vardia

Για το μυθιστόρημα της Μαρίας Ξυλούρη Η νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου (εκδ. Καλέντης).

Της Έλενας Μαρούτσου

Ένας κατακλυσμός που κρατάει δεκατρείς ημέρες. Ένα χωριό που αρχίζει να ολισθαίνει προς τη θάλασσα. Ένα νησί που πλέει στο πέλαγος. Ένας γιος που κόβει τέσσερα δάχτυλα από το χέρι του πατέρα του. Ένας λαβύρινθος από πουλιά. Στη Νυχτερινή Βάρδια του καλλιγράφου η Μαρία Ξυλούρη παίρνει στα χέρια της παράξενα και παράταιρα υλικά και τα δένει σε ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε χώρο φανταστικό και χρόνο πραγματικό.

Η Μαρία Ξυλούρη παίρνει στα χέρια της παράξενα και παράταιρα υλικά και τα δένει σε ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε χώρο φανταστικό και χρόνο πραγματικό.

Ολισθήματα ανθρώπων και τόπων

Το Νιόφυτο, ένα χωριό χτισμένο στην πλαγιά ενός βουνού γίνεται μάρτυρας μιας κατακλυσμιαίας βροχής και μιας ματωμένης ιστορίας. Η βροχή θα σκάψει τα θεμέλιά του και θα το γλιστρήσει μέχρι την ακτή. Η ματωμένη του ιστορία είναι καλύτερα ριζωμένη στο χώμα: ο Λουκάς Ραγκούδης, ή αλλιώς το τέρας, όπως τον ονομάζει το χωριό, δοσίλογος και προδότης, έχει διαπράξει εγκλήματα τα οποία βαραίνουν τους ώμους του γιου του, Ραγκούδη – σκέτου, χωρίς μικρό όνομα, λες και όλη του η ύπαρξη έχει ζυμωθεί με την ιστορία και το όνομα του πατέρα. Γι' αυτό κι ενώ ο Λουκάς Ραγκούδης είχε φύγει χρόνια από το Νιόφυτο και μεγάλωνε τους δυο γιους του σε ένα νησί που έπλεε στο πέλαγος, ο Ραγκούδης τον επιστρέφει με τη βία στα ολισθαίνοντα πάτρια εδάφη. Εκεί, τον εκθέτει και τον παραδίδει στο βλέμμα των συγχωριανών του.

Η ιστορία μιας οικογένειας γίνεται στο μυθιστόρημα της Ξυλούρη ο καμβάς για να κεντήσει με την ιδιότυπη πένα της θέματα που έχουν απασχολήσει τη λογοτεχνία από τον καιρό του αρχαίου δράματος: Πόσο παιδεύουν τα τέκνα οι αμαρτίες των γονέων; Ποιο είναι το τίμημα του αίματος και πόσοι πρέπει να θυσιαστούν για να γεννηθεί και πάλι μια αθώα ύπαρξη; Η τρέλα συνορεύει με την σοφία; Η τέχνη μπορεί να αναπληρώσει την απώλεια; Να θεραπεύσει τον πόνο; Η μοίρα τελικά ενός ανθρώπου μπορεί να συμπαρασύρει στο χαλασμό έναν ολόκληρο τόπο ή το αντίστροφο;

alt
    Η Μαρία Ξυλούρη
 

Απλώνοντας το χέρι στην ποίηση

Το ενδιαφέρον βέβαια με τη λογοτεχνία είναι πως αν και η πηγή απ’ όπου αντλεί τα θέματά της είναι κοινή, ο τρόπος του κάθε συγγραφέα να μας τα προσφέρει στις παλάμες του είναι κάθε φορά μοναδικός. Ή έστω: αυτό είναι το ζητούμενο. Από αυτή την άποψη η Ξυλούρη μας έχει δώσει ένα πολύ φρέσκο μυθιστόρημα, με ένα ύφος ολόδικό της, μια γραφή που ενώ χοντρικά θα μπορούσαμε να την εντάξουμε στο μαγικό ρεαλισμό, αντιστέκεται στις κατηγοριοποιήσεις μια που το ίχνος, η σφραγίδα της είναι ξεχωριστή. Η συγγραφέας έχει βρει τη δική της γλώσσα κι έχει χτίσει με αυτήν το δικό της κόσμο, έναν κόσμο που ενώ απλώνει το χέρι προς την ποίηση και την αλληγορία, τα πόδια του είναι βυθισμένα στο χώμα της πραγματικότητας απ’ όπου και αντλούν την αλήθεια τους τα αισθήματα κι οι καταστάσεις.

Με γνώμονα την πυκνότητα

Όσοι διαβάσουν τη Νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου θα απολαύσουν –είμαι βέβαιη– τον αφηγηματικό οίστρο μιας εμπνευσμένης «παραμυθούς» που ξέρει να μας διηγείται σκοτεινά και συγκινητικά σύγχρονα παραμύθια.

Θα έλεγα μάλιστα πως στο πρώτο μισό του βιβλίου, εκεί όπου η αφήγηση επικεντρώνεται στην ιστορία του πατέρα, γιου και εγγονού Ραγκούδη, το κείμενο έχει ζηλευτή πυκνότητα που στο δεύτερο μισό, κατά την γνώμη μου, την χάνει. Πιστεύω πως η επιλογή της συγγραφέως να φέρει στη σκηνή μια σειρά από δευτερεύοντα πρόσωπα με τις μικρές τους ιστορίες που αλληλοδιαπλέκονται με φόντο τη σύγχρονη εκδοχή του Νιόφυτου, καθώς αυτό έχει μετατραπεί σε παραθαλάσσιο θέρετρο (και μαστίζεται από όλες τις πληγές που πλήττουν παρόμοια θέρετρα τα οποία θάλλουν μόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες), «αραιώνει» τρόπον τινά το δυνατό μείγμα συγκίνησης που μας είχε επιφυλάξει το πρώτο μέρος. Η Ξυλούρη, βέβαια, δεν χάνει το νήμα της, όμως διαβάζοντας το βιβλίο είχα την αίσθηση πως συνέπτυξε σε αυτό υλικό για δύο μυθιστορήματα και πως το δεύτερο μάλιστα κάπως αφαίμαζε το πρώτο απομυζώντας του πολύτιμα θρεπτικά συστατικά.

Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, η επίγευση του βιβλίου είναι δυνατή καθώς πρόκειται για ένα πολύ αξιοπρόσεκτο μυθιστόρημα που σίγουρα θα βάλει τη στάμπα του στη φετινή χρονιά και όσοι το διαβάσουν θα απολαύσουν –είμαι βέβαιη– τον αφηγηματικό οίστρο μιας εμπνευσμένης «παραμυθούς» που ξέρει να μας διηγείται σκοτεινά και συγκινητικά σύγχρονα παραμύθια.

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΗ νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου
Μαρία Ξυλούρη
Καλέντης 2015
Σελ. 296, τιμή εκδότη €15,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΞΥΛΟΥΡΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο ποιητής και ζωγράφος Γιώργος Κακουλίδης

Πέθανε ο ποιητής και ζωγράφος Γιώργος Κακουλίδης

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τον θάνατο του Γιώργου Κακουλίδη.

Η Εταιρεία Συγγραφέων εκφράζει τη λύπη της για τον θάνατο του καταξιωμένου ποιητή Γιώργου Κακουλίδη. Συγγραφέας αλλά και ζωγράφος, ο Γιώργος Κακουλίδης υιοθέτησε από νέος, έναν τρόπο ζωή...

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή των αρχαίων ημών – και όχι μόνο.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Συγγενής και σύντροφος του Αλκιβιάδη, ο Αξίοχος (γράφει ο Λυσίας) τον ακολούθησε στην Άβυδο. Εκεί και οι δυο τους νυμφεύθηκαν τη Μεδοντιάδα. Όταν από τον γάμο των τριών γεννήθηκ...

Κράτα το φιλί, του Μάσσιμο Ρεκαλκάτι

Κράτα το φιλί, του Μάσσιμο Ρεκαλκάτι

Για το βιβλίο του Μάσσιμο Ρεκαλκάτι «Κράτα το φιλί – Σύντομα μαθήματα για τον έρωτα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέλευθος στη σειρά Μικρή βιβλιοθήκη, σε μετάφραση του Χρήστου Πονηρού. Στην κεντρική φωτογραφία, ο Αντέρως, θεός του ώριμου έρωτα, αδερφός του Έρωτα, όπως αναπαρίσταται στην κορυφή συντριβανιού ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ