμοια θέρετρα τα οποία θάλλουν μόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες), «αραιώνει» τρόπον τινά το δυνατό μείγμα συγκίνησης που μας είχε επιφυλάξει το πρώτο μέρος. Η Ξυλούρη, βέβαια, δεν χάνει το νήμα της, όμως διαβάζοντας το βιβλίο είχα την αίσθηση πως συνέπτυξε σε αυτό υλικό για δύο μυθιστορήματα και πως το δεύτερο μάλιστα κάπως αφαίμαζε το πρώτο απομυζώντας του πολύτιμα θρεπτικά συστατικά.

Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, η επίγευση του βιβλίου είναι δυνατή καθώς πρόκειται για ένα πολύ αξιοπρόσεκτο μυθιστόρημα που σίγουρα θα βάλει τη στάμπα του στη φετινή χρονιά και όσοι το διαβάσουν θα απολαύσουν –είμαι βέβαιη– τον αφηγηματικό οίστρο μιας εμπνευσμένης «παραμυθούς» που ξέρει να μας διηγείται σκοτεινά και συγκινητικά σύγχρονα παραμύθια.

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΗ νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου
Μαρία Ξυλούρη
Καλέντης 2015
Σελ. 296, τιμή εκδότη €15,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΞΥΛΟΥΡΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ