alt

Για το μυθιστόρημα της Χριστίνας Καράμπελα, Ο ψίθυρος της Ευδοκίας (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η γραφή της Χριστίνας Καράμπελα σκόπιμα ξεπερνάει τα όρια του ρεαλισμού και εισέρχεται στα χωράφια του μαγικού ρεαλισμού. Ή μάλλον μένει στο μεταίχμιο, καθώς όλα εξηγούνται ευλογοφανώς, ή μάλλον μπορούν να εξηγηθούν ευλογοφανώς, αλλά συνάμα το φανταστικό περιίπταται σαν ένα αραιό σύννεφο που νοτίζει τα πάντα.

Το δεύτερο μυθιστόρημά της, λοιπόν, τραμπαλίζεται ανάμεσα στον κοινωνικό ρεαλισμό και το παραμύθι. Ο κοινωνικός ρεαλισμός είναι σαφής με την επιλογή της συγγραφέως τόσο να δώσει στο έργο μορφή αστυνομικής λογοτεχνίας όσο και να τοποθετήσει τους χαρακτήρες σε δίπολα διαφυλικών σχέσεων. Η Ευδοκία Δημουλίδου, καφεμάντισσα, εξαφανίζεται ενώ βρισκόταν σε συνεδρία με τις τρεις ηλικιωμένες πελάτισσές της, την Ακριβή, τη Σώτω και την Πέτρα. Ο αστυνόμος Πολίτης και η υφιστάμενή του Ξένου αναλαμβάνουν την υπόθεση και συναντάνε το τείχος της σιωπής των καταγγελλουσών όσο και τα παράξενα μιας αφύσικης εξαφάνισης.

Βασική συνθήκη κάθε αστυνομικού μυθιστορήματος είναι η αληθοφανής εξήγηση των αιτίων του εγκλήματος και η αποφυγή οιουδήποτε εξωλογικού παράγοντα. Εδώ όμως η περιρρέουσα ατμόσφαιρα φαίνεται να υπονομεύει αυτή την προδιαγραφή λόγω της ιδιότητας της εξαφανισθείσας και διαφόρων άλλων περιστατικών, όπως είναι λ.χ. τα όνειρα της Ξένου ή οι παραισθήσεις του Πολίτη, που αγγίζουν το μεταφυσικό, το παραμυθιακό ή εν γένει το φανταστικό. Ο αναγνώστης εξ αρχής ειδοποιείται ότι δεν πρόκειται για μια κλασική έρευνα, έστω κι αν τίποτα δεν του εξασφαλίζει ότι όλα δεν μπορούν σταδιακά να εξηγηθούν βάσει μιας φυσιολογικής αλληλουχίας ενδείξεων.

Ανάμεσα στην αστυνομική λογοτεχνία και το παραμύθι, στην πραγματικότητα και στην παραίσθηση, στους ζωντανούς και τους νεκρούς, ο αναγνώστης νιώθει παγιδευμένος μαζί και ελεύθερος να μετεωριστεί σε έναν μυθοπλαστικό χώρο που αγγίζει τον μαγικό ρεαλισμό και ταυτόχρονα τον γειώνει σε πιο ελληνικά εδάφη.

Από την άλλη, κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τις σχέσεις εξουσίας και σύγκρουσης που διέπουν τα φύλα στο έργο, κλίμα το οποίο η πεζογράφος είχε πάλι χρησιμοποιήσει στο πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο Καιροί τέσσερεις (εκδ. Πόλις, 2014). Η αρχικά επιφυλακτική, ή και αρνητική, στάση του προϊστάμενου διοικητή προς την υφιστάμενή του αστυνομικό μετατρέπεται συν τω χρόνω σε σχέσεις συμπάθειας ή και κάτι παραπάνω. Αντίθετα, οι σχέσεις των τεσσάρων γυναικών, οι τρεις εκ των οποίων αποδεικνύεται ότι ήταν ετεροθαλείς αδελφές, προς τον κηδεμόνα τους Αστέριο Δημουλίδη, πατέρα της τέταρτης, δείχνουν μίσος και εκδίκηση. Ο κηδεμόνας πιθανόν κακοποιούσε τα κορίτσια και ίσως κάποια από αυτές τον σκότωσε, χωρίς να περάσει ποτέ από δίκη. Η Χριστίνα Καράμπελα βλέπει και στο δεύτερο βιβλίο της τις διαφυλικές σχέσεις ως πεδία έχθρας, ρήξης, διαγκωνισμού…

Ειδολογικά το έργο λειτουργεί ως υβρίδιο μεταξύ ρεαλιστικού και φανταστικού, γεγονός που το αφήνει να μένει εκκρεμές ανάμεσα στη σταθερότητα του λογικού και στην αιώρηση του μεταφυσικού. Ανάμεσα στην αστυνομική λογοτεχνία και το παραμύθι, ανάμεσα στη λογοκρατούμενη φωνή του Πολίτη και στην άναρχη, νεανική, προφορική φωνή της Ξένου (φωνές που μοιράζουν το κείμενο στα δύο), ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην παραίσθηση (όνειρο, οπτασία, αυταπάτη), ανάμεσα στους ζωντανούς και τους νεκρούς, ο αναγνώστης νιώθει παγιδευμένος μαζί και ελεύθερος να μετεωριστεί σε έναν μυθοπλαστικό χώρο που αγγίζει τον μαγικό ρεαλισμό και ταυτόχρονα τον γειώνει σε πιο ελληνικά (με καταβολές από τη λαϊκή κουλτούρα της υπαίθρου) εδάφη.

Το ανοικτό τέλος, που γέρνει σαφώς προς τον άλογο λόγο και την αοριστία, αφήνει σκόπιμα ερωτήματα, που δεν χρειάζεται να απαντηθούν. Μένουν σαν μια συνεχή υπενθύμιση ότι τα αινίγματα δεν λύνονται, τουλάχιστον σ’ αυτήν τη ζωή, και ότι οι ζωντανοί είναι συχνά νεκροί πριν πεθάνουν.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΟ ψίθυρος της Ευδοκίας
Χριστίνα Καράμπελα
Πόλις 2015
Σελ. 184, τιμή εκδότη €12,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ